SpaceX IPO 75 Tỷ USD: Liệu Giấc Mơ Của Elon Musk Có Vượt Qua Bài Kiểm Tra Khắc Nghiệt Nhất Của Phố Wall?

Trong nhiều năm qua, SpaceX đã trở thành một trong những công ty tư nhân được săn đón nhất thế giới. Với hệ sinh thái bao gồm tên lửa tái sử dụng, mạng internet vệ tinh Starlink, các hợp đồng quốc phòng và tham vọng chinh phục không gian, công ty của Elon Musk được xem là biểu tượng của đổi mới công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, khi kế hoạch IPO trị giá khoảng 75 tỷ USD đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư, SpaceX phải đối mặt với thử thách lâu đời nhất của Phố Wall: lợi nhuận.

Lịch sử thị trường chứng khoán cho thấy những doanh nghiệp sở hữu công nghệ đột phá, tốc độ tăng trưởng cao hay sức hút truyền thông mạnh mẽ chưa chắc đã mang lại lợi nhuận bền vững cho cổ đông sau khi niêm yết.

Điều mà các nhà đầu tư thực sự quan tâm cuối cùng vẫn là khả năng tạo ra dòng tiền và lợi nhuận thực tế.

Doanh thu khổng lồ nhưng vẫn lỗ hàng tỷ USD

Theo các tài liệu liên quan đến kế hoạch IPO, SpaceX đạt doanh thu gần 19 tỷ USD trong năm 2025.

Con số này cho thấy quy mô hoạt động rất lớn, vượt xa phần lớn các startup công nghệ từng lên sàn trong lịch sử.

Tuy nhiên, doanh thu ấn tượng đó lại đi kèm khoản lỗ ròng gần 5 tỷ USD.

Điều này đặt ra câu hỏi quan trọng đối với nhà đầu tư:

Liệu SpaceX đang trong giai đoạn đầu tư mạnh để mở rộng hay mô hình kinh doanh vẫn chưa đủ khả năng tạo lợi nhuận bền vững?

Trong giai đoạn thị trường vốn giá rẻ, các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh thường được chấp nhận lỗ kéo dài. Nhưng sau nhiều biến động kinh tế và lãi suất cao, Phố Wall hiện đã trở nên khắt khe hơn đáng kể.

Nhà đầu tư không còn chỉ nhìn vào tầm nhìn hay câu chuyện tương lai mà muốn thấy con đường rõ ràng dẫn đến lợi nhuận.

Lịch sử IPO cho thấy lợi nhuận vẫn là yếu tố quyết định

Dữ liệu nghiên cứu nổi tiếng của giáo sư Jay Ritter thuộc Đại học Florida đã chỉ ra một xu hướng đáng chú ý.

Các công ty thua lỗ trước IPO thường có màn ra mắt rất ấn tượng.

Trung bình, giá cổ phiếu của nhóm này tăng khoảng 26,5% ngay trong ngày giao dịch đầu tiên.

Tuy nhiên, bức tranh dài hạn lại không mấy khả quan.

Sau ba năm giao dịch, lợi nhuận trung bình của nhóm doanh nghiệp này thường ở mức âm hoặc rất thấp.

Ngược lại, các công ty có lãi trước khi niêm yết thường không tạo ra những cơn sốt lớn trong ngày đầu tiên nhưng lại có khả năng duy trì tăng trưởng và mang lại giá trị lâu dài hơn cho cổ đông.

Đây là bài học quan trọng đối với SpaceX khi công ty đang chuẩn bị bước vào sân chơi công khai với mức định giá kỷ lục.

SpaceX khác gì các startup công nghệ thông thường?

Mặc dù vẫn đang thua lỗ, SpaceX không phải là một startup nhỏ chỉ tồn tại nhờ những câu chuyện tăng trưởng.

Khác với nhiều công ty công nghệ từng IPO trong giai đoạn bùng nổ trước đây, SpaceX sở hữu doanh thu hàng chục tỷ USD và các hoạt động kinh doanh thực tế.

Nguồn thu của công ty đến từ:

• Dịch vụ phóng tên lửa thương mại.
• Các hợp đồng với NASA.
• Hợp đồng quốc phòng của chính phủ Mỹ.
• Mạng internet vệ tinh Starlink.
• Dịch vụ truyền dữ liệu toàn cầu.

Chính sự đa dạng này giúp SpaceX có nền tảng kinh doanh vững chắc hơn nhiều doanh nghiệp công nghệ từng lên sàn.

Theo dữ liệu lịch sử IPO, các công ty có doanh thu trước niêm yết vượt 100 triệu USD thường đạt kết quả dài hạn tốt hơn đáng kể so với những doanh nghiệp chỉ mới ở giai đoạn phát triển ban đầu.

Đó là điểm cộng lớn cho SpaceX.

OpenAI và Anthropic cũng đối mặt bài toán tương tự

Không chỉ SpaceX, các ngôi sao AI như OpenAI hay Anthropic cũng đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ thị trường.

Các công ty này sở hữu tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ và công nghệ tiên phong trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, giới đầu tư ngày càng đặt ra những câu hỏi thực tế hơn:

• Doanh thu thực tế tăng trưởng ra sao?
• Chi phí vận hành AI có giảm theo thời gian hay không?
• Khi nào doanh nghiệp đạt điểm hòa vốn?
• Tốc độ thu hẹp khoản lỗ như thế nào?

Những câu hỏi này sẽ quyết định mức định giá dài hạn khi các công ty AI tiến gần hơn tới kế hoạch IPO.

Bản thân nhãn “AI” hay “công nghệ đột phá” không còn đủ sức thuyết phục thị trường như vài năm trước.

Vì sao IPO của SpaceX được xem là sự kiện lịch sử?

Nếu diễn ra đúng kế hoạch, đây có thể trở thành một trong những đợt IPO lớn nhất lịch sử thị trường chứng khoán Mỹ.

SpaceX hiện không chỉ là công ty không gian.

Doanh nghiệp này đang được xem là sự kết hợp giữa:

• Hạ tầng viễn thông toàn cầu.
• Công nghệ quốc phòng.
• Internet vệ tinh.
• Trí tuệ nhân tạo.
• Công nghiệp không gian.

Đó là lý do nhiều nhà đầu tư tổ chức coi SpaceX là một trong những tài sản chiến lược hiếm hoi có thể định hình nhiều ngành công nghiệp cùng lúc.

Tuy nhiên, kỳ vọng càng lớn thì áp lực càng cao.

Một khi cổ phiếu chính thức niêm yết, thị trường sẽ không chỉ đánh giá tiềm năng mà còn liên tục theo dõi khả năng chuyển hóa tăng trưởng thành lợi nhuận.

Liệu SpaceX có thành công sau IPO?

Câu trả lời hiện vẫn còn bỏ ngỏ.

SpaceX sở hữu nhiều lợi thế hiếm có:

• Thương hiệu toàn cầu.
• Công nghệ dẫn đầu.
• Hệ sinh thái kinh doanh đa dạng.
• Nhu cầu mạnh từ chính phủ và khu vực tư nhân.

Nhưng lịch sử Phố Wall cho thấy ngay cả những công ty tuyệt vời nhất cũng phải chứng minh khả năng sinh lời.

Nếu SpaceX có thể thu hẹp khoản lỗ và biến quy mô doanh thu khổng lồ thành lợi nhuận thực tế, công ty hoàn toàn có thể trở thành một trong những cổ phiếu công nghệ thành công nhất thập kỷ tới.

Ngược lại, nếu tăng trưởng không đi kèm hiệu quả tài chính, áp lực từ thị trường sẽ nhanh chóng xuất hiện sau những ngày đầu hào hứng của IPO.