Tỷ phú Denny Sanford qua đời ở tuổi 90 sau khi quyên góp hơn 4 tỷ USD: Di sản từ thiện vượt lên mọi tranh cãi

Một trong những nhà từ thiện nổi tiếng nhất nước Mỹ, T. Denny Sanford, đã qua đời ngày 18/7 ở tuổi 90, khép lại cuộc đời của một doanh nhân gây nhiều tranh luận nhưng cũng để lại dấu ấn sâu đậm với hơn 4 tỷ USD được quyên góp cho cộng đồng.

Trong nhiều năm, Sanford luôn nhắc đến một mục tiêu tưởng chừng nghịch lý đối với một tỷ phú: “Tôi muốn chết trong cảnh nghèo khó.” Đó không phải là lời nói mang tính biểu tượng mà là triết lý sống ông theo đuổi suốt nhiều thập kỷ, khi liên tục chuyển phần lớn khối tài sản của mình cho các hoạt động từ thiện thay vì giữ lại cho bản thân hoặc lập quỹ thừa kế.

Theo ước tính vào tháng 3 năm nay, giá trị tài sản ròng của Sanford vẫn còn khoảng 2,4 tỷ USD, dù ông đã quyên góp hơn 4 tỷ USD trong suốt cuộc đời.

Triết lý “chết trong nghèo khó” của vị tỷ phú ngân hàng

Trong cuộc phỏng vấn với Forbes từ năm 2007, Sanford từng chia sẻ:

“Tôi muốn chết trong cảnh nghèo khó. Tôi nhìn cuộc sống giống như một nhà đầu tư. Điều gì tạo ra lợi ích lớn nhất cho tôi hoặc cho cộng đồng thì tôi sẽ làm.”

Không giống nhiều tỷ phú lựa chọn để lại tài sản cho các quỹ hoạt động sau khi qua đời, Sanford muốn chứng kiến tận mắt tác động của những khoản quyên góp khi ông còn sống.

Ông tin rằng tiền bạc chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đưa vào phục vụ xã hội đúng thời điểm.

Hơn 4 tỷ USD được dành cho y tế, giáo dục và khoa học

Phần lớn các khoản quyên góp của Sanford tập trung tại bang South Dakota, nơi ông tạo dựng sự nghiệp.

Riêng hệ thống Sanford Health đã nhận khoảng 2 tỷ USD, trở thành một trong những mạng lưới chăm sóc sức khỏe nông thôn lớn nhất tại Hoa Kỳ.

Khoản tài trợ kỷ lục 400 triệu USD năm 2007 từng được xem là khoản quyên góp lớn nhất lịch sử dành cho một hệ thống y tế Mỹ vào thời điểm đó.

Nhờ nguồn tài chính này, Sanford Health đã phát triển mạnh với nhiều bệnh viện, phòng khám và trung tâm nghiên cứu phục vụ hàng triệu người dân khu vực Trung Tây nước Mỹ.

Không dừng lại ở y tế, Sanford còn đầu tư mạnh vào:

• Học bổng Build Dakota dành cho hàng nghìn sinh viên.
• Quỹ Premier/Freedom Scholarship.
• Sanford Underground Research Facility, trung tâm nghiên cứu khoa học dưới lòng đất nổi tiếng.
• Quỹ phát triển Sioux Falls.
• Hội Trẻ em Nam Dakota.
• Đại học California.
• Sanford Consortium.
• Vườn thú và Công viên Safari San Diego.

Theo Thống đốc South Dakota Larry Rhoden, Sanford là:

“Nhà từ thiện vĩ đại nhất trong lịch sử bang South Dakota.”

Phó Thống đốc Tony Venhuizen cũng nhận định rằng chính Sanford là người góp phần hình thành văn hóa làm từ thiện mạnh mẽ tại Sioux Falls, tạo động lực để nhiều cá nhân và doanh nghiệp khác tiếp tục đóng góp cho cộng đồng.

Một nghiên cứu của Financial Planning năm 2024 cũng xếp South Dakota nằm trong Top 10 bang có hoạt động thiện nguyện mạnh nhất nước Mỹ.

Xuất thân nghèo khó và hành trình trở thành tỷ phú

Ít ai biết rằng Denny Sanford từng có tuổi thơ rất khó khăn.

Ông sinh ra tại thành phố St. Paul và mất mẹ vì ung thư vú khi mới 4 tuổi.

Ngay từ khoảng 8 tuổi, Sanford đã phụ giúp cha trong cửa hàng may mặc của gia đình để kiếm sống.

Tuổi trẻ của ông cũng không hoàn toàn suôn sẻ.

Một vụ ẩu đả khiến Sanford từng phải đối mặt với pháp luật. Tuy nhiên, nhờ quyết định khoan dung của thẩm phán cho phép tiếp tục theo học tại Đại học Minnesota, cuộc đời ông bước sang hướng khác.

Sau khi tốt nghiệp, Sanford bắt đầu sự nghiệp trong ngành tài chính.

Bí quyết làm giàu từ mảng thẻ tín dụng

Năm 1986, Sanford mua lại một ngân hàng nhỏ tại Sioux Falls.

Ngân hàng này sau đó phát triển thành First Premier Bank.

Nguồn lợi nhuận khổng lồ của Sanford đến từ Premier Bankcard, đơn vị phát hành thẻ tín dụng dành cho những khách hàng có điểm tín dụng thấp hoặc chưa có lịch sử tín dụng.

Các sản phẩm này đi kèm mức lãi suất và phí khá cao.

Ví dụ, khách hàng có thể phải trả khoảng 175 USD phí chỉ để nhận hạn mức tín dụng 1.000 USD.

Dù mô hình này từng gây tranh cãi, Sanford cho rằng đây là “chiếc phao cứu sinh” giúp nhiều người có cơ hội xây dựng lại lịch sử tín dụng của mình.

Nhờ hoạt động kinh doanh này, giá trị tài sản của ông từng vượt mốc 3 tỷ USD.

Liên tục xuất hiện trong danh sách những nhà từ thiện hào phóng nhất nước Mỹ

Chronicle of Philanthropy nhiều lần đưa Sanford vào danh sách 50 nhà từ thiện hào phóng nhất Hoa Kỳ.

Riêng năm 2025, ông đứng thứ 14, với tổng số tiền quyên góp lên tới 321 triệu USD chỉ trong một năm.

Năm 2010, Sanford tham gia Giving Pledge – sáng kiến do Bill Gates và Warren Buffett khởi xướng nhằm khuyến khích các tỷ phú cam kết cho đi phần lớn tài sản.

Tuy nhiên, ông rời danh sách này vào năm 2023 sau những diễn biến liên quan đến cuộc điều tra pháp lý.

Những tranh cãi cuối đời

Bên cạnh các hoạt động từ thiện đồ sộ, Sanford cũng vướng vào một vụ việc gây chú ý.

Năm 2020, ProPublica đưa tin ông bị điều tra liên quan nghi vấn sở hữu hình ảnh khiêu dâm trẻ em.

Theo các tài liệu được công bố sau đó, cuộc điều tra tập trung vào một tài khoản email có liên hệ với Sanford.

Luật sư của ông khẳng định nhiều người khác từng truy cập các thiết bị điện tử của Sanford và cho rằng hệ thống có dấu hiệu bị xâm nhập trái phép.

Đến năm 2022, Tổng chưởng lý bang South Dakota quyết định không truy tố, với lý do không xác định được hành vi phạm tội thuộc thẩm quyền của bang.

Dù vậy, vụ việc vẫn ảnh hưởng đáng kể đến hình ảnh của Sanford trong những năm cuối đời.

Một di sản khó có thể phủ nhận

Bất chấp những tranh cãi, giới quan sát đều thừa nhận rằng dấu ấn lớn nhất Sanford để lại chính là quy mô hoạt động thiện nguyện.

Hàng triệu bệnh nhân được tiếp cận dịch vụ y tế tốt hơn.

Hàng nghìn sinh viên nhận được học bổng.

Nhiều công trình nghiên cứu khoa học quy mô lớn được xây dựng từ nguồn tài trợ của ông.

Giám đốc điều hành Premier Bankcard, Miles Beacom, nhận xét:

“Ông ấy hoàn toàn có thể sử dụng số tiền đó cho bản thân, nhưng ông đã chọn đầu tư trở lại cho South Dakota.”

Triết lý “cho đi khi còn sống” của Sanford đã trở thành nguồn cảm hứng đối với nhiều doanh nhân và nhà từ thiện trên thế giới.

Denny Sanford là hình mẫu đặc biệt trong giới tỷ phú Mỹ. Ông gây dựng khối tài sản khổng lồ từ lĩnh vực tài chính, sau đó dành phần lớn của cải để đầu tư trở lại cho cộng đồng thông qua y tế, giáo dục và nghiên cứu khoa học. Mặc dù cuộc đời không tránh khỏi những tranh cãi, di sản hơn 4 tỷ USD cho hoạt động thiện nguyện đã đưa tên tuổi ông trở thành một trong những nhà hảo tâm có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.