Hollywood trở lại Trung Quốc nhưng đối thủ bản địa đang vươn ra toàn cầu

Hollywood đang có dấu hiệu trở lại mạnh mẽ tại Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ – Trung hạ nhiệt và Bắc Kinh cho phép nhiều bom tấn Mỹ tiếp cận thị trường nội địa. Tuy nhiên, sự trở lại này diễn ra trong một môi trường hoàn toàn khác so với trước đây: các công ty giải trí Trung Quốc không còn chỉ cạnh tranh trong nước mà đang từng bước đưa phim ảnh, nội dung số và những mô hình giải trí mới ra thị trường quốc tế.

Từ những màn quảng bá có tính biểu tượng của các ngôi sao Hollywood cho đến sự xuất hiện ngày càng nhiều của phim Trung Quốc tại các thị trường châu Á và quốc tế, cuộc cạnh tranh trong ngành giải trí đang chuyển từ câu chuyện “Hollywood chinh phục Trung Quốc” sang một cuộc chơi hai chiều.

Hollywood tích cực chinh phục thị trường Trung Quốc

Trong năm nay, nhiều ngôi sao hạng A của Hollywood đã trực tiếp tới Trung Quốc để quảng bá các bộ phim mới.

Timothée Chalamet từng gây chú ý khi xuất hiện trong một hoạt động quảng bá tại Thành Đô, thậm chí tham gia bán đậu phụ. Trong khi đó, Tom Holland và Zendaya xuất hiện tại Thượng Hải và tham gia những hoạt động mang đậm màu sắc địa phương.

Đây không đơn thuần là các sự kiện quảng bá phim.

Với Hollywood, Trung Quốc từ lâu được xem là một trong những thị trường điện ảnh lớn nhất thế giới. Việc các ngôi sao trực tiếp xuất hiện tại đây cho thấy các hãng phim Mỹ đang muốn xây dựng lại kết nối với khán giả Trung Quốc sau nhiều năm chịu ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị, quy định kiểm duyệt và những hạn chế về số lượng phim nước ngoài được phép phát hành.

Bắc Kinh trong năm nay cũng đã cho phép một số bom tấn Hollywood phát hành tại Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ thương mại Mỹ – Trung có dấu hiệu dịu lại.

Những thay đổi này tạo thêm không gian cho Hollywood, nhưng đồng thời cũng đặt ra một câu hỏi lớn: Liệu Hollywood còn giữ được vị thế thống trị tại thị trường giải trí Trung Quốc như trước đây?

Một số bom tấn Hollywood đang có tín hiệu tích cực

Theo dữ liệu từ nền tảng bán vé Maoyan, “Spider-Man: Brand New Day” đã lọt vào nhóm 10 bộ phim có doanh thu cao nhất tại Trung Quốc trong năm nay.

Một bộ phim khác, “The Odyssey”, cũng ghi nhận kết quả đáng chú ý. Bộ phim đã thu về hơn 7 triệu USD tại Trung Quốc chỉ sau hai tuần chiếu giới hạn trước khi chính thức phát hành vào ngày 14/8.

Những con số này cho thấy sức hút của các thương hiệu Hollywood tại Trung Quốc chưa biến mất.

Đặc biệt, các thương hiệu điện ảnh có lượng người hâm mộ lớn như Spider-Man, Avengers hay những tác phẩm quy mô lớn của các đạo diễn nổi tiếng vẫn có khả năng tạo ra sự chú ý rất mạnh.

Tuy nhiên, thành công không còn được đảm bảo chỉ bằng tên tuổi Hollywood.

Một số bộ phim khác như “Marty Supreme” hay “The Devil Wears Prada 2” đã đưa dàn diễn viên chính sang Trung Quốc để quảng bá nhưng kết quả phòng vé không thực sự nổi bật. “Toy Story 5” cũng chỉ đạt mức thành công khiêm tốn.

Điều này cho thấy thị trường Trung Quốc đã trở nên khó đoán hơn.

Khán giả Trung Quốc ngày càng có nhiều lựa chọn, trong đó có những bộ phim nội địa được đầu tư lớn và sở hữu khả năng cạnh tranh ngày càng mạnh.

Christopher Nolan và chiến lược truyền thông mới

Một trong những sự kiện đáng chú ý là cuộc phỏng vấn giữa đạo diễn Christopher Nolan và Yiyang Zhuge, một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Boston College đồng thời điều hành podcast riêng.

Cuộc trò chuyện mang tính triết học nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc.

Theo nội dung được đề cập, video đã thu hút hơn 1 triệu lượt xem trên Bilibili và tiếp tục nhận hàng triệu lượt xem trên X.

Zhuge cho biết một người từ Universal đã liên hệ với ông vài tuần trước để sắp xếp cuộc phỏng vấn sau buổi công chiếu phim tại Bắc Kinh.

Nếu thông tin này chính xác, đây là dấu hiệu cho thấy Hollywood đang bắt đầu chú ý nhiều hơn tới các kênh truyền thông kỹ thuật số và những người sáng tạo nội dung có ảnh hưởng tại Trung Quốc.

Thay vì chỉ dựa vào báo chí truyền thống, các hãng phim có thể cần tiếp cận trực tiếp với cộng đồng trực tuyến, podcast, nền tảng video và những người có ảnh hưởng địa phương.

Đây là một thay đổi quan trọng trong cách Hollywood xây dựng khán giả.

14 phim Hollywood được phát hành tại Trung Quốc trong nửa đầu năm

Sự trở lại của Hollywood còn thể hiện rõ qua số lượng phim được cấp phép phát hành.

Theo số liệu được dẫn lại từ IMAX, trong sáu tháng đầu năm đã có 14 bộ phim Hollywood được chiếu tại Trung Quốc đại lục, tăng mạnh so với chỉ 2 bộ phim trong cùng kỳ năm trước.

Con số này cho thấy môi trường phát hành đang thuận lợi hơn đáng kể.

Tuy nhiên, số lượng phim tăng không đồng nghĩa doanh thu chắc chắn tăng.

Ngành điện ảnh Trung Quốc đang trải qua những thay đổi lớn về hành vi tiêu dùng. Theo số liệu ngành được đề cập, doanh thu phòng vé Trung Quốc đã giảm khoảng 40% trong nửa đầu năm.

Điều đó tạo ra một nghịch lý.

Hollywood có thể được mở cửa hơn, nhưng thị trường mà các hãng phim Mỹ muốn chinh phục lại đang suy yếu về tổng doanh thu.

IMAX kỳ vọng những bom tấn mới

Richard Gelfond, CEO của IMAX, cho biết doanh thu phòng vé tại Trung Quốc đã tăng mạnh trong những tuần gần đây.

Ông kỳ vọng thị trường sẽ tiếp tục cải thiện nhờ các bom tấn sắp phát hành như “Dune: Part Three” và “Avengers: Doomsday”.

Đối với IMAX, sự phục hồi của các bộ phim quy mô lớn có ý nghĩa đặc biệt bởi những tác phẩm sở hữu hình ảnh hoành tráng và âm thanh chất lượng cao thường phù hợp với mô hình rạp chiếu màn hình lớn.

Không chỉ Hollywood, IMAX còn kỳ vọng hưởng lợi từ những thương hiệu phim Trung Quốc nổi tiếng, trong đó có các dự án mới thuộc vũ trụ “The Wandering Earth”.

Điều này phản ánh một thực tế ngày càng rõ: IMAX không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào Hollywood để tăng trưởng tại Trung Quốc.

Cuộc chơi đã trở thành hai chiều

Nếu trước đây dòng chảy nội dung chủ yếu đi theo hướng Hollywood → Trung Quốc, thì hiện nay chiều ngược lại đang ngày càng rõ rệt.

Hai trong ba bộ phim có doanh thu cao nhất tại thị trường nội địa Trung Quốc năm nay đã được đưa tới các thị trường khác ở châu Á và quốc tế với sự hỗ trợ của Alibaba và Damai Entertainment.

Doanh thu quốc tế hiện vẫn còn khá khiêm tốn so với thành tích trong nước, nhưng tiềm năng là điều khó phủ nhận.

Trường hợp “Ne Zha 2” là ví dụ nổi bật.

Chỉ mới năm ngoái, bộ phim hoạt hình Trung Quốc này đã vượt qua “Inside Out 2” của Pixar để trở thành bộ phim hoạt hình có doanh thu cao nhất thế giới, dù phần lớn doanh thu đến từ thị trường Trung Quốc.

Thành công đó cho thấy các hãng phim Trung Quốc hoàn toàn có thể tạo ra những thương hiệu đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm của Hollywood.

Trung Quốc đang xuất khẩu cả mô hình giải trí

Điều đáng chú ý hơn là các doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ tìm cách xuất khẩu phim.

Họ đang xuất khẩu mô hình giải trí.

Theo Omdia, các nền tảng phim truyền hình ngắn do Trung Quốc dẫn đầu đã vượt Netflix tại Mỹ trên thiết bị di động về một số thước đo sử dụng.

Sự phát triển của video ngắn, nội dung dọc và các mô hình giải trí được thiết kế dành riêng cho smartphone đang thay đổi cách người dùng tiêu thụ nội dung.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi Trung Quốc có lợi thế lớn về quy mô thị trường, tốc độ phát triển nền tảng số và khả năng thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới.

Thực tế ảo có thể mở ra “thế hệ điện ảnh” mới

Một xu hướng khác đang được các doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh là giải trí thực tế ảo nhập vai.

Ethan Tang, CEO của Metavision International, cho rằng trí tuệ nhân tạo đang giúp các hãng phim tạo ra nội dung VR nhanh hơn và với chi phí thấp hơn.

Người tiêu dùng vì thế có thể được tiếp cận với nhiều tác phẩm mới hơn.

Thay vì ngồi trước màn hình và theo dõi câu chuyện, khán giả có thể trực tiếp bước vào một thế giới được xây dựng bằng công nghệ thực tế ảo.

Metavision hợp tác với các studio tại Pháp, Tây Ban Nha và Canada, sử dụng những thiết bị như Pico hoặc HTC tại các địa điểm được chỉ định ở Trung Quốc và một số quốc gia khác.

Các trải nghiệm kéo dài khoảng 40 phút có thể đưa người tham gia tới Ai Cập cổ đại hoặc thế giới của những loài khủng long.

Đây là một mô hình khác hoàn toàn so với điện ảnh truyền thống.

VR vẫn còn nhiều giới hạn

Dù tiềm năng lớn, thực tế ảo vẫn chưa thể thay thế rạp chiếu phim truyền thống.

Metavision cho biết trên bốn địa điểm, công ty đã đạt doanh thu bán vé khoảng 14,82 triệu USD trong ba năm và đã có lợi nhuận.

Những con số này cho thấy mô hình có khả năng thương mại hóa, nhưng quy mô vẫn rất nhỏ nếu so với thị trường điện ảnh đại chúng.

Jialu Shan, Phó giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Chuẩn bị cho Tương lai thuộc Trường Kinh doanh IMD, cho rằng giải trí nhập vai có khả năng thương mại hóa nhanh nhất khi một đơn vị có thể kiểm soát đồng thời phần cứng, không gian và câu chuyện.

Đây chính là lợi thế mà Trung Quốc đang sở hữu.

Nước này có mạng lưới lớn các địa điểm VR quy mô lớn và nhận được sự hỗ trợ nhất định từ chính sách phát triển công nghệ và du lịch.

Khi VR được kết hợp với các điểm tham quan du lịch, trải nghiệm giải trí có thể trở thành một sản phẩm hoàn toàn mới.

Hollywood có nguy cơ chậm hơn thị trường?

Một câu hỏi quan trọng đang được đặt ra là liệu Hollywood có thể thích nghi đủ nhanh với sự thay đổi này hay không.

Ethan Tang cho rằng việc các hãng phim Hollywood cấp phép nhân vật và thương hiệu cho các nhà sản xuất VR có thể chỉ còn là vấn đề thời gian.

Ông cũng cho biết các kỹ sư sản phẩm Apple Vision Pro từng trải nghiệm công nghệ VR của Metavision tại Thượng Hải.

Nếu Hollywood thực sự tham gia mạnh vào thị trường này, các thương hiệu nổi tiếng như Marvel, Star Wars hay các vũ trụ điện ảnh lớn có thể trở thành nguồn tài nguyên nội dung hấp dẫn cho các trải nghiệm nhập vai.

Nhưng để làm được điều đó, các hãng phim phải thay đổi cách nhìn về quyền sở hữu trí tuệ.

Thay vì chỉ bán vé xem phim hoặc cấp phép phát trực tuyến, họ có thể phải biến nhân vật và thế giới điện ảnh thành những trải nghiệm tương tác hoàn toàn mới.

Hollywood trở lại, nhưng cuộc chơi đã khác

Sự trở lại của Hollywood tại Trung Quốc cho thấy sức hấp dẫn của thị trường này vẫn rất lớn. Những ngôi sao hàng đầu, các bom tấn quy mô lớn và những thương hiệu điện ảnh nổi tiếng tiếp tục có sức hút với khán giả.

Nhưng bối cảnh hiện nay đã khác đáng kể.

Hollywood không còn bước vào Trung Quốc với vị thế của một bên duy nhất đang xuất khẩu văn hóa và giải trí. Các hãng phim Trung Quốc cũng đang tìm cách đi ra thế giới, từ phim hoạt hình, điện ảnh thương mại cho tới nội dung ngắn và thực tế ảo.

Trong khi đó, thị trường Trung Quốc lại đang thay đổi nhanh chóng với sự phát triển của smartphone, AI, VR và những hình thức giải trí mới.

Điều này có thể tạo ra một cuộc cạnh tranh thú vị trong thập kỷ tới: Hollywood mang thương hiệu toàn cầu vào Trung Quốc, trong khi Trung Quốc mang các mô hình giải trí mới và ngày càng nhiều nội dung bản địa ra thế giới.

Vấn đề lớn nhất đối với Hollywood có thể không còn là làm thế nào để trở lại Trung Quốc, mà là làm thế nào để thích nghi với một thị trường đang thay đổi nhanh hơn chính tốc độ thích ứng của họ.