Singapore đang thử nghiệm một cách tiếp cận khá đặc biệt để ứng phó với bài toán nhân khẩu học: hỗ trợ người trẻ tìm kiếm tình yêu thông qua một nền tảng hẹn hò do chính phủ hậu thuẫn.
Có tên FirstDate, ứng dụng hiện được triển khai thí điểm cho nhóm công chức trẻ tại Singapore. Chương trình xuất hiện trong bối cảnh quốc đảo này, cũng như nhiều nền kinh tế phát triển khác tại châu Á, đang đối mặt với tỷ lệ sinh thấp kéo dài, dân số già hóa và chi phí ngày càng cao để lập gia đình, nuôi dạy con cái.
Điểm đáng chú ý là FirstDate không hoạt động theo mô hình ứng dụng hẹn hò thương mại truyền thống. Nền tảng được thiết kế với số lượng lựa chọn hạn chế, không tập trung vào doanh thu từ quảng cáo hay các tính năng trả phí và yêu cầu người tham gia xác minh danh tính thông qua hệ thống định danh kỹ thuật số quốc gia.
Singapore đưa nhà nước vào lĩnh vực mai mối
FirstDate là sáng kiến mai mối mới nhất có sự tham gia của chính phủ tại châu Á. Trước Singapore, Tokyo đã triển khai Tokyo Enmusubi, một nền tảng hẹn hò có ứng dụng trí tuệ nhân tạo, trong khi Seoul phát triển Seoulting nhằm kết nối những người độc thân đủ điều kiện.
Các chương trình này ra đời trong bối cảnh tỷ lệ sinh tại một số nền kinh tế châu Á đã giảm xuống mức đặc biệt thấp.
Theo các số liệu được nêu trong chương trình, tổng tỷ suất sinh ở Hàn Quốc khoảng 0,80 con/phụ nữ, Singapore khoảng 0,87 và Nhật Bản khoảng 1,14. Tất cả đều thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế khoảng 2,1 con/phụ nữ.
Điều đó khiến vấn đề hôn nhân và sinh con không còn đơn thuần là lựa chọn cá nhân mà ngày càng trở thành một vấn đề kinh tế – xã hội có tác động trực tiếp tới thị trường lao động, hệ thống an sinh và tốc độ tăng trưởng dài hạn.
Tuy nhiên, việc chính phủ tham gia vào một lĩnh vực vốn được xem là rất riêng tư như tình yêu và hẹn hò cũng gây ra nhiều phản ứng trái chiều.
Trên mạng xã hội, một số người cho rằng ý tưởng này quá giống một mô hình xã hội nơi nhà nước can thiệp sâu vào đời sống cá nhân. Thậm chí, có người mỉa mai rằng đây là hình thức “vợ/chồng do nhà nước chỉ định”.
Nhưng phía sau những tranh luận đó là một câu hỏi thực tế hơn: liệu một dịch vụ mai mối được nhà nước xác minh và thiết kế ít lựa chọn có thể giải quyết một phần khó khăn mà các ứng dụng hẹn hò thương mại chưa giải quyết được hay không?
Lợi thế của việc xác minh bằng dữ liệu chính thức
Một trong những điểm khác biệt đáng chú ý nhất của FirstDate nằm ở quy trình xác minh.
Người tham gia phải đăng ký bằng Singpass, hệ thống nhận diện kỹ thuật số quốc gia của Singapore. Qua đó, nền tảng có thể xác minh một số thông tin cơ bản như danh tính, độ tuổi và tình trạng hôn nhân hợp pháp.
Đây là một lợi thế tiềm năng so với các nền tảng hẹn hò thông thường, nơi việc xác minh thông tin cá nhân phụ thuộc đáng kể vào chính sách và công cụ của doanh nghiệp vận hành.
Các chương trình tại Tokyo và Seoul cũng áp dụng những yêu cầu tương tự nhưng ở mức độ khác nhau.
Người đăng ký Seoulting phải chứng minh đang cư trú tại Seoul, tình trạng hôn nhân và tình trạng kinh tế. Những giấy tờ có thể được sử dụng gồm giấy chứng nhận việc làm, đăng ký kinh doanh hoặc tài liệu liên quan đến thu nhập.
Trong khi đó, Tokyo Enmusubi có quy trình nghiêm ngặt hơn. Người đăng ký phải trải qua phỏng vấn trực tuyến và cung cấp giấy tờ tùy thân có ảnh, bằng chứng về thu nhập cũng như giấy tờ chứng minh tình trạng độc thân.
Mô hình này có thể giúp giảm một số rủi ro vốn tồn tại trong môi trường hẹn hò trực tuyến, chẳng hạn hồ sơ giả, thông tin sai lệch về tuổi tác hoặc tình trạng hôn nhân.
Tuy nhiên, lợi thế đó đi kèm một vấn đề không nhỏ: người dùng phải tin tưởng chính phủ với một lượng lớn dữ liệu cá nhân và thông tin liên quan đến đời sống tình cảm.
Đây có thể trở thành một trong những yếu tố quyết định mức độ thành công của FirstDate.
Không chạy theo mô hình “càng nhiều lựa chọn càng tốt”
FirstDate cũng khác các ứng dụng hẹn hò thương mại ở cách đưa ra lựa chọn.
Thay vì cho phép người dùng liên tục lướt qua hàng trăm hoặc hàng nghìn hồ sơ, nền tảng chỉ giới thiệu một người phù hợp trong mỗi chu kỳ. Hai người có 72 giờ để quyết định có muốn kết nối với nhau hay không.
Cách tiếp cận này đi ngược lại mô hình phổ biến của các ứng dụng hẹn hò hiện đại, vốn thường cung cấp số lượng lựa chọn rất lớn.
Theo Tiến sĩ Norman Li, giáo sư tâm lý học tại Đại học Quản lý Singapore, việc có quá nhiều lựa chọn đôi khi có thể khiến người dùng khó đưa ra quyết định.
Khi danh sách đối tượng tiềm năng không có giới hạn rõ ràng, người dùng có thể liên tục tìm kiếm một lựa chọn “tốt hơn” thay vì đầu tư thời gian tìm hiểu một người cụ thể.
FirstDate cố gắng giải quyết vấn đề này bằng cách giới hạn lựa chọn.
Nếu mô hình hoạt động như kỳ vọng, người dùng có thể tập trung hơn vào người được giới thiệu thay vì nhanh chóng bỏ qua để tìm một hồ sơ khác.
Đây cũng là một khác biệt đáng chú ý giữa một dịch vụ được thiết kế nhằm kết nối con người và một nền tảng thương mại cần duy trì mức độ tương tác cao của người dùng.
Thuật toán có thể tìm được người phù hợp?
FirstDate sử dụng thuật toán Gale-Shapley Stable Marriage để hỗ trợ ghép đôi người tham gia dựa trên các tiêu chí và sở thích được khai báo.
Đây là thuật toán nổi tiếng trong lĩnh vực lý thuyết trò chơi và thiết kế thị trường, được phát triển để tìm ra cách ghép đôi ổn định giữa hai nhóm đối tượng.
Tuy nhiên, thuật toán tốt đến đâu vẫn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu đầu vào.
Tiến sĩ Teo Chung Piaw, Trưởng khoa Trường Kinh doanh thuộc Đại học Quốc gia Singapore, đặt ra một vấn đề quan trọng: liệu những gì người dùng nói rằng họ muốn có thực sự phản ánh kiểu người mà họ sẽ cảm thấy phù hợp trong một mối quan hệ hay không?
FirstDate chủ yếu thu thập sở thích thông qua bảng câu hỏi.
Trong khi đó, các ứng dụng hẹn hò thương mại có thể quan sát hành vi thực tế của người dùng. Chẳng hạn, một người thường xuyên xem loại hồ sơ nào, tương tác với ai, bỏ qua kiểu hồ sơ nào hoặc dành nhiều thời gian cho những đối tượng nào.
Những hành vi này có thể tạo ra dữ liệu về “sở thích được bộc lộ”, khác với “sở thích được nêu ra”.
Một người có thể nói rằng họ muốn tìm một người bạn đời có những đặc điểm nhất định, nhưng hành vi thực tế trên ứng dụng lại cho thấy họ bị thu hút bởi một nhóm đặc điểm khác.
Do đó, FirstDate có thể tạo ra những cặp đôi phù hợp theo tiêu chí được khai báo, nhưng vẫn cần thời gian để chứng minh liệu những tiêu chí đó có dự đoán tốt khả năng tương thích trong đời thực hay không.
Đáng chú ý, thuật toán Gale-Shapley không phải công nghệ độc quyền của các chương trình mai mối chính phủ. Các công ty tư nhân trong lĩnh vực hẹn hò cũng từng áp dụng những biến thể của thuật toán này cho hệ thống đề xuất đối tượng phù hợp.
FirstDate không hoàn toàn thay thế ứng dụng hẹn hò tư nhân
Sự xuất hiện của FirstDate không nhất thiết đồng nghĩa với việc chính phủ đang cạnh tranh trực tiếp với các nền tảng như Bumble hay Coffee Meets Bagel.
Mô hình của hai bên có những mục tiêu khác nhau.
Ứng dụng thương mại cần tạo doanh thu thông qua đăng ký, quảng cáo hoặc những tính năng trả phí. Vì vậy, việc thu hút và duy trì người dùng là yếu tố quan trọng đối với hoạt động kinh doanh.
FirstDate không tập trung vào mô hình này. Nền tảng không quảng bá các gói đăng ký hoặc tính năng trả phí và GovTech cho biết dữ liệu người dùng sẽ không được sử dụng nhằm mục đích kiếm tiền.
CEO Coffee Meets Bagel Worldwide Shn Juay từng cho rằng các sáng kiến mai mối do chính phủ hỗ trợ không nhất thiết phải được nhìn nhận như đối thủ cạnh tranh mà có thể là một phần trong nỗ lực rộng hơn nhằm khuyến khích các mối quan hệ nghiêm túc.
Điều này phản ánh một thực tế: thuật toán có thể giới thiệu hai người với nhau, nhưng không thể quyết định liệu họ có yêu nhau, kết hôn hoặc muốn sinh con hay không.
Singapore đã từng thử mai mối do nhà nước hỗ trợ
FirstDate cũng không phải lần đầu Singapore sử dụng nguồn lực công để thúc đẩy việc kết nối người độc thân.
Từ năm 1984, chính phủ nước này đã thành lập Social Development Unit, nhằm khuyến khích hôn nhân giữa những người độc thân có trình độ đại học thông qua các sự kiện xã hội và hoạt động giao lưu.
Điều đó cho thấy việc chính phủ Singapore quan tâm đến xu hướng kết hôn và sinh con đã kéo dài nhiều thập kỷ.
Tuy nhiên, bài toán hiện nay phức tạp hơn nhiều.
Không chỉ cần giúp người trẻ gặp nhau, chính phủ còn phải giải quyết những rào cản khiến các cặp đôi dù đã kết hôn vẫn trì hoãn hoặc giảm số con muốn có.
Tỷ lệ sinh thấp không chỉ là vấn đề thiếu người yêu
Đây có lẽ là giới hạn lớn nhất của các chương trình mai mối.
Nếu một người trẻ không muốn kết hôn vì chưa tìm được đối tượng phù hợp, một nền tảng như FirstDate có thể giúp giải quyết một phần vấn đề.
Nhưng nếu họ trì hoãn hôn nhân vì giá nhà quá cao, công việc thiếu ổn định, chi phí chăm sóc trẻ lớn hoặc lo ngại phải lựa chọn giữa sự nghiệp và gia đình, thì một ứng dụng hẹn hò khó có thể giải quyết tận gốc.
Các phân tích của OECD về xu hướng sinh sản tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương cũng chỉ ra nhiều yếu tố có liên quan đến quyết định sinh con, bao gồm chi phí nhà ở và nuôi con, bất ổn tài chính, thị trường lao động, khó khăn trong cân bằng công việc với cuộc sống gia đình và sự thay đổi quan niệm xã hội.
Vì vậy, việc Singapore mở rộng hỗ trợ tài chính và chăm sóc trẻ em cho các gia đình vào tháng 8 là một phần quan trọng hơn trong bức tranh tổng thể.
Nếu mục tiêu là tăng tỷ lệ sinh, việc giúp người trẻ gặp nhau mới chỉ là bước đầu tiên. Nhà nước còn phải khiến việc kết hôn và sinh con trở nên khả thi hơn về mặt kinh tế và xã hội.
Tokyo và Seoul đã có những kết quả ban đầu
Dù vậy, những chương trình tại Tokyo và Seoul cho thấy mô hình mai mối có sự hỗ trợ của chính phủ không hoàn toàn là một thử nghiệm thất bại.
Tính đến cuối tháng 8, Tokyo Enmusubi có khoảng 17.000 thành viên đăng ký. Theo dữ liệu của chính quyền Tokyo, chương trình đã hỗ trợ khoảng 835 cặp đôi bước vào “mối quan hệ nghiêm túc” và ghi nhận 316 cuộc hôn nhân.
Tại Seoul, năm sự kiện mai mối đầu tiên của Seoulting thu hút khoảng 13.854 đơn đăng ký và tạo ra 126 cặp đôi được lựa chọn phù hợp.
Chính quyền Seoul cũng cho biết cặp đôi đầu tiên được công khai gặp nhau thông qua chương trình dự kiến kết hôn vào tháng 12.
Một số cặp đôi được kết nối còn nhận được phiếu quà tặng cho những buổi hẹn tiếp theo và có cơ hội tham gia các hoạt động liên quan đến lễ hội tại Seoul. Chương trình cũng xây dựng cộng đồng trực tuyến và trực tiếp để những người tham gia tiếp tục giữ liên lạc.
Những con số này chưa đủ để chứng minh rằng các chương trình mai mối của chính phủ có thể đảo ngược xu hướng giảm sinh. Tuy nhiên, chúng cho thấy một mô hình có sự xác minh chính thức và hỗ trợ từ nhà nước có thể tạo ra một lượng kết nối đáng kể.
FirstDate đang được thử nghiệm với nhóm công chức trẻ
Ở giai đoạn hiện tại, FirstDate chưa mở cửa cho toàn bộ người dân Singapore.
Chương trình thí điểm dành cho công chức từ 21 đến 35 tuổi, với danh tính được xác minh thông qua Singpass.
Thời hạn đăng ký cho chương trình thử nghiệm hiện tại được nêu là ngày 5/10. Việc có mở rộng nền tảng ra ngoài nhóm công chức hay không vẫn chưa được công bố.
Nếu thử nghiệm cho kết quả tích cực, Singapore có thể tiếp tục đánh giá liệu mô hình này có phù hợp để mở rộng hay không.
Tuy nhiên, thành công của FirstDate cuối cùng không nên chỉ được đo bằng số lượng người được ghép đôi.
Một thước đo quan trọng hơn sẽ là số cặp đôi tiếp tục duy trì mối quan hệ, kết hôn và cuối cùng có con. Đây mới là những kết quả liên quan trực tiếp tới mục tiêu nhân khẩu học mà chính phủ Singapore đang theo đuổi.
Singapore đang thử nghiệm một cách tiếp cận lớn hơn
FirstDate cho thấy cách chính phủ nhìn nhận cuộc khủng hoảng nhân khẩu học đang thay đổi.
Thay vì chỉ tập trung vào trợ cấp sau khi một đứa trẻ ra đời, chính sách có thể bắt đầu sớm hơn, từ việc giúp những người độc thân có cơ hội gặp gỡ, hình thành quan hệ và tiến tới hôn nhân.
Tuy nhiên, khoảng cách từ “gặp được một người phù hợp” đến “kết hôn và sinh con” là rất lớn.
Một thuật toán có thể rút ngắn khoảng cách giữa hai con người, nhưng không thể tự mình làm giảm giá nhà, giảm chi phí chăm sóc trẻ, tăng mức độ ổn định việc làm hay thay đổi quan niệm của cả một thế hệ về hôn nhân và sinh con.
Do đó, FirstDate có thể được xem như một thử nghiệm xã hội đáng chú ý hơn là một giải pháp toàn diện cho khủng hoảng dân số.
Nếu Singapore chứng minh được rằng xác minh danh tính, lựa chọn có giới hạn và thuật toán ghép đôi có thể tạo ra những mối quan hệ bền vững, mô hình này có thể trở thành một hướng tiếp cận đáng được các quốc gia có tỷ lệ sinh thấp khác theo dõi.
Nhưng để đảo ngược xu hướng nhân khẩu học, “mai mối” có lẽ chỉ là bước đầu. Điều quyết định vẫn là liệu người trẻ có cảm thấy họ đủ an toàn về tài chính, đủ thời gian và đủ niềm tin để xây dựng một gia đình hay không.
Nguồn tham khảo: Thông tin từ nội dung gốc do người dùng cung cấp; các số liệu và nhận định được trình bày theo nguồn được dẫn trong nội dung gốc.
Câu hỏi thường gặp về FirstDate của Singapore
FirstDate là gì?
FirstDate là nền tảng hẹn hò được chính phủ Singapore hỗ trợ và đang được triển khai thí điểm nhằm kết nối những công chức trẻ đủ điều kiện.
Ai có thể tham gia FirstDate?
Trong chương trình thí điểm hiện tại, FirstDate dành cho công chức nhà nước từ 21 đến 35 tuổi và yêu cầu xác minh danh tính bằng Singpass.
FirstDate khác ứng dụng hẹn hò thông thường như thế nào?
Nền tảng tập trung vào xác minh danh tính, không sử dụng mô hình nhiều lựa chọn như các ứng dụng hẹn hò truyền thống và giới thiệu một đối tượng phù hợp trong mỗi chu kỳ.
FirstDate có sử dụng thuật toán để ghép đôi không?
Có. Nền tảng sử dụng thuật toán Gale-Shapley Stable Marriage dựa trên những sở thích do người tham gia khai báo.
Liệu FirstDate có thể giải quyết tỷ lệ sinh thấp của Singapore?
Khả năng này còn hạn chế. Mai mối có thể giúp tăng cơ hội hình thành các mối quan hệ, nhưng tỷ lệ sinh còn chịu ảnh hưởng bởi giá nhà, chi phí nuôi con, thu nhập, sự ổn định việc làm và khả năng cân bằng giữa sự nghiệp với gia đình.
Mô hình mai mối của chính phủ có phải xu hướng mới tại châu Á?
Singapore không phải trường hợp đầu tiên. Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đã triển khai các chương trình mai mối có sự hỗ trợ của chính quyền trong bối cảnh tỷ lệ sinh thấp.
