Bản đồ bằng sáng chế AI toàn cầu 2026: Mỹ – Trung thống trị, châu Âu hụt hơi

Mỹ và Trung Quốc áp đảo cuộc đua bằng sáng chế AI

Theo báo cáo công bố tháng 3/2026 của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới, cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang tập trung mạnh mẽ vào hai cường quốc hàng đầu là Trung Quốc và Mỹ.

Cụ thể, trong năm 2024:

• Trung Quốc dẫn đầu với 25.177 bằng sáng chế AI
• Mỹ đứng thứ hai với 17.307 bằng sáng chế AI

Điều đáng chú ý là tổng số bằng sáng chế AI của hai quốc gia này vượt xa phần còn lại của thế giới cộng lại, cho thấy sự tập trung quyền lực công nghệ ngày càng rõ rệt.

Tuy nhiên, nếu xét về tỷ trọng AI trong tổng số sáng chế, Mỹ lại có phần nổi bật hơn. Điều này phản ánh AI đang đóng vai trò trung tâm trong chiến lược đổi mới sáng tạo của Mỹ, thay vì chỉ là một phần trong hệ sinh thái công nghệ rộng lớn như tại Trung Quốc.

Hàn Quốc giữ vị trí thứ ba, châu Âu tụt lại phía sau

Xếp thứ ba là Hàn Quốc với 5.635 bằng sáng chế AI, chiếm khoảng 0,43% tổng số sáng chế quốc gia. Đây là minh chứng cho chiến lược đầu tư mạnh vào công nghệ cao và bán dẫn của quốc gia này.

Trong khi đó, khu vực Châu Âu lại gây bất ngờ khi có thứ hạng khá khiêm tốn:

• Đức: 436 bằng sáng chế
• Pháp: 142 bằng sáng chế
• Anh: 119 bằng sáng chế

Dù sở hữu nhiều trường đại học hàng đầu và nền tảng nghiên cứu mạnh, nhưng châu Âu vẫn chưa thể chuyển hóa hiệu quả thành số lượng bằng sáng chế AI.

Bất ngờ từ Mexico và sự phân hóa toàn cầu

Một điểm đáng chú ý khác là sự xuất hiện của Mexico trong top 10 với 57 bằng sáng chế AI, vượt qua nhiều quốc gia có tiếng về công nghệ như:

• Hà Lan
• Tây Ban Nha
• Luxembourg

Điều này cho thấy bản đồ đổi mới sáng tạo AI toàn cầu đang có những dịch chuyển bất ngờ, không hoàn toàn phụ thuộc vào danh tiếng truyền thống.

Quyền lực tập trung vào các “ông lớn” công nghệ

Dữ liệu từ WIPO cũng cho thấy một xu hướng quan trọng: bằng sáng chế AI tập trung vào số ít doanh nghiệp lớn.

Trong lĩnh vực AI tạo sinh năm 2019, các tổ chức dẫn đầu chủ yếu đến từ Trung Quốc:

• Tencent
• Ping An Insurance Group
• Baidu
• Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc

Theo sau là IBM của Mỹ.

Sự tập trung này phản ánh thực tế rằng AI không chỉ là cuộc chơi của quốc gia, mà còn là cuộc cạnh tranh giữa các tập đoàn công nghệ khổng lồ.

Thách thức tự chủ AI và hạ tầng công nghệ

Việc bằng sáng chế tập trung vào một số quốc gia và doanh nghiệp lớn đặt ra thách thức lớn cho các quốc gia khác:

• Khó xây dựng hệ sinh thái AI độc lập
• Phụ thuộc vào công nghệ và nền tảng nước ngoài
• Hạn chế khả năng phát triển trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI nội địa

Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia đang phải cân bằng giữa:

👉 Tự chủ công nghệ
👉 Duy trì năng lực cạnh tranh toàn cầu

Xu hướng tương lai: AI sẽ tiếp tục phân cực

Dựa trên xu hướng hiện tại, có thể dự báo:

• Mỹ và Trung Quốc sẽ tiếp tục dẫn đầu trong ít nhất 5–10 năm tới
• Các quốc gia châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản sẽ gia tăng ảnh hưởng
• Châu Âu cần cải cách mạnh để bắt kịp cuộc đua

AI không còn là lĩnh vực thử nghiệm, mà đã trở thành trụ cột chiến lược quốc gia.

Bức tranh bằng sáng chế AI toàn cầu cho thấy sự tập trung quyền lực công nghệ chưa từng có. Mỹ và Trung Quốc không chỉ cạnh tranh về số lượng mà còn về chất lượng và tầm ảnh hưởng.

Trong kỷ nguyên số, quốc gia nào kiểm soát được AI sẽ có lợi thế vượt trội về kinh tế, quốc phòng và đổi mới sáng tạo.

Bức tranh bằng sáng chế AI toàn cầu cho thấy sự tập trung quyền lực công nghệ chưa từng có. Mỹ và Trung Quốc không chỉ cạnh tranh về số lượng mà còn về chất lượng và tầm ảnh hưởng.

Trong kỷ nguyên số, quốc gia nào kiểm soát được AI sẽ có lợi thế vượt trội về kinh tế, quốc phòng và đổi mới sáng tạo.

Các câu hỏi về bằng sáng chế AI