Toyota và Honda có thể chịu cú đánh lớn từ thuế ô tô Canada của ông Trump: Vì sao xe RAV4, CR-V bị đặt vào tâm điểm?

Một diễn biến đáng chú ý trong chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump đang đặt Toyota và Honda vào vị trí có thể chịu tác động lớn hơn nhiều so với dự đoán ban đầu.

Trong khi thị trường từng cho rằng ba hãng xe lớn của Mỹ gồm General Motors, Ford và Stellantis sẽ là những doanh nghiệp chịu thiệt hại tài chính nặng nhất nếu Washington tăng thuế đối với ô tô và linh kiện nhập khẩu từ Canada, phân tích mới cho thấy hai hãng xe Nhật Bản lại có mức độ phơi nhiễm đáng kể hơn.

Theo Jose Asumendi, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu cổ phiếu ô tô toàn cầu của JPMorgan Securities, trong một thông báo gửi khách hàng, xe sản xuất tại Canada chiếm gần một phần tư doanh số bán hàng tại Mỹ của Honda trong năm ngoái và khoảng 17% doanh số của Toyota.

Đây là tỷ lệ đủ lớn để bất kỳ thay đổi nào về chính sách thuế đối với ô tô sản xuất tại Canada đều có thể tác động trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của hai hãng tại thị trường Mỹ.

Mỹ có thể tăng thuế ô tô Canada lên 50%

Tổng thống Trump đã đe dọa áp mức thuế 50% đối với ô tô, xe tải và phụ tùng ô tô nhập khẩu từ Canada, tăng gấp đôi so với mức thuế 25% hiện tại.

Theo kế hoạch được đề cập, mức thuế mới có thể bắt đầu áp dụng từ ngày 1/1/2027.

Nếu được triển khai, đây sẽ là một thay đổi đáng kể đối với chuỗi cung ứng ô tô Bắc Mỹ, vốn đã được xây dựng trong nhiều thập kỷ dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa Mỹ, Canada và Mexico.

Các nhà sản xuất ô tô thường phân bổ hoạt động sản xuất dựa trên lợi thế về chi phí, nguồn cung linh kiện, lực lượng lao động và khả năng tiếp cận thị trường. Khi mức thuế tăng mạnh, những tính toán này có thể bị đảo lộn.

Đối với Toyota và Honda, vấn đề càng đáng chú ý bởi hai hãng này đang sản xuất một lượng lớn xe tại Canada để cung cấp cho thị trường Mỹ.

Hơn 3/4 lượng xe sản xuất tại Canada đến từ Toyota và Honda

Theo Reuters, Toyota và Honda sản xuất hơn 3/4 tổng số ô tô được sản xuất tại Canada.

Ngành công nghiệp ô tô Canada hiện sản xuất khoảng 1,2 triệu xe mỗi năm.

Điều này đồng nghĩa hai hãng xe Nhật Bản có vị trí đặc biệt quan trọng trong chuỗi sản xuất ô tô của Canada. Nếu mức thuế nhập khẩu mới được áp dụng ở mức 50%, chi phí đưa xe từ các nhà máy Canada sang Mỹ sẽ tăng mạnh.

Trong trường hợp doanh nghiệp không thể chuyển toàn bộ khoản chi phí này sang người tiêu dùng, biên lợi nhuận của nhà sản xuất và đại lý có thể chịu áp lực.

Ngược lại, nếu giá bán được điều chỉnh để bù đắp chi phí thuế, người mua xe Mỹ có thể phải trả nhiều tiền hơn.

Chính vì vậy, tác động của thuế quan không chỉ nằm ở phía doanh nghiệp mà còn có thể lan sang người tiêu dùng và toàn bộ chuỗi cung ứng.

Toyota RAV4 và Honda CR-V nằm trong nhóm xe có thể chịu ảnh hưởng

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là thuế quan có thể tác động trực tiếp tới hai mẫu SUV phổ biến trên thị trường Mỹ.

Toyota RAV4 là một trong những mẫu xe được Toyota sản xuất tại Canada. Một phần số xe này sau đó được vận chuyển tới hệ thống đại lý tại Mỹ.

Tương tự, Honda CR-V cũng được Honda sản xuất một phần tại Canada để phục vụ thị trường Mỹ.

Điều này khiến hai mẫu SUV bán chạy trở thành ví dụ điển hình cho cách thuế quan có thể tác động đến người tiêu dùng.

Nếu chi phí nhập khẩu tăng đáng kể, Toyota và Honda có thể phải lựa chọn giữa nhiều phương án: chấp nhận giảm lợi nhuận, tăng giá bán, thay đổi nguồn cung, điều chỉnh sản lượng tại Canada hoặc tăng tỷ trọng sản xuất tại Mỹ.

Không có phương án nào hoàn toàn dễ dàng.

Việc chuyển sản xuất từ Canada sang Mỹ cần thời gian, vốn đầu tư và khả năng mở rộng công suất. Trong khi đó, tăng giá xe có thể ảnh hưởng đến sức mua tại một thị trường vốn nhạy cảm với lãi suất và chi phí tài chính.

Thuế cao có thể khiến một số dây chuyền tại Canada mất hiệu quả kinh tế

Theo các phân tích được dẫn lại, mức thuế mới có nguy cơ khiến việc sản xuất một số mẫu xe tại Canada trở nên kém hiệu quả về mặt kinh tế.

Nếu chi phí đưa xe sang Mỹ tăng quá cao, các nhà sản xuất có thể phải cân nhắc việc giảm hoặc thậm chí dừng một số dây chuyền lắp ráp tại Canada.

Đây là rủi ro đặc biệt đáng chú ý đối với Toyota và Honda vì tỷ trọng sản xuất tại Canada trong hoạt động bán hàng tại Mỹ tương đối lớn.

Tuy nhiên, việc đóng hoặc chuyển dây chuyền sản xuất cũng không phải lựa chọn đơn giản.

Các nhà máy ô tô thường gắn với mạng lưới nhà cung cấp linh kiện, logistics, lao động và cơ sở hạ tầng. Thay đổi địa điểm sản xuất có thể mất nhiều năm và cần khoản đầu tư lớn.

Do đó, nếu chính sách thuế kéo dài, các hãng có thể phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng Bắc Mỹ thay vì chỉ điều chỉnh giá bán trong ngắn hạn.

Honda có thể xem xét lại kế hoạch đầu tư nhà máy tại Mỹ

Điều đáng chú ý là chính sách thuế nhằm thúc đẩy sản xuất tại Mỹ lại có thể tạo ra một tác động ngược.

Tuần trước, Honda cho biết hãng sẽ xem xét lại việc đầu tư vào một nhà máy mới tại Mỹ nếu Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada, hay USMCA, không được phê chuẩn chính thức.

Điều này tạo ra một nghịch lý trong chính sách thương mại.

Một mặt, thuế quan cao đối với hàng nhập khẩu từ Canada được kỳ vọng khuyến khích doanh nghiệp chuyển sản xuất sang Mỹ.

Mặt khác, nếu môi trường thương mại khu vực trở nên thiếu chắc chắn, các hãng xe có thể trì hoãn hoặc xem xét lại những khoản đầu tư dài hạn.

Đối với ngành ô tô, tính ổn định của chính sách thương mại có ý nghĩa rất lớn bởi một nhà máy mới có thể cần hàng tỷ USD và hoạt động trong nhiều thập kỷ.

Do đó, doanh nghiệp cần nhìn xa hơn mức thuế hiện tại và đánh giá cả triển vọng chính sách trong tương lai.

Mỹ cũng có thể chịu tác động từ phản ứng của Canada

Theo Bernard Yaros, nhà kinh tế hàng đầu về Mỹ tại Oxford Economics, xét riêng quy mô nền kinh tế Mỹ, tác động trực tiếp của thuế ô tô có thể không quá lớn.

Tuy nhiên, vấn đề đáng lo hơn là khả năng Canada trả đũa.

Canada đã tuyên bố sẽ áp thuế tương đương theo nguyên tắc “từng đồng một”, tạo ra nguy cơ căng thẳng thương mại leo thang.

Theo Oxford Economics, biện pháp trả đũa của Canada có thể làm giảm khoảng 0,1 điểm phần trăm tăng trưởng GDP của Mỹ trong năm tới.

Điều này cho thấy tác động của thuế quan không chỉ được đo bằng số tiền thuế doanh nghiệp phải trả.

Nếu Canada áp thuế đối ứng, các doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu sang Canada cũng có thể chịu ảnh hưởng. Khi đó, chi phí thương mại tăng ở cả hai chiều và chuỗi cung ứng Bắc Mỹ có nguy cơ bị gián đoạn.

Thuế ô tô có thể đẩy thuế suất thực tế của Mỹ lên cao hơn

Theo Oxford Economics, sau khi các cuộc đàm phán thương mại Mỹ – Canada đổ vỡ vào cuối tuần, tổ chức này dự kiến điều chỉnh dự báo cơ sở tháng 9 theo hướng cao hơn.

Một số mức thuế 50% theo Điều 338 đối với hàng hóa Canada đã có hiệu lực, khiến thuế suất thực tế tổng thể của Mỹ tăng thêm 0,2 điểm phần trăm, lên 9,9%.

Nếu thuế ô tô được cộng thêm, thuế suất thực tế có thể tăng lên khoảng 10,1% hoặc 10,4%, tùy thuộc vào việc có được miễn trừ để đáp ứng các yêu cầu của USMCA hay không.

Sự khác biệt này rất đáng chú ý bởi USMCA đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc thương mại Bắc Mỹ.

Các quy định về xuất xứ, tỷ lệ nội địa hóa và nguồn cung linh kiện có thể quyết định một mẫu xe có đủ điều kiện hưởng ưu đãi hay phải chịu mức thuế cao hơn.

Người mua xe Mỹ hiện chưa chịu toàn bộ tác động của thuế

Mặc dù các nhà sản xuất ô tô đang đứng trước nguy cơ chi phí tăng, người tiêu dùng Mỹ cho đến nay chưa phải chịu toàn bộ tác động.

Theo ước tính của Oxford Economics, giá xe mới hiện chỉ cao hơn khoảng 0,4% so với xu hướng trước khi áp thuế.

Một nguyên nhân là các nhà sản xuất ô tô và đại lý đã hấp thụ phần lớn chi phí thuế quan trước đó thay vì chuyển toàn bộ sang người mua.

Tuy nhiên, nếu toàn bộ tác động thuế quan được chuyển vào giá bán, Oxford Economics ước tính giá xe mới có thể cao hơn gần 5% so với xu hướng trước đây.

Đây là một mức tăng đáng kể đối với người tiêu dùng.

Ví dụ, với một chiếc xe có giá 40.000 USD, mức tăng 5% tương đương khoảng 2.000 USD, chưa tính những biến động khác về lãi suất vay mua xe, phí bảo hiểm và chi phí sở hữu.

Vì sao Toyota và Honda có thể chịu ảnh hưởng nặng hơn GM, Ford?

Việc Toyota và Honda có thể chịu tác động lớn không có nghĩa các hãng xe Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng.

GM, Ford và Stellantis cũng có hoạt động sản xuất, chuỗi cung ứng và thương mại xuyên biên giới giữa Mỹ và Canada.

Tuy nhiên, tỷ trọng xe sản xuất tại Canada trong doanh số bán tại Mỹ của Toyota và Honda khiến hai hãng Nhật Bản có mức độ phơi nhiễm đặc biệt cao.

Nói cách khác, vấn đề nằm ở cấu trúc sản xuất, chứ không đơn thuần nằm ở việc doanh nghiệp mang thương hiệu Mỹ hay Nhật.

Một chiếc Toyota hoặc Honda được sản xuất tại Canada và bán tại Mỹ sẽ chịu tác động trực tiếp nếu không được hưởng miễn trừ hoặc ưu đãi theo quy định thương mại.

Trong khi đó, xe được sản xuất ngay tại Mỹ có thể tránh được một phần tác động trực tiếp từ thuế nhập khẩu Canada.

Chuỗi cung ứng Bắc Mỹ đứng trước bài toán khó

Ngành ô tô Bắc Mỹ được xây dựng trên một chuỗi cung ứng xuyên biên giới rất phức tạp.

Một chiếc xe có thể được lắp ráp tại Canada nhưng sử dụng linh kiện từ Mỹ, Mexico hoặc các quốc gia khác. Ngược lại, một số linh kiện được sản xuất tại Canada có thể được đưa sang Mỹ để lắp ráp.

Vì vậy, việc tăng thuế ở một mắt xích có thể tạo hiệu ứng lan truyền.

Các doanh nghiệp có thể phải tìm nguồn cung mới, thay đổi tuyến logistics, điều chỉnh sản lượng hoặc tái phân bổ vốn đầu tư.

Đối với Toyota và Honda, thách thức càng lớn vì hai hãng đã xây dựng mạng lưới sản xuất tại Canada trong nhiều năm.

Nếu chính sách thuế 50% trở thành hiện thực và được duy trì, bài toán tối ưu hóa sản xuất tại Bắc Mỹ có thể trở thành một trong những vấn đề chiến lược quan trọng nhất của hai hãng trong những năm tới.

Câu hỏi về Toyota và Honda

Toyota và Honda có phải hai hãng chịu ảnh hưởng lớn nhất từ thuế ô tô Canada?

Theo phân tích được dẫn lại, hai hãng Nhật Bản có mức độ phơi nhiễm đáng kể do tỷ trọng xe sản xuất tại Canada trong doanh số bán tại Mỹ khá cao. Honda ở mức gần 25%, trong khi Toyota khoảng 17% trong năm trước.

Mỹ có thể áp thuế ô tô Canada bao nhiêu?

Mức được Tổng thống Trump đe dọa là 50%, gấp đôi mức 25% hiện tại đối với ô tô, xe tải và phụ tùng ô tô nhập khẩu từ Canada.

Toyota RAV4 có bị ảnh hưởng không?

Một phần Toyota RAV4 được sản xuất tại Canada và vận chuyển tới Mỹ. Do đó, nếu mức thuế mới được áp dụng mà không có miễn trừ phù hợp, những xe này có thể chịu tác động.

Honda CR-V có liên quan đến chính sách thuế mới?

Có. Honda sản xuất một phần CR-V tại Canada để cung cấp cho thị trường Mỹ, khiến mẫu xe này nằm trong nhóm sản phẩm có thể chịu ảnh hưởng.

Giá xe Mỹ có thể tăng bao nhiêu?

Oxford Economics ước tính giá xe mới hiện chỉ cao hơn khoảng 0,4% so với xu hướng trước thuế. Nếu toàn bộ tác động thuế quan được chuyển sang người mua, mức tăng có thể lên gần 5%.

Canada có thể trả đũa Mỹ không?

Canada đã tuyên bố sẽ áp dụng biện pháp thuế tương đương theo nguyên tắc đáp trả, qua đó làm tăng nguy cơ căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế Bắc Mỹ.

Toyota, Honda và bài toán cân bằng giữa giá xe, lợi nhuận và sản xuất

Thuế nhập khẩu ô tô Canada đang tạo ra một bài toán phức tạp đối với các nhà sản xuất ô tô hoạt động tại Bắc Mỹ.

Với Toyota và Honda, mức độ rủi ro đặc biệt đáng chú ý vì hai doanh nghiệp này sản xuất phần lớn số xe tại Canada so với tổng sản lượng ô tô của quốc gia này, trong khi một tỷ lệ đáng kể xe Canada được đưa vào thị trường Mỹ.

Nếu mức thuế 50% được triển khai, các hãng sẽ phải cân nhắc nhiều phương án: hấp thụ chi phí, tăng giá bán, chuyển nguồn cung, giảm sản lượng tại Canada hoặc tăng đầu tư tại Mỹ.

Mỗi lựa chọn đều có chi phí riêng.

Đối với người tiêu dùng Mỹ, rủi ro lớn nhất là giá xe mới tăng, đặc biệt nếu các nhà sản xuất không còn đủ khả năng hấp thụ chi phí như giai đoạn trước.

Đối với nền kinh tế Mỹ, vấn đề còn rộng hơn ngành ô tô. Một cuộc chiến thương mại kéo dài với Canada có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng, chi phí sản xuất và niềm tin đầu tư.

Vì vậy, câu chuyện Toyota và Honda chỉ là một phần trong bức tranh lớn hơn: chính sách thuế quan đang buộc các doanh nghiệp Bắc Mỹ phải đánh giá lại cách họ sản xuất, đầu tư và phân phối sản phẩm trong toàn khu vực.

Trong thời gian tới, diễn biến đàm phán Mỹ – Canada, quy định liên quan đến USMCA và quyết định của Toyota, Honda về mạng lưới sản xuất sẽ là những yếu tố đáng theo dõi. Nếu mức thuế cao được duy trì lâu dài, tác động cuối cùng có thể không chỉ nằm ở các nhà sản xuất mà còn được truyền sang đại lý, nhà cung cấp linh kiện và hàng triệu người mua ô tô tại Mỹ.