Tim Cook rời ghế CEO Apple: Những thành công vang dội và thất bại lớn nhất sau 15 năm

Ngày 31/8 được xem là một cột mốc đặc biệt trong lịch sử Apple khi Tim Cook kết thúc nhiệm kỳ CEO, vị trí ông đảm nhiệm từ năm 2011 sau khi Steve Jobs qua đời.

Nếu đánh giá một CEO bằng khả năng tạo ra giá trị cho cổ đông, Tim Cook gần như không có nhiều điều phải chứng minh. Khi ông tiếp quản Apple, vốn hóa thị trường của công ty vào khoảng 350 tỷ USD. Sau gần 15 năm, con số này đã tăng lên hơn 4.000 tỷ USD, thậm chí có thời điểm Apple vượt mốc 5.000 tỷ USD trong tháng 7.

Giáo sư Trường Kinh doanh Harvard và cựu thành viên hội đồng quản trị Intel, David Yoffie, nhận định Tim Cook đã đạt được một thành tích đặc biệt khi kế nhiệm một CEO huyền thoại như Steve Jobs.

Theo Yoffie, giá trị dành cho cổ đông Apple đã tăng khoảng 10 lần trong nhiệm kỳ của Cook, đưa ông vào nhóm những CEO thành công nhất thế giới trong việc tạo ra giá trị cho cổ đông trong khoảng 15 năm qua.

Đây cũng chính là nghịch lý lớn nhất trong di sản của Tim Cook: ông không phải người tạo ra iPhone, nhưng lại là người biến iPhone thành một đế chế kinh doanh khổng lồ.

Thành công lớn nhất: Biến iPhone thành cỗ máy tăng trưởng

Tim Cook không ngồi ghế CEO khi Apple trình làng iPhone vào năm 2007. Khi đó, Steve Jobs vẫn là người lãnh đạo công ty.

Tuy nhiên, dưới thời Cook, iPhone đã được mở rộng mạnh mẽ cả về sản phẩm, giá bán, thị trường và hệ sinh thái.

Thay vì chỉ tập trung vào một số mẫu điện thoại cao cấp, Apple liên tục mở rộng danh mục iPhone với nhiều kích thước màn hình, cấu hình, camera và mức giá khác nhau. Chiến lược này giúp Apple tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn, đồng thời vẫn duy trì hình ảnh cao cấp của thương hiệu.

Nhà phân tích Wamsi Mohan của BofA Global Research cho rằng việc quản lý sự phức tạp trong danh mục iPhone và chuỗi cung ứng là một trong những thành tựu quan trọng của Tim Cook.

Đây là lĩnh vực Cook đặc biệt có lợi thế nhờ nền tảng nhiều năm phụ trách vận hành và chuỗi cung ứng của Apple trước khi trở thành CEO.

Theo số liệu được đưa ra trong nội dung nguồn, năm 2025 iPhone tạo ra khoảng 209,5 tỷ USD doanh thu, trên tổng doanh thu 416,1 tỷ USD của Apple. Điều đó có nghĩa gần một nửa doanh thu công ty vẫn đến từ một dòng sản phẩm duy nhất.

Con số này vừa cho thấy sức mạnh của iPhone, vừa cho thấy thách thức mà Apple phải đối mặt trong tương lai: công ty vẫn phụ thuộc rất lớn vào một sản phẩm.

Trung Quốc và chiến lược mở rộng toàn cầu

Một trong những yếu tố quan trọng giúp iPhone tăng trưởng dưới thời Tim Cook là chiến lược mở rộng tại Trung Quốc.

Trong khi châu Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất của Apple với khoảng 178,3 tỷ USD doanh thu năm 2025, Trung Quốc vẫn đóng vai trò quan trọng với doanh thu khoảng 64,3 tỷ USD.

Tim Cook nhiều lần trực tiếp tham gia các hoạt động liên quan đến thị trường Trung Quốc, từ chuỗi cung ứng cho đến quan hệ với đối tác và thị trường tiêu dùng.

Tuy nhiên, đây cũng là một trong những điểm khiến Apple phải đối mặt với nhiều rủi ro. Căng thẳng thương mại Mỹ – Trung, cạnh tranh từ các hãng smartphone nội địa và những thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu khiến Trung Quốc vừa là cơ hội vừa là bài toán khó đối với Apple.

Thành công thứ hai: Xây dựng đế chế dịch vụ quanh iPhone

Nếu chỉ nhìn vào iPhone, người ta có thể đánh giá Tim Cook là người duy trì thành công di sản của Steve Jobs.

Nhưng nếu nhìn rộng hơn, một trong những thành tựu lớn nhất của Cook lại nằm ở việc biến Apple từ một công ty bán thiết bị thành một hệ sinh thái phần cứng và dịch vụ.

Apple mở rộng mạnh các dịch vụ như Apple Music, Apple TV+, Apple Fitness+ cùng các thiết bị bổ trợ như Apple Watch và AirPods.

Nhờ vậy, người dùng không chỉ mua một chiếc iPhone mà còn có thể tiếp tục chi tiền cho các dịch vụ, ứng dụng, nội dung số và thiết bị khác trong hệ sinh thái Apple.

Theo số liệu trong nội dung nguồn, mảng dịch vụ mang về khoảng 109,1 tỷ USD doanh thu trong năm 2025, trở thành mảng kinh doanh lớn thứ hai của Apple.

Trong khi đó, nhóm thiết bị đeo, gia đình và phụ kiện mang về khoảng 35,6 tỷ USD.

Đây là sự thay đổi rất đáng chú ý.

Một chiếc iPhone chỉ được bán một lần, trong khi dịch vụ có thể tạo ra doanh thu lặp lại trong nhiều năm. Chính mô hình này giúp Apple có thêm một nguồn doanh thu và lợi nhuận ổn định hơn.

David Yoffie cho rằng Apple khó có thể đạt quy mô như hiện nay nếu Cook không mở rộng thương hiệu iPhone sang các dịch vụ và xây dựng một nguồn doanh thu, lợi nhuận mới.

Quyền riêng tư: Một phần quan trọng trong thương hiệu Apple

Một dấu ấn khác của Tim Cook nằm ở cách Apple định vị quyền riêng tư và bảo mật.

Dưới thời Cook, Apple nhiều lần nhấn mạnh rằng dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư là một phần quan trọng trong trải nghiệm sản phẩm.

Apple cũng không ngần ngại đối đầu với các cơ quan chính phủ trong một số vấn đề liên quan đến quyền truy cập dữ liệu.

Một ví dụ nổi tiếng xảy ra sau vụ xả súng tại San Bernardino, California năm 2015. FBI yêu cầu Apple hỗ trợ tạo một cơ chế có thể giúp cơ quan chức năng truy cập dữ liệu trên chiếc iPhone liên quan đến vụ án.

Tim Cook phản đối việc tạo “cửa hậu” trong iPhone.

Lập luận của Apple khi đó là nếu một công cụ như vậy được tạo ra, nó có thể trở thành điểm yếu bảo mật và về lâu dài có nguy cơ ảnh hưởng tới người dùng iPhone trên toàn thế giới.

Dù gây tranh luận, lập trường này góp phần định hình Apple như một công ty công nghệ coi quyền riêng tư là một giá trị cốt lõi.

Gene Munster, đối tác quản lý của Deepwater Asset Management, nhận định quyền riêng tư có thể trở thành một điểm bán hàng quan trọng bởi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến cách dữ liệu cá nhân của họ được sử dụng.

Thất bại lớn nhất: Apple chưa tạo ra “iPhone tiếp theo”

Dù thành tích tài chính của Tim Cook rất ấn tượng, nhiệm kỳ của ông không phải không có những thất bại.

Một trong những lời chỉ trích lớn nhất là Apple chưa tạo ra được một sản phẩm có khả năng thay đổi thị trường tương tự iPhone.

Steve Jobs nổi tiếng với việc tạo ra những sản phẩm có khả năng định hình lại cả ngành công nghiệp. iPod thay đổi thị trường âm nhạc, iPhone thay đổi smartphone và iPad tạo ra một phân khúc thiết bị mới.

Trong khi đó, dưới thời Tim Cook, Apple chủ yếu mở rộng những nền tảng đã có.

Điều này khiến một bộ phận giới phân tích cho rằng Apple đang thiếu một “khoảnh khắc iPhone” mới.

Tuy nhiên, Wamsi Mohan không hoàn toàn đồng ý.

Theo ông, iPhone quá thành công nên vô tình che khuất những thành tựu khác của Apple. Apple Watch, AirPods, dịch vụ và các sản phẩm khác đều đã được mở rộng đáng kể trong thời kỳ Cook.

Vấn đề nằm ở chỗ chưa có sản phẩm nào đủ lớn để vượt qua cái bóng của iPhone.

Vision Pro: Bước tiến công nghệ nhưng chưa thành công thương mại

Apple Vision Pro là một trong những sản phẩm mới đáng chú ý nhất xuất hiện dưới thời Tim Cook.

Thiết bị cho thấy Apple vẫn có tham vọng tiến vào một lĩnh vực hoàn toàn mới: điện toán không gian.

Tuy nhiên, Vision Pro không đạt được kỳ vọng thương mại như nhiều người từng mong đợi.

Giá bán cao, thiết kế nặng, trải nghiệm sử dụng chưa phù hợp với số đông và hệ sinh thái ứng dụng còn hạn chế là những yếu tố khiến sản phẩm khó trở thành một hiện tượng tiêu dùng đại chúng.

Dù vậy, Vision Pro có thể chưa phải một thất bại hoàn toàn về mặt công nghệ.

Apple được cho là đang tận dụng một số công nghệ được phát triển cho Vision Pro để phục vụ những sản phẩm tương lai, trong đó có khả năng xuất hiện kính thông minh.

Nếu điều đó xảy ra, Vision Pro có thể được nhìn nhận giống như một nền tảng thử nghiệm công nghệ hơn là một sản phẩm đại chúng.

AI: Điểm yếu lớn nhất trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ

Có lẽ thách thức lớn nhất của Apple trong những năm cuối nhiệm kỳ Tim Cook là trí tuệ nhân tạo tạo sinh.

Trong khi Microsoft, Google, Meta và nhiều công ty công nghệ khác nhanh chóng đầu tư hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD vào chip AI, trung tâm dữ liệu và mô hình ngôn ngữ lớn, Apple có vẻ chậm hơn trong cuộc đua này.

Apple từng giới thiệu kế hoạch nâng cấp Siri bằng các tính năng AI mới từ năm 2024. Tuy nhiên, việc triển khai bị trì hoãn, tạo ra nhiều câu hỏi về năng lực AI của công ty.

Đây là điểm khiến giới đầu tư lo ngại.

Apple vốn nổi tiếng với khả năng tích hợp phần cứng, phần mềm và dịch vụ thành một hệ sinh thái thống nhất. Nếu AI trở thành lớp công nghệ quan trọng nhất của ngành công nghệ trong thập kỷ tới, Apple không thể đứng ngoài cuộc.

Mặt khác, Apple có một lợi thế khác biệt.

Công ty không nhất thiết phải chạy đua với các đối thủ theo cách đổ hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng AI quy mô lớn. Apple có thể tập trung vào AI ngay trên thiết bị, quyền riêng tư, chip riêng và khả năng tích hợp AI vào hàng tỷ thiết bị đang được người dùng sử dụng.

Apple dự kiến đưa thêm nhiều tính năng AI vào hệ sinh thái sản phẩm trong tháng 9. Nếu những tính năng này hoạt động tốt, chúng có thể giúp công ty giảm bớt những chỉ trích về việc chậm chân trong cuộc đua AI.

Tim Cook rời ghế CEO nhưng chưa rời Apple

Điểm đáng chú ý là việc Tim Cook rời vị trí CEO không đồng nghĩa ông hoàn toàn chia tay Apple.

Theo nội dung nguồn, John Ternus sẽ trở thành CEO mới, trong khi Tim Cook giữ vị trí chủ tịch hội đồng quản trị.

Điều này đồng nghĩa ảnh hưởng của Cook đối với Apple có thể vẫn còn rất lớn.

Với gần 15 năm lãnh đạo công ty, Cook đã xây dựng một Apple có quy mô tài chính khổng lồ, hệ sinh thái dịch vụ rộng lớn và vị thế mạnh mẽ trong thị trường thiết bị cao cấp.

Thách thức dành cho John Ternus vì thế không đơn giản là duy trì Apple.

Ông phải trả lời một câu hỏi khó hơn:

Apple sẽ tìm ra động lực tăng trưởng tiếp theo sau iPhone là gì?

Đó có thể là AI, kính thông minh, thiết bị đeo, dịch vụ, robot hoặc một sản phẩm hoàn toàn mới chưa được công bố.

Những thành công và thất bại của Tim Cook: Nhìn từ hai phía

Nếu đánh giá công bằng, Tim Cook không phải một CEO tạo ra nhiều cuộc cách mạng sản phẩm như Steve Jobs.

Nhưng ông lại chứng minh khả năng đặc biệt trong việc vận hành, mở rộng và tối ưu hóa một trong những công ty công nghệ lớn nhất thế giới.

Những thành công nổi bật gồm:

• Đưa vốn hóa Apple từ khoảng 350 tỷ USD lên hơn 4.000 tỷ USD.
• Mở rộng đáng kể danh mục iPhone.
• Biến iPhone thành trung tâm của một hệ sinh thái sản phẩm và dịch vụ.
• Đưa mảng dịch vụ trở thành nguồn doanh thu khổng lồ.
• Mở rộng Apple tại Trung Quốc và các thị trường quốc tế.
• Định vị quyền riêng tư thành một giá trị quan trọng của thương hiệu.
• Phát triển Apple Watch, AirPods và hệ sinh thái thiết bị đeo.

Những hạn chế và thất bại đáng chú ý gồm:

• Chưa tạo ra sản phẩm nào có sức ảnh hưởng tương đương iPhone.
• Vision Pro chưa trở thành sản phẩm đại chúng.
• Apple chậm hơn một số đối thủ trong cuộc đua AI tạo sinh.
• Siri thế hệ mới gặp trì hoãn.
• Apple vẫn phụ thuộc đáng kể vào doanh thu iPhone.
• Thị trường Trung Quốc ngày càng trở thành bài toán phức tạp.

Nhiệm kỳ của Tim Cook tại Apple có thể được xem là một trong những chương thành công nhất trong lịch sử doanh nghiệp Mỹ xét trên phương diện tạo ra giá trị cho cổ đông.

Ông tiếp quản một Apple đã có iPhone nhưng chưa phải một đế chế dịch vụ như hiện nay. Gần 15 năm sau, Apple sở hữu một hệ sinh thái khổng lồ gồm iPhone, Apple Watch, AirPods, dịch vụ số và nhiều nền tảng công nghệ khác.

Tuy nhiên, di sản của Cook cũng để lại một câu hỏi lớn cho người kế nhiệm: Apple có thể tạo ra một động lực tăng trưởng đủ lớn để giảm sự phụ thuộc vào iPhone hay không?

AI có thể là câu trả lời. Kính thông minh, robot hoặc một sản phẩm hoàn toàn mới cũng có thể trở thành chương tiếp theo.

Dù câu trả lời là gì, Tim Cook vẫn có thể tự hào rằng ông đã làm được điều không hề dễ dàng: kế nhiệm Steve Jobs và đưa Apple lên một quy mô mà ngay cả những người lạc quan nhất cũng khó hình dung vào năm 2011.

Câu hỏi thưfờng gặp về Tim Cook và Apple

Tim Cook trở thành CEO Apple từ khi nào?

Tim Cook trở thành CEO Apple vào năm 2011, sau khi Steve Jobs từ chức CEO vì vấn đề sức khỏe và qua đời không lâu sau đó.

Tim Cook có phải người tạo ra iPhone?

Không. iPhone được Apple ra mắt năm 2007 dưới thời Steve Jobs. Tuy nhiên, Tim Cook đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng danh mục iPhone, chuỗi cung ứng, thị trường quốc tế và hệ sinh thái xoay quanh sản phẩm này.

Thành công lớn nhất của Tim Cook là gì?

Một trong những thành công lớn nhất là biến Apple thành một công ty có quy mô vốn hóa hàng nghìn tỷ USD, đồng thời phát triển mạnh mảng dịch vụ và hệ sinh thái sản phẩm bên cạnh iPhone.

Tim Cook có thất bại trong lĩnh vực AI?

Apple bị đánh giá là chậm hơn một số đối thủ trong AI tạo sinh. Việc nâng cấp Siri bị trì hoãn cũng làm gia tăng những lo ngại về chiến lược AI của công ty. Tuy nhiên, Apple vẫn có lợi thế lớn về chip riêng, hệ sinh thái thiết bị và khả năng triển khai AI trên hàng tỷ thiết bị.

Tim Cook có rời hoàn toàn Apple?

Không. Theo thông tin trong nội dung nguồn, sau khi John Ternus đảm nhận vị trí CEO, Tim Cook sẽ giữ chức chủ tịch hội đồng quản trị Apple.