Wikipedia ký thỏa thuận đào tạo AI với Microsoft và Meta, mở ra bước ngoặt mới cho mô hình kiếm tiền nội dung

Wikipedia trở thành trụ cột dữ liệu cho kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Wikipedia – bách khoa toàn thư trực tuyến lớn nhất thế giới – đang bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng khi Quỹ Wikimedia chính thức công bố các thỏa thuận hợp tác đào tạo nội dung trí tuệ nhân tạo với Microsoft, Meta và Amazon. Động thái này phản ánh vai trò ngày càng trung tâm của Wikipedia trong hệ sinh thái AI toàn cầu, đồng thời mở ra một hướng đi mới về khả năng tạo doanh thu bền vững cho tổ chức phi lợi nhuận này.

Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn đẩy mạnh phát triển chatbot và trợ lý AI tạo sinh, nhu cầu về dữ liệu chất lượng cao, trung lập và đã được kiểm chứng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Với hơn 65 triệu bài viết bằng hơn 300 ngôn ngữ, Wikipedia từ lâu đã là một trong những nguồn dữ liệu huấn luyện quan trọng nhất cho các mô hình AI hiện đại.

Từ nền tảng miễn phí sang mô hình thương mại có kiểm soát

Theo Quỹ Wikimedia, ngoài Microsoft, Meta và Amazon, tổ chức này cũng đã ký kết hợp đồng với Perplexity – một startup AI đang phát triển nhanh – và Mistral AI của Pháp, cùng nhiều đối tác khác trong năm qua. Trước đó, Wikimedia đã có thỏa thuận riêng với Google của Alphabet từ năm 2022.

Điểm đáng chú ý là các thỏa thuận mới không chỉ đơn thuần cho phép truy cập dữ liệu, mà còn đánh dấu nỗ lực chuyển đổi từ mô hình cung cấp nội dung miễn phí sang mô hình thương mại hóa có chọn lọc. Thông qua Wikimedia Enterprise, các công ty công nghệ có thể trả phí để tiếp cận dữ liệu theo định dạng phù hợp với nhu cầu huấn luyện AI quy mô lớn, thay vì thu thập tự phát từ nền tảng công cộng.

Áp lực chi phí buộc Wikimedia phải thay đổi

Trong nhiều năm, Wikipedia chủ yếu dựa vào các khoản quyên góp nhỏ từ cộng đồng để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, làn sóng AI đã khiến lưu lượng truy cập tự động vào Wikipedia tăng mạnh, kéo theo chi phí máy chủ và hạ tầng công nghệ leo thang.

Việc các mô hình AI “hút” khối lượng lớn dữ liệu miễn phí từ Wikipedia để huấn luyện đã đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình cũ. Trong bối cảnh đó, các thỏa thuận đào tạo AI được xem là giải pháp cân bằng giữa duy trì sứ mệnh chia sẻ tri thức mở và đảm bảo nguồn lực tài chính dài hạn.

Wikimedia Enterprise và tầm nhìn về hệ sinh thái AI bền vững

Ông Lane Becker, Chủ tịch Wikimedia Enterprise, cho biết Wikipedia đã trở thành một thành phần không thể thiếu trong hoạt động của các công ty công nghệ lớn. Theo ông, việc yêu cầu các đối tác AI đóng góp tài chính là cần thiết để duy trì chất lượng và sự ổn định của nguồn tri thức chung.

Becker nhấn mạnh rằng Wikimedia đã mất nhiều thời gian để xây dựng bộ sản phẩm phù hợp, nhằm thuyết phục các tập đoàn công nghệ chuyển từ việc sử dụng dữ liệu miễn phí sang cam kết thương mại chính thức. Kết quả là các đối tác lớn đều thừa nhận vai trò sống còn của Wikipedia đối với tương lai của AI.

Vai trò của cộng đồng biên tập viên trong kỷ nguyên AI

Một yếu tố then chốt khiến Wikipedia khác biệt so với nhiều nguồn dữ liệu khác chính là hệ thống khoảng 250.000 biên tập viên tình nguyện trên toàn thế giới. Những người này không chỉ viết bài mà còn liên tục chỉnh sửa, kiểm chứng và cập nhật thông tin.

Microsoft, trong tuyên bố của mình, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ và trân trọng cộng đồng đóng góp nội dung. Theo ông Tim Frank, Phó Chủ tịch Tập đoàn Microsoft, việc hợp tác với Wikimedia giúp xây dựng một hệ sinh thái nội dung đáng tin cậy cho internet AI, nơi giá trị của người đóng góp không bị xem nhẹ.

Bước ngoặt lãnh đạo và chiến lược dài hạn

Cùng thời điểm công bố các thỏa thuận AI, Wikimedia cũng chuẩn bị cho sự thay đổi trong ban lãnh đạo. Theo thông tin do Reuters tiết lộ trước đó, bà Bernadette Meehan – cựu Đại sứ Mỹ tại Chile – sẽ đảm nhiệm vị trí Giám đốc điều hành Wikimedia từ ngày 20/1.

Sự kết hợp giữa thay đổi lãnh đạo và chiến lược thương mại hóa dữ liệu AI cho thấy Wikimedia đang định hình lại vai trò của mình: không chỉ là kho tri thức mở, mà còn là nền tảng hạ tầng dữ liệu trung tâm cho kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.