Robot hình người Trung Quốc đối mặt nút thắt lớn: Con người vẫn giỏi hơn trong nhiều công việc

Thị trường robot hình người Trung Quốc đang chứng kiến tốc độ phát triển đáng chú ý, với hàng loạt doanh nghiệp tăng tốc nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm. Tuy nhiên, phía sau những màn trình diễn công nghệ ấn tượng vẫn tồn tại một câu hỏi lớn: robot hình người đã thực sự đủ giỏi để làm việc hiệu quả như con người hay chưa?

Theo các lãnh đạo trong ngành robot phát biểu bên lề Hội nghị Robot Thế giới tại Bắc Kinh, câu trả lời hiện vẫn chưa hoàn toàn tích cực. Trở ngại lớn nhất đối với robot hình người không đơn thuần nằm ở phần cứng hay trí tuệ nhân tạo, mà là khả năng thực hiện công việc trong môi trường thực tế với độ chính xác, độ ổn định và hiệu suất đủ cao.

Nhà sáng lập Unitree, Wang Xingxing, cho rằng robot hiện nay vẫn chưa hiệu quả bằng con người và cần thêm thời gian để học các kỹ năng mới. Đây chính là một trong những nút thắt lớn nhất đang kìm hãm tốc độ thương mại hóa robot hình người.

Robot hình người vẫn chưa vượt qua được con người

Robot hình người được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những công nghệ quan trọng của nền kinh tế tự động hóa trong tương lai. Với thiết kế mô phỏng cơ thể con người, loại robot này có thể sử dụng các công cụ, di chuyển trong không gian vốn được thiết kế cho con người và thực hiện nhiều nhiệm vụ mà không cần thay đổi toàn bộ cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, khả năng thực hiện một nhiệm vụ trên thực tế lại phức tạp hơn rất nhiều so với việc robot có thể đi lại, chạy, nhảy hoặc thực hiện những động tác được lập trình sẵn.

Wang Xingxing, nhà sáng lập Unitree, nhấn mạnh rằng robot hiện chưa hiệu quả bằng con người và cần thời gian để học các kỹ năng mới.

Nhận định này đặc biệt đáng chú ý khi được đưa ra ngay sau thời điểm cổ phiếu Unitree tăng tới 460% trong ngày IPO. Tuy nhiên, cổ phiếu công ty sau đó đã giảm 18,7% vào thứ Năm, cho thấy kỳ vọng rất lớn của thị trường đối với ngành robot hình người cũng đi kèm với mức độ biến động cao.

Vấn đề cốt lõi là một robot có thể thực hiện được một nhiệm vụ không đồng nghĩa với việc nó có thể thực hiện nhiệm vụ đó nhanh, chính xác, ổn định và liên tục như con người.

Đối với doanh nghiệp, đây mới là thước đo quan trọng nhất.

Làm được 80% không khó, nhưng 99,9% lại là câu chuyện khác

Một trong những ví dụ rõ nhất về khoảng cách giữa trình diễn công nghệ và ứng dụng thực tế đến từ Keenon, một startup phát triển robot hình người.

Theo Giám đốc điều hành Wan Bin, việc hoàn thành khoảng 50% một nhiệm vụ tương đối dễ. Robot thậm chí có thể đạt mức hoàn thành 80% trong một số tình huống.

Nhưng khi yêu cầu tăng lên 99,9%, bài toán trở nên hoàn toàn khác.

Ở mức độ chính xác rất cao, robot phải có khả năng xử lý hàng loạt tình huống bất ngờ, môi trường thay đổi, vật thể khác nhau, hành vi con người không dự đoán trước và những lỗi nhỏ trong quá trình vận hành.

Đây chính là khoảng cách giữa một sản phẩm có thể trình diễn trên sân khấu và một hệ thống robot có thể được doanh nghiệp sử dụng hàng ngày.

Một nhà máy, khách sạn hay nhà hàng không chỉ cần robot “có thể làm”. Họ cần robot làm việc ổn định hàng nghìn lần, hạn chế lỗi, đảm bảo an toàn và không khiến doanh nghiệp phải thường xuyên có nhân viên can thiệp.

Do đó, mục tiêu 99,9% không chỉ là một con số kỹ thuật. Nó phản ánh yêu cầu rất cao của thị trường đối với độ tin cậy của robot.

Mỹ hạn chế robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài nhưng tác động hiện còn hạn chế

Một diễn biến khác đang thu hút sự chú ý là chính sách của Mỹ đối với các thiết bị robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài.

Tháng trước, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã bổ sung các thiết bị robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài, trong đó có robot hình người, vào danh sách các mặt hàng bị hạn chế nhập khẩu vào Mỹ.

Thông báo không nêu rõ quốc gia cụ thể nào bị ảnh hưởng. Đồng thời, các nhà bán lẻ vẫn có thể nhập khẩu những mẫu robot đã được FCC phê duyệt trước đó.

Tuy nhiên, theo Jeff Burnstein, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Tự động hóa, tác động hiện tại đối với thị trường Mỹ chưa quá lớn.

Lý do khá đơn giản: số lượng robot hình người đang được sử dụng tại Mỹ vẫn còn rất nhỏ.

Điều này cho thấy thị trường robot hiện nay vẫn chưa hoàn toàn bước vào giai đoạn mà robot hình người trở thành một phần phổ biến trong dây chuyền sản xuất hoặc hoạt động dịch vụ.

Robot di động tự hành mới là phân khúc được sử dụng rộng rãi hơn

Theo Jeff Burnstein, tác động tiềm tàng tại Mỹ có thể nằm nhiều hơn ở nhóm robot di động tự hành.

Đây là loại robot đang được sử dụng trong các nhà máy với quy mô lớn hơn đáng kể so với robot hình người.

Robot di động tự hành có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ như vận chuyển hàng hóa, di chuyển vật liệu, hỗ trợ logistics nội bộ hoặc kết nối các khu vực khác nhau trong nhà máy.

Ưu điểm của nhóm robot này là doanh nghiệp không nhất thiết phải yêu cầu robot mô phỏng toàn bộ cơ thể con người.

Nếu một robot chuyên dụng có thể giải quyết một vấn đề cụ thể nhanh hơn, rẻ hơn và ổn định hơn robot hình người, doanh nghiệp có thể không có lý do để lựa chọn humanoid.

Đây chính là một thách thức lớn đối với các nhà sản xuất robot hình người.

Doanh nghiệp không quan tâm robot là hình người hay không

Jeff Burnstein cho biết phản hồi từ khách hàng Mỹ hiện nay khá thực tế.

Doanh nghiệp không nhất thiết phải nói rằng họ muốn robot hình người. Điều họ quan tâm là một giải pháp có thể giải quyết vấn đề đang tồn tại.

Nếu doanh nghiệp đang gặp vấn đề trong sản xuất, logistics hoặc vận hành, họ có thể lựa chọn robot hình người, robot truyền thống, robot cộng tác hoặc bất kỳ công nghệ nào khác nếu giải pháp đó hiệu quả.

Điều này đặt các nhà sản xuất robot hình người trước một yêu cầu rất rõ ràng: không chỉ chứng minh robot có thể làm được gì, mà phải chứng minh robot giải quyết vấn đề tốt hơn các phương án hiện có như thế nào.

Nói cách khác, công nghệ phải chuyển từ giai đoạn “trình diễn” sang giai đoạn “tạo ra giá trị kinh tế”.

Robot hình người phải đáp ứng ba điều kiện: rẻ, an toàn và sẵn sàng sử dụng

Theo Burnstein, để robot hình người thực sự được doanh nghiệp chấp nhận, sản phẩm cần phải đáp ứng một số yêu cầu cơ bản.

Đầu tiên là giá thành.

Một robot dù thông minh đến đâu nhưng có chi phí đầu tư quá cao sẽ khó được triển khai trên quy mô lớn. Doanh nghiệp cần tính toán bài toán hoàn vốn, chi phí bảo trì, đào tạo, phần mềm và vận hành trong suốt vòng đời sản phẩm.

Thứ hai là an toàn.

Robot hình người hoạt động trong môi trường có con người nên yêu cầu về an toàn cao hơn nhiều so với robot hoạt động trong khu vực được cách ly.

Robot phải có khả năng nhận biết người, vật thể, chướng ngại vật và phản ứng nhanh với những tình huống bất ngờ.

Thứ ba là khả năng sẵn sàng sử dụng.

Doanh nghiệp không muốn mua một robot cần nhiều tháng để lập trình và huấn luyện cho từng nhiệm vụ nhỏ. Họ cần một hệ thống có thể triển khai tương đối nhanh và tạo ra hiệu quả thực tế.

Keenon đã xuất xưởng hơn 100.000 robot

Keenon là một ví dụ cho thấy thị trường robot dịch vụ đã có mức độ thương mại hóa nhất định.

Theo CEO Wan Bin, Keenon đã xuất xưởng hơn 100.000 robot và kỳ vọng con số này sẽ vượt 150.000 chiếc vào cuối năm sau.

Công ty đang phát triển robot hình người để phối hợp với các robot giao hàng đơn giản hơn nhằm xử lý các công việc trong lĩnh vực dịch vụ giặt là khách sạn.

Mô hình này cho thấy tương lai của tự động hóa có thể không nhất thiết là một robot duy nhất thực hiện tất cả nhiệm vụ.

Thay vào đó, một hệ thống có thể bao gồm nhiều loại robot chuyên biệt, trong đó robot hình người đảm nhận những công việc yêu cầu thao tác linh hoạt, còn robot chuyên dụng xử lý các nhiệm vụ vận chuyển hoặc lặp đi lặp lại.

Các đối tác kinh doanh của Keenon bao gồm Buffalo Wild Wings và Hilton, cho thấy robot dịch vụ đang từng bước mở rộng phạm vi ứng dụng trong ngành nhà hàng và khách sạn.

Cuộc đua robot hình người mới chỉ bắt đầu

Những diễn biến tại Trung Quốc cho thấy cuộc đua robot hình người đang bước vào giai đoạn mới. Các doanh nghiệp có thể tạo ra những robot ngày càng nhanh, linh hoạt và thông minh hơn, nhưng khoảng cách giữa một robot có thể làm và một robot có thể làm việc hiệu quả trong thế giới thực vẫn còn rất lớn.

Thành công của ngành trong những năm tới sẽ không chỉ được đo bằng tốc độ robot chạy, khả năng giữ thăng bằng hay những màn trình diễn ấn tượng.

Thước đo quan trọng hơn sẽ là robot có thể làm việc bao nhiêu giờ mỗi ngày, tỷ lệ lỗi là bao nhiêu, chi phí trên mỗi nhiệm vụ thấp đến đâu và doanh nghiệp có thể thu hồi vốn trong thời gian bao lâu.

Nếu những bài toán này được giải quyết, robot hình người có thể chuyển từ một sản phẩm công nghệ gây chú ý thành một công cụ sản xuất thực sự.

Ngược lại, nếu robot vẫn cần quá nhiều thời gian để học, thường xuyên phải có con người hỗ trợ và có chi phí cao hơn các robot chuyên dụng, doanh nghiệp sẽ tiếp tục ưu tiên những giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả hơn.

Nút thắt lớn nhất của robot hình người vì thế không còn là việc chứng minh robot có thể giống con người đến đâu, mà là chứng minh robot có thể làm việc tốt đến mức nào.

Câu hỏi thường gặp về robot hình người Trung Quốc

Vì sao robot hình người vẫn chưa thay thế được con người?

Vấn đề lớn nhất nằm ở độ tin cậy và khả năng xử lý các tình huống phức tạp. Robot có thể thực hiện một nhiệm vụ nhưng vẫn gặp khó khăn khi môi trường thay đổi hoặc cần học một kỹ năng mới. Con người có khả năng thích nghi nhanh hơn trong nhiều tình huống thực tế.

Robot hình người có phải loại robot được sử dụng phổ biến nhất hiện nay?

Không. Theo nhận định được nêu trong nội dung, robot di động tự hành hiện được sử dụng trong các nhà máy nhiều hơn đáng kể so với robot hình người.

Điều gì quyết định khả năng thương mại hóa robot humanoid?

Ba yếu tố quan trọng gồm chi phí, độ an toàn và độ tin cậy. Robot cần tạo ra hiệu quả kinh tế đủ lớn để doanh nghiệp có lý do triển khai thay vì lựa chọn robot chuyên dụng hoặc các giải pháp tự động hóa khác.

Tại sao robot đạt 80% nhưng vẫn chưa đủ tốt?

Trong môi trường sản xuất và dịch vụ, một tỷ lệ lỗi nhỏ cũng có thể tạo ra chi phí lớn. Một robot hoàn thành 80% nhiệm vụ có thể vẫn cần con người can thiệp ở 20% còn lại. Vì vậy, nâng độ tin cậy lên gần 100% là bài toán khó hơn rất nhiều.

Robot hình người có tương lai không?

Có khả năng, nhưng tốc độ phổ cập sẽ phụ thuộc vào khả năng giảm giá thành, nâng độ tin cậy và chứng minh hiệu quả trong những công việc cụ thể. Robot hình người sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với robot chuyên dụng, robot cộng tác và các hệ thống tự động hóa hiện có.