Kimi K3 gây chấn động: AI Trung Quốc bị Mỹ cáo buộc sử dụng hàng tỷ token từ mô hình Mỹ

Thị trường trí tuệ nhân tạo toàn cầu đang xuất hiện một cuộc tranh luận mới sau khi các cơ quan an ninh Mỹ cáo buộc một số công ty AI Trung Quốc đã sử dụng quy mô lớn đầu ra từ các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến của Mỹ để hỗ trợ quá trình phát triển hệ thống riêng.

Trong số những cái tên được nhắc đến có Moonshot AI, công ty đứng sau dòng mô hình Kimi, từng gây chấn động thị trường AI khi Kimi K3 đạt thành tích nổi bật trong các bài kiểm tra năng lực lập trình.

Theo các cáo buộc được đưa ra, nhiều công ty AI Trung Quốc, bao gồm DeepSeek, Alibaba và Moonshot AI, đã sử dụng hàng triệu yêu cầu gửi tới những mô hình AI hàng đầu của Mỹ như Claude, GPT, Gemini và Grok. Tổng lượng dữ liệu đầu ra được cho là lên tới hàng tỷ token.

Tuy nhiên, đây hiện vẫn là các cáo buộc từ phía Mỹ, không phải kết luận độc lập đã được chứng minh đối với từng công ty. Moonshot AI cũng chưa đưa ra phản hồi công khai về những cáo buộc này theo nội dung được cung cấp.

Mỹ cáo buộc AI Trung Quốc sử dụng hàng tỷ token từ mô hình Mỹ

Theo thông tin được công bố, các cơ quan an ninh Mỹ gồm Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), Cục Điều tra Liên bang (FBI) và Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA) cho rằng một số công ty AI Trung Quốc đã sử dụng các mô hình tiên tiến của Mỹ ở quy mô lớn.

Các cơ quan này cáo buộc hoạt động trên đã diễn ra ít nhất từ cuối năm 2024 và liên quan đến hàng triệu yêu cầu gửi tới các hệ thống AI của Mỹ.

Những mô hình được nhắc đến bao gồm các hệ thống do OpenAI, Anthropic, Google và xAI phát triển.

Theo cáo buộc, các yêu cầu không đơn thuần nhằm sử dụng AI như một dịch vụ thông thường. Thay vào đó, một số yêu cầu được thiết kế để khai thác khả năng của mô hình trong những lĩnh vực quan trọng như:

• Lập trình và phát triển phần mềm.
• Toán học.
• Suy luận logic.
• Giải quyết các bài toán phức tạp.
• Khả năng tạo và phân tích nội dung kỹ thuật.

Các cơ quan Mỹ cho rằng một số công ty đã sử dụng nhiều tài khoản và dịch vụ proxy nhằm tránh giới hạn sử dụng cũng như giảm khả năng bị phát hiện.

Washington mô tả hoạt động này là một hình thức khai thác hoặc đánh cắp tri thức từ các mô hình AI tiên tiến.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc sử dụng đầu ra của một mô hình để huấn luyện mô hình khác và hành vi đánh cắp mã nguồn, trọng số hoặc dữ liệu nội bộ của mô hình. Đây là hai vấn đề kỹ thuật và pháp lý khác nhau.

Chưng cất mô hình AI là gì?

Một trong những thuật ngữ quan trọng trong câu chuyện này là AI distillation, thường được dịch là “chưng cất mô hình”.

Đây thực chất là một kỹ thuật phổ biến trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Về cơ bản, một mô hình nhỏ hơn có thể học từ câu trả lời của một mô hình lớn hơn.

Ví dụ, nhà phát triển có thể đưa hàng triệu câu hỏi vào một mô hình AI mạnh, thu thập câu trả lời, sau đó sử dụng những kết quả này làm dữ liệu để huấn luyện một mô hình khác.

Mục tiêu là giúp mô hình mới học được một phần khả năng suy luận, phong cách trả lời hoặc kỹ năng chuyên môn của mô hình lớn mà không cần xây dựng toàn bộ hệ thống từ đầu.

Phương pháp này không phải là một kỹ thuật bất thường trong nghiên cứu AI.

Điểm gây tranh cãi trong vụ việc hiện nay nằm ở quy mô và cách thức sử dụng.

Các cơ quan Mỹ cho rằng một số công ty Trung Quốc đã gửi hàng triệu yêu cầu được thiết kế có chủ đích để khai thác những khả năng cụ thể của các mô hình Mỹ, đồng thời sử dụng nhiều tài khoản và proxy để tránh các cơ chế kiểm soát.

Nếu những cáo buộc này được chứng minh, nó sẽ đặt ra những câu hỏi lớn về giới hạn của việc sử dụng đầu ra từ mô hình AI thương mại để đào tạo hệ thống cạnh tranh.

Vì sao Kimi K3 từng khiến thị trường AI chao đảo?

Moonshot AI không phải cái tên xa lạ trong cuộc cạnh tranh AI giữa Trung Quốc và Mỹ.

Công ty là chủ sở hữu của dòng mô hình Kimi, trong đó Kimi K3 từng gây chú ý lớn nhờ khả năng xử lý các nhiệm vụ lập trình và suy luận.

Một trong những thời điểm đáng chú ý xảy ra vào tháng 7, khi Kimi K3 được báo cáo đạt kết quả vượt qua một số mô hình của Anthropic và OpenAI trong một bài kiểm tra năng lực lập trình được theo dõi rộng rãi.

Điều này lập tức thu hút sự chú ý của giới đầu tư.

Bởi trước đó, thị trường phần lớn tin rằng những mô hình AI tiên tiến nhất sẽ tiếp tục được tạo ra bởi một nhóm nhỏ các công ty Mỹ có nguồn vốn khổng lồ, sở hữu hàng chục hoặc hàng trăm tỷ USD đầu tư vào chip, trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán.

Sự xuất hiện của các mô hình Trung Quốc có hiệu năng cạnh tranh đã khiến giả định này bị đặt dấu hỏi.

Cổ phiếu AI từng phản ứng mạnh trước thành tích của Kimi

Khi năng lực của Kimi K3 được thị trường chú ý, nhóm cổ phiếu AI Trung Quốc chịu tác động rõ rệt.

Theo nội dung được cung cấp, Z.ai giảm khoảng 27%, trong khi MiniMax giảm khoảng 16%.

Không chỉ cổ phiếu AI, nhóm cổ phiếu bán dẫn tại châu Á cũng chịu áp lực. Bitcoin và một số loại tiền điện tử lớn cũng giảm trong cùng giai đoạn.

Áp lực tiếp tục kéo dài sang phiên giao dịch tiếp theo, khi chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm thêm khoảng 3,5% theo thông tin trong bài viết gốc.

Những biến động này cho thấy câu chuyện AI không còn chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các phòng thí nghiệm công nghệ.

Nó đã trở thành một vấn đề liên quan trực tiếp đến:

AI → chip → trung tâm dữ liệu → thị trường chứng khoán → đầu tư vốn → nền kinh tế toàn cầu.

Kimi K3 đặt lại câu hỏi về hàng trăm tỷ USD đầu tư AI

Một trong những tác động lớn nhất của sự trỗi dậy của các mô hình AI Trung Quốc là câu hỏi về chi phí để xây dựng AI hàng đầu.

Các công ty công nghệ Mỹ đã công bố và đầu tư những khoản tiền khổng lồ vào hạ tầng AI.

Hàng trăm tỷ USD đang được dành cho GPU, trung tâm dữ liệu, mạng lưới kết nối, điện năng và hệ thống máy chủ phục vụ AI.

Nhưng nếu một phòng thí nghiệm có thể tạo ra mô hình cạnh tranh bằng cách sử dụng phương pháp tối ưu hóa tốt hơn, dữ liệu chất lượng hơn hoặc kỹ thuật huấn luyện hiệu quả hơn, thì lợi thế của việc “chi nhiều tiền hơn” có thể không còn tuyệt đối.

Đây chính là điều khiến giới đầu tư quan tâm.

Câu hỏi không chỉ là:

“Ai có nhiều GPU nhất?”

Mà còn là:

“Ai có thể biến cùng một lượng tài nguyên tính toán thành mô hình thông minh hơn?”

Nếu hiệu quả thuật toán tiếp tục tăng nhanh, lợi thế của những công ty sở hữu hạ tầng khổng lồ có thể bị thu hẹp ở một số phân khúc.

Mỹ lo ngại điều gì từ việc chưng cất AI?

Nếu các cáo buộc được xác nhận, vấn đề không đơn giản là một công ty sử dụng chatbot của đối thủ.

Điểm đáng lo ngại đối với Mỹ là khả năng các mô hình tiên tiến có thể bị khai thác có hệ thống thông qua hàng triệu truy vấn.

Một mô hình AI thương mại có thể chứa nhiều năm nghiên cứu, hàng tỷ USD đầu tư và lượng dữ liệu khổng lồ.

Nếu một đối thủ có thể liên tục đặt câu hỏi để buộc mô hình đó thể hiện khả năng lập trình, toán học và suy luận, sau đó dùng hàng loạt câu trả lời để huấn luyện một mô hình mới, thì một phần lợi thế công nghệ có thể được “truyền” sang hệ thống khác.

Đây chính là lý do model distillation ngày càng trở thành chủ đề quan trọng trong ngành AI.

Các công ty phát triển mô hình lớn có thể phải đầu tư nhiều hơn vào việc phát hiện hành vi truy vấn bất thường, giới hạn tốc độ sử dụng và bảo vệ các mô hình khỏi việc bị khai thác có hệ thống.

Moonshot AI đứng ở đâu trong cuộc cạnh tranh AI Trung – Mỹ?

Moonshot AI là một trong những startup AI đáng chú ý của Trung Quốc.

Sự nổi lên của Kimi cho thấy cuộc cạnh tranh AI không còn chỉ xoay quanh những cái tên như OpenAI, Google, Anthropic hay Meta.

Trung Quốc đang có một hệ sinh thái AI ngày càng rộng, với nhiều phòng thí nghiệm và startup phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn.

DeepSeek từng tạo ra cú sốc tương tự khi công bố những mô hình có hiệu năng cạnh tranh với các hệ thống hàng đầu nhưng được quảng bá với chi phí phát triển và vận hành hiệu quả hơn ở một số khía cạnh.

Kimi K3 tiếp tục củng cố một nhận định:

Khoảng cách AI giữa Mỹ và Trung Quốc có thể không lớn như nhiều nhà đầu tư từng nghĩ.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa Trung Quốc đã vượt Mỹ về AI.

Cuộc cạnh tranh còn phụ thuộc vào chip, năng lực tính toán, dữ liệu, đội ngũ nghiên cứu, hệ sinh thái phần mềm, vốn đầu tư và khả năng thương mại hóa.

Cáo buộc này có thể thay đổi ngành AI như thế nào?

Nếu các cáo buộc của Mỹ được chứng minh, các công ty AI có thể phải thay đổi đáng kể cách cung cấp mô hình.

Thay vì chỉ quan tâm đến việc ngăn người dùng sử dụng sai mục đích, các nhà cung cấp AI có thể phải phát hiện những mẫu truy vấn cho thấy một hệ thống khác đang cố gắng “học” từ mô hình của họ.

Điều này có thể dẫn tới:

• Kiểm soát tài khoản nghiêm ngặt hơn.
• Giới hạn số lượng truy vấn đối với một số nhóm tác vụ.
• Phát hiện hành vi sử dụng proxy bất thường.
• Theo dõi các mẫu truy vấn có tính hệ thống.
• Tăng cường bảo vệ các mô hình cao cấp.
• Thay đổi điều khoản sử dụng dữ liệu đầu ra.

Đây sẽ là một cuộc chạy đua mới giữa khả năng khai thác mô hình và khả năng chống khai thác mô hình.

Cuộc chiến AI giờ đây không chỉ là cuộc chiến về mô hình

Sự việc xoay quanh Moonshot AI và Kimi K3 cho thấy cuộc cạnh tranh AI đang bước sang một giai đoạn phức tạp hơn.

Trước đây, câu hỏi quan trọng nhất là:

Ai xây dựng được mô hình mạnh nhất?

Sau đó, trọng tâm chuyển sang:

Ai có nhiều GPU và trung tâm dữ liệu nhất?

Nhưng hiện nay, một câu hỏi khác đang trở nên quan trọng:

Ai có thể tạo ra mô hình mạnh nhất với lượng tài nguyên thấp nhất?

Và đi cùng với đó là một câu hỏi không kém phần quan trọng:

Ai có thể bảo vệ mô hình của mình khỏi việc bị khai thác để đào tạo đối thủ?

Kimi K3 đã từng khiến thị trường đặt câu hỏi về lợi thế công nghệ của Mỹ. Những cáo buộc mới từ Washington lại mở ra một mặt trận khác: cuộc chiến bảo vệ tri thức được tạo ra bởi các mô hình AI.

Moonshot AI hiện chưa đưa ra phản hồi đối với yêu cầu bình luận theo thông tin trong bài viết gốc. Vì vậy, các cáo buộc liên quan đến nguồn dữ liệu huấn luyện của Kimi cần tiếp tục được theo dõi và kiểm chứng.

Dù kết quả cuối cùng ra sao, một điều đã trở nên rõ ràng: cuộc đua AI toàn cầu đang không còn là sân chơi chỉ dành cho một vài công ty Mỹ.

Các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đang ngày càng tạo ra những mô hình có khả năng cạnh tranh, trong khi Mỹ đang tìm cách bảo vệ lợi thế công nghệ và hệ sinh thái AI của mình.

Cuộc cạnh tranh này có thể sẽ quyết định không chỉ tương lai của ngành công nghệ mà còn cả dòng vốn đầu tư vào chip, trung tâm dữ liệu, năng lượng và hạ tầng số trong nhiều năm tới.

Những câu hỏi thường gặp về Kimi, Moonshot AI và cáo buộc của Mỹ

Kimi K3 là gì?

Kimi K3 là một mô hình AI do Moonshot AI của Trung Quốc phát triển. Mô hình từng thu hút sự chú ý nhờ kết quả nổi bật trong một số bài đánh giá năng lực lập trình và suy luận.

Moonshot AI có bị Mỹ cáo buộc sử dụng mô hình AI của Mỹ không?

Có. Theo nội dung được công bố, Moonshot AI nằm trong nhóm các công ty AI Trung Quốc bị các cơ quan Mỹ cáo buộc sử dụng quy mô lớn đầu ra từ các mô hình AI tiên tiến của Mỹ.

Tuy nhiên, đây là cáo buộc, không nên được trình bày như một kết luận pháp lý cuối cùng nếu chưa có bằng chứng hoặc phán quyết độc lập.

Chưng cất mô hình AI có phải hành vi bất hợp pháp không?

Không nhất thiết. Chưng cất mô hình là một kỹ thuật phổ biến trong nghiên cứu AI. Vấn đề pháp lý phụ thuộc vào cách dữ liệu được thu thập, điều khoản sử dụng dịch vụ, quyền sở hữu trí tuệ và các quy định liên quan.

Vì sao OpenAI, Anthropic, Google và xAI được nhắc đến?

Theo cáo buộc của các cơ quan Mỹ, các công ty Trung Quốc đã sử dụng nhiều mô hình AI tiên tiến của Mỹ để tạo ra lượng lớn dữ liệu đầu ra phục vụ quá trình phát triển hệ thống riêng.

Kimi K3 có vượt OpenAI và Anthropic không?

Kimi K3 từng được báo cáo vượt một số mô hình của OpenAI và Anthropic trong một số bài kiểm tra cụ thể. Điều này không đồng nghĩa Kimi K3 vượt toàn diện mọi mô hình của hai công ty trên mọi tiêu chí.