Toyota cảnh báo thiệt hại 4.3 tỷ USD vì chiến tranh Iran: Giá năng lượng tăng mạnh gây áp lực chưa từng có lên ngành ô tô toàn cầu

Cuộc chiến Iran không chỉ làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu mà còn bắt đầu tạo ra những “vết nứt” lớn trong chuỗi cung ứng công nghiệp thế giới.

Minh chứng rõ ràng nhất vừa xuất hiện từ Toyota — hãng sản xuất ô tô lớn nhất thế giới.

Trong báo cáo tài chính công bố hôm thứ Sáu, Toyota cho biết hãng dự kiến thiệt hại khoảng 670 tỷ yên, tương đương 4,3 tỷ USD, trong năm tài chính hiện tại do tác động trực tiếp và gián tiếp từ chiến tranh Iran.

Đây được xem là một trong những cảnh báo mạnh mẽ nhất từ trước tới nay của một tập đoàn đa quốc gia về ảnh hưởng lan rộng của xung đột địa chính trị tới hoạt động kinh doanh toàn cầu.

Không chỉ Toyota, toàn bộ ngành công nghiệp ô tô đang phải đối mặt với “cơn bão kép”: chi phí sản xuất tăng vọt do giá năng lượng leo thang và áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nhà sản xuất Trung Quốc.

Toyota báo lợi nhuận quý giảm gần 50%

Theo báo cáo mới nhất, lợi nhuận hoạt động của Toyota trong quý kết thúc ngày 31/3 chỉ đạt 569,4 tỷ yên.

Con số này giảm mạnh so với mức 1,1 nghìn tỷ yên cùng kỳ năm trước.

Đây cũng là mức lợi nhuận quý thấp nhất của Toyota trong hơn ba năm qua.

Không dừng ở đó, hãng xe Nhật Bản còn dự báo lợi nhuận hoạt động cả năm sẽ giảm khoảng 20%.

Toyota đặt mục tiêu lợi nhuận hoạt động năm tài chính hiện tại ở mức 3 nghìn tỷ yên, thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng trung bình 4,59 nghìn tỷ yên của các nhà phân tích do LSEG khảo sát.

Ngay sau thông tin này, cổ phiếu Toyota giảm khoảng 2,2%, xuống mức thấp nhất kể từ giữa tháng 10.

Chiến tranh Iran tác động trực tiếp tới Toyota như thế nào?

Theo ông Takanori Azuma — Giám đốc kế toán Toyota — phần lớn khoản thiệt hại 4,3 tỷ USD đến từ chi phí nguyên vật liệu tăng cao.

Phần còn lại đến từ:

• chậm trễ giao hàng,
• gián đoạn chuỗi cung ứng,
• doanh số suy giảm ở một số thị trường.

Ông Azuma cho biết tác động của chiến tranh Iran đang lan tới gần như mọi mắt xích trong hoạt động sản xuất.

Từ:

• chi phí nhiên liệu,
• chi phí vận tải,
• giá sơn công nghiệp,
• đến nguyên liệu sử dụng trong dây chuyền lắp ráp,

tất cả đều tăng mạnh.

Điều này khiến Toyota phải gánh thêm áp lực chi phí khổng lồ, bất chấp nhu cầu thị trường vẫn tương đối tích cực.

Xe hybrid tăng trưởng mạnh nhưng không đủ cứu lợi nhuận

Một điểm sáng hiếm hoi trong báo cáo là doanh số xe hybrid tiếp tục bùng nổ.

Toyota cho biết năm nay hãng dự kiến lần đầu tiên bán vượt mốc 5 triệu xe hybrid trên toàn cầu.

Điều này phản ánh xu hướng tiêu dùng mới:

khi giá nhiên liệu tăng mạnh, người tiêu dùng có xu hướng chuyển sang các dòng xe tiết kiệm nhiên liệu hơn.

Toyota hiện là hãng dẫn đầu toàn cầu trong phân khúc hybrid với các mẫu xe nổi tiếng như:

• Corolla Hybrid
• Camry Hybrid
• Prius
• RAV4 Hybrid

Tuy nhiên, theo giới phân tích, tăng trưởng doanh số hybrid vẫn chưa đủ để bù đắp chi phí đầu vào tăng mạnh.

Nói cách khác, Toyota bán được nhiều xe hơn nhưng lợi nhuận trên mỗi chiếc xe lại thấp hơn.

Toyota “gánh” thêm chi phí cho nhà cung cấp

Không giống nhiều tập đoàn khác, Toyota còn phải chịu thêm một áp lực đặc biệt.

Theo hãng, họ đã cam kết hỗ trợ các nhà cung cấp trong hệ sinh thái của mình bằng cách chia sẻ một phần chi phí gia tăng.

Điều này phản ánh triết lý lâu đời của Toyota trong việc bảo vệ chuỗi cung ứng nội bộ.

Tuy nhiên, nó cũng khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp hơn nữa.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa gặp nhiều bất ổn, việc duy trì hệ sinh thái nhà cung cấp bền vững được Toyota xem là chiến lược sống còn dài hạn.

CEO mới Kenta Kon đối mặt bài toán cực khó

Đây là báo cáo tài chính đầu tiên dưới thời CEO mới Kenta Kon.

Ông Kon là cựu Giám đốc tài chính Toyota và từng là thư ký thân cận của Chủ tịch Akio Toyoda.

Ông nổi tiếng với phong cách kiểm soát chi phí cực kỳ chặt chẽ.

Trong buổi họp báo, CEO mới nhấn mạnh Toyota sẽ tiếp tục rà soát từng khoản chi tiêu để loại bỏ lãng phí.

Theo ông:

“Chúng tôi sẽ tiếp tục xem xét từng chi tiết một để đảm bảo hiệu quả vận hành tối đa.”

Dù vậy, ông vẫn đặt mục tiêu duy trì lợi nhuận khoảng 24 tỷ USD — một con số được xem là tham vọng trong bối cảnh hiện tại.

Thuế quan của ông Trump tiếp tục gây áp lực

Ngoài chiến tranh Iran, Toyota còn phải đối mặt với một vấn đề khác: thuế quan từ Mỹ.

Theo công ty, chính sách thuế mới do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt đã khiến hãng thiệt hại khoảng 1,4 nghìn tỷ yên trong năm tài chính vừa qua.

Điều này khiến Toyota chịu “đòn kép”:

• chi phí năng lượng tăng,
• chi phí thương mại tăng.

Không chỉ Toyota, Volkswagen cũng vừa cảnh báo rằng thuế quan Mỹ có thể khiến lợi nhuận hoạt động của hãng giảm khoảng 5 tỷ euro mỗi năm.

Rõ ràng, các hãng xe toàn cầu đang bị kẹp giữa địa chính trị và thương mại.

Ngành ô tô toàn cầu bước vào giai đoạn nhiều biến động

Những gì Toyota công bố cho thấy một xu hướng lớn hơn:

ngành công nghiệp ô tô đang bước vào giai đoạn tái định hình mạnh mẽ.

Các yếu tố gây áp lực hiện nay gồm:

1. Giá năng lượng tăng cao

Chiến tranh Iran khiến giá dầu và khí đốt leo thang, làm đội chi phí sản xuất toàn cầu.

2. Cạnh tranh từ Trung Quốc

Các hãng xe điện Trung Quốc như BYD, Nio và Geely đang gây áp lực lớn lên thị phần toàn cầu.

3. Thuế quan và địa chính trị

Mỹ, châu Âu và Trung Quốc đang sử dụng chính sách thương mại như công cụ chiến lược.

4. Chuyển đổi sang xe điện

Các hãng phải đầu tư hàng chục tỷ USD để chuyển đổi sang EV trong khi lợi nhuận ngắn hạn bị ảnh hưởng.

Toyota vẫn là “gã khổng lồ” nhưng không miễn nhiễm

Dù đối mặt với khó khăn, Toyota vẫn là hãng xe lớn nhất thế giới xét theo doanh số.

Điểm mạnh của hãng gồm:

• danh mục sản phẩm đa dạng,
• vị thế dẫn đầu hybrid,
• chuỗi cung ứng mạnh,
• thương hiệu toàn cầu.

Tuy nhiên, báo cáo lần này cho thấy ngay cả những tập đoàn lớn nhất cũng không thể miễn nhiễm trước cú sốc địa chính trị.

Nếu chiến tranh Iran kéo dài hoặc giá dầu tiếp tục leo thang, áp lực lên Toyota và toàn ngành ô tô sẽ còn lớn hơn.