Việc Trung Quốc tuyên bố sẽ giảm thuế đối với một loạt nông sản Mỹ đang tạo ra kỳ vọng mới cho thị trường hàng hóa, nhưng phản ứng của giới giao dịch lại thận trọng hơn nhiều.
Ngày 28/9/2026, Trung Quốc công bố kế hoạch cắt giảm các mức thuế bổ sung đối với nhiều mặt hàng nông nghiệp Mỹ, bao gồm ngô, lúa mì, lúa miến, thịt và các sản phẩm sữa. Động thái này nằm trong gói cắt giảm thuế song phương trị giá khoảng 60 tỷ USD, tương ứng khoảng 30 tỷ USD hàng hóa từ mỗi phía.
Tuy nhiên, mặt hàng quan trọng nhất đối với nông dân Mỹ lại không được hưởng ưu đãi: đậu nành Mỹ tiếp tục chịu mức thuế bổ sung 10%.
Điều này khiến câu hỏi lớn nhất của thị trường trở nên phức tạp hơn: Liệu việc Trung Quốc giảm thuế nông sản Mỹ có thực sự tạo ra một làn sóng mua mới đối với ngô, lúa mì và các loại ngũ cốc khác, hay chỉ giúp cải thiện triển vọng thương mại trên giấy tờ?
Trung Quốc giảm thuế nông sản Mỹ nhưng loại đậu nành khỏi danh sách
Theo danh sách được Trung Quốc công bố, hơn 90% các mặt hàng nông sản Mỹ thuộc phạm vi thỏa thuận sẽ được miễn phần thuế bổ sung và quay về mức thuế tối huệ quốc hiện hành. Các nhóm hàng được hưởng lợi bao gồm ngô, lúa mì, lúa miến, dầu thực vật, thịt và sản phẩm sữa.
Tuy nhiên, đậu nành – mặt hàng nông sản Mỹ quan trọng nhất xuất khẩu sang Trung Quốc – không nằm trong danh sách được giảm thuế và vẫn phải chịu thêm 10% thuế.
Đây là chi tiết đặc biệt đáng chú ý.
Trung Quốc là một trong những thị trường lớn nhất đối với đậu nành Mỹ, trong khi nông dân Mỹ lại đang rất cần một sự phục hồi bền vững về nhu cầu xuất khẩu. Vì vậy, việc đậu nành bị loại khỏi gói giảm thuế khiến phản ứng của ngành nông nghiệp Mỹ không hoàn toàn tích cực.
Hiệp hội Đậu nành Mỹ đã bày tỏ thất vọng và kêu gọi các nhà đàm phán tiếp tục thúc đẩy một thỏa thuận thương mại có thể hỗ trợ nguồn cung đậu nành Mỹ.
Vì sao đậu nành vẫn là tâm điểm của thị trường?
Đậu nành có vị trí đặc biệt trong thương mại nông nghiệp Mỹ – Trung.
Trung Quốc sử dụng một lượng lớn đậu nành để phục vụ ngành thức ăn chăn nuôi và sản xuất dầu đậu nành. Vì vậy, nhu cầu của Trung Quốc có ảnh hưởng đáng kể tới dòng thương mại đậu nành toàn cầu.
Trong những tuần gần đây, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc như COFCO và Sinograin đã tích cực mua đậu nành Mỹ.
Theo Reuters, tổng lượng đậu nành Mỹ mà các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã mua đã vượt 12 triệu tấn, tương đương gần một nửa cam kết 25 triệu tấn mỗi năm mà Bắc Kinh đưa ra cho đến năm 2028.
Trước đó, Reuters cũng đưa tin Trung Quốc đã mua khoảng 1 triệu tấn đậu nành Mỹ trong một tuần vào đầu tháng 9, đưa tổng lượng mua tiến gần một nửa mục tiêu 25 triệu tấn.
Như vậy, vấn đề hiện tại không hẳn là Trung Quốc có mua đậu nành Mỹ hay không.
Câu hỏi quan trọng hơn là:
Trung Quốc sẽ mua bao nhiêu, mua với tốc độ nào và liệu khu vực tư nhân có quay trở lại mua mạnh hay không?
Thuế giảm nhưng nhu cầu không nhất thiết tăng ngay
Đây là điểm mà thị trường hàng hóa cần đặc biệt lưu ý.
Về lý thuyết, khi thuế nhập khẩu giảm, giá hàng hóa Mỹ tại Trung Quốc sẽ trở nên cạnh tranh hơn. Điều này có thể giúp các nhà nhập khẩu Trung Quốc tăng mua hàng Mỹ.
Nhưng trong thực tế, quyết định mua hàng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Đối với ngô và lúa mì, Trung Quốc hiện không chỉ cân nhắc giá mà còn phải tính đến nhu cầu tiêu thụ trong nước, tồn kho, nguồn cung từ các quốc gia khác và tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Nếu nhu cầu thức ăn chăn nuôi hoặc tiêu dùng nội địa không tăng đủ mạnh, việc giảm thuế không nhất thiết tạo ra một làn sóng nhập khẩu ngay lập tức.
Bên cạnh đó, Trung Quốc có nhiều nhà cung cấp nông sản khác.
Đối với đậu nành, Brazil vẫn là một đối thủ cạnh tranh quan trọng của Mỹ. Việc Trung Quốc có thể chuyển nguồn cung giữa Mỹ, Brazil và các nhà xuất khẩu khác khiến giá cả và điều kiện thương mại trở thành yếu tố quyết định.
Giá ngũ cốc vẫn chịu áp lực
Phản ứng ban đầu của thị trường hàng hóa cho thấy các nhà giao dịch chưa tin rằng việc giảm thuế sẽ lập tức tạo ra cú hích lớn.
Sau khi giảm hơn 2% trong phiên trước, hợp đồng tương lai đậu tương tại Chicago tiếp tục chịu áp lực. Lúa mì và ngô cũng giảm sau phiên giao dịch trước đó.
Điều này phản ánh sự khác biệt giữa kỳ vọng thương mại và nhu cầu thực tế.
Nếu thị trường tin rằng Trung Quốc sẽ nhanh chóng tăng nhập khẩu ngô, lúa mì và đậu nành Mỹ, giá hợp đồng tương lai có thể phản ứng mạnh hơn.
Nhưng khi chưa có lịch trình thực hiện rõ ràng và chưa có lượng mua thực tế tương ứng, các nhà giao dịch vẫn có lý do để thận trọng.
Trung Quốc còn phải hoàn tất thủ tục trước khi giảm thuế
Một yếu tố khiến thị trường chưa thể phản ánh hoàn toàn tác động của chính sách mới là thời điểm thực hiện.
Việc hai nước công bố danh sách cắt giảm thuế không đồng nghĩa các mức thuế mới lập tức có hiệu lực.
Theo Reuters, hai bên vẫn cần hoàn tất các thủ tục theo quy định trong nước trước khi những thay đổi được triển khai.
Điều đó tạo ra một khoảng thời gian không chắc chắn.
Đối với thị trường hàng hóa, thời điểm rất quan trọng.
Một chính sách có hiệu lực trong vài ngày có thể tạo ra tác động hoàn toàn khác so với chính sách chỉ được triển khai sau vài tuần hoặc vài tháng, đặc biệt khi các nhà nhập khẩu Trung Quốc đang lập kế hoạch mua hàng cho mùa vụ mới.
Cam kết 25 triệu tấn đậu nành Mỹ mỗi năm vẫn rất quan trọng
Dù đậu nành chưa được giảm thuế, Trung Quốc vẫn có một cam kết riêng với Mỹ.
Bắc Kinh đã cam kết mua ít nhất 25 triệu tấn đậu nành Mỹ mỗi năm cho đến năm 2028.
Ngoài ra, Trung Quốc còn cam kết mua ít nhất 17 tỷ USD sản phẩm nông nghiệp Mỹ mỗi năm, không tính phần đậu nành nằm trong cam kết riêng.
Đây chính là lý do giới giao dịch vẫn theo dõi sát hoạt động mua hàng của COFCO và Sinograin.
Nếu hai doanh nghiệp nhà nước tiếp tục mua đậu nành Mỹ với tốc độ cao, Trung Quốc có thể vẫn tiến gần mục tiêu dù thuế bổ sung 10% chưa được dỡ bỏ.
Ngược lại, nếu hoạt động mua chậm lại sau khi hoàn thành một phần lớn cam kết, thị trường có thể phải điều chỉnh lại kỳ vọng.
Sinograin bán đậu nành dự trữ có ý nghĩa gì?
Một chi tiết khác đang được giới giao dịch theo dõi là việc Sinograin bán đậu nành từ kho dự trữ.
Động thái này được nhìn nhận như một dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang tạo thêm không gian trong kho để tiếp nhận các lô hàng mới từ Mỹ.
Nếu cách diễn giải này chính xác, đây có thể là tín hiệu tích cực đối với nông dân Mỹ.
Nhưng cũng cần thận trọng.
Việc bán hàng từ kho dự trữ có thể phục vụ nhiều mục tiêu quản lý nguồn cung khác nhau và không tự động đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ tăng mạnh nhập khẩu trong những tháng tới.
Do đó, thị trường cần kết hợp dữ liệu kho dự trữ với các đơn hàng xuất khẩu thực tế.
Mục tiêu 17 tỷ USD vẫn là bài toán lớn
Trong khi đậu nành có cam kết riêng, Trung Quốc còn phải thực hiện mục tiêu mua thêm ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm.
Theo phân tích được dẫn lại từ Liu Haowen, nhà phân tích tại Wuchan Zhongda Futures, Trung Quốc vẫn còn lượng hàng hóa đáng kể cần mua khi chỉ còn hơn ba tháng trong năm.
Điều này có thể tạo ra một yếu tố hỗ trợ cho thị trường nông sản Mỹ nếu Bắc Kinh đẩy nhanh tốc độ mua trong quý cuối năm.
Nhưng điều đó vẫn chưa đảm bảo rằng toàn bộ nhu cầu sẽ tập trung vào ngô hoặc lúa mì.
Trung Quốc có thể phân bổ lượng mua cho nhiều nhóm hàng khác nhau, bao gồm thịt, sữa, lúa miến, dầu thực vật và các sản phẩm nông nghiệp khác.
Ngô và lúa mì có thể hưởng lợi như thế nào?
Trong số các loại ngũ cốc được hưởng lợi trực tiếp từ việc giảm thuế, ngô và lúa mì đang được quan tâm đặc biệt.
Nếu thuế thấp hơn giúp hàng Mỹ cạnh tranh hơn về giá, các nhà nhập khẩu Trung Quốc có thể tăng mua từ Mỹ.
Điều này có thể tạo ra ba tác động.
Thứ nhất, nhu cầu xuất khẩu Mỹ tăng sẽ giúp giảm lượng tồn kho nội địa.
Thứ hai, xuất khẩu tăng có thể hỗ trợ giá nông sản tại Mỹ.
Thứ ba, triển vọng nhu cầu tốt hơn có thể ảnh hưởng đến quyết định gieo trồng của nông dân trong các mùa vụ tiếp theo.
Tuy nhiên, tác động sẽ phụ thuộc vào quy mô thực tế.
USDA trong báo cáo triển vọng tháng 9 cho biết dự báo sản lượng ngũ cốc thô toàn cầu niên vụ 2026/27 đã được điều chỉnh giảm 5,1 triệu tấn, trong đó sản lượng ngô Mỹ giảm 5,4 triệu tấn và lúa miến Mỹ giảm 0,3 triệu tấn.
Điều này có nghĩa thị trường nông sản Mỹ không chỉ chịu tác động từ chính sách thương mại mà còn phụ thuộc vào triển vọng cung ứng toàn cầu.
Kinh tế Trung Quốc vẫn là biến số quan trọng
Một trong những lý do khiến giới giao dịch chưa quá lạc quan là nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang đối mặt với áp lực.
Reuters cho biết tăng trưởng quý II/2026 của Trung Quốc ở mức 4,3%, trong khi các chỉ số như sản xuất công nghiệp, bán lẻ và đầu tư cho thấy động lực kinh tế đang suy yếu. Chính phủ Trung Quốc ngày 28/9 cam kết tăng cường các biện pháp hỗ trợ để hướng tới mục tiêu tăng trưởng 4,5%-5% trong năm 2026.
Ngày 29/9, Bắc Kinh tiếp tục công bố các biện pháp hỗ trợ kinh tế, bao gồm giảm lãi suất cho vay bổ sung cầm cố và tăng nguồn vốn cho một số lĩnh vực.
Nếu nền kinh tế Trung Quốc phục hồi, nhu cầu thức ăn chăn nuôi, thực phẩm và nguyên liệu nông nghiệp có thể được hỗ trợ.
Ngược lại, nếu tiêu dùng và hoạt động sản xuất tiếp tục yếu, việc giảm thuế có thể không đủ để tạo ra mức tăng nhập khẩu lớn.
Brazil vẫn là đối thủ cạnh tranh quan trọng của nông sản Mỹ
Đối với đậu nành, Mỹ không phải nguồn cung duy nhất của Trung Quốc.
Brazil đã trở thành một nhà cung cấp cực kỳ quan trọng và có lợi thế về mùa vụ, nguồn cung cũng như quan hệ thương mại với Trung Quốc.
Điều này khiến nông dân Mỹ không thể chỉ trông chờ vào việc Trung Quốc giảm thuế.
Ngay cả khi thuế giảm, người mua Trung Quốc vẫn có thể so sánh:
- Giá đậu nành Mỹ.
- Giá đậu nành Brazil.
- Chi phí vận chuyển.
- Thời gian giao hàng.
- Tỷ giá.
- Chất lượng và điều kiện hợp đồng.
- Rủi ro địa chính trị.
Vì vậy, việc đậu nành Mỹ tiếp tục chịu thuế bổ sung 10% khiến Mỹ gặp bất lợi nhất định trong cuộc cạnh tranh giành thị phần tại Trung Quốc.
Thị trường đang chờ dữ liệu mua hàng thực tế
Điểm quan trọng nhất đối với giá ngũ cốc trong thời gian tới có thể không phải là những tuyên bố chính trị mới, mà là dòng đơn hàng thực tế.
Các nhà giao dịch sẽ theo dõi sát:
- Lượng đậu nành Mỹ Trung Quốc mua thêm.
- Các đơn hàng ngô và lúa mì sau khi thuế giảm.
- Tốc độ giải ngân cam kết 17 tỷ USD nông sản.
- Lượng hàng mà COFCO và Sinograin tiếp tục mua.
- Tồn kho đậu nành tại Trung Quốc.
- Giá nông sản Brazil và các nhà cung cấp cạnh tranh.
- Diễn biến đồng USD và chi phí vận chuyển.
- Tiến độ chính thức triển khai các mức thuế mới.
Nếu dữ liệu mua hàng tăng nhanh, thị trường có thể bắt đầu định giá lại triển vọng xuất khẩu Mỹ.
Nếu lượng mua vẫn thấp dù thuế giảm, điều đó sẽ cho thấy vấn đề không nằm hoàn toàn ở thuế quan mà còn ở nhu cầu cuối cùng và khả năng cạnh tranh của nguồn cung Mỹ.
Điều gì có thể xảy ra với giá đậu nành?
Đậu nành hiện là trường hợp đặc biệt.
Một mặt, Trung Quốc vẫn cam kết mua 25 triệu tấn mỗi năm và các doanh nghiệp nhà nước đã mua hơn 12 triệu tấn.
Mặt khác, đậu nành vẫn chịu thêm 10% thuế.
Do đó, triển vọng giá đậu nành sẽ phụ thuộc rất lớn vào việc Trung Quốc có tiếp tục mua đủ lượng cam kết hay không.
Nếu các đơn hàng tăng mạnh, mức thuế 10% có thể không ngăn được toàn bộ nhu cầu.
Nhưng nếu người mua tư nhân vẫn hạn chế giao dịch và phần lớn lượng mua đến từ doanh nghiệp nhà nước để thực hiện cam kết, tác động đến giá có thể nhỏ hơn kỳ vọng của thị trường.
Trung Quốc giảm thuế đối với một loạt nông sản Mỹ là tín hiệu tích cực đối với thương mại nông nghiệp, đặc biệt với ngô, lúa mì và lúa miến. Tuy nhiên, thị trường vẫn chưa có đủ bằng chứng để khẳng định nhu cầu nhập khẩu sẽ phục hồi mạnh ngay lập tức.
Điểm đáng chú ý nhất là đậu nành – mặt hàng nông sản Mỹ có giá trị chiến lược lớn nhất đối với Trung Quốc – vẫn bị loại khỏi danh sách giảm thuế và tiếp tục chịu mức thuế bổ sung 10%.
Dù vậy, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã mua hơn 12 triệu tấn đậu nành Mỹ, trong khi Bắc Kinh vẫn duy trì cam kết mua 25 triệu tấn mỗi năm cho đến năm 2028. Điều này cho thấy dòng thương mại đậu nành Mỹ – Trung vẫn đang diễn ra bất chấp rào cản thuế quan.
Trong những tháng cuối năm 2026, thị trường sẽ tập trung vào một câu hỏi quan trọng hơn chính sách thuế: các cam kết mua hàng có được chuyển thành những đơn hàng thực tế với quy mô đủ lớn hay không?
Nếu lượng mua ngô, lúa mì và đậu nành Mỹ tăng tốc, thị trường nông sản có thể nhận được một động lực mới. Ngược lại, nếu nhu cầu Trung Quốc vẫn yếu, giá ngũ cốc có thể tiếp tục chịu áp lực dù môi trường thuế quan đã thuận lợi hơn.
Nói cách khác, giảm thuế mở cánh cửa cho nông sản Mỹ, nhưng chính lượng hàng Trung Quốc thực sự mua mới quyết định tác động cuối cùng lên thị trường.
Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin và phân tích thị trường, không phải khuyến nghị đầu tư. Giá hàng hóa và các tài sản liên quan có thể biến động mạnh do cung cầu, chính sách thương mại, thời tiết, tỷ giá và các yếu tố kinh tế – địa chính trị.
Nguồn tham khảo
- Reuters – thông tin về việc Trung Quốc giảm thuế đối với nông sản Mỹ nhưng loại đậu nành khỏi danh sách.
Câu hỏi về thuế nông sản của Trung Quốc với Mỹ
Trung Quốc có giảm thuế đối với đậu nành Mỹ không?
Không. Trong danh sách công bố ngày 28/9/2026, đậu nành Mỹ bị loại khỏi nhóm được giảm thuế và vẫn chịu thêm 10% thuế.
Những nông sản Mỹ nào được Trung Quốc giảm thuế?
Các mặt hàng được hưởng lợi bao gồm ngô, lúa mì, lúa miến, dầu thực vật, thịt, sữa và nhiều sản phẩm nông nghiệp khác.
Trung Quốc đã mua bao nhiêu đậu nành Mỹ?
Theo Reuters, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc như COFCO và Sinograin đã mua hơn 12 triệu tấn đậu nành Mỹ, gần một nửa mục tiêu 25 triệu tấn mỗi năm được cam kết đến năm 2028.
Vì sao giá đậu nành chưa tăng mạnh dù Trung Quốc mua thêm?
Thị trường vẫn lo ngại về mức thuế 10%, nguồn cung cạnh tranh từ Brazil, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc và triển vọng kinh tế nước này. Việc công bố giảm thuế đối với các mặt hàng khác cũng chưa đồng nghĩa nhu cầu ngũ cốc sẽ lập tức tăng mạnh.
Trung Quốc có thể mua thêm 17 tỷ USD nông sản Mỹ trong năm nay không?
Trung Quốc đã cam kết mua ít nhất 17 tỷ USD sản phẩm nông nghiệp Mỹ mỗi năm ngoài cam kết đậu nành. Với thời gian còn lại của năm không nhiều, tốc độ mua trong quý IV sẽ là yếu tố quan trọng để đánh giá khả năng thực hiện cam kết.
Việc giảm thuế có chắc chắn khiến giá ngô và lúa mì Mỹ tăng?
Không. Thuế thấp hơn có thể cải thiện khả năng cạnh tranh của hàng Mỹ, nhưng giá còn phụ thuộc vào sản lượng toàn cầu, tồn kho, nhu cầu Trung Quốc, tỷ giá, chi phí vận chuyển và hoạt động xuất khẩu thực tế.
