ECB giữ nguyên lãi suất ở mức 2,5% giữa lúc lạm phát châu Âu tăng cao, triển vọng chính sách tiền tệ thêm bất định

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 2,5% trong cuộc họp chính sách tiền tệ hôm thứ Năm, phù hợp với kỳ vọng của thị trường. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh lạm phát tại khu vực đồng euro tăng lên mức cao nhất trong ba năm, chủ yếu do chi phí năng lượng leo thang và những bất ổn địa chính trị kéo dài.

Theo tuyên bố của ECB, lãi suất tiền gửi chủ chốt tiếp tục được duy trì ở mức 2,5%, sau đợt tăng 25 điểm cơ bản hồi tháng 9. Cơ quan điều hành tiền tệ châu Âu cho rằng giá năng lượng cao hơn đang làm gia tăng rủi ro lạm phát, đồng thời có thể gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, lạm phát cơ bản và tiền lương nhìn chung vẫn ổn định, tạo cơ sở để ngân hàng trung ương tiếp tục theo dõi diễn biến trước khi đưa ra quyết định tiếp theo.

Quyết định giữ nguyên lãi suất cho thấy ECB đang đứng trước bài toán khó: vừa phải hạn chế nguy cơ lạm phát tăng trở lại, vừa tránh thắt chặt chính sách tiền tệ quá mức khiến hoạt động kinh tế suy yếu.

ECB ưu tiên thận trọng trước nguy cơ lạm phát năng lượng

Trong cuộc họp báo sau quyết định chính sách, Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho biết cơ quan này chưa nhận thấy những tác động lạm phát vòng thứ hai vượt quá các dự báo được công bố hồi tháng 9.

Tác động vòng thứ hai thường xuất hiện khi đợt tăng giá ban đầu, chẳng hạn giá dầu hoặc khí đốt, lan sang tiền lương, chi phí sản xuất và giá hàng hóa, dịch vụ khác. Nếu người lao động yêu cầu tăng lương để bù đắp chi phí sinh hoạt, trong khi doanh nghiệp chuyển chi phí đầu vào cao hơn sang người tiêu dùng, áp lực lạm phát có thể kéo dài ngay cả khi giá năng lượng không tiếp tục tăng mạnh.

Theo bà Lagarde, hai diễn biến đáng chú ý kể từ cuộc họp trước là chi phí năng lượng tăng trên nhiều lĩnh vực, bao gồm dầu mỏ, xăng dầu, nhiên liệu, khí đốt và biên lợi nhuận lọc dầu, cùng với sự gia tăng đáng kể của chi phí tài chính dài hạn.

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm trung bình đã tăng khoảng 35 điểm cơ bản. Khi lợi suất trái phiếu tăng, chi phí huy động vốn của chính phủ và các điều kiện tài chính trên thị trường có thể chịu sức ép. Điều này cũng có khả năng tác động đến lãi suất vay của doanh nghiệp và hộ gia đình, qua đó ảnh hưởng đến đầu tư, tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.

Bà Lagarde cho biết Hội đồng điều hành đã thảo luận về việc liệu có nên tăng lãi suất hay không. Tuy nhiên, trong bối cảnh mức độ bất ổn gia tăng và lạm phát cơ bản chưa thay đổi đáng kể, các thành viên nhất trí rằng ECB vẫn đang ở vị thế đủ tốt để duy trì lãi suất hiện tại.

Cách tiếp cận thận trọng cho phép ngân hàng trung ương có thêm thời gian đánh giá mức độ lan rộng của áp lực giá năng lượng trước khi quyết định có cần tiếp tục thắt chặt chính sách hay không.

Lạm phát khu vực đồng euro lên mức cao nhất kể từ tháng 9/2023

Lạm phát chung tại khu vực đồng euro đạt 3,8% trong tháng trước, mức cao nhất kể từ tháng 9/2023. Đáng chú ý, lạm phát giá năng lượng lên tới 18,8% trong bối cảnh tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp.

Giá năng lượng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến triển vọng lạm phát của châu Âu. Dầu mỏ và khí đốt có vai trò thiết yếu đối với vận tải, sản xuất công nghiệp, sưởi ấm và nhiều hoạt động dịch vụ. Khi giá nhiên liệu tăng, doanh nghiệp có thể phải trả nhiều hơn cho vận chuyển và vận hành, từ đó làm tăng chi phí cung ứng hàng hóa.

Đối với hộ gia đình, giá năng lượng cao hơn có thể làm giảm thu nhập khả dụng sau khi thanh toán các hóa đơn thiết yếu. Nếu chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập, người tiêu dùng có xu hướng hạn chế các khoản chi không cần thiết. Điều này có thể làm suy yếu nhu cầu nội địa, đặc biệt trong những lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào tiêu dùng hộ gia đình.

Theo nội dung được công bố, áp lực tăng giá năng lượng gia tăng trở lại sau khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel bùng nổ vào tháng 2. Những diễn biến này đã khiến ECB tăng lãi suất vào tháng 6 lần đầu tiên kể từ năm 2023.

Diễn biến trên cho thấy các quyết định của ECB không chỉ phụ thuộc vào những chỉ số lạm phát thông thường mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ các cú sốc bên ngoài. Trong trường hợp giá năng lượng tiếp tục tăng, ngân hàng trung ương có thể phải cân nhắc thêm các biện pháp nhằm hạn chế nguy cơ lạm phát kéo dài. Ngược lại, nếu áp lực giá giảm dần và tăng trưởng suy yếu, việc tiếp tục nâng lãi suất có thể tạo ra những rủi ro khác cho nền kinh tế.

Kinh tế châu Âu vẫn tăng trưởng nhưng đối mặt nhiều sức ép

Bất chấp những bất ổn, ECB cho biết nền kinh tế khu vực đồng euro tiếp tục mở rộng trong quý III năm nay. Lĩnh vực dịch vụ ghi nhận sự phục hồi kể từ khi xung đột tại Trung Đông bắt đầu.

Bên cạnh đó, các khoản đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đang hỗ trợ hoạt động sản xuất, dịch vụ kỹ thuật số và xuất khẩu. Đây là một trong những yếu tố có thể tạo động lực tăng trưởng cho châu Âu trong bối cảnh nhiều ngành truyền thống chịu sức ép từ chi phí năng lượng và điều kiện tài chính.

Chi tiêu công cho cơ sở hạ tầng và quốc phòng cũng đang hỗ trợ hoạt động kinh doanh. Các khoản đầu tư này có thể tạo thêm nhu cầu đối với doanh nghiệp, hỗ trợ việc làm và thúc đẩy hoạt động sản xuất trong một số lĩnh vực.

Tuy nhiên, triển vọng vẫn chưa hoàn toàn tích cực. Giá năng lượng cao có thể làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng, trong khi chi phí tài chính tăng khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn hơn và làm giảm sức hấp dẫn của một số dự án đầu tư.

Đối với ECB, thách thức nằm ở việc xác định mức độ tác động của từng yếu tố. Nếu nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng và áp lực lạm phát lan rộng, việc giữ lãi suất thấp có thể khiến quá trình kiểm soát giá cả trở nên khó khăn hơn. Nhưng nếu nhu cầu suy yếu trong khi giá năng lượng vẫn cao, việc tăng lãi suất có thể làm trầm trọng thêm tình trạng đình trệ kinh tế.

Do đó, quyết định giữ nguyên lãi suất hiện tại không đồng nghĩa ECB đã loại trừ khả năng tăng lãi suất trong những tháng tiếp theo. Đây chủ yếu là lựa chọn nhằm duy trì sự linh hoạt trước khi có thêm dữ liệu về giá cả, tiền lương, tăng trưởng và điều kiện tài chính.

Deutsche Bank cảnh báo triển vọng lãi suất ECB khó dự đoán

Mark Wall, nhà kinh tế trưởng phụ trách khu vực châu Âu của Deutsche Bank, nhận định việc dự báo hướng đi của chính sách tiền tệ ECB đang trở nên khó khăn hơn.

Một câu hỏi quan trọng là liệu hai đợt tăng lãi suất đã được thực hiện cùng với sự thắt chặt của các điều kiện tài chính kể từ tháng 9 có đủ để ngăn chặn nguy cơ lạm phát năng lượng tiếp tục gia tăng hay không. Theo ông Wall, khả năng những biện pháp này đủ sức ngăn chặn hoàn toàn rủi ro là không cao.

Nhận định này phản ánh sự bất định mà ECB đang phải đối mặt. Lãi suất cao hơn có thể giúp kiềm chế nhu cầu và hạn chế áp lực giá trong nền kinh tế, nhưng không trực tiếp giải quyết được nguyên nhân địa chính trị khiến giá dầu và khí đốt tăng. Nếu nguồn cung năng lượng tiếp tục bị gián đoạn hoặc thị trường phản ứng mạnh trước các diễn biến mới, áp lực lạm phát có thể vẫn tồn tại.

Trong khi đó, tác động của lãi suất đến nền kinh tế thường xuất hiện với độ trễ. Những thay đổi về chi phí vay vốn có thể dần ảnh hưởng đến quyết định mua nhà, đầu tư của doanh nghiệp và chi tiêu của hộ gia đình. ECB vì thế cần cân nhắc cả tác động trước mắt lẫn hệ quả trong những quý tiếp theo.

Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi các dữ liệu lạm phát và tăng trưởng để đánh giá liệu ngân hàng trung ương có cần nâng lãi suất thêm hay không. Trong bối cảnh hiện nay, các dự báo chính sách có thể thay đổi nhanh chóng nếu giá năng lượng, lợi suất trái phiếu hoặc triển vọng kinh tế diễn biến khác với kỳ vọng.

Việc bà Christine Lagarde dự kiến rời vị trí Chủ tịch ECB có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng thị trường

Một yếu tố khác được Deutsche Bank đề cập là thông tin bà Christine Lagarde dự kiến rời vị trí Chủ tịch ECB, được công bố vào đầu ngày thứ Năm theo nội dung bài viết nguồn.

Sự thay đổi lãnh đạo tại một ngân hàng trung ương lớn có thể khiến thị trường chú ý đến định hướng chính sách trong giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, không thể mặc nhiên kết luận rằng việc thay đổi người đứng đầu sẽ dẫn đến thay đổi lập trường lãi suất. Các quyết định của ECB được đưa ra thông qua cơ chế điều hành tập thể, dựa trên dữ liệu kinh tế, đánh giá rủi ro và nhiệm vụ ổn định giá cả.

Ông Wall cho rằng thể chế quan trọng hơn cá nhân, dù vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn. Deutsche Bank dự báo ECB có thể tăng lãi suất thêm một lần, đưa lãi suất tiền gửi lên 2,75% vào tháng 12, trong thời gian bà Lagarde vẫn giữ chức Chủ tịch. Theo dự báo này, đó có thể là đợt tăng lãi suất cuối cùng.

Cần lưu ý đây là dự báo của Deutsche Bank, không phải quyết định đã được ECB xác nhận. Mức lãi suất thực tế trong thời gian tới vẫn phụ thuộc vào diễn biến lạm phát, giá năng lượng, tiền lương, hoạt động kinh tế và đánh giá của Hội đồng điều hành tại các cuộc họp tiếp theo.

Nếu lạm phát tiếp tục tăng và có dấu hiệu lan sang các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác, khả năng thắt chặt chính sách có thể được cân nhắc nghiêm túc hơn. Ngược lại, nếu áp lực giá năng lượng hạ nhiệt và tăng trưởng suy yếu, ECB có thể có thêm lý do để duy trì lãi suất thay vì tiếp tục nâng lên.

Quyết định của ECB có ý nghĩa gì đối với thị trường và người tiêu dùng?

Việc ECB giữ nguyên lãi suất ở mức 2,5% giúp duy trì trạng thái chính sách hiện tại, nhưng không loại bỏ các sức ép đang hiện hữu trên thị trường tài chính và nền kinh tế.

Đối với doanh nghiệp, lãi suất duy trì ở mức cao hơn so với giai đoạn tiền tệ nới lỏng có thể tiếp tục gây áp lực lên chi phí vay vốn. Những doanh nghiệp cần vốn để mở rộng sản xuất hoặc đầu tư công nghệ sẽ phải cân nhắc kỹ hơn giữa lợi ích kỳ vọng và chi phí tài chính.

Đối với người tiêu dùng, giá năng lượng tăng có thể tác động trực tiếp đến ngân sách gia đình. Nếu chi phí sinh hoạt tiếp tục tăng, khả năng chi tiêu cho các lĩnh vực khác có thể giảm. Trong trường hợp lãi suất được nâng thêm, những người vay vốn với lãi suất thả nổi hoặc có nhu cầu vay mới cũng có thể đối mặt với chi phí tài chính cao hơn, tùy theo sản phẩm và điều kiện hợp đồng.

Trên thị trường trái phiếu, lợi suất tăng có thể ảnh hưởng đến giá trái phiếu hiện hữu và chi phí huy động vốn. Trên thị trường ngoại hối, kỳ vọng về chênh lệch lãi suất giữa châu Âu và các nền kinh tế lớn khác có thể tác động đến diễn biến của đồng euro. Tuy nhiên, hướng đi của tỷ giá còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm triển vọng tăng trưởng, chính sách của các ngân hàng trung ương khác và tâm lý rủi ro toàn cầu.

Với nhà đầu tư, điều quan trọng là không xem quyết định giữ nguyên lãi suất như dấu hiệu chắc chắn rằng chu kỳ thắt chặt đã kết thúc. Thị trường có thể điều chỉnh kỳ vọng nhanh chóng khi xuất hiện dữ liệu mới. Việc theo dõi lạm phát, giá năng lượng, lợi suất trái phiếu và các tuyên bố chính sách sẽ giúp đánh giá sát hơn bối cảnh kinh tế.

Triển vọng chính sách tiền tệ châu Âu trong những tháng tới

Trong ngắn hạn, ECB nhiều khả năng tiếp tục cân bằng giữa hai mục tiêu: kiểm soát lạm phát và hạn chế tác động tiêu cực đến tăng trưởng. Giá năng lượng đang là biến số quan trọng, nhưng mức độ lan tỏa của áp lực giá sang tiền lương và các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác mới là yếu tố quyết định liệu lạm phát có trở nên dai dẳng hay không.

Nếu lạm phát cơ bản tiếp tục ổn định và chưa xuất hiện tác động vòng thứ hai rõ rệt, ECB có thể duy trì cách tiếp cận dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, nếu giá năng lượng tăng kéo dài, kỳ vọng lạm phát thay đổi hoặc tiền lương tăng nhanh hơn dự kiến, áp lực phải hành động có thể lớn hơn.

Dự báo của Deutsche Bank về khả năng lãi suất tăng lên 2,75% vào tháng 12 cho thấy một bộ phận giới phân tích vẫn cho rằng ECB chưa hoàn tất quá trình thắt chặt. Dù vậy, dự báo này vẫn có thể thay đổi theo các dữ liệu mới và không nên được xem là kết quả chắc chắn.

Quyết định mới nhất của ECB vì thế phản ánh trạng thái chờ đợi có tính toán. Ngân hàng trung ương chưa lựa chọn tăng lãi suất ngay, nhưng vẫn để ngỏ khả năng hành động nếu triển vọng lạm phát xấu đi. Với thị trường, mức độ bất định trong thời gian tới có thể tiếp tục cao khi các yếu tố địa chính trị, năng lượng và tài chính cùng tác động đến triển vọng kinh tế châu Âu.

Nguồn tham khảo: Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB); Deutsche Bank; các thông tin và nhận định được dẫn trong bài viết nguồn.

Thông tin phục vụ mục đích tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi về lãi suất của ECB

1. ECB đã quyết định điều gì về lãi suất?

ECB quyết định giữ nguyên lãi suất tiền gửi chủ chốt ở mức 2,5%, phù hợp với kỳ vọng của thị trường tại thời điểm công bố quyết định.

2. Vì sao ECB giữ nguyên lãi suất dù lạm phát tăng lên 3,8%?

Theo tuyên bố của ECB, giá năng lượng tăng đang tạo ra rủi ro lạm phát và gây sức ép lên tăng trưởng. Tuy nhiên, lạm phát cơ bản và tiền lương nhìn chung vẫn ổn định, trong khi ngân hàng trung ương chưa nhận thấy tác động vòng thứ hai vượt quá dự báo trước đó.

3. Giá năng lượng ảnh hưởng thế nào đến lạm phát châu Âu?

Giá dầu, khí đốt và nhiên liệu tăng có thể làm tăng chi phí vận tải, sản xuất và dịch vụ. Doanh nghiệp có thể chuyển một phần chi phí này sang giá bán, trong khi hộ gia đình phải chi nhiều hơn cho năng lượng và các nhu cầu thiết yếu.

4. ECB có thể tăng lãi suất lên 2,75% vào tháng 12 không?

Deutsche Bank dự báo ECB có thể tăng lãi suất lên 2,75% vào tháng 12. Đây là dự báo của tổ chức phân tích, không phải quyết định chính thức. Khả năng tăng lãi suất sẽ phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế và đánh giá của ECB trong các cuộc họp tiếp theo.

5. Việc bà Christine Lagarde dự kiến rời vị trí Chủ tịch có làm thay đổi chính sách ECB không?

Thông tin này có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng của thị trường, nhưng không đồng nghĩa chính sách tiền tệ chắc chắn thay đổi. Quyết định lãi suất được đưa ra theo cơ chế tập thể và phụ thuộc vào triển vọng lạm phát, tăng trưởng cùng các rủi ro kinh tế.

6. Nhà đầu tư cần theo dõi những yếu tố nào?

Các yếu tố quan trọng gồm lạm phát chung, lạm phát cơ bản, giá dầu và khí đốt, tiền lương, lợi suất trái phiếu chính phủ, tăng trưởng kinh tế và những thông điệp mới từ ECB. Những dữ liệu này có thể làm thay đổi kỳ vọng về lãi suất và tác động đến thị trường tài chính.