Ngân hàng Anh tăng lãi suất lần đầu sau hơn 3 năm, cảnh báo lạm phát có thể tiến sát 5% vì chiến tranh Iran

Ngân hàng Anh chính thức đảo chiều chính sách tiền tệ sau hơn 3 năm

Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) hôm thứ Năm đã quyết định tăng lãi suất cơ bản thêm 25 điểm cơ bản, đưa mức lãi suất chủ chốt lên 4%. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của ngân hàng kể từ tháng 8/2023, đồng thời đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong chính sách tiền tệ của nền kinh tế Anh sau một thời gian dài duy trì định hướng kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran kéo dài, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chịu áp lực lớn. Giá dầu và khí đốt tăng cao đang làm gia tăng chi phí nhập khẩu năng lượng, vận tải và sản xuất, qua đó tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá tiêu dùng tại Anh.

Đáng chú ý, Ngân hàng Anh hiện dự báo lạm phát của nước này có thể tăng lên khoảng 5% vào giữa năm 2027. Đây là tín hiệu cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang phải đối mặt với một bài toán khó: vừa kiểm soát áp lực giá cả, vừa tránh siết chặt tiền tệ quá mức khiến nền kinh tế suy yếu.

Theo kết quả bỏ phiếu của Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC), có 8 thành viên ủng hộ mức tăng 25 điểm cơ bản, trong khi một thành viên muốn tăng mạnh hơn, thêm 50 điểm cơ bản, đưa lãi suất lên 4,25%.

Sự khác biệt trong quan điểm giữa các thành viên cho thấy mức độ lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ lạm phát kéo dài, đặc biệt khi cú sốc năng lượng từ Trung Đông chưa có dấu hiệu được giải quyết triệt để.

Chiến tranh Iran làm đảo lộn triển vọng lạm phát của Anh

Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khiến Ngân hàng Anh phải điều chỉnh chính sách là tác động từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Trong tuyên bố công bố hôm thứ Năm, Ủy ban Chính sách Tiền tệ cho biết xung đột đã kéo dài chín tháng và giá năng lượng toàn cầu tiếp tục tăng từ mức vốn đã cao.

Đối với Anh, đây là rủi ro đáng kể bởi quốc gia này phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Khi giá dầu và khí đốt trên thị trường quốc tế tăng mạnh, chi phí năng lượng trong nước có thể tăng theo, tác động trực tiếp đến hóa đơn điện, nhiên liệu, hoạt động vận tải và chi phí vận hành của doanh nghiệp.

Tác động không chỉ dừng lại ở nhóm hàng năng lượng. Chi phí vận chuyển và sản xuất tăng có thể được chuyển một phần sang giá bán hàng hóa và dịch vụ, khiến áp lực lạm phát lan rộng trong nền kinh tế.

Ngân hàng Anh cho biết lạm phát có thể tăng lên khoảng 5% vào giữa năm 2027 trước khi giảm dần. Theo đánh giá của các nhà hoạch định chính sách, khi tác động của giá năng lượng cao dần biến mất khỏi phép tính lạm phát trong vòng 12 tháng, tốc độ tăng giá sẽ có cơ hội hạ nhiệt.

Tuy nhiên, quá trình này còn phụ thuộc vào việc giá năng lượng có tiếp tục tăng hay không và liệu những tác động gián tiếp của cú sốc năng lượng có lan rộng sang các lĩnh vực khác.

Nếu doanh nghiệp liên tục điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí đầu vào, lạm phát có thể duy trì ở mức cao ngay cả khi giá dầu bắt đầu ổn định.

Đây chính là nguy cơ mà Ngân hàng Anh đặc biệt quan tâm trong giai đoạn hiện nay.

Thị trường gần như đã dự đoán trước quyết định tăng lãi suất

Trước khi quyết định chính thức được công bố, thị trường tài chính đã đặt cược gần như chắc chắn vào khả năng Ngân hàng Anh tăng lãi suất.

Theo dữ liệu từ LSEG, xác suất thị trường dự báo ngân hàng tăng lãi suất đã vượt 99%. Điều này cho thấy phần lớn nhà đầu tư đã chuẩn bị trước cho một bước chuyển trong chính sách tiền tệ của Anh.

Bên cạnh đó, các nhà giao dịch cũng bắt đầu tính đến khả năng có thêm một đợt tăng lãi suất vào tháng 12, mặc dù xác suất tại thời điểm được đề cập chỉ vào khoảng 25%.

Diễn biến này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong kỳ vọng của thị trường.

Trước đó, khi lạm phát có dấu hiệu được kiểm soát, nhiều nhà đầu tư từng kỳ vọng Ngân hàng Anh sẽ chuyển sang chu kỳ giảm lãi suất nhằm hỗ trợ tiêu dùng, đầu tư và tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, chiến tranh Iran và sự leo thang của giá năng lượng đã làm thay đổi những dự báo đó. Thay vì tập trung vào khả năng nới lỏng tiền tệ, thị trường hiện phải tính đến kịch bản lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn, thậm chí tiếp tục tăng nếu áp lực giá cả không được kiểm soát.

Điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí vay vốn của doanh nghiệp, lãi suất thế chấp nhà ở và khả năng chi tiêu của các hộ gia đình Anh.

Thống đốc Andrew Bailey cảnh báo nguy cơ lạm phát tiếp tục gia tăng

Thống đốc Ngân hàng Anh Andrew Bailey đã nhấn mạnh những rủi ro liên quan đến giá năng lượng trong Báo cáo Chính sách Tiền tệ tháng 11.

Theo ông Bailey, nếu không có tiến triển thực chất trong việc giải quyết xung đột tại Trung Đông, rủi ro đối với giá năng lượng và lạm phát sẽ tiếp tục gia tăng.

Ông cũng cho rằng nếu không xuất hiện những thông tin tích cực giúp giảm bớt nguy cơ lạm phát, việc tiếp tục tăng lãi suất là một phương án có thể được cân nhắc.

Tuy nhiên, ông Bailey nhấn mạnh chính sách tiền tệ trong thời gian tới cần phụ thuộc vào những dữ liệu thực tế về giá năng lượng và diễn biến lạm phát.

Điều này cho thấy Ngân hàng Anh chưa đưa ra cam kết chắc chắn về một chu kỳ tăng lãi suất liên tục. Thay vào đó, cơ quan này sẽ theo dõi sát các chỉ số kinh tế trước khi quyết định bước đi tiếp theo.

Dữ liệu công bố đầu tháng cho thấy lạm phát hàng năm của Anh đã tăng lên 3,5% trong tháng 9, chủ yếu do giá nhiên liệu động cơ tăng cao.

Con số này cho thấy áp lực giá cả đang quay trở lại trong nền kinh tế, bất chấp những nỗ lực kiểm soát lạm phát trước đó.

Nếu giá dầu và khí đốt tiếp tục tăng, chi phí năng lượng có thể trở thành động lực chính khiến lạm phát Anh tăng tốc trong những quý tiếp theo.

Thành viên MPC muốn tăng lãi suất mạnh hơn lên 4,25%

Một điểm đáng chú ý trong quyết định lần này là quan điểm của Catherine L. Mann, thành viên có lập trường cứng rắn nhất trong Ủy ban Chính sách Tiền tệ.

Bà đã bỏ phiếu ủng hộ việc tăng lãi suất thêm 50 điểm cơ bản, thay vì mức tăng 25 điểm cơ bản được đa số thành viên lựa chọn.

Theo bà Mann, nghiên cứu kinh tế cho thấy nguy cơ lạm phát phi tuyến tính đang gia tăng. Điều này có nghĩa là áp lực giá cả có thể không tăng theo một cách tuyến tính hoặc dễ dự đoán, mà có khả năng tăng mạnh hơn khi nền kinh tế vượt qua những ngưỡng nhất định.

Bà cho rằng các đợt tăng lãi suất trước đó có thể được xem như một biện pháp chủ động nhằm hạn chế những tác động lạm phát vòng hai, đồng thời củng cố uy tín của chính sách tiền tệ.

Lạm phát vòng hai xảy ra khi cú sốc giá ban đầu, chẳng hạn giá dầu tăng, tiếp tục lan sang tiền lương, giá dịch vụ và kỳ vọng lạm phát của người dân.

Ví dụ, khi chi phí sinh hoạt tăng, người lao động có thể yêu cầu tăng lương để bù đắp sức mua bị suy giảm. Doanh nghiệp sau đó có thể tiếp tục tăng giá sản phẩm và dịch vụ nhằm bù đắp chi phí nhân công.

Nếu quá trình này kéo dài, lạm phát có thể trở nên dai dẳng hơn ngay cả khi nguyên nhân ban đầu từ giá năng lượng đã giảm bớt.

Bà Mann cũng nhận định nền kinh tế Anh có thể đã vượt qua những ngưỡng nhất định liên quan đến lạm phát cao và thị trường lao động khan hiếm. Trong môi trường như vậy, phản ứng của hộ gia đình và doanh nghiệp có thể khiến tác động vòng hai trở nên mạnh hơn.

Từ góc độ quản trị rủi ro và duy trì uy tín chính sách, bà cho rằng mức tăng 50 điểm cơ bản có thể là lựa chọn phù hợp hơn.

Dù quan điểm này không được đa số thành viên MPC ủng hộ, nó phản ánh sự thận trọng ngày càng cao của một bộ phận nhà hoạch định chính sách trước nguy cơ lạm phát kéo dài.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh tăng sau quyết định của Ngân hàng Trung ương

Thị trường trái phiếu chính phủ Anh cũng phản ứng trước những thay đổi trong chính sách tiền tệ.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh, thường được gọi là gilts, đã tăng trước thời điểm công bố quyết định và tiếp tục nhích lên sau khi Ngân hàng Anh cập nhật triển vọng chính sách.

Theo dữ liệu được đề cập trong báo cáo, lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 2 năm tăng khoảng 2 điểm cơ bản, lên 5,1546%.

Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng khoảng 4 điểm cơ bản, lên mức 4,782%.

Lợi suất trái phiếu tăng thường phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về lãi suất và lạm phát trong tương lai. Khi thị trường cho rằng ngân hàng trung ương sẽ duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, lợi suất trái phiếu có thể chịu áp lực tăng.

Diễn biến này cũng có thể làm gia tăng chi phí huy động vốn của chính phủ và doanh nghiệp, đồng thời ảnh hưởng đến định giá của nhiều loại tài sản tài chính.

Đối với thị trường nhà ở Anh, lợi suất trái phiếu và kỳ vọng lãi suất có vai trò quan trọng trong việc hình thành chi phí vay thế chấp. Nếu lãi suất thị trường duy trì ở mức cao, người mua nhà có thể phải đối mặt với các khoản thanh toán hàng tháng lớn hơn.

Điều này có thể làm giảm sức mua bất động sản và gây áp lực lên hoạt động tiêu dùng trong nền kinh tế.

Đồng bảng Anh duy trì diễn biến ổn định trước áp lực lãi suất

Trên thị trường ngoại hối, đồng bảng Anh được ghi nhận duy trì tương đối ổn định so với đồng USD và euro trong chiều thứ Năm.

Trước đó, đồng USD đã đạt mức cao nhất kể từ thời điểm Brexit vào hôm thứ Tư. Tuy nhiên, quyết định tăng lãi suất của Ngân hàng Anh không tạo ra biến động quá lớn đối với đồng bảng trong thời điểm được đề cập.

Điều này có thể xuất phát từ việc thị trường đã dự đoán gần như chắc chắn về quyết định tăng lãi suất trước khi thông tin chính thức được công bố.

Thông thường, lãi suất cao hơn có thể hỗ trợ đồng tiền quốc gia thông qua việc gia tăng sức hấp dẫn của các tài sản định giá bằng đồng tiền đó. Tuy nhiên, tỷ giá còn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác, bao gồm triển vọng tăng trưởng, lạm phát, chính sách của các ngân hàng trung ương lớn và tâm lý rủi ro toàn cầu.

Trong trường hợp của Anh, triển vọng đồng bảng sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng kiểm soát lạm phát và mức độ ổn định của nền kinh tế trong bối cảnh chi phí năng lượng tăng cao.

Giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ lạm phát vòng hai tại Anh

Scott Gardner, chiến lược gia đầu tư tại JPMorgan Personal Investing, nhận định quyết định tăng lãi suất tháng 11 có ý nghĩa biểu tượng rất lớn.

Theo ông, đây là sự thay đổi đáng kể so với đầu năm, thời điểm nhiều người từng kỳ vọng lãi suất tại Anh sẽ giảm do lạm phát được cho là đã cơ bản nằm trong tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, triển vọng hiện nay đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

Ông Gardner cho rằng con đường chính sách phía trước không chỉ phụ thuộc vào giá dầu mà còn liên quan đến giá khí đốt tự nhiên, mặt hàng đã tăng mạnh trong vài tháng qua.

Đáng lo ngại hơn, nền kinh tế Anh đang xuất hiện những dấu hiệu ban đầu của lạm phát vòng hai, thể hiện qua tốc độ tăng nhanh của giá hàng hóa và dịch vụ.

Theo đánh giá của ông, Ngân hàng Anh sẽ phải thận trọng trong việc cân bằng giữa hai mục tiêu: kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Nếu tăng lãi suất quá mạnh, chi phí vay vốn sẽ tăng, hoạt động đầu tư có thể chậm lại và người tiêu dùng sẽ có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Điều này có thể làm suy yếu đà phục hồi kinh tế mà Anh đã ghi nhận trong thời gian gần đây.

Ngược lại, nếu chính sách tiền tệ không đủ quyết liệt, lạm phát có thể tiếp tục lan rộng, khiến việc kiểm soát giá cả trong tương lai trở nên khó khăn và tốn kém hơn.

Đây chính là bài toán mà Ngân hàng Anh cần giải quyết trong những tháng tới.

Tác động của quyết định tăng lãi suất đối với kinh tế toàn cầu

Việc Ngân hàng Anh tăng lãi suất trong bối cảnh chiến tranh Iran kéo dài cho thấy cú sốc năng lượng đang tạo ra ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi thị trường hàng hóa.

Đối với các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, giá dầu và khí đốt tăng có thể khiến chi phí sản xuất, vận tải và sinh hoạt tăng theo. Khi áp lực này lan rộng, các ngân hàng trung ương có thể buộc phải duy trì lãi suất cao hoặc điều chỉnh chính sách theo hướng thắt chặt hơn.

Điều đó tạo ra những tác động đáng chú ý đối với thị trường tài chính toàn cầu.

Thứ nhất, lợi suất trái phiếu có thể tiếp tục biến động khi nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về lạm phát và lãi suất.

Thứ hai, đồng USD và các đồng tiền chủ chốt có thể chịu ảnh hưởng từ sự khác biệt trong chính sách tiền tệ giữa các ngân hàng trung ương.

Thứ ba, doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng sẽ phải đối mặt với nguy cơ chi phí đầu vào tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và kế hoạch đầu tư.

Đối với Việt Nam, diễn biến giá năng lượng quốc tế cũng là yếu tố cần theo dõi. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí nhập khẩu năng lượng và vận tải có thể tăng, tạo thêm áp lực lên giá hàng hóa trong nước.

Ngoài ra, biến động lãi suất quốc tế và tỷ giá cũng có thể ảnh hưởng đến dòng vốn, tâm lý thị trường và điều hành chính sách tiền tệ.

Triển vọng chính sách tiền tệ Anh: Lãi suất có thể tiếp tục tăng?

Sau quyết định nâng lãi suất lên 4%, câu hỏi quan trọng nhất đối với thị trường là liệu Ngân hàng Anh có tiếp tục tăng lãi suất trong tháng 12 và những tháng đầu năm 2027 hay không.

Ở thời điểm hiện tại, chưa có cơ sở để khẳng định một chu kỳ tăng lãi suất liên tục sẽ diễn ra. Các nhà hoạch định chính sách vẫn cần theo dõi giá dầu, khí đốt, lạm phát hàng hóa, dịch vụ và tình hình thị trường lao động.

Nếu xung đột Trung Đông tiếp tục kéo dài và giá năng lượng duy trì ở mức cao, khả năng xuất hiện thêm các biện pháp thắt chặt tiền tệ có thể gia tăng.

Ngược lại, nếu tình hình địa chính trị được cải thiện, nguồn cung năng lượng ổn định và áp lực giá cả giảm dần, Ngân hàng Anh có thể cân nhắc giữ nguyên lãi suất để đánh giá tác động của những quyết định trước đó.

Một yếu tố quan trọng khác là sức khỏe của nền kinh tế. Việc tăng lãi suất quá mạnh có thể khiến hoạt động tiêu dùng và đầu tư suy yếu, đặc biệt trong bối cảnh các hộ gia đình đã phải đối mặt với chi phí sinh hoạt cao.

Vì vậy, chính sách tiền tệ của Anh trong thời gian tới nhiều khả năng sẽ phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế thực tế thay vì một lộ trình tăng lãi suất được xác định trước.

Quyết định tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 4% đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách tiền tệ của Ngân hàng Anh sau hơn ba năm không tăng lãi suất. Nguyên nhân chính đến từ áp lực lạm phát gia tăng khi chiến tranh Iran đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao.

Dự báo lạm phát tiến gần 5% vào giữa năm 2027 cho thấy những rủi ro mà nền kinh tế Anh đang phải đối mặt chưa thể sớm được giải quyết. Trong khi đó, sự khác biệt quan điểm giữa các thành viên MPC cho thấy cuộc tranh luận về mức độ thắt chặt chính sách tiền tệ vẫn còn rất lớn.

Thời gian tới, diễn biến chiến sự Trung Đông, giá dầu, khí đốt và các chỉ số lạm phát sẽ tiếp tục quyết định hướng đi của lãi suất Anh cũng như tâm lý trên thị trường tài chính quốc tế.

Thông tin phục vụ mục đích tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi về ngân hàng Anh

1. Ngân hàng Anh đã tăng lãi suất lên bao nhiêu?

Ngân hàng Anh tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, tương đương 0,25 điểm phần trăm, đưa lãi suất chủ chốt lên 4%.

2. Đây có phải lần tăng lãi suất đầu tiên của Ngân hàng Anh trong nhiều năm?

Đúng. Đây là lần tăng đầu tiên kể từ tháng 8/2023, đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong định hướng chính sách tiền tệ của Anh.

3. Vì sao chiến tranh Iran khiến lạm phát Anh tăng?

Xung đột tại Trung Đông gây áp lực lên nguồn cung và giá năng lượng toàn cầu. Anh là quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng nên chịu ảnh hưởng từ giá dầu, khí đốt và chi phí vận tải tăng cao.

4. Lạm phát Anh có thể đạt bao nhiêu vào năm 2027?

Theo dự báo được Ngân hàng Anh công bố, lạm phát có thể tiến lên khoảng 5% vào giữa năm 2027 trước khi giảm dần khi tác động của giá năng lượng cao suy yếu.

5. Có khả năng Ngân hàng Anh tiếp tục tăng lãi suất vào tháng 12 không?

Trước quyết định tháng 11, thị trường đánh giá khả năng có thêm một đợt tăng lãi suất vào tháng 12 ở mức khoảng 25%. Tuy nhiên, đây chỉ là kỳ vọng của thị trường, không phải cam kết chính thức của ngân hàng.

6. Tăng lãi suất ảnh hưởng thế nào đến người dân Anh?

Lãi suất cao có thể làm tăng chi phí vay thế chấp, vay tiêu dùng và vay kinh doanh. Đồng thời, chính sách này có thể giúp hạn chế nhu cầu quá nóng và giảm áp lực lạm phát.

7. Quyết định của Ngân hàng Anh có ảnh hưởng đến Việt Nam không?

Tác động chủ yếu đến từ các kênh gián tiếp như giá năng lượng, tỷ giá, dòng vốn quốc tế và tâm lý thị trường. Nếu giá dầu tăng kéo dài, Việt Nam cũng có thể đối mặt với áp lực chi phí nhập khẩu và lạm phát.