Đề xuất siết quản lý hóa đơn điện tử: Mở rộng trường hợp ngừng sử dụng để chống gian lận thuế

Hóa đơn điện tử – “xương sống” của chuyển đổi số ngành thuế

Trong tiến trình hiện đại hóa quản lý tài chính công, hóa đơn điện tử đang trở thành công cụ trọng yếu giúp nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí vận hành và hạn chế các hành vi gian lận thuế. Tuy nhiên, thực tế triển khai cũng cho thấy không ít lỗ hổng bị lợi dụng, đặc biệt là việc lập hóa đơn khống, sai lệch hoặc phục vụ mục đích trốn thuế.

Nhằm khắc phục những bất cập này, Bộ Tài chính mới đây đã đưa ra dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số điều của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, trong đó đáng chú ý là đề xuất mở rộng các trường hợp ngừng hoặc tạm ngừng sử dụng hóa đơn điện tử.

Bổ sung quy định mới: Tăng cường kiểm soát thực tiễn

Theo dự thảo, các quy định liên quan đến việc ngừng sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, không có mã và hóa đơn từ máy tính tiền vẫn kế thừa từ Điều 16 của Nghị định 123/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung thêm hai trường hợp ngừng hoặc tạm ngừng sử dụng hóa đơn điện tử, bên cạnh 10 trường hợp đã được quy định trước đó.

1. Tạm ngừng do thông tin đăng ký thuế chưa đồng bộ

Trường hợp đầu tiên áp dụng với hộ kinh doanh, cá nhân đã được cấp mã số thuế trước ngày 1/7/2025 nhưng thông tin đăng ký thuế của người đại diện chưa khớp với dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Trong tình huống này, người nộp thuế buộc phải cập nhật, điều chỉnh thông tin để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ trước khi tiếp tục sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi sang sử dụng số định danh cá nhân thay thế mã số thuế.

2. Ngừng sử dụng khi không phát sinh nghĩa vụ thuế

Trường hợp thứ hai liên quan đến các hộ, cá nhân kinh doanh đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử nhưng khi kết thúc năm tài chính, tổng doanh thu lại thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Theo Bộ Tài chính, thực tế đã phát sinh nhiều trường hợp như vậy, dẫn đến việc sử dụng hóa đơn điện tử không còn phù hợp, do đó cần bổ sung quy định để đảm bảo quản lý hiệu quả hơn.

Loại bỏ quy định cũ: Phù hợp với luật mới

Bên cạnh việc bổ sung, dự thảo cũng đề xuất loại bỏ một số quy định không còn phù hợp. Cụ thể, quy định về việc ngừng sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân chuyển từ phương pháp kê khai sang phương pháp khoán hoặc nộp thuế theo từng lần phát sinh sẽ bị bãi bỏ.

Nguyên nhân là do Luật Quản lý thuế mới không còn duy trì phương pháp khoán đối với hộ và cá nhân kinh doanh, do đó việc điều chỉnh là cần thiết để đảm bảo tính đồng bộ pháp lý.

Điều kiện khôi phục sử dụng hóa đơn điện tử

Theo dự thảo, các trường hợp bị ngừng sử dụng hóa đơn điện tử có thể được khôi phục khi:

• Người nộp thuế thông báo tiếp tục hoạt động kinh doanh
• Mã số thuế được khôi phục
• Cơ quan thuế ban hành quyết định chấm dứt hiệu lực cưỡng chế

Đáng chú ý, trong thời gian tạm ngừng kinh doanh, nếu doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh vẫn cần xuất hóa đơn cho các hợp đồng đã ký trước đó, họ vẫn có thể sử dụng hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh, theo hướng dẫn cụ thể.

Ý nghĩa của đề xuất: Siết chặt nhưng vẫn linh hoạt

Việc bổ sung các trường hợp ngừng sử dụng hóa đơn điện tử không chỉ giúp siết chặt quản lý, hạn chế gian lận mà còn phản ánh sự thích ứng linh hoạt của chính sách với thực tiễn.

Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển nhanh, việc kiểm soát dữ liệu, đồng bộ thông tin và đảm bảo tính minh bạch là yêu cầu cấp thiết. Đồng thời, cơ chế cho phép sử dụng hóa đơn theo từng lần phát sinh cũng giúp doanh nghiệp không bị gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Nhận định: Tăng minh bạch – Giảm rủi ro hệ thống

Đề xuất mới của Bộ Tài chính cho thấy xu hướng tăng cường quản lý nhưng vẫn đảm bảo tính linh hoạt cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Việc kiểm soát chặt chẽ hóa đơn điện tử sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro gian lận, đồng thời nâng cao hiệu quả của hệ thống thuế trong dài hạn.

Một số câu hỏi về hóa đơn điện tử