AI bùng nổ, tài xế xe tải Mỹ hưởng lợi: Trung tâm dữ liệu đang làm thay đổi bản đồ vận tải

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một tác động ít được chú ý nhưng ngày càng rõ rệt tại Mỹ: ngành vận tải đường bộ đang hưởng lợi từ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu.

Trong bối cảnh ngành vận tải hàng hóa phải đối mặt với nhiều sức ép như bất ổn kinh tế vĩ mô, thuế quan thương mại và chi phí nhiên liệu diesel tăng cao, nhu cầu vận chuyển thiết bị phục vụ các trung tâm dữ liệu AI đang tạo thêm nguồn hàng cho các doanh nghiệp vận tải.

Đáng chú ý, phần lớn các trung tâm dữ liệu AI mới được quy hoạch nằm tại những khu vực nông thôn, nơi trước đây không phải là các đầu mối vận tải hàng hóa truyền thống. Điều này đang góp phần định hình lại các tuyến đường vận tải, nhu cầu nhân lực và hoạt động logistics tại nhiều bang của Mỹ.

Trung tâm dữ liệu AI trở thành “nguồn hàng” mới cho xe tải Mỹ

Một trung tâm dữ liệu quy mô lớn không thể đơn giản xuất hiện giữa một cánh đồng. Đằng sau mỗi dự án là một chuỗi cung ứng khổng lồ với hàng loạt thiết bị, vật liệu và linh kiện phải được vận chuyển tới công trường.

Từ hệ thống điều hòa, máy phát điện, máy biến áp, thiết bị đóng cắt, đường ống, dây điện cho tới máy chủ, giá đỡ và vật liệu xây dựng, phần lớn đều cần tới vận tải đường bộ ở một hoặc nhiều công đoạn.

Một số thiết bị có thể được vận chuyển bằng đường sắt trong chặng đường dài nhưng cuối cùng vẫn phải chuyển sang xe tải để đưa tới công trường.

Đây chính là lý do sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra một nguồn cầu mới đối với ngành vận tải.

Patrick Brennan, Phó chủ tịch cấp cao của Cox Fleet, nhận định hoạt động vận chuyển hàng hóa nói chung vẫn chưa đồng đều, nhưng AI và các trung tâm dữ liệu đang tạo ra mức độ ổn định đáng kể cho một số đội xe.

Theo ông, tăng trưởng dựa trên thiết bị, không chỉ từ trung tâm dữ liệu mà còn từ các dự án quốc phòng và bán dẫn, thường tạo ra nhu cầu vận tải lớn hơn.

Xe tải hạng nặng và xe thùng phẳng hưởng lợi rõ nhất

Không phải tất cả các phân khúc vận tải đều được hưởng lợi giống nhau.

Nhóm được hưởng lợi rõ nhất là xe đầu kéo, xe tải hạng nặng và xe thùng phẳng. Đây là những phương tiện phù hợp để vận chuyển các thiết bị có kích thước lớn, trọng lượng cao hoặc có hình dạng đặc biệt.

Trong quá trình xây dựng trung tâm dữ liệu, các nhà thầu có thể cần vận chuyển máy biến áp, máy phát điện, hệ thống làm mát, thiết bị điện, máy móc xây dựng và nhiều loại vật liệu khác.

Nhu cầu tăng nhanh khiến tỷ lệ tải trọng trên mỗi xe được cải thiện tại những thị trường có nhiều dự án xây dựng.

Patrick Brennan cho biết tác động rõ nhất đang xuất hiện ở phân khúc vận tải hàng hóa bằng xe đầu kéo và xe tải hạng nặng. Giá cước giao ngay tại một số thị trường đã tăng lên mức cao trong nhiều năm, trong khi năng lực vận chuyển trở nên khan hiếm tại các khu vực có hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu mạnh.

Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị: AI không chỉ làm tăng nhu cầu máy chủ và chip mà còn tạo ra nhu cầu đối với tài xế xe tải, phương tiện vận tải và dịch vụ logistics.

AI đang thay đổi bản đồ vận tải đường bộ Mỹ

Một trong những tác động đáng chú ý nhất của làn sóng trung tâm dữ liệu là sự thay đổi về địa lý của hoạt động vận tải.

Các nhà phát triển trung tâm dữ liệu thường lựa chọn địa điểm dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có giá đất và khả năng tiếp cận nguồn điện.

Do đó, nhiều dự án được triển khai tại những khu vực nông thôn hoặc các thị trường trước đây chưa phải trung tâm logistics lớn.

Theo Janelle Griffith, trưởng bộ phận thực hành logistics toàn cầu tại Marsh, lưu lượng và các tuyến vận tải đường bộ đang tăng mạnh tại những bang như Georgia và Texas.

Một nghiên cứu được bà đề cập cho thấy 67% dự án phát triển trung tâm dữ liệu được lên kế hoạch nằm ở khu vực nông thôn, trong khi 39% cơ sở được lên kế hoạch nằm tại những quận hiện chưa có trung tâm dữ liệu nào.

Con số này cho thấy tác động của AI đối với vận tải không chỉ nằm ở việc tăng số lượng chuyến xe mà còn có thể làm thay đổi mạng lưới vận chuyển hàng hóa của cả một khu vực.

Những tuyến đường trước đây ít được sử dụng cho vận tải công nghiệp có thể trở nên nhộn nhịp hơn khi các công trường trung tâm dữ liệu bước vào giai đoạn xây dựng.

Không chỉ cần tài xế, ngành vận tải còn thiếu nhiều nhân sự chuyên môn

Sự phát triển của trung tâm dữ liệu AI cũng kéo theo nhu cầu nhân lực trong toàn bộ hệ sinh thái vận tải.

Các dự án lớn cần vận chuyển thiết bị nặng, máy phát điện, máy biến áp, hệ thống làm mát và vật liệu xây dựng. Điều này tạo ra nhu cầu đối với:

• Tài xế có bằng lái xe thương mại hạng nặng (CDL).
• Kỹ thuật viên sửa chữa động cơ diesel.
• Nhân viên bảo dưỡng đội xe.
• Chuyên gia logistics.
• Nhân sự quản lý vận tải.
• Nhân viên điều phối và quản lý chuỗi cung ứng.

Khi số kilomet vận hành của đội xe tăng, nhu cầu bảo trì cũng tăng theo.

Các doanh nghiệp vận tải vì vậy có thể phải tuyển thêm nhân sự, mua thêm phương tiện và đầu tư vào thiết bị chuyên dụng để đáp ứng các hợp đồng lớn.

Điều này cũng tạo ra áp lực không nhỏ đối với thị trường lao động vốn đã thiếu nhân lực có kỹ năng.

Doanh nghiệp vận tải nhỏ cũng có cơ hội nhưng gặp bài toán vốn

Không chỉ các hãng vận tải lớn được hưởng lợi từ sự bùng nổ trung tâm dữ liệu.

Jennifer Lockett, quản lý hoạt động thanh toán cước vận tải tại altLINE, cho biết các nhà vận tải nhỏ cũng đang có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng và tuyến đường mới.

Đặc biệt, những doanh nghiệp có khả năng vận chuyển máy biến áp, máy phát điện cỡ lớn, bê tông và vật liệu xây dựng có thể tìm thấy nguồn hàng tương đối ổn định.

Các lô hàng đặc thù cũng giúp doanh nghiệp nhỏ mở rộng quan hệ với khách hàng và tiến vào những thị trường trước đây chưa khai thác.

Tuy nhiên, cơ hội tăng trưởng đi kèm một vấn đề quan trọng: vốn lưu động.

Một doanh nghiệp vận tải có thể phải mua thêm xe, thuê tài xế, trả tiền nhiên liệu, bảo dưỡng và các chi phí vận hành khác trước khi nhận được tiền thanh toán từ khách hàng.

Nếu nhận được hợp đồng lớn nhưng dòng tiền không đủ mạnh, tốc độ tăng trưởng quá nhanh thậm chí có thể gây áp lực lên doanh nghiệp.

Do đó, tài chính và quản trị dòng tiền sẽ trở thành yếu tố quan trọng đối với các hãng vận tải muốn tận dụng làn sóng AI.

Hiệu ứng lan tỏa từ trung tâm dữ liệu tới toàn bộ nền kinh tế

Trung tâm dữ liệu không chỉ tạo ra công việc cho xe tải vận chuyển thiết bị.

Khi một dự án lớn được triển khai tại khu vực nông thôn, hàng loạt hoạt động kinh tế liên quan cũng có thể gia tăng.

Nhu cầu nhiên liệu tăng lên. Các nhà cung cấp vật liệu xây dựng có thêm đơn hàng. Kho bãi và cơ sở lưu trữ có thêm hoạt động. Các doanh nghiệp sửa chữa phương tiện có thêm khách hàng.

Janelle Griffith cho rằng trung tâm dữ liệu có thể được xem như một “trung tâm” trong chuỗi cung ứng chứ không đơn thuần là điểm cuối.

Mỗi giai đoạn xây dựng đều tạo ra nhu cầu vận chuyển và logistics riêng.

Kyle Roberts, Phó chủ tịch phụ trách công nghiệp, logistics và thị trường vốn tại Newmark Mountain West, cũng chỉ ra rằng ngay cả những hàng hóa được vận chuyển bằng đường sắt vẫn thường cần xe tải thực hiện chặng cuối.

Điều đó có nghĩa đường sắt không nhất thiết làm giảm nhu cầu vận tải đường bộ mà có thể chỉ làm thay đổi khoảng cách mà xe tải phải di chuyển.

Đây là yếu tố đặc biệt có lợi cho một số phân khúc vận tải đường ngắn và vận tải hàng lẻ (LTL).

Nhưng không nên kỳ vọng nhu cầu xe tải tăng mãi

Dù AI đang mang lại cơ hội lớn cho ngành vận tải, các chuyên gia cũng đưa ra cảnh báo quan trọng.

Không nên nhầm lẫn nhu cầu vận tải trong giai đoạn xây dựng với nhu cầu vận tải dài hạn sau khi trung tâm dữ liệu hoàn thành.

Một trung tâm dữ liệu sau khi đi vào vận hành không cần lượng xe tải ra vào lớn như trong giai đoạn xây dựng.

Kyle Roberts cho rằng lưu lượng xe tải tới trung tâm dữ liệu có thể giảm đáng kể sau khi công trình hoàn thiện.

Điều này khác với một kho hàng hoặc trung tâm phân phối phục vụ các nhà bán lẻ. Một cơ sở logistics có thể liên tục tiếp nhận và xuất hàng mỗi ngày, trong khi trung tâm dữ liệu chủ yếu là nơi vận hành hạ tầng tính toán.

Kyre Lahtinen, Phó giáo sư tài chính tại Đại học Wake Forest, cũng cho rằng các trung tâm dữ liệu sau khi xây dựng xong cần tương đối ít hoạt động logistics hơn so với những cơ sở phân phối hàng hóa vật chất.

Do đó, những cộng đồng đang chứng kiến làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu cần thận trọng khi đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông quá lớn chỉ để phục vụ nhu cầu vận tải trong một giai đoạn ngắn.

Điều gì sẽ xảy ra với ngành vận tải khi AI tiếp tục phát triển?

Trong ngắn hạn, sự phát triển mạnh của AI có thể tiếp tục tạo ra nhu cầu vận tải lớn khi các công ty công nghệ và nhà phát triển xây dựng thêm trung tâm dữ liệu.

Nhưng về dài hạn, ngành vận tải sẽ cần phân biệt giữa hai giai đoạn.

Giai đoạn một là xây dựng: nhu cầu vận chuyển thiết bị, vật liệu, máy móc và linh kiện rất lớn.

Giai đoạn hai là vận hành: lượng hàng hóa và số chuyến xe giảm xuống đáng kể, nhưng vẫn tồn tại nhu cầu bảo trì, thay thế thiết bị và cung cấp một số loại vật tư.

Điều này có nghĩa các hãng vận tải không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một dự án trung tâm dữ liệu duy nhất.

Chiến lược bền vững hơn là tận dụng làn sóng AI để mở rộng khách hàng, tuyến đường và năng lực vận chuyển, đồng thời duy trì sự đa dạng hóa nguồn hàng.

AI đang tạo ra một “chu kỳ tăng trưởng” mới cho vận tải

Điểm đáng chú ý nhất là tác động của AI không dừng ở những chiếc máy chủ hay trung tâm dữ liệu.

Một dự án trung tâm dữ liệu có thể kéo theo nhu cầu về điện, máy biến áp, máy phát điện, hệ thống làm mát, vật liệu xây dựng, kho bãi và nhân công. Tất cả những yếu tố này đều cần một hệ thống logistics để đưa chúng tới đúng nơi và đúng thời điểm.

Vì vậy, ngành vận tải đường bộ đang trở thành một trong những lĩnh vực hưởng lợi gián tiếp nhưng đáng kể từ cuộc đua AI.

Từ những tuyến đường nông thôn tại Georgia và Texas cho tới các thị trường logistics mới, bản đồ vận tải Mỹ đang được định hình lại bởi nhu cầu của nền kinh tế số.

Tuy nhiên, bài toán quan trọng đối với ngành trong thời gian tới là xác định đâu là nhu cầu tăng trưởng thực chất và đâu chỉ là nhu cầu tạm thời trong giai đoạn xây dựng.

Nếu các dự án AI tiếp tục được triển khai với tốc độ cao, tài xế xe tải, doanh nghiệp logistics và nhà cung cấp dịch vụ đội xe sẽ còn nhiều cơ hội. Nhưng nếu tốc độ xây dựng giảm xuống, những doanh nghiệp đã đầu tư quá lớn chỉ để phục vụ trung tâm dữ liệu có thể đối mặt với tình trạng dư thừa công suất.

Sự bùng nổ của AI đang tạo ra một tác động đáng chú ý lên ngành vận tải đường bộ Mỹ. Trong khi cuộc tranh luận về AI thường tập trung vào chip, máy chủ, điện năng và chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu, những chiếc xe tải vận chuyển mọi thứ tới các công trường lại đang trở thành một mắt xích không thể thiếu của nền kinh tế AI.

Nhu cầu đối với xe tải hạng nặng, xe thùng phẳng, tài xế CDL, kỹ thuật viên diesel và dịch vụ logistics đang gia tăng tại nhiều khu vực.

Tuy nhiên, cơ hội này cần được nhìn nhận một cách tỉnh táo. Nhu cầu vận tải có thể đạt đỉnh trong giai đoạn xây dựng rồi giảm mạnh sau khi trung tâm dữ liệu hoàn thành.

Với các doanh nghiệp vận tải, chiến lược phù hợp không chỉ là chạy theo số lượng chuyến xe hiện tại mà còn phải tận dụng làn sóng AI để mở rộng mạng lưới khách hàng, đa dạng hóa nguồn hàng và kiểm soát dòng tiền.

Nếu AI tiếp tục mở rộng, ngành vận tải sẽ không chỉ chở hàng cho nền kinh tế AI. Chính những tuyến đường, đội xe và người tài xế đang trở thành một phần của hạ tầng vật chất đứng phía sau cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo.

Câu hỏi về ngành xe tải Mỹ và AI

1. Vì sao AI lại giúp ngành vận tải đường bộ Mỹ tăng trưởng?

Các trung tâm dữ liệu AI cần khối lượng lớn máy biến áp, máy phát điện, máy chủ, hệ thống làm mát, thiết bị điện và vật liệu xây dựng. Những hàng hóa này phải được vận chuyển tới công trường, tạo thêm nhu cầu cho xe tải và dịch vụ logistics.

2. Loại xe tải nào hưởng lợi nhiều nhất?

Xe đầu kéo, xe tải hạng nặng và xe thùng phẳng có lợi thế lớn vì có thể vận chuyển thiết bị kích thước lớn như máy biến áp, máy phát điện và các hệ thống công nghiệp.

3. Các doanh nghiệp vận tải nhỏ có hưởng lợi từ AI không?

Có. Các doanh nghiệp nhỏ có thể nhận thêm đơn hàng, khách hàng và tuyến đường mới. Tuy nhiên, họ cần nguồn vốn lưu động đủ mạnh để chi trả nhiên liệu, nhân công, phương tiện và bảo trì trước khi nhận thanh toán.

4. Nhu cầu xe tải có tiếp tục cao sau khi trung tâm dữ liệu hoàn thành?

Không nhất thiết. Nhu cầu vận tải thường cao nhất trong giai đoạn xây dựng. Sau khi trung tâm dữ liệu đi vào hoạt động, lượng xe tải ra vào có thể giảm đáng kể.

5. AI có tạo thêm việc làm cho tài xế xe tải không?

Có thể. Các dự án xây dựng lớn tạo nhu cầu đối với tài xế CDL, kỹ thuật viên diesel, nhân viên bảo trì đội xe và nhân sự logistics.

6. Vì sao nhiều trung tâm dữ liệu được xây dựng ở khu vực nông thôn?

Chi phí đất và khả năng tiếp cận nguồn điện là những yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn địa điểm. Vì vậy, nhiều dự án được triển khai ngoài các trung tâm đô thị truyền thống.