Người tìm việc đang phải học cách thể hiện sự hào hứng với AI trong phỏng vấn xin việc

Trong một thị trường lao động ngày càng chịu ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo (AI), người tìm việc đang phải học thêm một kỹ năng không có trong những bộ câu hỏi phỏng vấn truyền thống: làm thế nào để thể hiện rằng mình sẵn sàng và hào hứng với AI.

Điều đáng chú ý là yêu cầu này xuất hiện ngay cả với những ứng viên không thực sự tin tưởng vào công nghệ hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm sử dụng các công cụ AI.

Một nghịch lý đang hình thành. Trong môi trường đại học, sinh viên đôi khi phải cân nhắc rất kỹ trước khi nói với giáo sư rằng họ sử dụng AI thường xuyên đến mức nào. Nhưng khi bước vào một cuộc phỏng vấn xin việc, câu chuyện có thể đảo ngược.

Kinh nghiệm sử dụng AI có thể trở thành một điểm cộng trong CV và là chủ đề mà ứng viên chủ động muốn đề cập.

Đối với nhiều người lao động, vấn đề không còn đơn giản là “biết sử dụng AI hay không”, mà là biết nói về AI như thế nào để nhà tuyển dụng thấy mình có khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới.

Người tìm việc chịu áp lực phải chứng minh mình biết dùng AI

Felisha Case, người từng giữ vị trí quản lý chương trình tại LinkedIn trước khi bị sa thải vào tháng 5, cho biết cô thường xuyên được hỏi về cách sử dụng AI trong công việc cũ khi tham gia các cuộc phỏng vấn mới.

Vấn đề là cô không có quá nhiều ví dụ để chia sẻ.

Theo Case, LinkedIn chỉ thực sự khuyến khích nhân viên áp dụng AI mạnh hơn vào giai đoạn ngay trước khi cô rời công ty. Điều đó khiến cô cảm thấy như mình phải quay lại học một khóa học hoàn toàn mới về AI để bắt kịp yêu cầu của thị trường lao động.

Trải nghiệm này phản ánh một vấn đề rộng hơn.

Khi doanh nghiệp ngày càng triển khai AI, nhà tuyển dụng cũng bắt đầu tìm kiếm những ứng viên có khả năng sử dụng các công cụ mới để tăng năng suất. Những người chưa có kinh nghiệm có thể cảm thấy mình đang bị đặt vào thế bất lợi.

Đặc biệt, với những người vừa mất việc, áp lực này càng lớn.

Họ không chỉ phải chứng minh năng lực chuyên môn mà còn phải cho nhà tuyển dụng thấy mình có thể nhanh chóng thích nghi với những thay đổi công nghệ.

Các công ty đầu tư mạnh vào AI cũng đang tuyển dụng mạnh

Sự thay đổi trong yêu cầu tuyển dụng không diễn ra ngẫu nhiên.

Một nghiên cứu gần đây của Ramp và Revelio Labs cho thấy những công ty đầu tư nhiều vào AI có xu hướng ghi nhận tốc độ tăng trưởng việc làm cao hơn so với những doanh nghiệp ít hoặc không áp dụng công nghệ này.

Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị.

AI thường được nhắc đến trong bối cảnh tự động hóa và nguy cơ thay thế một số công việc. Nhưng đồng thời, những công ty đặt cược lớn vào AI lại có thể là nhóm đang tuyển thêm nhân sự.

Lý do có thể nằm ở việc AI không chỉ thay thế một số nhiệm vụ mà còn tạo ra nhu cầu về những kỹ năng và vị trí mới.

Doanh nghiệp cần người có khả năng triển khai công nghệ, quản lý dữ liệu, xây dựng quy trình, đánh giá kết quả AI và kết hợp công cụ AI với chuyên môn truyền thống.

Vì vậy, kỹ năng AI đang dần xuất hiện nhiều hơn trong các tin tuyển dụng.

Có nhất thiết phải “đam mê AI” để được tuyển dụng?

Đây có lẽ là câu hỏi khiến nhiều người tìm việc băn khoăn nhất.

Một nhân viên công nghệ đang tìm việc mới cho biết AI đã giúp anh thực hiện một số nhiệm vụ lập trình nhỏ và hỗ trợ xem xét tài liệu. Tuy nhiên, anh vẫn hoài nghi về mức độ cường điệu xung quanh công nghệ này.

Anh cho rằng các vị trí liên quan đến AI đang là một trong những khu vực có nhiều cơ hội tài chính nhất và cũng là hướng mà phần lớn ngành công nghệ đang tập trung.

Vì vậy, dù không thực sự yêu thích AI, anh vẫn ứng tuyển vào một số vị trí liên quan.

Vấn đề xuất hiện trong các cuộc phỏng vấn.

Ứng viên này cho rằng sự hoài nghi của mình có thể khiến anh gặp bất lợi khi phỏng vấn tại một công ty có chiến lược AI mà anh đánh giá là thiếu thuyết phục.

Tuy nhiên, anh cũng có một lợi thế: vẫn đang có việc làm trong lúc tìm kiếm cơ hội mới. Vì vậy, anh không chịu áp lực phải chấp nhận mọi yêu cầu hoặc cố gắng thể hiện sự nhiệt tình với những thứ mà mình không thực sự tin tưởng.

Đối với những người đã thất nghiệp, lựa chọn này khó khăn hơn nhiều.

Khi ứng viên phải “bịa” ra điều khiến họ hào hứng với AI

Cristina Estupiñán, một nhà phát triển phần mềm từng bị sa thải, từng chia sẻ rằng cô cảm thấy áp lực phải thể hiện sự hào hứng với AI trong các cuộc phỏng vấn.

Điều đáng nói là bản thân cô có những lo ngại về tác động môi trường, xã hội của AI cũng như việc công nghệ có thể được sử dụng để giám sát người lao động.

Nhưng trong một cuộc phỏng vấn xin việc, những quan điểm đó có thể trở thành một vấn đề.

Cô từng thừa nhận rằng mình cảm thấy phải nghĩ ra những điều khiến bản thân “hứng thú” với AI dù thực tế không có nhiều điều như vậy.

Câu chuyện này cho thấy khoảng cách giữa quan điểm cá nhân về công nghệ và những gì ứng viên cho rằng nhà tuyển dụng muốn nghe đang ngày càng rõ rệt.

Nhà tuyển dụng thực sự muốn biết gì về AI?

Theo Kareem Osman, phó chủ tịch tại công ty tuyển dụng Robert Half, các nhà quản lý tuyển dụng muốn hiểu ứng viên đã sử dụng AI như thế nào trong công việc thực tế.

Đặc biệt, họ muốn nghe những ví dụ cụ thể.

Chẳng hạn:

• Ứng viên đã dùng AI để giải quyết vấn đề gì?
• Công cụ AI giúp tiết kiệm bao nhiêu thời gian?
• AI có giúp cải thiện quy trình làm việc không?
• Ứng viên kiểm tra kết quả AI như thế nào?
• Khi nào ứng viên quyết định không sử dụng AI?
• Ứng viên xử lý sai sót hoặc thông tin không chính xác do AI tạo ra ra sao?

Điểm cuối cùng đặc biệt quan trọng.

Nhiều nhà tuyển dụng không nhất thiết tìm kiếm người sử dụng AI cho mọi nhiệm vụ. Họ muốn những nhân viên có khả năng sử dụng AI nhưng không phụ thuộc hoàn toàn vào AI.

Nói cách khác, kỹ năng được đánh giá không chỉ là “prompt tốt”, mà còn là khả năng phán đoán.

Một người lao động biết khi nào nên sử dụng AI và khi nào cần dựa vào chuyên môn của chính mình có thể có giá trị hơn người chỉ đơn giản sử dụng công cụ AI thường xuyên.

Kỹ năng AI không chỉ dành cho lập trình viên

AI đang xuất hiện trong nhiều ngành nghề ngoài lĩnh vực công nghệ.

Một cựu chuyên gia truyền thông tại một công ty công nghệ lớn cho biết hầu hết các doanh nghiệp mà anh phỏng vấn đều muốn biết anh có thể sử dụng AI như thế nào trong công việc quan hệ công chúng.

Vì vậy, anh đã thử nghiệm nhiều công cụ để tìm hiểu cách AI có thể hỗ trợ việc theo dõi mức độ đưa tin trên truyền thông và phân tích dư luận.

Đây là ví dụ cho thấy AI đang mở rộng sang các công việc vốn không được xem là “ngành AI”.

Nhân viên marketing có thể sử dụng AI để phân tích dữ liệu và xây dựng nội dung.

Nhân viên truyền thông có thể dùng AI để tổng hợp thông tin và theo dõi xu hướng.

Nhân viên hành chính có thể dùng AI để xử lý tài liệu.

Nhà tuyển dụng có thể sử dụng AI để phân tích dữ liệu nhân sự.

Nhân viên tài chính có thể dùng AI để hỗ trợ tổng hợp và kiểm tra dữ liệu.

Do đó, câu hỏi trong phỏng vấn có thể không phải là “Bạn có biết lập trình AI không?”, mà đơn giản hơn:

“Bạn đã sử dụng AI như thế nào để làm công việc của mình tốt hơn?”

Người tìm việc phải liên tục cập nhật cách thị trường nói về AI

Một vấn đề khác là quan điểm của doanh nghiệp về AI đang thay đổi rất nhanh.

Giai đoạn đầu, AI thường được mô tả như một công nghệ có khả năng giải quyết gần như mọi vấn đề.

Nhưng khi doanh nghiệp bắt đầu triển khai thực tế, những câu hỏi về chi phí, hiệu quả, bảo mật, độ chính xác và rủi ro cũng xuất hiện ngày càng nhiều.

Cựu chuyên gia truyền thông nói trên nhận thấy các cuộc thảo luận về chi phí và việc lạm dụng AI đang tăng lên.

Vì vậy, thay vì cố gắng thể hiện rằng AI có thể giải quyết mọi thứ, anh chuyển trọng tâm trong các cuộc phỏng vấn sang một câu hỏi thực tế hơn:

Công cụ AI nào thực sự hữu ích cho công việc?

Đây có thể là một cách tiếp cận khôn ngoan.

Ứng viên không cần phải trở thành người quảng bá cho AI. Điều nhà tuyển dụng có thể quan tâm hơn là khả năng đánh giá công nghệ một cách thực tế.

Có chứng chỉ AI là đủ để gây ấn tượng?

Mody Khan, một cựu nhân viên Microsoft, đã lấy chứng chỉ về AI và máy học với hy vọng thích nghi với những thay đổi trong ngành công nghệ.

Anh đưa chứng chỉ này vào CV.

Tuy nhiên, theo Khan, các nhà tuyển dụng không thực sự quan tâm nhiều như anh kỳ vọng.

Điều này đặt ra một bài học quan trọng đối với người tìm việc.

Chứng chỉ AI có thể giúp CV đẹp hơn, nhưng không nhất thiết chứng minh được khả năng ứng dụng AI vào công việc.

Một nhà tuyển dụng có thể đánh giá cao hơn một ứng viên kể được một ví dụ cụ thể:

“Trước đây quy trình này mất hai giờ. Tôi sử dụng AI để hỗ trợ bước A và B, sau đó kiểm tra thủ công bước C. Kết quả là thời gian giảm xuống còn khoảng 45 phút.”

Ví dụ như vậy có giá trị hơn việc chỉ viết “Có chứng chỉ AI” trong CV.

Nếu nhà tuyển dụng không hỏi về AI, ứng viên có nên chủ động đề cập?

Aaron Laniewicz, người tìm việc sau khi mất công việc tư vấn, cho rằng AI có thể giúp người lao động tăng năng suất đáng kể nếu được sử dụng đúng cách.

Tuy nhiên, không phải cuộc phỏng vấn nào cũng đề cập đến AI.

Trong trường hợp đó, anh chủ động hỏi liệu vị trí hoặc công ty có hỗ trợ những công cụ AI như Claude Code hay không.

Đây có thể là một chiến thuật hữu ích.

Thay vì tự tuyên bố rằng “Tôi rất đam mê AI”, ứng viên có thể đặt câu hỏi:

• Công ty đang sử dụng AI trong những quy trình nào?
• Nhân viên có được phép sử dụng các công cụ AI bên ngoài không?
• Công ty có chính sách nào về dữ liệu và bảo mật khi sử dụng AI?
• Doanh nghiệp đang đánh giá hiệu quả của AI như thế nào?
• Nhân viên có được đào tạo về các công cụ AI mới không?

Những câu hỏi như vậy vừa thể hiện sự quan tâm, vừa giúp ứng viên hiểu rõ hơn về văn hóa công nghệ của doanh nghiệp.

Bạn có thể hoài nghi về AI – nhưng cần biết cách thể hiện

Không phải ứng viên nào cũng phải yêu thích AI.

Các chuyên gia tuyển dụng cho rằng người tìm việc hoàn toàn có thể thành thật về những lo ngại của mình, miễn là họ không biến cuộc phỏng vấn thành một cuộc phản đối công nghệ.

Josh Bersin, một nhà phân tích và tư vấn nhân sự, cho rằng nhiều công ty vẫn đang tìm hiểu cách sử dụng AI hiệu quả nhất.

Trong bối cảnh đó, việc ứng viên đặt câu hỏi về chiến lược AI của doanh nghiệp có thể hữu ích hơn việc thẳng thừng bác bỏ công nghệ.

Ví dụ, thay vì nói:

“Tôi không tin AI và không muốn sử dụng nó.”

Ứng viên có thể nói:

“Tôi vẫn có một số băn khoăn về độ chính xác và bảo mật của AI, nhưng tôi quan tâm đến việc tìm hiểu những trường hợp sử dụng thực sự tạo ra giá trị cho công việc.”

Hai cách diễn đạt này truyền tải quan điểm tương tự nhưng tạo ra hình ảnh rất khác nhau trong mắt nhà tuyển dụng.

Điểm mấu chốt là ứng viên cho thấy mình có tư duy phản biện nhưng vẫn sẵn sàng học hỏi.

Công thức trả lời câu hỏi “Bạn đã sử dụng AI như thế nào?”

Nếu nhà tuyển dụng hỏi về kinh nghiệm sử dụng AI, ứng viên có thể áp dụng cấu trúc đơn giản:

Vấn đề → Công cụ → Cách sử dụng → Kiểm tra → Kết quả.

Ví dụ:

“Trong công việc trước đây, tôi mất khá nhiều thời gian để tổng hợp các tài liệu dài. Tôi sử dụng AI để tạo bản tóm tắt ban đầu, sau đó kiểm tra lại các thông tin quan trọng bằng tài liệu gốc. Cách này giúp tôi giảm đáng kể thời gian xử lý nhưng vẫn giữ bước kiểm chứng thủ công.”

Cách trả lời này cho thấy ứng viên:

1. Nhận diện được vấn đề.
2. Biết lựa chọn công cụ.
3. Hiểu giới hạn của AI.
4. Có khả năng kiểm chứng kết quả.
5. Quan tâm đến hiệu quả thực tế.

Đây chính là những yếu tố mà nhà tuyển dụng có thể đang tìm kiếm.

Người lao động cần chuẩn bị gì trước cuộc phỏng vấn?

Trước một cuộc phỏng vấn trong thời đại AI, ứng viên có thể chuẩn bị ít nhất ba thứ.

Thứ nhất: Một vài ví dụ sử dụng AI thực tế

Không cần phải có hàng chục ví dụ. Hai hoặc ba trường hợp cụ thể là đủ nếu chúng cho thấy hiệu quả rõ ràng.

Thứ hai: Hiểu giới hạn của AI

Hãy biết rằng AI có thể tạo ra thông tin sai, thiếu ngữ cảnh hoặc không phù hợp với yêu cầu.

Biết cách kiểm tra kết quả sẽ giúp ứng viên thể hiện năng lực chuyên môn tốt hơn.

Thứ ba: Chuẩn bị câu hỏi cho nhà tuyển dụng

Hãy tìm hiểu công ty đang sử dụng AI như thế nào.

Một ứng viên hỏi về chính sách AI, bảo mật dữ liệu, đào tạo nhân viên hoặc cách doanh nghiệp đánh giá hiệu quả AI có thể tạo ấn tượng rằng họ thực sự quan tâm đến công việc.

AI đang thay đổi cách ứng viên xây dựng thương hiệu cá nhân

Thị trường lao động đang bước vào một giai đoạn mà “biết AI” dần trở thành một phần của câu chuyện nghề nghiệp.

Điều này không có nghĩa mọi người lao động đều phải trở thành chuyên gia trí tuệ nhân tạo.

Thay vào đó, nhà tuyển dụng ngày càng có xu hướng quan tâm đến khả năng thích ứng với công nghệ, khả năng học nhanh và khả năng kết hợp AI với chuyên môn hiện có.

Đối với người tìm việc, chiến lược hiệu quả có lẽ không phải là cố gắng chứng minh rằng mình “mê AI” nhất.

Một chiến lược thuyết phục hơn là chứng minh rằng:

Bạn hiểu AI, biết sử dụng AI khi phù hợp, biết kiểm tra AI khi cần và quan trọng nhất là vẫn có khả năng tự đưa ra quyết định.

Trong một thị trường mà AI thay đổi từng tháng, khả năng thích nghi có thể có giá trị lâu dài hơn việc chỉ biết một công cụ cụ thể.

Và đó cũng có thể chính là kỹ năng phỏng vấn mới mà người tìm việc cần học: không phải diễn tả sự hào hứng với AI bằng mọi giá, mà là chứng minh mình biết cách làm việc hiệu quả trong một thế giới ngày càng có AI.

Những câu hỏi thường gặp về AI và phỏng vấn xin việc

Có bắt buộc phải yêu thích AI khi đi xin việc không?

Không. Ứng viên không nhất thiết phải thể hiện rằng mình yêu thích AI. Quan trọng hơn là chứng minh khả năng thích ứng, học hỏi và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.

Không có kinh nghiệm AI thì trả lời phỏng vấn thế nào?

Hãy thành thật. Nếu chưa sử dụng AI trong công việc, có thể nói rõ mình đã thử nghiệm những công cụ nào trong học tập hoặc dự án cá nhân. Đồng thời, hãy nhấn mạnh khả năng học công nghệ mới.

Có chứng chỉ AI có giúp dễ xin việc hơn không?

Chứng chỉ có thể bổ sung cho hồ sơ nhưng không đảm bảo được tuyển dụng. Nhà tuyển dụng thường quan tâm hơn đến khả năng ứng dụng kiến thức vào công việc thực tế.

Có nên nói rằng mình không tin tưởng AI?

Có thể chia sẻ sự hoài nghi, nhưng nên trình bày theo hướng xây dựng. Thay vì phủ nhận hoàn toàn AI, hãy nói rõ những rủi ro bạn quan tâm và cách bạn cho rằng doanh nghiệp có thể sử dụng công nghệ một cách hiệu quả, an toàn.

Nhà tuyển dụng muốn nghe gì khi hỏi về AI?

Thông thường, họ muốn biết ứng viên đã sử dụng AI ra sao, AI giải quyết vấn đề gì, giúp cải thiện quy trình như thế nào và ứng viên kiểm soát chất lượng đầu ra ra sao.

Người không làm công nghệ có cần học AI không?

Trong bối cảnh AI ngày càng xuất hiện trong nhiều ngành nghề, việc hiểu các công cụ AI cơ bản có thể trở thành lợi thế. Không nhất thiết phải học lập trình AI, nhưng nên hiểu cách sử dụng và đánh giá kết quả của các công cụ phù hợp với công việc.