Phố Wall đảo ngược hoàn toàn dự báo của Kevin Warsh: Điều kiện tài chính Mỹ nới lỏng mạnh dù Fed chưa giảm lãi suất

Phố Wall đang tạo ra một nghịch lý đáng chú ý đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed): lãi suất chính sách chưa thay đổi nhưng điều kiện tài chính lại nới lỏng rất mạnh.

Chỉ khoảng hai tuần trước, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho rằng thị trường đã thực hiện một phần đáng kể công việc thắt chặt tiền tệ mà ngân hàng trung ương Mỹ muốn tạo ra. Tuy nhiên, diễn biến sau đó cho thấy Phố Wall nhanh chóng đi theo hướng ngược lại.

Theo một chỉ số đo lường điều kiện tài chính của thị trường Mỹ do Bloomberg công bố, điều kiện tài chính đã giảm xuống mức phản ánh sự nới lỏng mạnh nhất kể từ năm 1996. Đây là một sự đảo chiều đáng kể so với những gì diễn ra vào cuối tháng 7.

Điều đáng nói là sự nới lỏng này không xuất phát từ việc Fed hạ lãi suất.

Ngược lại, lãi suất chính sách của Fed vẫn được duy trì trong khoảng 3,5%-3,75%, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm thậm chí còn tăng so với thời điểm cuộc họp đầu tiên của Warsh.

Vậy điều gì đang xảy ra trên Phố Wall?

Điều kiện tài chính là gì và tại sao Fed quan tâm?

“Điều kiện tài chính” là khái niệm được giới đầu tư sử dụng để mô tả mức độ dễ dàng hay khó khăn khi doanh nghiệp, nhà đầu tư và hộ gia đình tiếp cận nguồn vốn cũng như chấp nhận rủi ro trên thị trường.

Khi giá cổ phiếu tăng, biến động thị trường giảm, chênh lệch lợi suất trái phiếu thu hẹp và chi phí huy động vốn của doanh nghiệp giảm, điều kiện tài chính thường được xem là nới lỏng.

Ngược lại, khi chứng khoán giảm, biến động tăng, lợi suất trái phiếu tăng và chi phí vay vốn trở nên đắt đỏ, điều kiện tài chính sẽ thắt chặt.

Điểm quan trọng là điều kiện tài chính không đồng nghĩa trực tiếp với lãi suất mà người tiêu dùng phải trả cho khoản vay mua nhà hay thẻ tín dụng.

Một chỉ số điều kiện tài chính tập trung nhiều hơn vào cách thị trường vốn đang vận hành. Nói cách khác, nó phản ánh liệu Phố Wall đang tạo ra một môi trường thuận lợi hay khó khăn cho việc huy động vốn và chấp nhận rủi ro.

Và hiện tại, câu trả lời là thị trường đang trở nên dễ chịu hơn đáng kể đối với các tài sản rủi ro.

Từ cuối tháng 7 đến nay, Phố Wall đã thay đổi như thế nào?

Trong khoảng thời gian từ cuộc họp đầu tiên của Kevin Warsh với Fed vào ngày 17/6 đến cuộc họp tiếp theo vào ngày 29/7, các điều kiện thị trường diễn biến theo hướng thắt chặt.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng, chứng khoán suy yếu, biến động thị trường tăng mạnh và chi phí huy động vốn của những doanh nghiệp có rủi ro tín dụng cao trở nên đắt đỏ hơn.

Fed vẫn giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức 3,5%-3,75%, nhưng chính thị trường đã tạo ra một môi trường tài chính chặt chẽ hơn.

Warsh khi đó thừa nhận rằng thị trường đã trải qua những biến động đáng kể.

Nhưng chỉ sau đó, diễn biến đã đảo chiều nhanh chóng.

Kể từ ngày 29/7, S&P 500 tăng gần 7%, trong khi chỉ số biến động VIX giảm khoảng 6 điểm xuống mức thấp nhất trong năm. Đồng thời, chi phí vay trên thị trường trái phiếu lợi suất cao cũng giảm.

Tất cả những yếu tố này đều góp phần tạo ra điều kiện tài chính thuận lợi hơn cho thị trường.

Đáng chú ý, Fed vẫn chưa thay đổi lãi suất chính sách.

S&P 500 tăng gần 7%, khẩu vị rủi ro trở lại

Sự thay đổi trong điều kiện tài chính đang được thể hiện rõ ràng qua hành vi của nhà đầu tư.

Khi biến động giảm và chi phí vốn trên thị trường tín dụng đi xuống, dòng tiền có xu hướng quay trở lại các tài sản có mức độ rủi ro cao hơn.

Những giao dịch từng bị bỏ lại phía sau bắt đầu thu hút sự chú ý.

Từ các cổ phiếu tăng trưởng có mức định giá cao cho tới các quỹ ETF tập trung vào công nghệ đổi mới, các đợt IPO và nhiều nhóm tài sản mang tính đầu cơ, khẩu vị rủi ro đang quay trở lại.

Một ví dụ đáng chú ý là ARK Innovation ETF (ARKK) của Cathie Wood, vốn thường được xem là một trong những đại diện tiêu biểu cho nhóm tài sản có mức độ biến động cao.

Sự trở lại của các tài sản này cho thấy nhà đầu tư đang sẵn sàng chấp nhận rủi ro hơn, ngay cả khi lãi suất dài hạn vẫn chưa giảm mạnh.

Đây chính là điểm khiến diễn biến hiện tại trở nên đặc biệt.

Lãi suất trái phiếu 10 năm vẫn cao nhưng thị trường vẫn “dễ thở”

Thông thường, lãi suất giảm sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho chứng khoán và các tài sản rủi ro. Tuy nhiên, lần này thị trường đang cho thấy một câu chuyện khác.

Kể từ cuộc họp đầu tiên của Warsh, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm thực tế đã tăng.

Điều này có nghĩa là chi phí vốn dài hạn không hề giảm mạnh để giải thích cho đợt tăng của thị trường chứng khoán.

Thế nhưng, điều kiện tài chính tổng thể lại nới lỏng nhanh chóng.

Nói cách khác, “vốn không rủi ro” vẫn đắt, nhưng “rủi ro” lại trở nên rẻ hơn.

Đây là một tín hiệu quan trọng đối với Fed.

Bởi ngân hàng trung ương không chỉ theo dõi lãi suất chính sách. Các nhà hoạch định chính sách còn phải quan sát cách thị trường phản ứng với chính sách đó.

Nếu thị trường chứng khoán tăng mạnh, biến động giảm và chi phí tín dụng doanh nghiệp đi xuống, tác động thắt chặt của chính sách tiền tệ có thể bị suy yếu.

Fed có thể gặp khó nếu Phố Wall tiếp tục tăng

Vấn đề lớn đối với Kevin Warsh là chính sách tiền tệ có thể đang gặp phải một lực đối trọng từ thị trường tài chính.

Giả sử Fed duy trì lãi suất cao nhằm kiểm soát nhu cầu và lạm phát, nhưng chứng khoán tiếp tục tăng, biến động duy trì ở mức thấp và tín dụng ngày càng dễ tiếp cận hơn.

Khi đó, điều kiện tài chính có thể hỗ trợ hoạt động kinh tế thay vì kìm hãm nó.

Doanh nghiệp có thể huy động vốn thuận lợi hơn. Nhà đầu tư có thể tăng mức độ chấp nhận rủi ro. Giá tài sản tăng có thể tạo hiệu ứng tài sản tích cực, trong khi điều kiện tín dụng tốt hơn có thể hỗ trợ đầu tư và hoạt động kinh doanh.

Điều này có thể làm giảm hiệu quả của việc duy trì lãi suất chính sách ở mức cao.

Nói cách khác, Fed có thể giữ chân ga phanh nhưng Phố Wall lại đang đạp ga.

Nếu xu hướng này kéo dài, nhiệm vụ kiểm soát nhu cầu và lạm phát của ngân hàng trung ương có thể trở nên phức tạp hơn.

Kevin Warsh: Giữ nguyên lãi suất không có nghĩa là chính sách không thay đổi

Warsh dường như đã nhận thức rõ về vấn đề này.

Trong cuộc họp ngày 29/7, ông bác bỏ quan điểm cho rằng việc Fed giữ nguyên lãi suất đồng nghĩa với việc chính sách tiền tệ không có thay đổi đáng kể.

Ông nhấn mạnh rằng việc lãi suất chính sách không thay đổi chỉ là một phần của câu chuyện.

Quan điểm này phản ánh một thực tế quan trọng của chính sách tiền tệ hiện đại: Fed không kiểm soát toàn bộ điều kiện tài chính.

Ngân hàng trung ương kiểm soát trực tiếp lãi suất ngắn hạn, nhưng thị trường trái phiếu, cổ phiếu, tín dụng doanh nghiệp và kỳ vọng của nhà đầu tư có thể khuếch đại hoặc làm suy yếu tác động của chính sách.

Do đó, một mức lãi suất không đổi vẫn có thể đi kèm với điều kiện tài chính thay đổi đáng kể.

Vì sao điều kiện tài chính nới lỏng có thể ảnh hưởng đến lạm phát?

Nếu điều kiện tài chính tiếp tục nới lỏng, tác động không chỉ dừng lại ở thị trường chứng khoán.

Chi phí huy động vốn thấp hơn có thể khuyến khích doanh nghiệp tăng đầu tư. Giá tài sản cao hơn có thể hỗ trợ niềm tin của người tiêu dùng và nhà đầu tư. Thị trường tín dụng thuận lợi cũng có thể giúp hoạt động kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng.

Nếu tổng cầu vẫn mạnh trong khi nguồn cung không tăng tương ứng, áp lực giá có thể khó giảm như kỳ vọng.

Đây chính là lý do Fed cần quan sát điều kiện tài chính bên cạnh các chỉ số truyền thống như lạm phát, việc làm và tăng trưởng kinh tế.

Một thị trường tài chính quá lỏng trong thời gian Fed muốn duy trì chính sách hạn chế có thể làm giảm hiệu quả của quá trình thắt chặt.

Nhưng thị trường tăng không đồng nghĩa Fed sẽ lập tức tăng lãi suất

Cũng cần tránh suy luận rằng việc S&P 500 tăng gần 7% đồng nghĩa Fed chắc chắn sẽ phản ứng bằng cách tăng lãi suất.

Chính sách tiền tệ được quyết định dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm lạm phát, thị trường lao động, tăng trưởng kinh tế, kỳ vọng lạm phát và điều kiện tài chính.

Một đợt tăng giá chứng khoán trong thời gian ngắn chưa đủ để thay đổi hoàn toàn định hướng chính sách.

Điều Fed quan tâm hơn là xu hướng có kéo dài hay không.

Nếu chứng khoán tiếp tục tăng, VIX duy trì ở mức thấp và tín dụng doanh nghiệp tiếp tục rẻ hơn trong nhiều tháng, tác động lên nền kinh tế sẽ đáng kể hơn.

Khi đó, điều kiện tài chính có thể trở thành một biến số quan trọng trong các quyết định tiếp theo của Fed.

Phố Wall đang gửi một thông điệp quan trọng tới Fed

Diễn biến mới nhất của thị trường Mỹ cho thấy chính sách tiền tệ không thể được đánh giá chỉ bằng một con số lãi suất.

Fed có thể giữ nguyên lãi suất, nhưng nếu chứng khoán tăng mạnh, biến động giảm và tín dụng trở nên rẻ hơn, điều kiện tài chính thực tế mà doanh nghiệp và nhà đầu tư đối mặt có thể thay đổi đáng kể.

Đây chính là điều đang xảy ra kể từ cuối tháng 7.

Chỉ trong thời gian ngắn, Phố Wall đã đảo ngược phần lớn sự thắt chặt từng xuất hiện trước cuộc họp ngày 29/7. S&P 500 tăng gần 7%, VIX giảm mạnh và chi phí vay của nhóm doanh nghiệp rủi ro cao đi xuống, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm vẫn ở mức cao.

Sự tương phản này đặt Kevin Warsh và Fed trước một bài toán khó: làm thế nào để duy trì mức độ thắt chặt cần thiết nếu chính thị trường tài chính liên tục nới lỏng các điều kiện tiền tệ?

Trong ngắn hạn, đợt tăng giá của Phố Wall có thể tiếp tục hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư. Nhưng về góc độ chính sách, điều quan trọng hơn là liệu xu hướng này có bền vững hay không.

Nếu khẩu vị rủi ro tiếp tục gia tăng, chi phí tín dụng tiếp tục giảm và thị trường chứng khoán duy trì đà tăng, Fed có thể phải tính đến việc điều kiện tài chính đang cung cấp thêm động lực cho nền kinh tế.

Và như Warsh đã gợi ý, việc giữ nguyên lãi suất không nhất thiết đồng nghĩa với việc câu chuyện chính sách đã kết thúc. Đó có thể mới chỉ là điểm bắt đầu của một cuộc giằng co mới giữa Fed và Phố Wall.