Thị trường AI bước vào giai đoạn phân mảnh: Khi nhà đầu tư trở nên chọn lọc và thực dụng hơn

Từ cơn sốt AI đến sự tỉnh táo của thị trường tài chính

Kể từ khi ChatGPT ra mắt vào tháng 11/2022, gần như mọi tài sản gắn mác “trí tuệ nhân tạo” đều tăng giá mạnh. Cổ phiếu bán dẫn, phần mềm, dữ liệu, điện toán đám mây, thậm chí cả những doanh nghiệp có nguy cơ bị AI thay thế cũng được hưởng lợi từ làn sóng kỳ vọng.

Sự phấn khích này đã đẩy thị trường cổ phiếu và trái phiếu toàn cầu lên mức khiến giới quản lý và nhiều nhà đầu tư kỳ cựu lo ngại về một bong bóng AI đang hình thành. Điều đáng chú ý là ngay cả trong bối cảnh đó, các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Amazon, Alphabet hay Meta vẫn công bố kế hoạch chi hàng trăm tỷ USD cho hạ tầng và mô hình AI.

Tuy nhiên, những biến động mạnh gần đây cho thấy thị trường đang bước sang một giai đoạn mới: giai đoạn phân hóa. Khi chi phí đầu tư tăng vọt, gánh nặng nợ lớn hơn và câu hỏi “ai thực sự kiếm được tiền từ AI?” ngày càng rõ ràng, nhà đầu tư buộc phải vạch ra ranh giới cụ thể hơn giữa các nhóm cổ phiếu, lĩnh vực và thậm chí là khu vực địa lý.

Khoảng cách ngày càng lớn giữa phần cứng và phần mềm AI

Một trong những điểm phân mảnh rõ rệt nhất xuất hiện giữa các doanh nghiệp cung cấp hạ tầng AI và những công ty ở các khâu tiếp theo trong chuỗi giá trị.

Tuần này, cổ phiếu phần mềm và dữ liệu chịu áp lực bán mạnh. Tại Mỹ, ServiceNow và Salesforce lần lượt giảm 12% và 9%. Ở châu Âu, các doanh nghiệp dữ liệu và phân tích như RELX và London Stock Exchange Group cũng giảm sâu, có thời điểm mất hơn 16% giá trị.

Sự đảo chiều này mang tính biểu tượng. Ban đầu, nhóm phần mềm, dữ liệu và phân tích được coi là những người hưởng lợi lớn nhất từ AI tạo sinh, nhờ khả năng tích hợp AI để nâng cao sản phẩm và biên lợi nhuận. Nhưng khi chi phí triển khai tăng nhanh và lợi ích tài chính chưa thể hiện rõ, thị trường bắt đầu nghi ngờ câu chuyện đó.

Trong khi đó, cổ phiếu các nhà sản xuất bán dẫn và doanh nghiệp liên quan đến trung tâm dữ liệu cũng giảm, nhưng mức giảm nhẹ hơn nhiều. Điều này càng làm giãn rộng khoảng cách giữa “những người tạo điều kiện cho AI” và “những doanh nghiệp có nguy cơ bị AI làm gián đoạn”.

Như Charu Chanana, chiến lược gia đầu tư tại Saxo, nhận định: đây không phải là sự quay lưng với AI, mà là dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư đang phân biệt rõ ai là người hưởng lợi thực sự.

“Magnificent 7” không còn là một khối đồng nhất

Sự phân mảnh không chỉ diễn ra giữa các ngành, mà còn ngay trong nhóm cổ phiếu công nghệ hàng đầu nước Mỹ – nhóm từng được gọi là “Magnificent 7”.

Trước đây, bảy cổ phiếu này gần như di chuyển cùng nhau, được thúc đẩy bởi kỳ vọng tăng trưởng AI và điện toán đám mây. Nhưng giờ đây, thị trường đã chuyển từ việc ca ngợi chi tiêu vốn khổng lồ sang soi xét lợi tức đầu tư.

Thực tế cho thấy sự khác biệt ngày càng rõ:

• Microsoft báo cáo chi tiêu vốn tăng mạnh nhưng cổ phiếu lại giảm hơn 10% trong một phiên.
• Meta cũng tăng chi tiêu, song cổ phiếu lại bật tăng 10%, phản ánh niềm tin khác nhau của thị trường vào khả năng chuyển hóa đầu tư thành lợi nhuận.
• Alphabet và Amazon đều chứng kiến cổ phiếu giảm mạnh sau khi công bố kế hoạch tăng chi phí đầu tư trên 50%.

Như Mark Hawtin từ Liontrust nhận định, bảy cổ phiếu này hoàn toàn có thể hoạt động kém hơn thị trường chung, bởi nhà đầu tư không còn chấp nhận việc chi tiền chỉ để “không bị bỏ lại phía sau” trong cuộc đua AI.

Hàn Quốc nổi lên nhờ cơn sốt bộ nhớ AI

Trong khi chưa ai chắc chắn ai sẽ thắng trong cuộc đua ứng dụng AI, thì một nhóm lại đang được thị trường đặt cược rõ ràng: các nhà sản xuất chip, đặc biệt là chip nhớ.

Hàn Quốc – quê hương của Samsung Electronics và SK Hynix – đã trở thành điểm sáng nổi bật. Chỉ số KOSPI tăng hơn 20% từ đầu năm, vượt xa nhiều thị trường lớn khác. Hai “ông lớn” bán dẫn của nước này ghi nhận mức tăng giá cổ phiếu lần lượt 32% và 29%.

Dòng tiền cũng phản ánh xu hướng này. Theo Morningstar Direct, vốn đầu tư vào các quỹ cổ phiếu Hàn Quốc niêm yết tại Mỹ đã tăng mạnh trong tháng gần nhất, cho thấy nhà đầu tư đang xem bộ nhớ AI là mắt xích hưởng lợi rõ ràng nhất ở thời điểm hiện tại.

AI không sụp đổ, nhưng câu chuyện đầu tư đã thay đổi

Những gì đang diễn ra không phải là sự kết thúc của AI, mà là sự kết thúc của cách đầu tư mù quáng vào AI. Thị trường đang chuyển từ giai đoạn kỳ vọng sang giai đoạn đánh giá hiệu quả, nơi chi phí, lợi nhuận và năng lực cạnh tranh thực tế trở thành yếu tố quyết định.

Trong bối cảnh đó, sự phân mảnh là điều tất yếu.

Một số câu hỏi về sự phân mảnh của AI trong thời điểm hiện tại