Nỗi Lo AI Đang “Đánh Sập” Cổ Phiếu Phần Mềm: Hoảng Loạn Phi Lý Hay Ngày Tận Thế Của SaaS?

Nỗi lo về AI đang giáng đòn mạnh vào cổ phiếu phần mềm

Thị trường chứng khoán toàn cầu tuần này chứng kiến một làn sóng bán tháo mạnh mẽ trong lĩnh vực phần mềm và dữ liệu, khi những công cụ trí tuệ nhân tạo mới từ Anthropic được công bố. Không chỉ các công ty công nghệ Mỹ chịu ảnh hưởng, mà hiệu ứng dây chuyền còn lan sang các tập đoàn CNTT lớn tại châu Á.

Trọng tâm của đợt biến động nằm ở một câu hỏi ngày càng ám ảnh giới đầu tư: liệu trí tuệ nhân tạo có đang đe dọa trực tiếp mô hình kinh doanh phần mềm dưới dạng dịch vụ (SaaS)?

Anthropic và “Cowork”: chất xúc tác cho cơn bán tháo

Các công cụ AI mới của Anthropic, được xây dựng xoay quanh trợ lý Claude “Cowork”, được thiết kế để xử lý những quy trình làm việc chuyên sâu – đúng vào “lãnh địa” truyền thống của các nhà cung cấp phần mềm doanh nghiệp.

Từ nghiên cứu pháp lý, quản lý quan hệ khách hàng (CRM), phân tích dữ liệu cho đến công nghệ và vận hành, các tác nhân AI đang tiến sâu vào những mảng từng được xem là “độc quyền” của SaaS. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng AI không chỉ hỗ trợ phần mềm, mà có thể thay thế trực tiếp nhiều sản phẩm cốt lõi.

Cổ phiếu SaaS lao dốc, tâm lý thị trường xấu đi nhanh chóng

Chỉ số S&P 500 Software & Services, bao gồm khoảng 140 cổ phiếu thành viên, đã giảm hơn 4% trong một phiên và kéo dài chuỗi giảm điểm lên tám phiên liên tiếp. Tính từ đầu năm, chỉ số này đã mất khoảng 20%, phản ánh mức độ bi quan ngày càng gia tăng của nhà đầu tư.

Những cái tên quen thuộc như Thomson Reuters, Salesforce, LegalZoom chịu áp lực bán mạnh, trong khi làn sóng lo ngại cũng lan sang các công ty CNTT châu Á như Tata Consultancy Services và Infosys.

Hoảng loạn “phi lý” hay cảnh báo sớm?

Không phải tất cả lãnh đạo công nghệ đều đồng tình với phản ứng tiêu cực của thị trường. CEO Nvidia, Jensen Huang, cho rằng quan điểm AI sẽ “xóa sổ” ngành phần mềm là hoàn toàn phi lý. Theo ông, trí tuệ nhân tạo không thay thế phần mềm mà làm cho phần mềm mạnh hơn, thông minh hơn và hiệu quả hơn.

Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi Rene Haas, CEO Arm Holdings, người mô tả làn sóng lo ngại gần đây chỉ là một “cơn cuồng loạn nhỏ”, trong bối cảnh AI doanh nghiệp vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa tạo ra cú sốc mang tính hủy diệt.

Áp lực thực sự: lợi nhuận và quyền định giá

Tuy vậy, những lo ngại về lĩnh vực phần mềm không hoàn toàn vô căn cứ. Trước cả đợt bán tháo gần đây, các quỹ đầu cơ đã bán khống khoảng 24 tỷ USD cổ phiếu phần mềm trong năm nay, cho thấy sự thận trọng đã âm ỉ từ lâu.

Nhiều nhà phân tích cho rằng rủi ro lớn nhất không phải là “ngày tận thế” của SaaS, mà là áp lực kéo dài lên biên lợi nhuận và khả năng định giá sản phẩm. Khi AI có thể cung cấp các quy trình làm việc thông minh với chi phí thấp hơn, các công ty phần mềm sẽ khó duy trì mức giá cao như trước.

Không phải mọi công ty phần mềm đều yếu thế trước AI

Theo Wedbush Securities, kịch bản AI “nuốt chửng” toàn bộ ngành phần mềm là phóng đại. Các doanh nghiệp lớn đã đầu tư hàng chục năm và hàng nghìn tỷ USD vào hạ tầng phần mềm, dữ liệu và quy trình vận hành – thứ không thể thay thế chỉ trong vài quý.

Một số nhà cung cấp, đặc biệt là những công ty nắm giữ khối lượng công việc quan trọng của doanh nghiệp như Oracle, ServiceNow, vẫn sở hữu lợi thế cạnh tranh bền vững nhờ dữ liệu sâu, tích hợp chặt chẽ và vai trò trung tâm trong quy trình khách hàng.

Cùng tồn tại hay bị thay thế? Cuộc sàng lọc đang bắt đầu

Theo các chuyên gia, tương lai của ngành phần mềm không phải là sự biến mất, mà là sự tái cấu trúc mạnh mẽ. Những công ty biết kết hợp AI tiên tiến với dữ liệu đáng tin cậy, khả năng giải thích và bối cảnh chuyên ngành sẽ có nhiều cơ hội tồn tại hơn.

Như đại diện AlphaSense nhận định, tương lai thuộc về những nhà cung cấp tích hợp AI vào lõi sản phẩm, chứ không phải đứng ngoài cuộc chơi.

Một số câu hỏi ảnh hưởng của AI lên SaaS