Bán nhà để mua cổ phiếu OpenAI, Anthropic: Xu hướng đầu tư mới tại Mỹ nhưng không hề dễ thực hiện

Khi làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục bùng nổ, một xu hướng giao dịch bất động sản đặc biệt đang xuất hiện tại Mỹ. Thay vì chỉ nhận tiền mặt, nhiều chủ sở hữu các căn nhà trị giá hàng triệu USD sẵn sàng chấp nhận cổ phiếu chưa niêm yết (pre-IPO) của các công ty AI hàng đầu như OpenAI và Anthropic để hoàn tất giao dịch.

Xu hướng này phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của các doanh nghiệp AI tư nhân, khi nhiều nhà đầu tư kỳ vọng giá trị cổ phiếu sẽ tăng mạnh sau khi các công ty này chính thức lên sàn chứng khoán. Tuy nhiên, dù về mặt pháp lý giao dịch có thể được thực hiện, các chuyên gia cho rằng quá trình này tồn tại nhiều rào cản liên quan đến thuế, quyền chuyển nhượng cổ phần và quy định nội bộ của doanh nghiệp.

Vì sao cổ phiếu OpenAI và Anthropic trở thành “đồng tiền” mới?

Trong vài năm trở lại đây, AI trở thành lĩnh vực thu hút lượng vốn đầu tư khổng lồ trên toàn cầu.

OpenAI và Anthropic được xem là hai trong số những startup AI giá trị nhất thế giới, với mức định giá liên tục tăng sau mỗi vòng gọi vốn.

Chính vì vậy, nhiều nhà đầu tư mong muốn sở hữu cổ phiếu của các doanh nghiệp này ngay từ giai đoạn trước IPO với kỳ vọng:

• Giá trị tăng mạnh sau khi niêm yết.
• Khả năng sinh lời cao hơn nhiều so với các tài sản truyền thống.
• Tiếp cận sớm các doanh nghiệp AI hàng đầu.

Đối với một số người bán nhà, đặc biệt tại khu vực Thung lũng Silicon và Vùng Vịnh San Francisco, việc nhận cổ phiếu AI thay cho tiền mặt được xem là một cách đầu tư dài hạn hấp dẫn hơn việc giữ tiền.

Những căn nhà triệu USD đổi lấy cổ phiếu AI

Xu hướng này không còn giới hạn trong giới công nghệ.

Theo các thông tin được công bố, đã xuất hiện nhiều bất động sản tại:

• Khu vực Vịnh San Francisco.
• Sonoma County.
• Miami.
• Brooklyn.

được rao bán với điều kiện người mua thanh toán bằng cổ phiếu của OpenAI hoặc Anthropic.

Một ví dụ đáng chú ý là căn nhà nghỉ dưỡng tại Healdsburg (Sonoma County).

Bất động sản này được niêm yết với giá 2,5 triệu USD, nhưng chủ sở hữu sẵn sàng giảm xuống còn 2 triệu USD nếu người mua thanh toán bằng cổ phiếu của Anthropic.

Theo thông tin từ người bán, giao dịch hướng tới những nhà đầu tư tại Thung lũng Silicon đang nắm giữ lượng lớn cổ phiếu của các công ty AI tư nhân nhưng khó chuyển đổi thành tiền mặt.

Có thực sự tránh được thuế khi dùng cổ phiếu để mua nhà?

Một trong những lập luận được người bán đưa ra là việc đổi cổ phiếu lấy bất động sản sẽ giúp nhà đầu tư tránh phải bán cổ phiếu và phát sinh thuế lãi vốn.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia thuế lại cho rằng nhận định này chưa hoàn toàn chính xác.

Theo các chuyên gia, việc sử dụng cổ phiếu tư nhân để thanh toán cho một căn nhà vẫn có thể được xem là một sự kiện chịu thuế.

Giá trị chịu thuế thường được xác định dựa trên:

• Giá trị thị trường của căn nhà.
• Giá vốn ban đầu của lượng cổ phiếu được dùng để thanh toán.

Điều đó đồng nghĩa người sở hữu cổ phiếu vẫn có thể phải nộp thuế đối với phần chênh lệch giá trị, ngay cả khi không bán cổ phiếu để lấy tiền mặt.

Nói cách khác, việc đổi tài sản không đồng nghĩa với việc miễn nghĩa vụ thuế.

Rào cản lớn nhất nằm ở quyền chuyển nhượng cổ phần

Ngoài vấn đề thuế, trở ngại lớn hơn nằm ở chính các quy định của doanh nghiệp phát hành cổ phiếu.

Không giống cổ phiếu niêm yết trên sàn chứng khoán, cổ phiếu của các công ty tư nhân như OpenAI hay Anthropic thường bị hạn chế chuyển nhượng.

Trong nhiều trường hợp:

• Không phải bất kỳ ai cũng được phép mua cổ phiếu.
• Việc chuyển nhượng phải được công ty chấp thuận.
• Ban giám đốc có quyền từ chối giao dịch.
• Người sở hữu không thể tự do bán cổ phần cho bên thứ ba.

Do đó, dù hai bên mua bán bất động sản có đạt được thỏa thuận, giao dịch vẫn có thể không được thực hiện nếu không đáp ứng các điều kiện do doanh nghiệp quy định.

Đây được xem là rào cản lớn nhất khiến hình thức thanh toán bằng cổ phiếu AI chưa thể trở nên phổ biến.

Nhà đầu tư vẫn muốn đổi bất động sản lấy cổ phiếu AI

Dù tồn tại nhiều khó khăn, một số nhà đầu tư vẫn coi đây là chiến lược phân bổ tài sản hợp lý.

Một chủ sở hữu bất động sản trị giá khoảng 8 triệu USD tại khu vực Vịnh San Francisco cho biết ông sẵn sàng thương lượng để nhận cổ phiếu Anthropic thay vì tiền mặt, miễn là giao dịch tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật và điều lệ công ty.

Theo quan điểm của ông, việc chuyển đổi một phần tài sản từ bất động sản sang cổ phiếu AI giúp:

• Đa dạng hóa danh mục đầu tư.
• Giảm tỷ trọng bất động sản.
• Gia tăng cơ hội hưởng lợi từ sự phát triển của AI.

Ông cũng cho biết hiện đã sở hữu gần 1 triệu USD cổ phiếu Anthropic và mong muốn tiếp tục mở rộng khoản đầu tư này.

Một giải pháp khác: Thế chấp bằng cổ phiếu trước IPO

Nếu việc chuyển nhượng cổ phiếu gặp nhiều hạn chế, người sở hữu cổ phần tư nhân vẫn còn một lựa chọn khác.

Đó là sử dụng chính số cổ phiếu này làm tài sản bảo đảm để vay tiền mua nhà.

Hiện nay, một số ngân hàng và tổ chức tài chính tại Mỹ đã cung cấp các khoản vay dành riêng cho những người nắm giữ cổ phiếu của các công ty tư nhân.

Ưu điểm của phương án này gồm:

• Không cần bán cổ phiếu.
• Tiếp tục hưởng lợi nếu giá cổ phiếu tăng.
• Có thêm nguồn vốn để mua bất động sản.
• Trì hoãn việc phát sinh thuế lãi vốn.

Thông thường, khoản vay chỉ phải tất toán khi doanh nghiệp IPO hoặc được mua lại.

Tuy nhiên, hình thức này cũng có nhiều hạn chế.

Những rủi ro khi vay bằng cổ phiếu tư nhân

So với việc thế chấp bằng cổ phiếu niêm yết trên sàn, khoản vay sử dụng cổ phiếu của doanh nghiệp tư nhân thường đi kèm:

• Lãi suất cao hơn.
• Tỷ lệ cho vay thấp hơn.
• Yêu cầu tài sản bảo đảm nghiêm ngặt hơn.
• Rủi ro định giá lớn hơn.

Ngoài ra, các quy định hạn chế chuyển nhượng cổ phần vẫn có thể ảnh hưởng đến khả năng sử dụng cổ phiếu làm tài sản thế chấp.

Điều này khiến việc tiếp cận nguồn vốn không hề đơn giản, ngay cả đối với những người đang nắm giữ lượng lớn cổ phần tại các startup AI.

AI đang thay đổi cả thị trường bất động sản

Việc các chủ nhà chấp nhận cổ phiếu OpenAI hoặc Anthropic thay cho tiền mặt cho thấy AI không chỉ tác động đến ngành công nghệ mà còn bắt đầu ảnh hưởng đến thị trường bất động sản và tài chính.

Đối với nhiều nhà đầu tư giàu có tại Mỹ, cổ phiếu AI trước IPO được xem là một loại tài sản có giá trị tương đương hoặc thậm chí hấp dẫn hơn tiền mặt.

Tuy nhiên, giá trị tiềm năng càng lớn thì các rào cản pháp lý, thuế và quy định doanh nghiệp cũng càng phức tạp.

Do đó, những giao dịch kiểu này nhiều khả năng sẽ chỉ phù hợp với nhóm nhà đầu tư có hiểu biết sâu về tài chính, pháp lý và cấu trúc sở hữu cổ phần tư nhân.

Xu hướng bán nhà để đổi lấy cổ phiếu OpenAI hoặc Anthropic phản ánh niềm tin mạnh mẽ của giới đầu tư vào tương lai của ngành trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, đằng sau sức hấp dẫn của các cổ phiếu trước IPO là hàng loạt thách thức về thuế, quyền chuyển nhượng và quy định pháp lý. Trong bối cảnh AI tiếp tục thu hút dòng vốn khổng lồ, những mô hình giao dịch tài sản mới có thể sẽ xuất hiện nhiều hơn, nhưng để triển khai thành công vẫn cần sự tư vấn kỹ lưỡng từ các chuyên gia tài chính và pháp lý.