Google đang đối mặt với yêu cầu tạm dừng các hoạt động chuẩn bị có tác động đáng kể đến môi trường tại hai dự án trung tâm dữ liệu ở Phần Lan, chỉ chưa đầy một tháng sau khi tập đoàn công nghệ Mỹ công bố kế hoạch đầu tư ít nhất 13 tỷ euro, tương đương khoảng 15 tỷ USD, vào hạ tầng AI tại quốc gia Bắc Âu.
Động thái mới nhất cho thấy tốc độ mở rộng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một bài toán ngày càng phức tạp tại châu Âu: nhu cầu về trung tâm dữ liệu, điện năng và năng lực tính toán tăng nhanh, nhưng các dự án quy mô lớn vẫn phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường và quy hoạch.
Phần Lan yêu cầu Google dừng các hoạt động chuẩn bị tại hai địa điểm
Cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan (LVV) ngày 6/10 đã yêu cầu Tuike Finland Oy, công ty thực hiện các dự án trung tâm dữ liệu của Google tại nước này, tạm dừng những hoạt động chuẩn bị làm thay đổi đáng kể môi trường tại hai địa điểm ở Muhos và Kajaani.
Theo thông báo của LVV, việc đình chỉ phải được thực hiện ngay và chậm nhất vào ngày 23/10/2026. Yêu cầu này sẽ được duy trì cho đến khi các quy trình đánh giá tác động môi trường, hay YVA/EIA, đối với hai dự án được hoàn tất.
Điểm đáng chú ý là yêu cầu không đồng nghĩa Google phải dừng toàn bộ mọi hoạt động liên quan đến dự án. Các công việc như lập kế hoạch, đo đạc, khảo sát đất và một số biện pháp có tác động môi trường nhỏ vẫn có thể tiếp tục.
Ngược lại, các hoạt động làm thay đổi đáng kể hiện trạng khu đất bị đưa vào diện phải tạm dừng. Danh sách bao gồm chặt cây, bóc lớp đất mặt, đào đất, khai thác và nghiền đá, vận chuyển đất đá, xây dựng đường công vụ, khu vực lưu trữ cũng như một số hoạt động liên quan đến hệ thống thoát nước.
LVV cho biết trên các khu vực dự án đã diễn ra nhiều hoạt động chuẩn bị ở quy mô lớn. Theo cơ quan này, những hoạt động như loại bỏ cây cối, bóc đất mặt, xây dựng đường và khu vực lưu trữ có khả năng làm thay đổi môi trường theo cách mà quy trình đánh giá tác động môi trường cần phải xác định và đánh giá trước.
Tommi Muilu, người đứng đầu bộ phận môi trường của LVV, cho rằng việc thực hiện các hoạt động làm thay đổi đáng kể môi trường trước khi quá trình đánh giá hoàn tất có thể làm suy giảm vai trò phòng ngừa của quy trình EIA, đồng thời thu hẹp khả năng xem xét các phương án khác nhau và giảm thiểu tác động bất lợi.
Google thừa nhận chưa đáp ứng tiêu chuẩn của chính mình
Phản hồi trước vấn đề này, Google cho biết công ty hiểu những lo ngại được đưa ra và sẽ tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chức năng Phần Lan.
Google cũng thừa nhận trong trường hợp này, công ty đã không đáp ứng được những tiêu chuẩn cao mà chính mình đặt ra.
Theo lập luận của Google, hoạt động tại khu vực trước đó được thực hiện với thiện chí dựa trên Luật Lâm nghiệp của Phần Lan. Công ty cho biết đã tiến hành các khảo sát tự nhiên và áp dụng các biện pháp nhằm bảo vệ những khu vực có giá trị sinh thái cao.
Google đồng thời cho biết họ đang thúc đẩy các kế hoạch liên quan đến cảnh quan và đa dạng sinh học tại khu vực. Một trong những kế hoạch được công ty đề cập là trồng cây trên khoảng 130 ha tại Muhos.
Tuy nhiên, vấn đề mà nhà chức trách Phần Lan đang xem xét không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp có áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường hay không. Trọng tâm còn là thời điểm tiến hành các hoạt động làm thay đổi hiện trạng khu đất so với quy trình đánh giá tác động môi trường bắt buộc.
Đây là điểm có ý nghĩa lớn đối với những dự án trung tâm dữ liệu quy mô hàng trăm megawatt, bởi quá trình xây dựng thường đòi hỏi giải phóng mặt bằng, mở đường, chuẩn bị hệ thống thoát nước, san nền và triển khai cơ sở hạ tầng điện.
Vì sao Google chọn Phần Lan để mở rộng hạ tầng AI?
Vấn đề môi trường xuất hiện đúng lúc Phần Lan đang trở thành một trong những điểm đến đáng chú ý nhất của ngành trung tâm dữ liệu châu Âu.
Ngày 9/9/2026, Google công bố kế hoạch đầu tư ít nhất 13 tỷ euro vào hạ tầng kỹ thuật số tại Phần Lan trong giai đoạn 2027-2028. Khoản đầu tư bao gồm các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng hỗ trợ tại Hamina, Kajaani, Muhos và Vaala, cùng các dự án năng lượng sạch và những chương trình hỗ trợ cộng đồng, đa dạng sinh học. Đây được Google mô tả là khoản đầu tư đơn lẻ lớn nhất của công ty tại châu Âu.
Phần Lan có một số lợi thế đặc biệt đối với các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.
Thứ nhất là khí hậu lạnh. Nhiệt độ tương đối thấp trong phần lớn thời gian trong năm có thể hỗ trợ quá trình làm mát máy chủ, qua đó giảm một phần nhu cầu năng lượng dành cho hệ thống làm mát.
Thứ hai là nguồn điện. Phần Lan có hệ thống điện với tỷ trọng đáng kể từ các nguồn phát thải thấp, trong đó có điện hạt nhân, thủy điện và năng lượng gió. Google cũng đã công bố các thỏa thuận và kế hoạch hợp tác năng lượng tại nước này để phục vụ nhu cầu mở rộng hạ tầng.
Thứ ba là quỹ đất và khả năng phát triển các khu công nghiệp quy mô lớn. Trong khi nhiều thị trường châu Âu đang phải đối mặt với tình trạng hạn chế về đất đai, công suất điện và khả năng kết nối lưới, Phần Lan có điều kiện thuận lợi hơn để thu hút những dự án cần lượng điện rất lớn.
“Texas của châu Âu” và cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu
Sự gia tăng nhanh chóng của các dự án AI đã khiến Phần Lan được giới trong ngành ví von là “Texas của châu Âu”.
Cách gọi này xuất phát từ sự tương đồng về một số yếu tố phục vụ phát triển hạ tầng: quỹ đất, nguồn năng lượng, khả năng mở rộng và sự quan tâm ngày càng lớn của các doanh nghiệp công nghệ.
Một chuyên gia bất động sản tại công ty luật Hannes Snellman từng nói với CNBC rằng Phần Lan đang chứng kiến nhu cầu rất lớn đối với hạ tầng AI và số lượng doanh nghiệp mới quan tâm đến việc gia nhập thị trường tăng nhanh.
Trong những tháng gần đây, nhiều dự án trung tâm dữ liệu có công suất tiềm năng lên tới hàng trăm megawatt đã được công bố tại Phần Lan. Google không phải doanh nghiệp duy nhất theo đuổi thị trường này.
Sự hiện diện của các công ty công nghệ lớn và các nhà phát triển trung tâm dữ liệu đang tạo ra một cuộc cạnh tranh mới về đất đai, điện năng, kết nối lưới và cơ sở hạ tầng kỹ thuật.
Đây cũng là lý do vấn đề môi trường tại các dự án của Google có thể thu hút sự chú ý lớn hơn bình thường.
Khoản đầu tư 15 tỷ USD của Google có bị ảnh hưởng?
Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy yêu cầu của LVV đồng nghĩa với việc Google hủy kế hoạch đầu tư quy mô 13 tỷ euro tại Phần Lan.
Yêu cầu hiện tại tập trung vào các hoạt động chuẩn bị làm thay đổi đáng kể môi trường tại hai dự án ở Muhos và Kajaani, trong khi quá trình đánh giá tác động môi trường vẫn đang được thực hiện. LVV cho biết các báo cáo đánh giá tác động môi trường của hai dự án được dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Google trước đó cho biết khoản đầu tư 13 tỷ euro trong giai đoạn 2027-2028 sẽ bao gồm các trung tâm dữ liệu và hạ tầng hỗ trợ tại nhiều địa điểm ở Phần Lan. Điều này cho thấy chiến lược của tập đoàn không chỉ phụ thuộc vào một khu đất hoặc một dự án đơn lẻ.
Tuy nhiên, sự việc tại Muhos và Kajaani có thể khiến quá trình triển khai một số hạng mục phải điều chỉnh về tiến độ, thiết kế hoặc trình tự thực hiện.
Đối với các dự án trung tâm dữ liệu AI, những thay đổi như vậy có thể có tác động đáng kể bởi mỗi tháng trì hoãn có thể ảnh hưởng đến thời điểm đưa công suất tính toán mới vào vận hành.
Bài toán lớn hơn: AI cần rất nhiều điện và đất
Trường hợp của Google tại Phần Lan phản ánh một vấn đề đang xuất hiện tại nhiều thị trường: cuộc đua AI không chỉ diễn ra ở cấp độ chip, mô hình ngôn ngữ hay phần mềm.
Nó ngày càng chuyển sang cuộc đua về điện năng, đất đai, trung tâm dữ liệu và hạ tầng lưới điện.
Các mô hình AI ngày càng lớn, nhu cầu suy luận và huấn luyện tăng lên, trong khi các dịch vụ như tìm kiếm, video, bản đồ, trợ lý AI và điện toán đám mây đều cần hạ tầng máy chủ phía sau.
Google đang mở rộng hạ tầng tại Phần Lan một phần để đáp ứng nhu cầu này. Công ty cho biết các khoản đầu tư mới sẽ hỗ trợ những dịch vụ cốt lõi như Search, Maps và Gemini.
Nhưng khi quy mô dự án tăng lên, tác động của chúng đối với hệ sinh thái, rừng, nguồn nước, hệ thống giao thông và lưới điện cũng trở thành vấn đề cần được đánh giá kỹ hơn.
Điều này đặt ra một bài toán cân bằng cho các quốc gia châu Âu: vừa thu hút vốn đầu tư công nghệ cao, vừa bảo đảm quy trình môi trường được thực hiện đầy đủ trước khi những thay đổi lớn đối với đất đai diễn ra.
Google vẫn đang mở rộng mạnh tại Phần Lan
Dù gặp trở ngại tại Muhos và Kajaani, chiến lược dài hạn của Google tại Phần Lan vẫn rất rõ ràng.
Tập đoàn đã có hơn 15 năm hiện diện tại nước này và đang muốn biến Phần Lan thành một trung tâm quan trọng trong mạng lưới hạ tầng kỹ thuật số châu Âu.
Kế hoạch mới không chỉ bao gồm trung tâm dữ liệu. Google còn đề cập đến các dự án năng lượng sạch, cải thiện lưới điện, hợp tác với cộng đồng địa phương và những chương trình hỗ trợ đa dạng sinh học.
Google cũng đã công bố một thỏa thuận dài hạn với Fortum liên quan đến nguồn điện hạt nhân, cho thấy điện năng đang trở thành một phần không thể tách rời trong chiến lược mở rộng AI của các tập đoàn công nghệ.
Vì vậy, việc LVV yêu cầu tạm dừng các hoạt động có tác động lớn đến môi trường không nhất thiết làm thay đổi câu chuyện dài hạn về vai trò của Phần Lan trong ngành trung tâm dữ liệu. Nó cho thấy một thực tế khác: quy mô đầu tư AI càng lớn thì yêu cầu về quy hoạch, môi trường và năng lượng càng trở nên quan trọng.
Yêu cầu của cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan đối với hai dự án của Google tại Muhos và Kajaani là một dấu hiệu đáng chú ý trong cuộc đua xây dựng hạ tầng AI tại châu Âu.
Phần Lan đang có lợi thế lớn khi sở hữu nguồn điện, khí hậu và quỹ đất phù hợp cho các trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, chính tốc độ phát triển quá nhanh của ngành cũng khiến những vấn đề liên quan đến rừng, đất đai, nguồn nước, điện năng và tác động môi trường ngày càng được chú ý.
Đối với Google, khoản đầu tư ít nhất 13 tỷ euro cho thấy tầm quan trọng chiến lược của Phần Lan trong mạng lưới AI và điện toán đám mây của hãng tại châu Âu. Nhưng diễn biến tại Muhos và Kajaani cho thấy quy mô vốn lớn không thể thay thế các quy trình đánh giá môi trường.
Trong giai đoạn AI bùng nổ, câu chuyện của Phần Lan có thể trở thành một ví dụ điển hình cho bài toán mà nhiều quốc gia sẽ phải đối mặt: làm thế nào để thu hút hạ tầng công nghệ thế hệ mới mà vẫn kiểm soát được chi phí môi trường và bảo đảm quy trình phát triển bền vững.
Yêu cầu của cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan đối với hai dự án của Google tại Muhos và Kajaani là một dấu hiệu đáng chú ý trong cuộc đua xây dựng hạ tầng AI tại châu Âu.
Phần Lan đang có lợi thế lớn khi sở hữu nguồn điện, khí hậu và quỹ đất phù hợp cho các trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, chính tốc độ phát triển quá nhanh của ngành cũng khiến những vấn đề liên quan đến rừng, đất đai, nguồn nước, điện năng và tác động môi trường ngày càng được chú ý.
Đối với Google, khoản đầu tư ít nhất 13 tỷ euro cho thấy tầm quan trọng chiến lược của Phần Lan trong mạng lưới AI và điện toán đám mây của hãng tại châu Âu. Nhưng diễn biến tại Muhos và Kajaani cho thấy quy mô vốn lớn không thể thay thế các quy trình đánh giá môi trường.
Trong giai đoạn AI bùng nổ, câu chuyện của Phần Lan có thể trở thành một ví dụ điển hình cho bài toán mà nhiều quốc gia sẽ phải đối mặt: làm thế nào để thu hút hạ tầng công nghệ thế hệ mới mà vẫn kiểm soát được chi phí môi trường và bảo đảm quy trình phát triển bền vững.
Nguồn tham khảo: Cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan (LVV); Google; Reuters; CNBC; các nguồn tin địa phương tại Phần Lan.
Điều gì có thể xảy ra tiếp theo?
Theo thông báo của LVV, Tuike Finland phải cung cấp giải trình bằng văn bản cho cơ quan chức năng chậm nhất vào ngày 14/10/2026, trong đó có nội dung liên quan đến việc công ty có dự định tuân thủ yêu cầu tạm dừng hay không.
Nếu các hoạt động thuộc diện bị yêu cầu đình chỉ vẫn tiếp tục, cơ quan chức năng có thể xem xét các biện pháp cưỡng chế hành chính và áp dụng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, bao gồm khả năng phạt tiền theo quy định.
Trong khi đó, quy trình đánh giá tác động môi trường đối với hai dự án vẫn đang tiếp diễn.
Do đó, diễn biến quan trọng trong thời gian tới sẽ là kết quả đánh giá môi trường, phản hồi chính thức của Tuike Finland và cách Google điều chỉnh kế hoạch phát triển tại Muhos và Kajaani.
Google có bị cấm xây dựng trung tâm dữ liệu tại Phần Lan không?
Không. Yêu cầu hiện tại của LVV tập trung vào các hoạt động chuẩn bị có khả năng làm thay đổi đáng kể môi trường tại hai dự án ở Muhos và Kajaani. Một số hoạt động có tác động nhỏ như lập kế hoạch, đo đạc và khảo sát đất vẫn được phép tiếp tục.
Vì sao Phần Lan hấp dẫn đối với trung tâm dữ liệu AI?
Phần Lan có khí hậu lạnh, nguồn điện tương đối thuận lợi, hệ thống điện có tỷ trọng cao từ các nguồn phát thải thấp, quỹ đất và tiềm năng mở rộng hạ tầng. Những yếu tố này đặc biệt phù hợp với các trung tâm dữ liệu cần lượng điện lớn.
Google dự kiến đầu tư bao nhiêu tiền vào Phần Lan?
Google đã công bố kế hoạch đầu tư ít nhất 13 tỷ euro, tương đương khoảng 15 tỷ USD, vào hạ tầng kỹ thuật số, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch và các khoản đầu tư hỗ trợ tại Phần Lan trong giai đoạn 2027-2028. Đây là khoản đầu tư đơn lẻ lớn nhất của Google tại châu Âu theo công bố của công ty.
“Texas của châu Âu” là gì?
“Texas của châu Âu” là cách ví von được sử dụng để mô tả sự nổi lên của Phần Lan như một địa điểm hấp dẫn cho các trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI. Cách gọi này liên quan đến lợi thế về đất đai, năng lượng và khả năng mở rộng các dự án công nghệ quy mô lớn.
Việc tạm dừng có thể ảnh hưởng đến kế hoạch AI của Google không?
Có thể ảnh hưởng đến tiến độ của những hạng mục cụ thể tại Muhos và Kajaani, nhưng hiện chưa có cơ sở để kết luận rằng toàn bộ kế hoạch đầu tư 13 tỷ euro của Google tại Phần Lan bị đình chỉ. Khoản đầu tư bao phủ nhiều địa điểm và nhiều loại hạ tầng khác nhau.
