Đơn đặt hàng tuabin khí toàn cầu lập kỷ lục: Cơn khát điện từ AI và trung tâm dữ liệu đang làm nóng thị trường

Thị trường tuabin khí toàn cầu đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng đặc biệt mạnh khi nhu cầu điện năng tăng nhanh, trong đó sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và xu hướng đưa hoạt động sản xuất trở lại trong nước đang tạo thêm áp lực lên hệ thống điện.

Theo phân tích của JPMorgan, số lượng đơn đặt hàng tuabin khí mới trên toàn cầu trong quý II đã đạt 38 GW, mức cao kỷ lục. Con số này cao hơn khoảng 29% so với quý I và tăng tới 71% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là dấu hiệu cho thấy các nhà phát triển điện đang chạy đua để bảo đảm nguồn cung thiết bị phát điện trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng khó dự báo và tốc độ mở rộng công suất đang vượt xa khả năng cung ứng của nhiều nhà sản xuất.

Mỹ chiếm một nửa số đơn đặt hàng mới

Mỹ đang nổi lên là thị trường quan trọng nhất trong làn sóng đầu tư tuabin khí hiện nay. Theo JPMorgan, khoảng một nửa số đơn đặt hàng tuabin khí mới trong quý II đến từ Mỹ.

Nguyên nhân chủ yếu nằm ở tốc độ phát triển nhanh của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Các hệ thống AI tạo sinh, mô hình ngôn ngữ lớn và cơ sở hạ tầng điện toán đám mây đòi hỏi lượng điện ngày càng lớn, trong khi nhiều trung tâm dữ liệu mới đang được lên kế hoạch xây dựng tại Mỹ.

Nhu cầu này đặt ngành điện trước một bài toán khó: vừa phải bổ sung công suất đủ nhanh, vừa phải đảm bảo nguồn điện ổn định 24/7.

Trong bối cảnh đó, các nhà máy điện khí, đặc biệt là nhà máy điện khí chu trình hỗn hợp, đang trở thành một trong những lựa chọn quan trọng. So với nhiều nguồn điện phụ thuộc vào thời tiết, điện khí có thể cung cấp công suất ổn định và linh hoạt hơn để đáp ứng những thời điểm nhu cầu điện tăng cao.

JPMorgan dự báo nhu cầu điện tại Mỹ có thể tăng trung bình khoảng 2% mỗi năm trong thập kỷ tới. Nếu xu hướng này diễn ra đúng như dự báo, lượng công suất phát điện mới cần thiết sẽ rất lớn.

Siemens Energy, GE và Mitsubishi Power hưởng lợi

Làn sóng đặt hàng mới đang mang lại lợi ích rõ rệt cho ba nhà sản xuất tuabin khí lớn trên thế giới.

Trong quý II, Siemens Energy dẫn đầu với khoảng 12,5 GW đơn đặt hàng mới. General Electric đứng tiếp theo với khoảng 11,3 GW, trong khi Mitsubishi Power ghi nhận khoảng 5,3 GW.

Những con số này cho thấy thị trường tuabin khí đang trở thành một điểm nghẽn quan trọng của quá trình mở rộng hạ tầng điện.

Điều đáng chú ý là vấn đề không còn đơn thuần nằm ở nhu cầu. Khi các nhà phát triển đồng loạt ký hợp đồng để bảo đảm thiết bị, năng lực sản xuất của các nhà cung cấp lớn bắt đầu không theo kịp tốc độ tăng của đơn hàng.

Hệ quả là thời gian chờ thiết bị kéo dài, chi phí đầu tư tăng và các dự án điện mới có nguy cơ phải lùi tiến độ.

Thời gian xây dựng nhà máy điện khí kéo dài

Dữ liệu từ Bloomberg NEF cho thấy thời gian xây dựng các nhà máy điện khí chu trình hỗn hợp mới đã tăng đáng kể.

Đến năm 2025, thời gian xây dựng được ghi nhận đã tăng lên khoảng 5 năm, so với khoảng 3,5 năm vào năm 2023. Trong cùng khoảng thời gian, chi phí xây dựng cũng tăng khoảng 49%.

Sự gia tăng này phản ánh tình trạng căng thẳng trên toàn bộ chuỗi cung ứng, từ thiết bị chính, linh kiện, nhân công kỹ thuật cho tới các hạng mục xây dựng và kết nối lưới điện.

Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các trung tâm dữ liệu. Các công ty công nghệ đang đầu tư hàng tỷ USD để xây dựng cơ sở hạ tầng AI và điện toán đám mây, nhưng việc thiếu nguồn điện có thể trở thành yếu tố giới hạn tốc độ mở rộng.

Nói cách khác, trong cuộc đua AI hiện nay, năng lực tính toán không còn là yếu tố duy nhất. Điện và hạ tầng phát điện đang trở thành một phần quan trọng của năng lực cạnh tranh công nghệ.

Giá tuabin khí có thể tăng mạnh vào năm 2027

Tình trạng thiếu nguồn cung cũng đang tạo áp lực lên giá thiết bị.

Theo Wood Mackenzie, giá tuabin khí có thể tăng tới 195% vào năm 2027, lên khoảng 600 USD/kW. Nguyên nhân chính được cho là sự mất cân đối ngày càng lớn giữa nhu cầu và năng lực sản xuất.

Cuối năm 2025, tổng lượng đơn đặt hàng tuabin khí trên toàn cầu được ước tính đạt khoảng 110 GW, trong khi năng lực sản xuất toàn cầu chỉ vào khoảng 60-70 GW.

Khoảng cách này cho thấy các nhà sản xuất đang phải đối mặt với lượng đơn hàng vượt xa khả năng giao hàng trong ngắn hạn.

Nếu nhu cầu tiếp tục tăng, các nhà phát triển dự án có thể phải chấp nhận thời gian giao thiết bị dài hơn hoặc mức giá cao hơn để bảo đảm vị trí trong chuỗi cung ứng.

Đơn hàng có thể đạt đỉnh vào năm 2026

Wood Mackenzie dự báo số lượng đơn đặt hàng tuabin khí có thể đạt đỉnh vào năm 2026, khi các nhà phát triển tìm cách khóa nguồn cung thiết bị cho kế hoạch bổ sung khoảng 63 GW công suất điện khí trong giai đoạn 2026-2030.

Điều này cho thấy cuộc chạy đua mua thiết bị có thể còn tiếp diễn trong thời gian tới.

Các nhà phát triển điện không chỉ cần tính toán nhu cầu điện hiện tại mà còn phải dự báo nhu cầu trong nhiều năm tiếp theo. Với các dự án trung tâm dữ liệu AI, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết bởi tốc độ mở rộng công suất tính toán có thể nhanh hơn đáng kể so với các chu kỳ đầu tư điện truyền thống.

Vì sao AI lại làm tăng nhu cầu tuabin khí?

AI tiêu thụ lượng điện rất lớn thông qua các trung tâm dữ liệu. Không chỉ máy chủ cần điện, hệ thống làm mát, lưu trữ dữ liệu, mạng lưới và các thiết bị phụ trợ cũng tiêu thụ năng lượng.

Khi các doanh nghiệp công nghệ liên tục mở rộng năng lực AI, số lượng trung tâm dữ liệu và quy mô mỗi cơ sở cũng tăng theo.

Điều này tạo ra nhu cầu về nguồn điện ổn định, liên tục và có khả năng bổ sung công suất tương đối nhanh. Điện khí vì vậy đang được xem là một trong những nguồn có thể đóng vai trò hỗ trợ trong giai đoạn chuyển tiếp của hệ thống năng lượng.

Nhu cầu điện tăng tạo cơ hội nhưng cũng làm phát sinh rủi ro

Sự bùng nổ của thị trường tuabin khí mang lại cơ hội lớn cho các nhà sản xuất thiết bị, nhà thầu xây dựng nhà máy điện và doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng năng lượng.

Tuy nhiên, đây cũng là một thị trường chứa nhiều rủi ro.

Thứ nhất là rủi ro chi phí. Giá thiết bị tăng có thể khiến tổng mức đầu tư của các dự án điện tăng đáng kể.

Thứ hai là rủi ro tiến độ. Nếu thời gian giao tuabin kéo dài, các dự án điện và trung tâm dữ liệu có thể không thể vận hành theo kế hoạch.

Thứ ba là rủi ro nguồn cung. Khi năng lực sản xuất toàn cầu thấp hơn đáng kể so với lượng đơn hàng, bất kỳ sự gián đoạn nào trong chuỗi cung ứng cũng có thể làm tình trạng thiếu thiết bị nghiêm trọng hơn.

Cuối cùng là vấn đề dài hạn liên quan đến chuyển dịch năng lượng. Điện khí có thể đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh, nhưng các nhà đầu tư vẫn phải cân nhắc những yêu cầu ngày càng cao về phát thải và quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Tuabin khí trở thành mắt xích quan trọng trong cuộc đua AI

Điểm đáng chú ý nhất từ sự bùng nổ đơn hàng tuabin khí không chỉ nằm ở ngành năng lượng. Nó cho thấy hạ tầng điện đang trở thành một trong những yếu tố quyết định tốc độ phát triển của nền kinh tế số.

Trong những năm trước, cuộc đua AI chủ yếu tập trung vào chip bán dẫn, máy chủ và năng lực tính toán. Nhưng khi các mô hình AI ngày càng lớn và số lượng trung tâm dữ liệu tăng nhanh, điện năng đang trở thành một nút thắt mới.

Việc đơn đặt hàng tuabin khí lập kỷ lục cho thấy các doanh nghiệp và nhà phát triển điện đang chuẩn bị trước cho một giai đoạn nhu cầu điện tăng mạnh.

Nếu nguồn cung thiết bị tiếp tục bị hạn chế, giá tuabin cao hơn và thời gian chờ dài hơn có thể trở thành trạng thái bình thường của thị trường trong vài năm tới.

Đối với các nhà đầu tư, đây là một xu hướng đáng theo dõi bởi nó tạo ra tác động lan tỏa từ nhà sản xuất tuabin, nhà thầu EPC, doanh nghiệp khí tự nhiên, cơ sở hạ tầng điện cho tới các công ty xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu.

Trong khi đó, đối với ngành công nghệ, bài toán ngày càng rõ ràng: muốn AI phát triển nhanh, thế giới không chỉ cần thêm chip mà còn cần thêm điện.