Mark Zuckerberg đứng về phía Jensen Huang trong tranh luận về tốc độ phát triển và an toàn AI

Cuộc tranh luận về an toàn trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên khi những lãnh đạo quyền lực nhất trong ngành công nghệ đưa ra các quan điểm khác nhau về câu hỏi: liệu các công ty AI nên tiếp tục tăng tốc phát triển hay cần chủ động làm chậm lại để các biện pháp an toàn có thời gian bắt kịp?

Trong diễn biến mới nhất, CEO Meta Mark Zuckerberg thể hiện quan điểm gần với CEO Nvidia Jensen Huang hơn là CEO Anthropic Dario Amodei. Zuckerberg cho rằng các công ty AI vốn đã có động lực kinh tế và pháp lý để bảo đảm sản phẩm của mình an toàn, trong khi Amodei đang kêu gọi ngành công nghệ “điều tiết tốc độ” phát triển các mô hình tiên tiến.

Tranh luận này diễn ra trong bối cảnh các hệ thống AI ngày càng có khả năng thực hiện những nhiệm vụ phức tạp hơn, từ lập trình, nghiên cứu, phân tích dữ liệu cho tới sử dụng công cụ và tương tác với Internet.

Mark Zuckerberg: Niềm tin và khả năng kiểm soát sẽ quyết định cuộc đua AI

Trong các phát biểu được đưa ra hôm 15/9, Zuckerberg cho rằng việc làm chậm tiến độ phát triển năng lực AI không nhất thiết là giải pháp duy nhất để giải quyết các vấn đề an toàn.

Theo ông, niềm tin (trust) và sự đồng bộ giữa AI với mục tiêu của con người (alignment) đang nhanh chóng trở thành những yếu tố cạnh tranh quan trọng giữa các mô hình và tác nhân AI.

Zuckerberg lập luận rằng nếu một phòng thí nghiệm AI không tập trung vào alignment, họ có nguy cơ tụt hậu so với đối thủ.

Điểm đáng chú ý trong quan điểm của CEO Meta là ông nhìn vấn đề an toàn AI một phần dưới góc độ cơ chế thị trường.

Nếu một mô hình AI gây ra thiệt hại nghiêm trọng, doanh nghiệp phát triển hoặc cung cấp mô hình có thể phải đối mặt với hậu quả về pháp lý, tài chính và uy tín. Vì vậy, theo lập luận này, các công ty đã có động lực đủ lớn để đầu tư vào an toàn ngay cả khi không có một thỏa thuận chung buộc toàn ngành phải giảm tốc.

Zuckerberg cũng đưa ra ví dụ từ chính Meta. Ông cho biết công ty từng trì hoãn việc phát hành một sản phẩm AI vì các vấn đề liên quan đến an toàn và bảo mật.

Meta hiện mô tả Muse là một tác nhân AI có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ thay người dùng, đồng thời được xây dựng với các lớp bảo vệ về quyền riêng tư, bảo mật và quyền kiểm soát của người dùng.

Jensen Huang cũng phản đối việc làm chậm AI trên diện rộng

Quan điểm của Zuckerberg có nhiều điểm tương đồng với Jensen Huang, người đang đứng ở vị trí đặc biệt quan trọng trong cuộc đua AI vì Nvidia là nhà cung cấp phần lớn hạ tầng chip tính toán cao cấp cho ngành.

Tại hội nghị Dreamforce của Salesforce ở San Francisco, Huang cho rằng các nhà sản xuất mô hình AI nên chịu trách nhiệm đối với sản phẩm của mình thay vì tìm kiếm thêm các quy định nhằm hạn chế sự phát triển của công nghệ.

Theo Huang, các nền kinh tế hiện đã có rất nhiều luật và quy định điều chỉnh độ an toàn, độ tin cậy và chức năng của sản phẩm.

Từ góc nhìn này, câu hỏi quan trọng không nhất thiết là “có nên phát triển AI nhanh hay chậm”, mà là làm thế nào để các công ty xây dựng và đưa AI ra thị trường một cách có trách nhiệm.

Huang tiếp tục nhấn mạnh quan điểm rằng các biện pháp kỹ thuật và trách nhiệm của doanh nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các rủi ro của AI.

Tại Dreamforce, ông xuất hiện cùng CEO Salesforce Marc Benioff trong bối cảnh hội nghị trở thành một trong những tâm điểm mới nhất của cuộc tranh luận về tốc độ phát triển AI.

Dario Amodei muốn ngành AI “điều tiết tốc độ”

Ở phía đối lập, CEO Anthropic Dario Amodei đang kêu gọi ngành công nghệ thận trọng hơn.

Trong một bài luận được công bố cuối tuần qua, Amodei cảnh báo rằng năng lực của các hệ thống AI đang tiến nhanh và có thể vượt quá tốc độ mà các biện pháp bảo đảm an toàn có thể theo kịp.

Ông đề xuất ngành AI cần “pace the frontier”, tức điều tiết tốc độ phát triển các mô hình tiên tiến, nhằm tạo thêm thời gian cho việc kiểm thử, đánh giá và xây dựng các cơ chế bảo vệ.

Amodei đưa ra một số hướng tiếp cận, trong đó có việc tăng cường đánh giá độc lập đối với các mô hình, xây dựng tiêu chuẩn an toàn và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Quan điểm này nhận được sự ủng hộ từ một số lãnh đạo công nghệ, trong đó có CEO OpenAI Sam Altman. Altman cho rằng sự phối hợp trong ngành để bảo đảm có đủ thời gian triển khai các biện pháp an toàn là điều tích cực, đặc biệt khi các công ty đang chịu áp lực cạnh tranh rất lớn.

Sam Altman cảnh báo áp lực cạnh tranh có thể trở thành vấn đề

Sam Altman đưa ra một góc nhìn khác trong cuộc tranh luận.

Theo CEO OpenAI, ngành AI có thể phối hợp để tăng cường an toàn, nhưng vấn đề phức tạp nằm ở chỗ các công ty đang cạnh tranh với nhau về tốc độ phát triển sản phẩm.

Nếu một doanh nghiệp tự giảm tốc trong khi đối thủ tiếp tục tăng tốc, doanh nghiệp đó có thể lo ngại mất lợi thế thương mại.

Đây chính là một trong những vấn đề lớn nhất của cuộc tranh luận hiện nay.

Altman cho rằng việc toàn ngành cùng phối hợp để có đủ thời gian triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn là điều đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, nếu tồn tại nguy cơ một công ty hoặc một quốc gia không làm điều tương tự vì áp lực cạnh tranh, mức độ lo ngại sẽ tăng lên.

Điều này tạo ra một bài toán khó:

Nếu tất cả cùng giảm tốc, rủi ro có thể được kiểm soát tốt hơn. Nhưng nếu chỉ một số công ty giảm tốc, họ có thể phải đối mặt với nguy cơ mất lợi thế trước những đối thủ tiếp tục phát triển nhanh.

Vì sao “alignment” ngày càng trở thành tâm điểm?

Alignment có thể hiểu đơn giản là quá trình thiết kế và huấn luyện AI để hệ thống hành xử phù hợp với mục tiêu, quy tắc và ý định của con người.

Khi AI chỉ trả lời câu hỏi đơn giản, vấn đề này tương đối dễ kiểm soát.

Nhưng khi AI trở thành agent, có khả năng tự lập kế hoạch, sử dụng công cụ, truy cập Internet và thực hiện nhiều bước liên tiếp, câu chuyện trở nên phức tạp hơn.

Một tác nhân AI có thể không chỉ đưa ra câu trả lời mà còn:

• Tìm kiếm thông tin trên Internet;
• Viết và chạy mã;
• Gửi hoặc xử lý dữ liệu;
• Tương tác với phần mềm khác;
• Thực hiện các nhiệm vụ nhiều bước;
• Ra quyết định trong phạm vi quyền được cấp.

Meta cũng đang phát triển Muse theo hướng tác nhân AI. Theo thông tin chính thức của công ty, Muse có thể sử dụng trình duyệt trong một môi trường máy ảo riêng để thực hiện những nhiệm vụ như đặt lịch, điền biểu mẫu và xử lý yêu cầu dịch vụ khách hàng. Người dùng có thể thiết lập quyền và xem xét hoạt động của tác nhân.

Chính sự gia tăng quyền tự chủ này khiến câu hỏi về an toàn AI trở nên cấp thiết hơn.

Meta cũng đang đầu tư mạnh vào các cơ chế an toàn AI

Dù Zuckerberg không ủng hộ cách tiếp cận làm chậm toàn ngành như Amodei, điều đó không có nghĩa Meta xem nhẹ vấn đề an toàn.

Meta cho biết họ đã cập nhật Advanced AI Scaling Framework, mở rộng phạm vi đánh giá các rủi ro nghiêm trọng của những hệ thống AI tiên tiến.

Theo Meta, framework mới bao gồm các nhóm rủi ro như hóa học, sinh học, an ninh mạng và nguy cơ mất kiểm soát. Công ty cũng cho biết các quyết định triển khai mô hình cần gắn với việc đánh giá mức độ rủi ro và các biện pháp bảo vệ tương ứng.

Điều này cho thấy hai phía trong cuộc tranh luận có thể không hoàn toàn khác nhau về mục tiêu cuối cùng.

Khác biệt lớn hơn nằm ở câu hỏi:

Nên đạt mục tiêu an toàn bằng cách nào và ai sẽ chịu trách nhiệm?

Hai cách tiếp cận khác nhau về an toàn AI

Có thể chia cuộc tranh luận hiện nay thành hai hướng chính.

Hướng thứ nhất: Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm

Theo quan điểm gần với Zuckerberg và Huang, các công ty AI có động lực rất lớn để xây dựng sản phẩm an toàn.

Một hệ thống thường xuyên gây lỗi, rò rỉ dữ liệu hoặc thực hiện hành động nguy hiểm có thể khiến người dùng mất niềm tin và chuyển sang sản phẩm khác.

Do đó, thị trường và trách nhiệm pháp lý có thể tạo ra áp lực đủ lớn để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào an toàn.

Hướng thứ hai: Cần cơ chế phối hợp và tiêu chuẩn chung

Amodei và những người ủng hộ quan điểm này lo ngại rằng cơ chế thị trường có thể không đủ trong trường hợp xảy ra rủi ro lớn.

Nếu một công ty tự giảm tốc nhưng các đối thủ không làm như vậy, áp lực cạnh tranh có thể khiến mọi bên tiếp tục tăng tốc.

Vì thế, họ ủng hộ những hình thức phối hợp rộng hơn, từ đánh giá độc lập, tiêu chuẩn ngành cho tới hợp tác quốc tế.

Đây là sự khác biệt quan trọng trong cách nhìn về quản trị AI.

“Máy tính đang chậm lại” có liên quan gì đến cuộc tranh luận AI?

Một vấn đề khác được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về AI là liệu tốc độ phát triển của năng lực tính toán có thể tiếp tục tăng nhanh như trước hay không.

AI hiện đại phụ thuộc rất lớn vào:

• GPU;
• Trung tâm dữ liệu;
• Điện năng;
• Hệ thống mạng tốc độ cao;
• Bộ nhớ;
• Hạ tầng làm mát;
• Chuỗi cung ứng bán dẫn.

Nói cách khác, AI không chỉ là câu chuyện của phần mềm.

Khi các mô hình ngày càng lớn và các tác nhân AI thực hiện nhiều nhiệm vụ hơn, nhu cầu tính toán cũng tăng.

Nvidia đang hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này khi cung cấp chip và nền tảng tính toán cho các trung tâm dữ liệu AI. Tại Dreamforce, Huang tiếp tục nhấn mạnh quy mô chuyển đổi mà AI đang tạo ra đối với doanh nghiệp và hạ tầng công nghệ.

Do đó, câu chuyện “AI có nên giảm tốc hay không” đồng thời cũng là câu chuyện về hạ tầng máy tính, vốn đầu tư và khả năng mở rộng trung tâm dữ liệu.

Nếu AI tiếp tục phát triển với tốc độ cao, nhu cầu về chip, điện và trung tâm dữ liệu cũng có thể tiếp tục tăng.

Từ cuộc tranh luận Zuckerberg – Huang – Amodei đến bài toán quản trị AI

Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc tranh luận hiện nay không phải là việc các CEO hoàn toàn bất đồng về sự cần thiết của an toàn.

Trên thực tế, cả Meta, Nvidia, Anthropic và OpenAI đều đang đầu tư vào các biện pháp nhằm giảm rủi ro AI.

Sự khác biệt nằm ở cách tiếp cận.

Zuckerberg nhấn mạnh niềm tin, alignment và động lực thị trường.

Huang nhấn mạnh trách nhiệm của nhà sản xuất và các biện pháp kỹ thuật thay vì mở rộng quy định mới.

Amodei muốn tốc độ phát triển được điều tiết để các biện pháp an toàn có thời gian bắt kịp.

Altman nhấn mạnh nhu cầu phối hợp và lo ngại áp lực cạnh tranh có thể khiến một số công ty không muốn tự giảm tốc.

Những quan điểm này đang phản ánh một câu hỏi lớn hơn đối với toàn ngành:

Ai chịu trách nhiệm khi một hệ thống AI ngày càng tự chủ gây ra thiệt hại?

Đó có thể là nhà phát triển mô hình, nhà cung cấp hạ tầng, doanh nghiệp triển khai hay người sử dụng cuối cùng.

Câu trả lời sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới cách AI được xây dựng và thương mại hóa trong những năm tới.

Cuộc tranh luận giữa Mark Zuckerberg, Jensen Huang, Dario Amodei và Sam Altman cho thấy ngành AI đang bước vào một giai đoạn mới, trong đó câu hỏi không còn chỉ là “AI có thể làm được gì?”, mà ngày càng trở thành “AI nên được phát triển và triển khai với tốc độ nào?”

Zuckerberg và Huang đang nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp, động lực thị trường và các giải pháp kỹ thuật. Trong khi đó, Amodei muốn ngành AI chủ động điều tiết tốc độ phát triển để các cơ chế an toàn có thời gian bắt kịp. Altman nhấn mạnh thêm bài toán phối hợp khi các công ty chịu sức ép cạnh tranh rất lớn.

Điều đáng chú ý là không bên nào phủ nhận hoàn toàn tầm quan trọng của an toàn AI. Tranh luận chủ yếu nằm ở phương thức thực hiện: dựa vào thị trường và trách nhiệm doanh nghiệp, hay cần thêm các cơ chế phối hợp và tiêu chuẩn chung.

Trong khi AI agent ngày càng có khả năng tự thực hiện nhiệm vụ, vấn đề này sẽ tiếp tục trở thành một trong những chủ đề quan trọng nhất của ngành công nghệ. Cuộc đua AI vì thế không chỉ diễn ra giữa các mô hình, chip và trung tâm dữ liệu, mà còn diễn ra ở khả năng xây dựng niềm tin, kiểm soát rủi ro và chứng minh rằng những hệ thống ngày càng mạnh vẫn có thể hoạt động trong những giới hạn mà con người kiểm soát được.

Câu hỏi thường gặp về tranh luận an toàn AI

1. Mark Zuckerberg có ủng hộ việc làm chậm phát triển AI không?

Zuckerberg không ủng hộ cách tiếp cận yêu cầu toàn ngành phối hợp để giảm tốc độ phát triển AI. Ông nhấn mạnh rằng các công ty có động lực kinh tế và pháp lý để xây dựng hệ thống an toàn, đồng thời cho rằng trust và alignment sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

2. Jensen Huang nghĩ gì về việc giảm tốc AI?

Huang đã thể hiện quan điểm phản đối việc áp dụng các quy định mới nhằm làm chậm sự phát triển AI trên diện rộng. Ông nhấn mạnh trách nhiệm của các nhà sản xuất AI và vai trò của các biện pháp kỹ thuật trong việc giải quyết vấn đề an toàn.

3. Dario Amodei muốn điều gì?

CEO Anthropic kêu gọi ngành AI “pace the frontier”, tức điều tiết tốc độ phát triển các mô hình tiên tiến để có thêm thời gian cho kiểm thử, đánh giá an toàn, xây dựng tiêu chuẩn và phối hợp quốc tế.

4. Sam Altman có đồng ý với Amodei không?

Altman đã thể hiện sự ủng hộ đối với việc tăng cường các biện pháp an toàn và phối hợp trong ngành, đồng thời nhấn mạnh rủi ro từ áp lực cạnh tranh giữa các công ty và quốc gia. Tuy nhiên, quan điểm của ông cũng tập trung vào việc triển khai các biện pháp bảo vệ thay vì chỉ đơn giản dừng phát triển AI.

5. Meta có thực sự chú trọng đến an toàn AI?

Có. Meta cho biết họ đã xây dựng Advanced AI Scaling Framework để đánh giá các rủi ro của hệ thống AI tiên tiến, bao gồm an ninh mạng và nguy cơ mất kiểm soát. Công ty cũng công bố các báo cáo an toàn liên quan tới Muse.

6. Vì sao cuộc tranh luận này quan trọng?

AI đang chuyển từ chatbot trả lời câu hỏi sang các tác nhân có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ tự động. Khi quyền tự chủ tăng, yêu cầu về bảo mật, kiểm soát và alignment cũng trở nên quan trọng hơn.