Mỹ – Nợ quốc gia ngày càng tăng khi hệ thống an sinh xã hội sắp phá sản

Nước Mỹ đang bước vào một trong những giai đoạn nghỉ hưu tốn kém nhất trong lịch sử, trong khi chính phủ liên bang phải đối mặt với một bài toán tài khóa ngày càng khó giải quyết.

Nợ quốc gia Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD, trong khi quỹ Bảo hiểm Tuổi già và Người sống sót của chương trình An sinh Xã hội được dự báo sẽ cạn kiệt vào quý IV/2032.

Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở quy mô khoản nợ.

Mỹ đồng thời phải đối mặt với chi phí ngày càng tăng của các chương trình phúc lợi dành cho người cao tuổi, trong khi số người lao động tài trợ cho hệ thống tương đối ít hơn so với các thế hệ trước.

Theo các dự báo được đề cập, nếu Quốc hội Mỹ không có hành động điều chỉnh, khi quỹ An sinh Xã hội cạn tiền, nguồn thu hiện tại của chương trình chỉ đủ để chi trả khoảng 78% các khoản trợ cấp hưu trí theo kế hoạch.

Với toàn bộ hệ thống An sinh Xã hội, các quỹ được dự báo cạn kiệt vào năm 2034. Khi đó, nguồn thu mới chỉ đủ trang trải khoảng 83% mức trợ cấp dự kiến.

Điều này không đồng nghĩa An sinh Xã hội sẽ biến mất hoàn toàn vào năm 2032 hoặc 2034. Nhưng nếu luật không thay đổi, người thụ hưởng có thể phải đối mặt với việc trợ cấp bị giảm tự động.

Đây là một trong những vấn đề tài chính dài hạn lớn nhất mà nước Mỹ phải giải quyết.

Chi tiêu An sinh Xã hội và Medicare đang chiếm phần lớn mức tăng chi bắt buộc

Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), An sinh Xã hội và Medicare sẽ chiếm khoảng 81% mức tăng chi tiêu bắt buộc của liên bang trong giai đoạn 2023-2033.

Chỉ riêng năm 2026, mức tăng chi tiêu cho hai chương trình này đã chiếm gần một nửa trong tổng mức tăng chi tiêu bắt buộc dự kiến khoảng 362 tỷ USD.

Điều này phản ánh một thay đổi lớn trong cấu trúc ngân sách Mỹ.

Khi dân số già đi, chính phủ phải dành ngày càng nhiều nguồn lực cho:

• Trợ cấp hưu trí.
• Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
• Medicare.
• Các chương trình phúc lợi liên quan.
• Chi phí điều chỉnh theo lạm phát và mức sống.

Trong khi đó, các khoản chi khác vẫn tiếp tục tăng.

Kết quả là chính phủ có ít dư địa hơn để phân bổ ngân sách cho những lĩnh vực khác mà không phải vay thêm tiền hoặc tăng nguồn thu.

Chi phí lãi vay đang trở thành “khoản chi khổng lồ” của Mỹ

Một vấn đề đặc biệt đáng chú ý là chi phí trả lãi cho nợ quốc gia.

Theo dự báo của CBO được đề cập, chi phí lãi ròng của chính phủ liên bang có thể vượt 1.000 tỷ USD trong năm 2026 và tăng lên khoảng 2.100 tỷ USD vào năm 2036.

Đây là một con số có ý nghĩa rất lớn.

Chính phủ không chỉ phải chi tiền cho các chương trình hiện tại.

Chính phủ còn phải trả lãi cho những khoản nợ được tích lũy từ các khoản thâm hụt trong quá khứ.

Có thể hình dung vòng lặp như sau:

Thâm hụt ngân sách → vay thêm → nợ tăng → tiền lãi tăng → chi ngân sách tăng → thâm hụt tiếp tục tăng.

Nếu lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí này có thể trở thành một trong những áp lực lớn nhất đối với ngân sách liên bang.

Và điều đáng chú ý là chi phí lãi vay không tạo ra một chương trình phúc lợi hay cơ sở hạ tầng mới. Đó đơn giản là khoản tiền chính phủ phải trả để duy trì nghĩa vụ nợ hiện có.

Vì sao thế hệ trẻ ngày càng mất niềm tin vào An sinh Xã hội?

Tình trạng tài chính của hệ thống đang tạo ra sự khác biệt đáng kể giữa các thế hệ.

Một khảo sát tháng 12/2025 của Viện Cato cho thấy chỉ 34% người thuộc thế hệ Gen Z kỳ vọng An sinh Xã hội vẫn tồn tại khi họ nghỉ hưu.

Trong một phân tích khác được công bố vào tháng 6/2026, Cato cho biết 79% người trẻ được khảo sát dự đoán sẽ có một số hình thức cắt giảm quyền lợi An sinh Xã hội trong tương lai.

Đây là một khoảng cách niềm tin rất đáng chú ý.

Thế hệ lớn tuổi hơn có xu hướng xem An sinh Xã hội là một phần quan trọng của kế hoạch nghỉ hưu. Trong khi đó, nhiều người trẻ lại không chắc chắn liệu chương trình có còn giữ nguyên cấu trúc hiện tại khi họ đến tuổi nghỉ hưu hay không.

Một phần nguyên nhân có thể đến từ việc không phải tất cả người Mỹ đều hiểu rõ cơ chế tài chính của chương trình.

Theo khảo sát năm 2025 được đề cập, chỉ khoảng 45% người Mỹ hiểu đúng cách thức hoạt động của An sinh Xã hội.

An sinh Xã hội Mỹ thực sự hoạt động như thế nào?

Một hiểu lầm phổ biến là mỗi người lao động đang “để dành” tiền của mình trong một tài khoản riêng để sau này nhận lại.

Thực tế không hoàn toàn như vậy.

An sinh Xã hội Mỹ hoạt động chủ yếu theo mô hình pay-as-you-go, tức tiền thuế từ lực lượng lao động hiện tại được sử dụng phần lớn để chi trả cho những người đang nhận trợ cấp.

Theo luật hiện hành, người lao động và người sử dụng lao động mỗi bên đóng 6,2% tiền lương vào An sinh Xã hội, trong phạm vi mức tiền lương chịu thuế tối đa.

Năm 2026, mức tiền lương tối đa chịu thuế được nêu là 184.500 USD.

Đối với người lao động tự do, tổng mức thuế tương ứng là 12,4%, do họ phải đảm nhận cả phần của người lao động và người sử dụng lao động.

Mô hình này hoạt động tương đối hiệu quả khi số lượng người lao động lớn hơn nhiều so với số người nghỉ hưu.

Nhưng bài toán nhân khẩu học đang thay đổi.

Baby Boomer nghỉ hưu và bài toán nhân khẩu học ngày càng khó

Thế hệ Baby Boomer đang bước sâu hơn vào giai đoạn nghỉ hưu.

Trong khi đó, các thế hệ trẻ hơn phải đảm nhận vai trò đóng góp vào hệ thống thông qua thuế tiền lương.

Điều này tạo ra một áp lực kép.

Một mặt, số người nhận trợ cấp tăng.

Mặt khác, tỷ lệ người lao động hỗ trợ mỗi người nghỉ hưu không còn thuận lợi như trước.

Đây chính là một trong những lý do quan trọng khiến mô hình tài chính của An sinh Xã hội chịu áp lực.

Vấn đề không đơn giản là người Mỹ “đóng ít tiền”.

Ngay cả khi thuế vẫn được thu đầy đủ theo luật hiện hành, cơ cấu dân số có thể khiến số tiền thu vào không đủ để duy trì mức chi trả theo công thức hiện tại.

Người lao động có thực sự nhận lại ít hơn nhiều so với số tiền đã đóng?

Một phân tích được đưa ra cho thấy một người lao động có mức lương trung bình và nghỉ hưu vào năm 2027 dự kiến có thể nhận khoảng 730.000 USD tiền trợ cấp An sinh Xã hội trong suốt cuộc đời, so với chưa đến 200.000 USD tổng số tiền đóng góp từ người lao động và người sử dụng lao động.

Nếu chỉ tính phần đóng góp trực tiếp của người lao động, tổng số tiền trợ cấp trọn đời có thể tương đương khoảng 265% số tiền mà người lao động tự mình đóng vào hệ thống.

Tuy nhiên, những con số này cần được hiểu trong bối cảnh.

An sinh Xã hội không phải tài khoản đầu tư cá nhân.

Đây là một chương trình bảo hiểm xã hội, được thiết kế để phân bổ nguồn lực giữa các thế hệ và bảo vệ người cao tuổi trước rủi ro thu nhập khi không còn khả năng làm việc.

Vì vậy, việc so sánh đơn giản giữa “tiền đóng vào” và “tiền nhận ra” không phản ánh toàn bộ giá trị của chương trình.

Tuy nhiên, nó cho thấy một vấn đề tài chính quan trọng: hệ thống đang phụ thuộc rất lớn vào dòng tiền của lực lượng lao động hiện tại để tài trợ cho người nghỉ hưu hiện tại.

Điều gì xảy ra nếu quỹ An sinh Xã hội cạn tiền năm 2032?

Đây là câu hỏi khiến nhiều người Mỹ lo lắng.

Theo báo cáo của các ủy viên quản lý quỹ An sinh Xã hội năm 2026, quỹ Bảo hiểm Tuổi già và Người sống sót dự kiến cạn tiền vào quý IV/2032.

Khi đó, chương trình vẫn tiếp tục thu thuế.

Nhưng nguồn thu dự kiến không đủ để trả toàn bộ mức trợ cấp theo luật hiện hành.

Nếu Quốc hội không hành động, mức trợ cấp có thể bị giảm tự động.

Ủy ban về Ngân sách Liên bang có trách nhiệm (CRFB) ước tính mức giảm đồng đều đối với chương trình hưu trí có thể khoảng 22% khi quỹ tín thác cạn kiệt.

Điều đó có nghĩa một người đang kỳ vọng nhận 2.000 USD/tháng có thể phải đối mặt với mức thấp hơn đáng kể nếu không có cải cách trước thời điểm quỹ cạn tiền.

Đây là lý do năm 2032 không nên được hiểu là “ngày An sinh Xã hội phá sản”, mà chính xác hơn là mốc mà nguồn dự trữ có thể không còn đủ để duy trì toàn bộ mức trợ cấp theo luật hiện hành.

Mỹ có thể làm gì để giải quyết khủng hoảng An sinh Xã hội?

Có nhiều phương án khác nhau, và gần như tất cả đều gây tranh cãi.

Chính phủ có thể:

Tăng thuế tiền lương: Tăng nguồn thu cho chương trình nhưng đồng nghĩa với việc người lao động và doanh nghiệp phải đóng nhiều hơn.

Tăng mức thu nhập chịu thuế: Hiện tại tiền lương chỉ bị đánh thuế An sinh Xã hội đến một ngưỡng nhất định. Tăng hoặc loại bỏ giới hạn này có thể tạo thêm nguồn thu.

Tăng tuổi nghỉ hưu: Giúp giảm số năm nhận trợ cấp nhưng có thể ảnh hưởng lớn tới những người lao động làm việc trong các ngành nghề nặng nhọc.

Điều chỉnh công thức trợ cấp: Giảm tốc độ tăng trợ cấp trong tương lai, đặc biệt với nhóm có thu nhập cao.

Cải cách toàn diện chương trình: Kết hợp nhiều biện pháp để cân bằng giữa khả năng chi trả và mức bảo vệ người cao tuổi.

Không có phương án nào hoàn toàn miễn phí.

Mỗi lựa chọn đều tạo ra người được lợi và người chịu thiệt.

“Giới hạn sáu con số” có thể nhắm tới nhóm người giàu nhất

Một đề xuất được CRFB đưa ra là giới hạn mức trợ cấp dành cho nhóm người về hưu giàu có nhất.

Đề xuất được gọi là “Giới hạn sáu con số”.

Theo phương án này, trợ cấp An sinh Xã hội có thể được giới hạn ở mức 100.000 USD mỗi năm đối với một cặp vợ chồng đã kết hôn nghỉ hưu ở tuổi nghỉ hưu thông thường, với giới hạn được điều chỉnh theo tình trạng hôn nhân và tuổi nhận trợ cấp.

Đối với người độc thân, mức giới hạn tương ứng là 50.000 USD/năm.

Điểm đáng chú ý là đề xuất chỉ tác động tới một nhóm cực kỳ nhỏ.

CRFB ước tính trong những năm đầu, giới hạn này chỉ ảnh hưởng thực sự tới khoảng 0,05% các cặp vợ chồng giàu nhất.

Nhóm này có thu nhập hưu trí trung bình trên 2,5 triệu USD/năm và giá trị tài sản ròng trung bình trên 65 triệu USD.

Theo CRFB, tác động của chính sách có thể tăng theo thời gian khi mức trợ cấp tối đa của An sinh Xã hội tiếp tục tăng.

Baby Boomer sở hữu 93.000 tỷ USD, nhưng bao nhiêu sẽ thực sự được truyền lại?

Một phần khác của câu chuyện nằm ở tài sản của thế hệ Baby Boomer.

Theo Visa Business and Economic Insights, thế hệ Baby Boomer đang nắm giữ tổng cộng khoảng 93.000 tỷ USD tài sản.

Thoạt nhìn, con số này có thể khiến nhiều người kỳ vọng vào một cuộc “chuyển giao tài sản lớn” sang Millennials và Gen X.

Nhưng thực tế phức tạp hơn.

Chỉ khoảng 36.000 tỷ USD được dự kiến chuyển giao cho Millennials và Gen X trong hai thập kỷ tới.

Phần chênh lệch đến từ nhiều yếu tố:

• Thuế.
• Nợ.
• Chi tiêu trong thời gian nghỉ hưu.
• Chi phí nhà ở.
• Chi phí y tế.
• Thuốc men.
• Chi phí sinh hoạt.
• Sự tập trung tài sản vào nhóm giàu nhất.

Sau khi trừ nợ, tổng tài sản được đề cập còn khoảng 88.000 tỷ USD.

Đáng chú ý, 1% người giàu nhất nắm giữ khoảng một phần ba số tài sản này.

Điều đó có nghĩa “cuộc đại chuyển giao tài sản” sẽ không diễn ra đồng đều giữa các thế hệ.

Một bộ phận lớn tài sản có thể được tiêu dùng trong những năm nghỉ hưu, trong khi phần tài sản được thừa kế sẽ tập trung đáng kể vào những gia đình vốn đã có điều kiện kinh tế tốt.

Người trẻ có thể không được “cứu” bởi khối tài sản của Baby Boomer

Đây là một nghịch lý đáng chú ý.

Thế hệ Baby Boomer là một trong những thế hệ giàu có nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Nhưng điều đó không đồng nghĩa toàn bộ tài sản của họ sẽ được chuyển sang các thế hệ trẻ.

Một phần sẽ được sử dụng để trang trải hàng chục năm nghỉ hưu.

Theo ước tính được đưa ra, Baby Boomer có thể chi khoảng 16.000 tỷ USD trong thời gian nghỉ hưu cho nhà ở, thực phẩm, chăm sóc sức khỏe, thuốc men và các chi phí khác.

Do đó, Millennials và Gen X không thể mặc định rằng tài sản thừa kế sẽ giải quyết các vấn đề tài chính dài hạn của họ.

Trong khi đó, An sinh Xã hội vẫn dựa vào lực lượng lao động hiện tại.

Đây là lý do vấn đề tài chính của hệ thống phúc lợi Mỹ ngày càng trở thành câu chuyện liên quan trực tiếp tới người lao động trẻ.

Cato đề xuất thay đổi căn bản An sinh Xã hội

Theo Viện Cato, hệ thống An sinh Xã hội có thể cần chuyển trọng tâm từ một chương trình trợ cấp dựa nhiều vào thu nhập sang một hệ thống tập trung hơn vào bảo vệ người cao tuổi khỏi nghèo đói.

Theo quan điểm này, chính phủ có thể đảm bảo một mức hỗ trợ cơ bản cho người cao tuổi, đồng thời tạo điều kiện để người lao động trẻ tích lũy nhiều hơn thông qua các tài khoản tiết kiệm hưu trí tư nhân.

Cato cũng chỉ ra rằng một số quốc gia phát triển sử dụng mô hình kết hợp:

• Lương hưu cơ bản.
• Trợ cấp mục tiêu.
• Điều chỉnh tự động.
• Tiết kiệm hưu trí tư nhân.

Mục tiêu là giảm gánh nặng lên ngân sách công nhưng vẫn bảo đảm người cao tuổi không rơi vào nghèo đói.

Một người lao động có thu nhập tối đa và nhận An sinh Xã hội ở tuổi 70 hiện có thể đủ điều kiện nhận hơn 61.000 USD mỗi năm, theo phân tích được đề cập.

Cato lập luận rằng các nhà hoạch định chính sách có thể xem xét giảm trợ cấp đối với những người nghỉ hưu có thu nhập cao hơn, qua đó giải phóng nguồn lực cho những người thực sự cần hỗ trợ.

Bài toán lớn nhất của Mỹ không chỉ là 40.000 tỷ USD nợ

Nước Mỹ đang đối mặt với một bài toán tài khóa phức tạp chưa từng có.

Nợ quốc gia đã vượt 40.000 tỷ USD, chi phí lãi vay có thể vượt 1.000 tỷ USD trong năm 2026 và hướng tới 2.100 tỷ USD vào năm 2036. Trong khi đó, An sinh Xã hội và Medicare tiếp tục là những động lực lớn nhất làm tăng chi tiêu bắt buộc của chính phủ.

Đồng thời, hệ thống An sinh Xã hội đang đối mặt với áp lực nhân khẩu học khi Baby Boomer nghỉ hưu.

Mốc 2032 vì vậy có ý nghĩa đặc biệt.

Đó không phải là thời điểm An sinh Xã hội biến mất, mà là thời điểm quỹ dự trữ của một bộ phận quan trọng trong hệ thống có thể cạn kiệt. Nếu Quốc hội không hành động, mức trợ cấp có thể tự động giảm đáng kể.

Trong khi đó, kỳ vọng rằng thế hệ trẻ sẽ được cứu bởi một “cuộc đại chuyển giao tài sản” cũng có thể không thực tế.

Baby Boomer đang nắm khoảng 93.000 tỷ USD tài sản, nhưng phần lớn sẽ không được chuyển giao nguyên vẹn. Hàng nghìn tỷ USD sẽ được sử dụng cho chi phí nghỉ hưu, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và sinh hoạt. Phần tài sản được thừa kế cũng có xu hướng tập trung vào những hộ gia đình giàu có.

Điều này khiến câu hỏi về tương lai An sinh Xã hội trở nên cấp thiết hơn.

Mỹ có thể tăng thuế, giảm trợ cấp, tăng tuổi nghỉ hưu, hạn chế quyền lợi của người giàu hoặc thúc đẩy tiết kiệm hưu trí tư nhân.

Nhưng càng trì hoãn, các lựa chọn càng trở nên khó khăn.

Vấn đề cuối cùng không chỉ là “Ai sẽ trả 40.000 tỷ USD nợ?”

Mà còn là:

Ai sẽ tài trợ cho hệ thống phúc lợi khi số người nghỉ hưu tăng nhanh hơn lực lượng lao động?

Và câu trả lời cho câu hỏi này sẽ quyết định một phần đáng kể tương lai tài chính của các thế hệ Millennials, Gen X và Gen Z trong nhiều thập kỷ tới.

Câu hỏi thường gặp về nợ Mỹ và An sinh Xã hội

An sinh Xã hội Mỹ có thực sự phá sản vào năm 2032?

Không chính xác. Năm 2032 là mốc quỹ Bảo hiểm Tuổi già và Người sống sót được dự báo cạn nguồn dự trữ. Chương trình vẫn có nguồn thu từ thuế, nhưng nếu không có cải cách, nguồn thu đó có thể chỉ đủ chi trả khoảng 78% mức trợ cấp theo luật hiện hành.

Nếu quỹ An sinh Xã hội cạn tiền, người dân có mất toàn bộ trợ cấp không?

Không. Theo các dự báo hiện tại, chương trình vẫn tiếp tục thu thuế và chi trả trợ cấp. Vấn đề là mức trợ cấp có thể bị giảm tự động nếu Quốc hội không thay đổi luật.

Vì sao nợ quốc gia Mỹ tăng nhanh?

Một nguyên nhân lớn là thâm hụt ngân sách kéo dài. Khi chính phủ chi nhiều hơn doanh thu thu được, chính phủ phải vay thêm. Khoản nợ mới lại tạo ra chi phí lãi vay, khiến áp lực ngân sách tiếp tục tăng.

Người trẻ có phải là người chịu gánh nặng lớn nhất?

Người lao động hiện tại đóng thuế để tài trợ cho các chương trình hiện tại, trong khi họ cũng phải chuẩn bị cho việc nghỉ hưu của chính mình. Nếu chính sách không thay đổi, các thế hệ trẻ có thể phải đối mặt với thuế cao hơn, trợ cấp thấp hơn hoặc tuổi nghỉ hưu cao hơn.

Baby Boomer có thể chuyển toàn bộ 93.000 tỷ USD cho thế hệ trẻ không?

Không. Một phần đáng kể tài sản sẽ được sử dụng trong thời gian nghỉ hưu. Ngoài ra, tài sản tập trung mạnh vào nhóm giàu nhất và không được phân bổ đồng đều giữa các hộ gia đình.

Mỹ có thể giải quyết vấn đề An sinh Xã hội bằng cách tăng thuế không?

Tăng thuế là một trong những phương án có thể tạo thêm nguồn thu, nhưng chưa chắc đủ để giải quyết toàn bộ vấn đề. Chính sách thực tế nhiều khả năng phải kết hợp nhiều biện pháp về thuế, trợ cấp, tuổi nghỉ hưu và tiết kiệm tư nhân.