Có một thời, hình ảnh những điểm bán xổ số đông người xuất hiện khá phổ biến trên đường phố Trung Quốc. Người mua xếp hàng, bàn luận về những dãy số quen thuộc và không ít người duy trì một bộ số trong thời gian dài với hy vọng một ngày nào đó vận may sẽ xuất hiện.

Nhưng thị trường đang thay đổi.

Theo nội dung được phản ánh, doanh thu xổ số quốc gia Trung Quốc trong năm 2025 giảm mạnh so với thời kỳ đỉnh cao, với mức chênh lệch được đề cập lên tới 170 tỷ nhân dân tệ. Cùng với đó, không khí tại một số điểm bán vé được cho là kém sôi động hơn trước, thậm chí có những cửa hàng phải chuyển hướng kinh doanh hoặc treo biển sang nhượng.

Nếu chỉ nhìn vào con số doanh thu, có thể dễ dàng cho rằng nguyên nhân nằm ở sức mua của người dân.

Tuy nhiên, phía sau sự thay đổi này có thể còn là một câu chuyện lớn hơn: cách người dân nhìn nhận tiền bạc, giải trí, rủi ro và cơ hội đổi đời đang thay đổi.

Câu hỏi không còn đơn giản là “người dân có đủ 2 nhân dân tệ để mua một tờ vé số hay không”.

Mà là:

Với 2 nhân dân tệ, họ muốn mua thứ gì để nhận lại giá trị ngay lập tức?

“2 nhân dân tệ đổi đời” không còn hấp dẫn như trước?

Trong nhiều năm, một trong những sức hấp dẫn lớn nhất của xổ số nằm ở sự chênh lệch khổng lồ giữa chi phí và phần thưởng kỳ vọng.

Chỉ với một khoản tiền rất nhỏ, người mua có thể tưởng tượng về một cuộc sống hoàn toàn khác nếu trúng giải độc đắc.

Trả hết khoản vay.

Mua một căn nhà.

Đổi chiếc xe.

Giúp đỡ cha mẹ.

Thanh toán chi phí học tập cho con.

Hoặc đơn giản là nghỉ công việc hiện tại và bắt đầu một cuộc sống không còn chịu áp lực tài chính.

Điều đáng chú ý là trong khoảng thời gian chờ kết quả quay số, bản thân giấc mơ đó cũng có thể mang lại một dạng giải tỏa tâm lý.

Khoản tiền bỏ ra nhỏ, trong khi trí tưởng tượng có thể mở ra một viễn cảnh rất lớn.

Cách tiêu tiền này từng có sức hấp dẫn nhất định trong một xã hội mà các lựa chọn giải trí chưa quá phong phú.

Nhưng môi trường đó đã thay đổi nhanh chóng.

Video ngắn, game và giải trí tức thời đang cạnh tranh với xổ số

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là sự bùng nổ của các hình thức giải trí kỹ thuật số.

Video ngắn, phim ngắn, trò chơi trên điện thoại, livestream, nền tảng mạng xã hội, nội dung giải trí theo yêu cầu và các sản phẩm tiêu dùng mang tính trải nghiệm đang chiếm ngày càng nhiều thời gian rảnh của người dùng.

Điểm chung của các hình thức này là phản hồi gần như ngay lập tức.

Một cú chạm có thể mở một video mới.

Một ván game có thể hoàn thành trong vài phút.

Một nội dung giải trí có thể nhanh chóng tạo cảm giác vui vẻ, tò mò hoặc bất ngờ.

Trong khi đó, xổ số yêu cầu người chơi chờ đợi kết quả.

Khoảng thời gian chờ đợi này trước đây có thể được xem như một phần của sự hồi hộp.

Nhưng trong thời đại của thông tin tức thời, chính sự chờ đợi lại có thể trở thành điểm yếu.

Con người hiện đại đã quen với tốc độ phản hồi nhanh hơn. Việc giao đồ ăn chậm vài phút đôi khi cũng khiến khách hàng khó chịu, trong khi xổ số lại yêu cầu người chơi chờ đến kỳ quay mới biết kết quả.

Vì vậy, cạnh tranh của xổ số không chỉ đến từ những sản phẩm tài chính hay các hình thức giải trí khác.

Nó còn đến từ sự thay đổi trong khả năng kiên nhẫn của người tiêu dùng.

Vé số cào cũng chịu áp lực từ sự thay đổi thị hiếu

Không chỉ xổ số truyền thống, những sản phẩm từng rất phổ biến như vé số cào cũng phải đối mặt với thách thức.

Trước đây, giới trẻ có thể mua vé số cào vì tò mò hoặc đơn giản vì đó là một trải nghiệm mới lạ.

Một số người mua vé để chụp ảnh, chia sẻ trên mạng xã hội hoặc tạo ra một khoảnh khắc vui vẻ với bạn bè.

Nhưng sự mới lạ thường không kéo dài mãi.

Sau nhiều lần mua mà kết quả không đáng kể, người tiêu dùng bắt đầu đặt câu hỏi liệu trải nghiệm đó có xứng đáng với khoản tiền bỏ ra hay không.

Đặc biệt, khi người tiêu dùng có hàng loạt lựa chọn giải trí khác, những hoạt động tạo ra niềm vui tức thời có thể trở nên hấp dẫn hơn một sản phẩm mà phần lớn thời gian mang lại sự chờ đợi và thất vọng.

Thế hệ trung niên từng là nhóm khách hàng quan trọng

Một nhóm người chơi truyền thống của thị trường xổ số là những người ở độ tuổi trung niên.

Đây là thế hệ đã trải qua nhiều giai đoạn khó khăn của cuộc sống và phải gánh trên vai hàng loạt trách nhiệm tài chính.

Họ có thể phải trả tiền mua hoặc thuê nhà, lo chi phí giáo dục con cái, chăm sóc cha mẹ lớn tuổi và duy trì hàng loạt khoản chi tiêu gia đình.

Trong hoàn cảnh đó, một khoản tiền nhỏ dành cho xổ số có thể được nhìn nhận như một cơ hội thử vận may.

Khi thực tế không mang lại dấu hiệu thay đổi nhanh chóng, con người dễ tìm kiếm một con đường khác.

Xổ số từng cung cấp chính điều đó:

Một cơ hội có xác suất rất thấp nhưng phần thưởng rất lớn.

Tuy nhiên, cách nhìn nhận này đang chịu tác động mạnh từ sự phổ biến của thông tin trên internet.

Internet khiến xác suất trúng số trở nên rõ ràng hơn

Một trong những khác biệt lớn giữa hiện tại và khoảng một thập niên trước là khả năng tiếp cận thông tin.

Trước đây, nhiều người biết rằng trúng giải độc đắc rất khó nhưng không thực sự hình dung được “khó đến mức nào”.

Ngày nay, chỉ cần một thao tác tìm kiếm, người chơi có thể tìm thấy xác suất của từng loại hình xổ số.

Chẳng hạn, xác suất trúng giải độc đắc của Double Color Ball được nhắc đến ở mức khoảng 1 trên 17 triệu.

Một con số như vậy có thể làm thay đổi đáng kể tâm lý người chơi.

Khi chưa nhìn thấy xác suất cụ thể, một người có thể nghĩ:

“Biết đâu lần này mình trúng.”

Nhưng khi nhìn thấy một xác suất cực thấp, suy nghĩ có thể chuyển thành:

“Liệu khoản tiền mình bỏ ra có thực sự đáng không?”

Sự minh bạch thông tin vì thế không nhất thiết làm xổ số biến mất, nhưng có thể khiến người chơi cân nhắc kỹ hơn.

2 nhân dân tệ mỗi lần có thực sự là khoản tiền nhỏ?

Một trong những cách phổ biến để lý giải việc mua xổ số là:

“Chỉ 2 nhân dân tệ thôi, có đáng bao nhiêu đâu.”

Nhưng nếu hành vi này lặp lại trong thời gian dài, tổng chi phí sẽ không còn nhỏ.

Ví dụ, một người mua một tờ vé mỗi ngày với giá 2 nhân dân tệ.

Trong một năm, tổng chi phí sẽ là:

2 × 365 = 730 nhân dân tệ.

Nếu duy trì trong 10 năm, con số lý thuyết sẽ lên tới:

7.300 nhân dân tệ.

Tất nhiên, đây chỉ là phép tính minh họa và không tính những trường hợp mua nhiều vé hơn trong một ngày.

Điều quan trọng nằm ở việc người tiêu dùng bắt đầu nhìn khoản tiền này theo tổng chi phí dài hạn thay vì chỉ nhìn vào giá của một lần mua.

Đối với một gia đình có ngân sách hạn chế, số tiền đó có thể được sử dụng cho thực phẩm, giáo dục, tiết kiệm hoặc những nhu cầu thiết yếu khác.

Những bài học từ P2P, tài sản ảo và bất động sản

Sự thay đổi trong thái độ với xổ số cũng diễn ra trong một bối cảnh rộng hơn.

Trong quá khứ, nhiều câu chuyện về làm giàu nhanh chóng từng lan truyền mạnh.

Nhiều người tin rằng chỉ cần nắm bắt đúng cơ hội là có thể thay đổi hoàn toàn tình hình tài chính.

Sau đó, thị trường cho vay ngang hàng P2P trải qua những vụ sụp đổ lớn.

Các loại tài sản ảo chứng kiến những đợt biến động cực mạnh.

Thị trường bất động sản cũng bước vào giai đoạn điều chỉnh và ổn định hơn.

Những biến động đó khiến công chúng có xu hướng thận trọng hơn với các lời hứa về lợi nhuận cao.

Một nguyên tắc ngày càng được nhiều người quan tâm là:

Lợi nhuận càng cao nhưng yêu cầu lao động hoặc rủi ro được mô tả càng thấp, người tham gia càng cần kiểm tra kỹ cơ chế tạo ra lợi nhuận.

Xổ số là một sản phẩm có tính chất khác với lừa đảo tài chính và không nên đánh đồng hai khái niệm này.

Tuy nhiên, chúng có thể cùng chạm đến một tâm lý phổ biến của con người: mong muốn cải thiện hoàn cảnh mà không phải trải qua một quá trình dài và khó khăn.

Người trẻ đang thay đổi cách nhìn về “đổi đời”

Một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở thế hệ trẻ.

Nhiều người trẻ ngày nay không còn coi xổ số là con đường thực tế để thay đổi cuộc đời.

Thay vào đó, họ có xu hướng lựa chọn những phương án mang tính kiểm soát cao hơn.

Học thêm kỹ năng.

Tìm việc có thu nhập tốt hơn.

Làm thêm.

Kinh doanh nhỏ.

Xây dựng thương hiệu cá nhân.

Tích lũy kinh nghiệm.

Hoặc đầu tư thời gian vào giáo dục và chuyên môn.

Những con đường này chắc chắn không bảo đảm một người sẽ trở nên giàu có.

Nhưng chúng tạo ra một điểm khác biệt quan trọng:

Người thực hiện có khả năng tác động trực tiếp đến kết quả.

Nếu học thêm một kỹ năng, năng lực có thể tăng.

Nếu làm việc nhiều hơn, thu nhập có thể tăng.

Nếu xây dựng một doanh nghiệp tốt hơn, cơ hội phát triển có thể tăng.

Trong khi đó, kết quả xổ số về bản chất phụ thuộc vào yếu tố ngẫu nhiên.

Đây có thể là một trong những lý do khiến một bộ phận người tiêu dùng chuyển từ “hy vọng vào vận may” sang “đầu tư vào khả năng kiểm soát cuộc sống”.

Cách giải tỏa căng thẳng cũng đang thay đổi

Xổ số trước đây đôi khi được sử dụng như một hình thức giải trí và giải tỏa tâm lý.

Sau một ngày làm việc mệt mỏi, việc mua một tờ vé số có thể tạo ra cảm giác hồi hộp.

Nhưng hiện nay, người dân có nhiều lựa chọn hơn.

Đọc sách.

Tập thể dục.

Xem phim.

Chơi game.

Theo đuổi sở thích cá nhân.

Du lịch.

Tham gia các cộng đồng trực tuyến.

Những lựa chọn này khiến vai trò giải trí của xổ số phải cạnh tranh với một thị trường rộng lớn hơn rất nhiều.

Điều đó có nghĩa là xổ số không nhất thiết mất đi giá trị, nhưng nó không còn là một trong số ít lựa chọn để người dân tìm kiếm cảm giác hồi hộp hoặc hy vọng.

Xổ số sẽ biến mất?

Khả năng xổ số hoàn toàn biến mất khỏi đời sống xã hội là rất thấp.

Xổ số vẫn có nhóm người chơi trung thành và tại nhiều quốc gia, hoạt động xổ số còn gắn với mục tiêu tạo nguồn thu cho các chương trình công cộng, phúc lợi hoặc các hoạt động xã hội.

Một người thỉnh thoảng mua một hoặc hai tờ vé để giải trí không nhất thiết là vấn đề.

Điều đáng chú ý nằm ở việc xổ số có bị biến thành phương án chính để thoát khỏi khó khăn tài chính hay không.

Nếu một người liên tục tăng số tiền mua vé vì tin rằng mình “chỉ còn một bước nữa” là trúng giải lớn, rủi ro tài chính sẽ tăng lên đáng kể.

Những khoản chi nhỏ lặp lại có thể tích tụ thành một khoản tiền đáng kể.

Vì vậy, cách tiếp cận hợp lý hơn là coi xổ số như một hình thức giải trí có giới hạn, thay vì một chiến lược làm giàu.

Doanh thu xổ số giảm phản ánh một thay đổi xã hội sâu hơn?

Nếu xu hướng doanh thu giảm được duy trì, đây có thể không đơn thuần là câu chuyện về sức mua.

Nó có thể phản ánh một sự thay đổi trong tâm lý tài chính của người dân.

Từ việc tin rằng một cơ hội nhỏ có thể mang đến bước ngoặt khổng lồ, người tiêu dùng có thể chuyển sang đánh giá cao hơn những phương án có khả năng kiểm soát và đo lường.

Từ việc mua hy vọng, họ muốn mua trải nghiệm.

Từ việc chờ đợi kết quả, họ muốn phản hồi tức thời.

Từ việc tin vào may mắn, họ có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến kỹ năng và khả năng tạo thu nhập.

Đó là sự thay đổi không chỉ của ngành xổ số mà còn của cả thị trường tiêu dùng.

Bài toán thực sự không nằm ở 2 nhân dân tệ

Sự thay đổi của thị trường xổ số Trung Quốc, nếu được duy trì, có thể được nhìn nhận như một dấu hiệu về sự thay đổi trong quan niệm của người dân đối với tiền bạc và cơ hội.

Một tờ vé giá 2 nhân dân tệ không đắt.

Nhưng câu chuyện phía sau nó lại rất lớn.

Đó là câu chuyện về hy vọng, xác suất, tâm lý tiêu dùng và khát vọng thay đổi cuộc sống.

Trong quá khứ, khi thông tin còn hạn chế và lựa chọn giải trí chưa nhiều, việc bỏ một khoản tiền nhỏ để mua một giấc mơ có thể mang lại giá trị tinh thần nhất định.

Ngày nay, người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn và hiểu rõ hơn về xác suất.

Họ cũng có thể dễ dàng tính toán tổng chi phí của những khoản chi nhỏ lặp đi lặp lại.

Quan trọng hơn, ngày càng nhiều người nhận ra rằng không có một dãy số nào có thể bảo đảm cho một cuộc đời tốt đẹp hơn.

Làm việc chăm chỉ không bảo đảm giàu có.

Học tập không bảo đảm thành công.

Kinh doanh cũng luôn có rủi ro.

Nhưng những con đường đó ít nhất cho con người một mức độ kiểm soát nhất định đối với kết quả.

Có lẽ đây mới là thay đổi lớn nhất đằng sau câu chuyện xổ số: từ việc chờ đợi một phép màu sang việc tìm kiếm những cách thực tế hơn để thay đổi cuộc sống.

Câu hỏi thường gặp về xổ số Trung Quốc

Vì sao doanh thu xổ số Trung Quốc được cho là giảm mạnh?

Có nhiều yếu tố có thể tác động, bao gồm thay đổi sức mua, hành vi tiêu dùng, cạnh tranh từ các hình thức giải trí mới và nhận thức rõ hơn của người dân về xác suất trúng thưởng. Không nên quy toàn bộ biến động doanh thu cho một nguyên nhân duy nhất.

Vì sao “2 nhân dân tệ đổi đời” từng hấp dẫn?

Giá vé thấp nhưng phần thưởng có thể rất lớn tạo ra khoảng cách kỳ vọng lớn. Người chơi không chỉ mua một tờ vé mà còn mua một khoảng thời gian tưởng tượng về cuộc sống tốt đẹp hơn.

Xác suất trúng giải độc đắc Double Color Ball là bao nhiêu?

Theo con số thường được công bố cho cơ cấu giải thưởng này, xác suất trúng giải độc đắc vào khoảng 1 trên 17 triệu. Đây là lý do người chơi nên hiểu rõ xác suất thay vì chỉ tập trung vào giá trị giải thưởng.

Mua xổ số có phải là đầu tư không?

Không. Xổ số nên được nhìn nhận như một hình thức giải trí có yếu tố ngẫu nhiên, không phải một phương án đầu tư tạo tài sản hoặc thu nhập ổn định.

Vì sao người trẻ ít tin vào việc xổ số có thể thay đổi cuộc đời?

Một phần có thể đến từ khả năng tiếp cận thông tin tốt hơn, nhiều lựa chọn giải trí hơn và xu hướng ưu tiên những cách cải thiện thu nhập dựa trên kỹ năng, công việc và kinh nghiệm.

Xổ số có biến mất trong tương lai không?

Khó có khả năng biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, quy mô thị trường và hành vi người chơi có thể tiếp tục thay đổi khi xã hội xuất hiện nhiều hình thức giải trí và lựa chọn tài chính khác.