Lạm Phát Trung Quốc Tăng Cao Nhất Gần 4 Năm: Chiến Tranh Iran Và Cơn Sốt AI Đẩy Giá Sản Xuất Leo Thang

Nền kinh tế Trung Quốc vừa ghi nhận một tín hiệu đáng chú ý khi lạm phát sản xuất tăng tốc mạnh mẽ trong tháng 5, đạt mức cao nhất trong gần bốn năm. Động lực chính đến từ sự leo thang của giá nguyên liệu toàn cầu do xung đột tại Trung Đông và làn sóng đầu tư khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo dữ liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố, Chỉ số Giá Sản xuất (PPI) tháng 5 tăng 3,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng cao nhất kể từ tháng 7/2022, vượt dự báo 3,8% của các nhà kinh tế và cao hơn đáng kể so với mức tăng 2,8% ghi nhận trong tháng 4.

Kết quả này cho thấy áp lực chi phí đầu vào đang gia tăng nhanh chóng đối với các doanh nghiệp sản xuất Trung Quốc, đồng thời phản ánh những biến động lớn của nền kinh tế toàn cầu trong thời gian gần đây.

Chiến tranh Iran làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu

Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khiến giá sản xuất tăng mạnh là sự leo thang của cuộc xung đột liên quan đến Iran.

Các chuyên gia cho rằng việc hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và nguyên liệu thô trên toàn cầu. Eo biển Hormuz vốn được xem là tuyến vận tải chiến lược của thị trường dầu mỏ thế giới, nơi một lượng lớn dầu thô và khí đốt được vận chuyển mỗi ngày.

Khi nguồn cung bị thắt chặt, giá dầu thô, khí tự nhiên, hóa chất công nghiệp và nhiều loại nguyên liệu cơ bản đã tăng mạnh. Điều này trực tiếp đẩy chi phí sản xuất tại các nhà máy Trung Quốc lên cao hơn.

Sau nhiều năm đối mặt với áp lực giảm phát, sự gia tăng của giá nguyên liệu đã góp phần đưa nền kinh tế Trung Quốc thoát khỏi chu kỳ giá giảm kéo dài.

AI trở thành động lực mới làm tăng giá sản xuất

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo cũng đang tạo ra những tác động đáng kể tới mặt bằng giá cả.

Nhu cầu bùng nổ đối với trung tâm dữ liệu, chip AI, bộ xử lý hiệu năng cao và các thiết bị tính toán phục vụ trí tuệ nhân tạo đã khiến giá bán của nhiều sản phẩm công nghệ tăng mạnh.

Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ toàn cầu liên tục mở rộng đầu tư vào AI, nhu cầu về chất bán dẫn và hạ tầng tính toán đã tăng vượt dự báo của thị trường.

Điều này không chỉ tạo động lực cho ngành công nghệ mà còn góp phần đẩy giá sản xuất tại Trung Quốc lên mức cao nhất trong nhiều năm.

CPI tăng nhưng vẫn thấp hơn kỳ vọng

Trái ngược với diễn biến của PPI, lạm phát tiêu dùng tại Trung Quốc vẫn cho thấy nhu cầu nội địa chưa thực sự phục hồi mạnh mẽ.

Theo số liệu chính thức, Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng 1,2% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn dự báo 1,3% của các chuyên gia kinh tế tham gia khảo sát của Reuters.

Nếu so với tháng trước, CPI giảm nhẹ 0,1%, phản ánh sức mua của người dân vẫn còn khá thận trọng.

Đáng chú ý, CPI cốt lõi – chỉ số loại bỏ các yếu tố biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng – chỉ tăng 1,1%, thấp hơn mức tăng 1,2% của tháng trước.

Điều này cho thấy áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ phía nguồn cung thay vì nhu cầu tiêu dùng thực tế.

Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc năng lượng bằng dự trữ chiến lược

Mặc dù chịu ảnh hưởng từ biến động giá dầu toàn cầu, Trung Quốc được đánh giá đã giảm thiểu đáng kể tác động tiêu cực nhờ các chính sách dự phòng từ trước.

Theo dữ liệu hải quan do Wind Information tổng hợp, Trung Quốc đã giảm gần 20% lượng nhập khẩu dầu thô kể từ khi xung đột Iran leo thang.

Là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, việc chủ động cắt giảm nhập khẩu cùng với việc sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược đã giúp Bắc Kinh hạn chế phần nào tác động từ giá năng lượng tăng cao.

Bên cạnh đó, việc mở rộng đầu tư vào năng lượng tái tạo trong nhiều năm qua cũng giúp Trung Quốc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Xuất khẩu tăng mạnh nhờ AI và năng lượng xanh

Một điểm sáng đáng chú ý của nền kinh tế Trung Quốc là hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Trong tháng 5, kim ngạch xuất khẩu tính theo USD tăng tới 19,4% so với cùng kỳ năm trước, vượt kỳ vọng của giới phân tích và ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong ba tháng gần đây.

Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu quốc tế đối với các sản phẩm liên quan đến:

• Trí tuệ nhân tạo (AI)
• Chip bán dẫn
• Pin lưu trữ năng lượng
• Xe điện
• Thiết bị năng lượng tái tạo

Sự tăng trưởng này đang giúp bù đắp phần nào cho sự suy yếu của nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Người tiêu dùng vẫn thận trọng với chi tiêu

Dù các chỉ số kinh tế vĩ mô có dấu hiệu cải thiện, nhiều chuyên gia cho rằng tâm lý tiêu dùng tại Trung Quốc vẫn chưa thực sự phục hồi.

Ông Frederic Neumann, Kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, nhận định người dân Trung Quốc vẫn đang ưu tiên tiết kiệm thay vì chi tiêu.

Tỷ lệ tiết kiệm hộ gia đình duy trì ở mức cao đã hạn chế tốc độ phục hồi của tiêu dùng nội địa, trong khi nền kinh tế cần tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới ngoài xuất khẩu.

Các báo cáo tài chính gần đây từ những thương hiệu xa xỉ hàng đầu thế giới như Ralph Lauren và LVMH Moet Hennessy Louis Vuitton cho thấy nhu cầu đối với hàng cao cấp đang dần cải thiện. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng đây mới chỉ là tín hiệu phục hồi ở phân khúc thu nhập cao.

Thị trường bất động sản vẫn là thách thức lớn

Theo các nhà kinh tế, còn quá sớm để khẳng định niềm tin tiêu dùng đang phục hồi trên diện rộng.

Nền kinh tế Trung Quốc vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro như:

• Khủng hoảng bất động sản kéo dài.
• Tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao.
• Thu nhập hộ gia đình tăng chậm.
• Tâm lý tiết kiệm phòng thủ.

Ông Neo Wang, Kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Evercore ISI, cho rằng những cải thiện gần đây chủ yếu đến từ hiệu ứng tài sản của thị trường chứng khoán công nghệ và mức nền thấp của năm trước, thay vì sự cải thiện thực chất trong sức khỏe tài chính của hộ gia đình.

Triển vọng kinh tế Trung Quốc trong nửa cuối năm 2026

Các chuyên gia nhận định Trung Quốc đang bước vào giai đoạn kinh tế phức tạp khi phải cân bằng giữa áp lực lạm phát từ nguồn cung và nhu cầu tiêu dùng còn yếu.

Nếu giá nguyên liệu tiếp tục tăng do căng thẳng địa chính trị và nhu cầu AI duy trì ở mức cao, lạm phát sản xuất có thể tiếp tục leo thang trong các tháng tới.

Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng bền vững, Trung Quốc vẫn cần kích thích tiêu dùng nội địa, cải thiện thị trường lao động và giải quyết những khó khăn kéo dài trong lĩnh vực bất động sản.

Dữ liệu lạm phát tháng 5 cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang chịu tác động đồng thời từ hai xu hướng lớn của thế giới: bất ổn địa chính trị tại Trung Đông và cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo. Trong khi giá sản xuất tăng mạnh nhất gần bốn năm nhờ chi phí nguyên liệu và công nghệ leo thang, nhu cầu tiêu dùng trong nước vẫn chưa phục hồi tương xứng. Điều này đặt ra bài toán không nhỏ cho các nhà hoạch định chính sách khi phải duy trì tăng trưởng kinh tế mà vẫn kiểm soát được áp lực lạm phát trong thời gian tới.