Ngân hàng trung ương toàn cầu bắt đầu giảm dự trữ USD: Kỷ nguyên thống trị của đồng đô la đang lung lay?

Một cuộc khảo sát mới do Diễn đàn các Tổ chức Tiền tệ và Tài chính Chính thức (OMFIF) công bố đã hé lộ một xu hướng đáng chú ý: lần đầu tiên trong lịch sử khảo sát, số lượng ngân hàng trung ương có kế hoạch giảm tỷ trọng dự trữ bằng đồng USD nhiều hơn số lượng muốn gia tăng nắm giữ đồng tiền này.

Đây được xem là tín hiệu cho thấy vai trò thống trị của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và những thay đổi trong chính sách kinh tế của Mỹ.

Xu hướng “phi đô la hóa” ngày càng rõ nét

Khảo sát của OMFIF được thực hiện với 90 ngân hàng trung ương, quỹ hưu trí công và quỹ đầu tư quốc gia trên toàn cầu, những tổ chức đang quản lý tổng tài sản lên tới khoảng 10 nghìn tỷ USD.

Kết quả cho thấy ngày càng nhiều nhà đầu tư công nhận định thế giới đang bước vào một hệ thống tiền tệ “đa cực”, nơi vai trò của đồng USD sẽ dần suy giảm và được chia sẻ với nhiều loại tiền tệ khác.

Có tới:

• 79% ngân hàng trung ương;
• 60% các quỹ đầu tư công;

tin rằng hệ thống tiền tệ toàn cầu đang chuyển dịch khỏi mô hình phụ thuộc quá lớn vào đồng USD.

Theo các chuyên gia, sự thay đổi này được thúc đẩy bởi:

• Rủi ro địa chính trị gia tăng;
• Chính sách kinh tế khó dự đoán của Mỹ;
• Lo ngại về việc sử dụng đồng USD như một công cụ gây ảnh hưởng địa chính trị;
• Mong muốn đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.

Nhà kinh tế cấp cao Yara Aziz của OMFIF nhận định:

“Giả định cũ cho rằng các nhà đầu tư công có thể chờ đợi môi trường bình thường hóa ngày càng trở nên không thực tế.”

Đồng USD vẫn mạnh nhưng vị thế đang thay đổi

Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, đồng USD vẫn chưa có đối thủ thực sự thay thế.

Trong năm nay, đồng bạc xanh vẫn tăng khoảng 3%, được hỗ trợ bởi:

• Mặt bằng lãi suất cao tại Mỹ;
• Sức hút của các tài sản tài chính Mỹ;
• Nhu cầu tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là cuộc xung đột Mỹ – Iran.

Tuy nhiên, giới hoạch định chính sách tiền tệ đang dần thay đổi chiến lược dự trữ, hướng tới việc phân bổ tài sản đa dạng hơn thay vì phụ thuộc gần như tuyệt đối vào đồng USD như trước đây.

Đồng nhân dân tệ, euro và các đồng tiền nhỏ hưởng lợi

Khảo sát của OMFIF cho thấy các ngân hàng trung ương vẫn có xu hướng tăng nắm giữ:

• Đồng euro;
• Đồng nhân dân tệ của Trung Quốc;
• Đồng bảng Anh;
• Đồng krone Na Uy;
• Đồng đô la New Zealand.

Đáng chú ý, gần như tất cả những người tham gia khảo sát đều xem đồng nhân dân tệ là công cụ đa dạng hóa danh mục đầu tư hiệu quả.

Dù vậy, cả euro và nhân dân tệ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức mang tính cấu trúc, khiến khả năng thay thế hoàn toàn vai trò của đồng USD trong tương lai gần là rất khó xảy ra.

Vàng trở thành ngôi sao mới trong dự trữ ngoại hối

Một trong những xu hướng nổi bật nhất của cuộc khảo sát là sự trở lại mạnh mẽ của vàng.

Theo OMFIF:

• 82% ngân hàng trung ương hiện đang nắm giữ vàng;
• 30% có kế hoạch tiếp tục tăng tỷ trọng vàng trong vòng 1-2 năm tới.

Giá vàng liên tục lập các đỉnh cao mới trong thời gian qua đã khiến kim loại quý này trở thành trung tâm trong chiến lược quản lý dự trữ của nhiều quốc gia.

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng và lo ngại về tương lai của hệ thống tiền tệ toàn cầu, vàng tiếp tục khẳng định vai trò là tài sản trú ẩn an toàn.

Các ngân hàng trung ương tăng tốc ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Bên cạnh những thay đổi trong chiến lược dự trữ ngoại hối, khảo sát của OMFIF cũng cho thấy các ngân hàng trung ương trên thế giới đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Hơn 66% ngân hàng trung ương cho biết họ sẽ tăng cường tích hợp AI trong thời gian tới.

Hiện nay, AI chủ yếu được sử dụng trong:

• Phân tích dữ liệu;
• Quản lý rủi ro;
• Hỗ trợ các hoạt động nghiệp vụ;
• Dự báo kinh tế.

Tỷ lệ ứng dụng AI có sự khác biệt đáng kể:

• Hơn 89% ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế phát triển đã sử dụng AI;
• Chỉ khoảng 44% ngân hàng trung ương ở các thị trường mới nổi triển khai công nghệ này.

Điều đó cho thấy cuộc đua công nghệ trong lĩnh vực tài chính công đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ.

Dòng vốn đang quay trở lại các thị trường mới nổi

Khảo sát cũng cho thấy sự thay đổi đáng kể trong chiến lược đầu tư của các quỹ công.

Có tới 38% quỹ đầu tư công toàn cầu dự định tăng phân bổ vốn vào các nền kinh tế mới nổi, tăng mạnh so với mức 27% của năm trước.

Ngược lại, tỷ lệ muốn gia tăng đầu tư vào các nền kinh tế phát triển giảm xuống còn 25%, thấp hơn nhiều so với mức 47% của năm ngoái.

Bên cạnh đó, các tài sản hữu hình như:

• Cơ sở hạ tầng;
• Bất động sản;
• Năng lượng;
• Logistics;

được dự báo sẽ tiếp tục thu hút dòng tiền trong những năm tới.

Mỹ và Trung Quốc tiếp tục là hai điểm đến hấp dẫn nhất

Mặc dù xu hướng đa dạng hóa dự trữ đang diễn ra, Mỹ và Trung Quốc vẫn là hai thị trường được đánh giá hấp dẫn nhất đối với các nhà đầu tư công.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ:

• Quy mô nền kinh tế lớn;
• Vai trò dẫn đầu trong cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo;
• Hệ sinh thái công nghệ phát triển mạnh;
• Khả năng tạo ra các cơ hội đầu tư dài hạn.

Điều này cho thấy, dù vị thế của đồng USD đang chịu sức ép, Mỹ vẫn giữ vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Triển vọng hệ thống tiền tệ toàn cầu

Những kết quả khảo sát của OMFIF cho thấy thế giới đang dần tiến tới một trật tự tài chính đa cực hơn. Đồng USD vẫn giữ vai trò thống trị, nhưng các ngân hàng trung ương đang ngày càng tích cực tìm kiếm những lựa chọn thay thế để giảm sự phụ thuộc vào đồng tiền Mỹ.

Sự gia tăng nắm giữ vàng, nhân dân tệ và các loại tiền tệ khác phản ánh một xu hướng dài hạn: đa dạng hóa dự trữ ngoại hối để thích ứng với một thế giới đầy biến động và rủi ro địa chính trị ngày càng phức tạp.