Cách nhận biết một người có thể đang bí mật sử dụng ChatGPT: Dấu hiệu không nằm ở vốn từ hay cấu trúc câu

Khi một bài viết trông hoàn hảo nhưng vẫn khiến biên tập viên nghi ngờ

Sự phát triển nhanh chóng của ChatGPT và các công cụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang làm thay đổi cách con người viết lách, biên tập và xuất bản nội dung. Một bài báo có thể được hoàn thành nhanh hơn, câu chữ trôi chảy hơn và cấu trúc được sắp xếp chỉn chu hơn nhờ sự hỗ trợ của AI. Tuy nhiên, chính sự hoàn thiện đôi khi lại khiến người đọc hoặc biên tập viên cảm thấy có điều gì đó không bình thường.

Một biên tập viên của ấn phẩm có hơn 10.000 người theo dõi chia sẻ rằng đôi khi chỉ cần mở một bài báo, họ đã lập tức cảm nhận được sự khác lạ trong cách thể hiện nội dung.

Điều đáng chú ý là những bài viết này không nhất thiết mắc lỗi rõ ràng. Chúng không tệ, không có vấn đề ngữ pháp dễ nhận thấy và thậm chí có thể được trau chuốt rất kỹ. Tuy nhiên, tổng thể bài viết vẫn tạo ra cảm giác kỳ lạ, khiến người biên tập bắt đầu đặt câu hỏi liệu người viết có đang sử dụng AI mà không công khai hay không.

Đây là một vấn đề ngày càng đáng quan tâm trong môi trường xuất bản hiện nay. Khi ChatGPT có thể tạo ra nội dung tương đối tự nhiên, ranh giới giữa bài viết do con người tự thực hiện và bài viết có sự hỗ trợ của AI trở nên khó xác định hơn.

Tuy nhiên, cảm giác nghi ngờ không đồng nghĩa với bằng chứng. Một bài viết có văn phong trau chuốt, cấu trúc rõ ràng hoặc ít lỗi không đủ để kết luận rằng tác giả đã sử dụng ChatGPT.

Dấu hiệu đáng chú ý không đơn giản nằm ở vốn từ vựng hay cấu trúc câu

Theo quan sát được chia sẻ trong bài viết gốc, những dấu hiệu dễ nhận biết nhất không nhất thiết nằm ở vốn từ vựng hoặc cách sắp xếp câu.

Đây là điểm đáng chú ý bởi trong thời gian đầu AI tạo sinh trở nên phổ biến, nhiều người thường tìm cách nhận diện nội dung do máy tạo ra thông qua những đặc điểm bề mặt. Chẳng hạn, họ chú ý đến các từ ngữ được sử dụng thường xuyên, câu văn có vẻ khuôn mẫu hoặc cách triển khai ý quá ngay ngắn.

Nhưng khi các mô hình AI ngày càng phát triển, những đặc điểm này không còn đủ để phân biệt một cách chắc chắn.

ChatGPT có thể tạo ra nhiều phong cách diễn đạt khác nhau, điều chỉnh độ dài câu, thay đổi giọng văn và mô phỏng cách viết của những loại nội dung khác nhau. Người sử dụng cũng có thể chỉnh sửa đầu ra, bổ sung quan điểm cá nhân hoặc kết hợp nội dung AI với phần viết của chính mình.

Vì vậy, một văn bản có câu chữ tự nhiên không chứng minh rằng nó hoàn toàn do con người viết. Ngược lại, một bài viết có cấu trúc chặt chẽ và ngôn ngữ trau chuốt cũng không thể tự động bị xem là sản phẩm của chatbot.

Điều mà biên tập viên mô tả là cảm giác về một điều gì đó không ổn trong tổng thể bài viết. Đây là nhận định dựa trên kinh nghiệm đọc và biên tập, nhưng bản thân nó vẫn cần được phân biệt với một kết luận có thể kiểm chứng.

Trong môi trường báo chí, sự khác biệt này rất quan trọng. Một biên tập viên có thể đặt câu hỏi về nguồn gốc nội dung, yêu cầu tác giả giải thích quy trình thực hiện hoặc kiểm tra tài liệu liên quan. Nhưng việc đưa ra cáo buộc sử dụng AI cần có cơ sở rõ ràng hơn cảm nhận về phong cách viết.

Vì sao phần mềm phát hiện AI không thể được xem là bằng chứng chắc chắn?

Một trong những vấn đề lớn nhất khi tìm cách nhận diện nội dung do AI tạo ra là độ tin cậy của các công cụ phát hiện AI.

Hiện nay, nhiều phần mềm quảng bá khả năng phân tích văn bản và ước tính xác suất một nội dung được tạo bởi trí tuệ nhân tạo. Các công cụ này thường đưa ra kết quả dưới dạng tỷ lệ phần trăm, khiến người sử dụng dễ hiểu rằng con số càng cao thì khả năng văn bản được tạo bằng AI càng lớn.

Tuy nhiên, một tỷ lệ phần trăm do phần mềm cung cấp không đồng nghĩa với bằng chứng xác thực về tác giả hoặc quy trình viết.

Biên tập viên trong bài viết gốc đưa ra một ví dụ đáng chú ý: họ từng sao chép Tuyên ngôn Giải phóng nô lệ vào một trong những phần mềm phát hiện AI phổ biến và nhận được kết quả cho rằng tài liệu này có tới 94% khả năng được tạo ra bởi AI.

Đây là một ví dụ mang tính châm biếm nhưng làm nổi bật vấn đề của công nghệ phát hiện AI. Tuyên ngôn Giải phóng nô lệ là một văn bản lịch sử gắn với Tổng thống Abraham Lincoln, ra đời từ thế kỷ XIX. Việc một công cụ hiện đại đánh giá văn bản này có xác suất AI rất cao cho thấy kết quả của phần mềm có thể gây hiểu nhầm nếu được sử dụng thiếu thận trọng.

Nếu chỉ dựa vào kết quả đó để kết luận, người dùng có thể đưa ra những nhận định vô lý về nguồn gốc của một tài liệu lịch sử.

Tác giả bài viết gốc còn sử dụng hình ảnh hài hước về việc phải đội mũ giấy bạc và tuyên bố Abraham Lincoln là người du hành thời gian nếu muốn tin tuyệt đối vào kết quả của phần mềm.

Đằng sau cách diễn đạt hài hước này là một cảnh báo nghiêm túc: công cụ phát hiện AI không nên được sử dụng như bằng chứng duy nhất để cáo buộc một người bí mật giao việc viết lách cho chatbot.

Một bài viết được trau chuốt không đồng nghĩa với việc sử dụng ChatGPT

Sự phổ biến của AI đang khiến cách đánh giá chất lượng văn bản trở nên phức tạp hơn. Trước đây, người đọc có thể tập trung vào lỗi chính tả, ngữ pháp, cách diễn đạt và tính logic để đánh giá một bài viết. Nhưng những yếu tố này không còn giúp phân biệt rõ ràng nguồn gốc nội dung trong bối cảnh AI có thể hỗ trợ chỉnh sửa và tạo văn bản.

Một người viết chuyên nghiệp vốn đã có khả năng tạo ra những bài báo mạch lạc, ít lỗi và được biên tập kỹ lưỡng. Nếu một bài viết có chất lượng ngôn ngữ tốt, điều đó có thể xuất phát từ kinh nghiệm, quá trình chỉnh sửa hoặc sự hỗ trợ của biên tập viên.

Ngược lại, người sử dụng ChatGPT cũng không nhất thiết giữ nguyên toàn bộ nội dung do công cụ tạo ra. Họ có thể viết lại, kiểm chứng thông tin, bổ sung dữ liệu và điều chỉnh cách thể hiện trước khi xuất bản.

Do đó, việc đánh giá một bài viết chỉ qua cảm giác văn phong có thể dẫn đến sai lầm ở cả hai phía: nghi ngờ nhầm người viết bằng năng lực của mình và bỏ qua những nội dung thực sự có sự can thiệp của AI.

Trong bối cảnh này, cần phân biệt ba vấn đề: chất lượng bài viết, mức độ sử dụng AI và việc tác giả có minh bạch về quá trình sử dụng công cụ hay không. Đây là những khía cạnh có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Một bài viết có thể sử dụng AI để hỗ trợ chỉnh sửa nhưng vẫn được tác giả nghiên cứu và chịu trách nhiệm về nội dung. Ngược lại, một văn bản có thể được tạo phần lớn bằng chatbot nhưng lại được trình bày như sản phẩm hoàn toàn do con người thực hiện.

Chỉ nhìn vào câu chữ không phải lúc nào cũng đủ để xác định sự khác biệt đó.

Biên tập viên cần thận trọng khi đánh giá nội dung có dấu hiệu sử dụng AI

Đối với các tòa soạn, nhà xuất bản và đơn vị sản xuất nội dung, sự phát triển của ChatGPT đặt ra yêu cầu mới trong quy trình biên tập.

Khi một bài viết tạo cảm giác bất thường, biên tập viên có thể xem đó là lý do để kiểm tra kỹ hơn. Tuy nhiên, nghi ngờ ban đầu không nên trở thành kết luận cuối cùng.

Ví dụ về Tuyên ngôn Giải phóng nô lệ cho thấy việc quá phụ thuộc vào một công cụ tự động có thể tạo ra những kết quả thiếu chính xác. Nếu phần mềm đánh giá sai một tài liệu lịch sử, việc sử dụng kết quả tương tự để đưa ra cáo buộc đối với người viết cũng cần được cân nhắc cẩn thận.

Một quy trình đánh giá hợp lý cần chú ý đến nguồn tư liệu, quá trình hình thành nội dung và khả năng giải thích của tác giả. Những yếu tố này có thể giúp biên tập viên hiểu rõ hơn cách bài viết được thực hiện thay vì chỉ dựa vào một con số do phần mềm cung cấp.

Đồng thời, các tổ chức xuất bản cần xây dựng nguyên tắc minh bạch về việc sử dụng AI. Khi công cụ trí tuệ nhân tạo được dùng để hỗ trợ viết, biên tập hoặc nghiên cứu, quy định rõ ràng sẽ giúp hạn chế tranh cãi về trách nhiệm và tính xác thực của nội dung.

Điều quan trọng là không nên đánh đồng việc sử dụng AI với hành vi gian lận trong mọi trường hợp. Mức độ chấp nhận công cụ này phụ thuộc vào quy định của từng cơ quan, mục đích sử dụng và trách nhiệm của người xuất bản.

AI khiến việc xác định tác giả ngày càng khó khăn

Câu chuyện mà biên tập viên chia sẻ phản ánh một thách thức lớn hơn trong thời đại trí tuệ nhân tạo: việc xác định nguồn gốc của văn bản đang trở nên phức tạp.

Khi ChatGPT có thể tạo ra những bài viết trôi chảy, còn con người có thể chỉnh sửa nội dung do AI tạo ra, việc phân biệt hai nhóm văn bản chỉ bằng hình thức ngày càng khó khăn.

Những công cụ phát hiện AI có thể được sử dụng như một nguồn tham khảo trong quá trình kiểm tra, nhưng không nên được xem là phương pháp xác minh tuyệt đối. Ví dụ về kết quả 94% đối với Tuyên ngôn Giải phóng nô lệ là lời nhắc nhở rằng ngay cả một con số có vẻ rất thuyết phục cũng có thể dẫn đến kết luận sai.

Với người làm báo và biên tập viên, thách thức không chỉ là phát hiện nội dung do AI tạo ra. Quan trọng hơn là đánh giá độ chính xác, tính nguyên bản, chất lượng thông tin và trách nhiệm của người đứng tên bài viết.

Trong khi đó, người đọc cũng cần thận trọng trước những cáo buộc dựa trên cảm nhận hoặc kết quả từ một phần mềm duy nhất.

Bài viết có vẻ quá hoàn hảo có thể khiến người đọc đặt câu hỏi, nhưng điều đó chưa đủ để chứng minh tác giả bí mật sử dụng ChatGPT. Trong môi trường xuất bản hiện đại, sự minh bạch và khả năng kiểm chứng vẫn quan trọng hơn những phán đoán chỉ dựa trên bề mặt câu chữ.

Câu hỏi thường gặp về cách nhận biết nội dung do ChatGPT tạo ra

1. Có thể nhận biết một bài viết do ChatGPT tạo ra chỉ bằng cách đọc không?

Không phải lúc nào cũng có thể. Một số bài viết có thể tạo cảm giác khác lạ về tổng thể, nhưng văn phong, vốn từ và cấu trúc câu không đủ để chứng minh chắc chắn nội dung được tạo bằng AI.

2. Phần mềm phát hiện AI có đáng tin cậy không?

Các công cụ này có thể cung cấp kết quả tham khảo, nhưng không nên được xem là bằng chứng tuyệt đối. Ví dụ trong bài viết gốc cho thấy một phần mềm từng đánh giá Tuyên ngôn Giải phóng nô lệ có 94% khả năng được tạo bằng AI.

3. Vì sao phần mềm có thể nhận nhầm văn bản do con người viết thành nội dung AI?

Ví dụ được tác giả đưa ra cho thấy phần mềm có thể đưa ra kết quả bất thường ngay cả với tài liệu lịch sử. Tuy nhiên, đoạn nguồn chưa giải thích cơ chế kỹ thuật cụ thể gây ra sai lệch này.

4. Một bài viết có câu chữ quá trau chuốt có phải dấu hiệu sử dụng ChatGPT?

Không. Cách viết chỉn chu có thể đến từ kỹ năng của tác giả, quá trình biên tập hoặc công cụ hỗ trợ. Không thể dựa riêng vào đặc điểm này để kết luận một bài viết được tạo bằng AI.

5. Biên tập viên nên làm gì khi nghi ngờ một bài viết sử dụng AI?

Cảm giác nghi ngờ có thể là lý do để kiểm tra kỹ hơn, nhưng không nên lập tức cáo buộc tác giả. Cần xem xét thêm nguồn tư liệu và quá trình thực hiện nội dung thay vì chỉ dựa vào kết quả phần mềm.

6. Sử dụng ChatGPT để hỗ trợ viết có đồng nghĩa với gian lận không?

Không thể đưa ra kết luận chung cho mọi trường hợp. Điều này phụ thuộc vào quy định của tòa soạn, đơn vị xuất bản hoặc tổ chức liên quan, cũng như mức độ sử dụng AI và tính minh bạch của người viết.

7. Đâu là điều quan trọng nhất khi đánh giá nội dung trong thời đại AI?

Cần chú trọng tính chính xác, nguồn gốc thông tin, trách nhiệm của tác giả và quy trình biên tập. Một tỷ lệ do phần mềm phát hiện AI đưa ra không thể thay thế việc kiểm chứng nội dung.

ChatGPT đang khiến ranh giới giữa nội dung do con người viết và văn bản có sự hỗ trợ của AI ngày càng khó nhận biết. Một bài báo có thể trôi chảy, chỉn chu nhưng vẫn khiến biên tập viên cảm thấy có điều gì đó bất thường. Dù vậy, cảm nhận này không phải bằng chứng xác thực.

Ví dụ phần mềm phát hiện AI đánh giá Tuyên ngôn Giải phóng nô lệ có 94% khả năng được tạo bằng AI cho thấy không nên tuyệt đối hóa những công cụ tự động. Trong thời đại AI, việc đánh giá nội dung cần dựa trên nhiều yếu tố và đặc biệt phải tránh những cáo buộc thiếu căn cứ.