Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ bật tăng trở lại, xóa sạch hiệu ứng can thiệp của Bộ trưởng Bessent

Sau khi Bộ Tài chính Mỹ công bố kế hoạch tăng quy mô mua lại trái phiếu dài hạn, lợi suất trái phiếu kho bạc đã giảm mạnh trong phiên trước. Tuy nhiên, sang phiên giao dịch ngày 20/8, đà giảm nhanh chóng bị xóa bỏ khi nhà đầu tư quay lại tập trung vào quy mô nợ công, nhu cầu phát hành lớn, lạm phát và những rủi ro dài hạn của thị trường trái phiếu.

Động thái này cho thấy bài toán mà Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đang đối mặt không đơn giản là điều chỉnh thanh khoản thị trường. Vấn đề sâu hơn nằm ở câu hỏi: ai sẽ hấp thụ lượng lớn trái phiếu Chính phủ Mỹ trong những năm tới và nhà đầu tư sẽ yêu cầu mức lợi suất bao nhiêu để tiếp tục nắm giữ chúng?

Lợi suất trái phiếu Mỹ bật tăng trở lại

Trong phiên giao dịch mới nhất, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm – một trong những mức lợi suất quan trọng nhất đối với toàn bộ hệ thống tài chính – đã tăng hơn 5 điểm cơ bản lên khoảng 4,704%.

Đáng chú ý, mức này đã cao hơn mức trước thời điểm Bộ Tài chính Mỹ công bố kế hoạch tăng quy mô chương trình mua lại trái phiếu.

Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm tăng hơn 5 điểm cơ bản lên khoảng 5,248%.

Đây là kỳ hạn đặc biệt được thị trường quan tâm bởi lợi suất dài hạn phản ánh không chỉ kỳ vọng về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), mà còn bao gồm kỳ vọng lạm phát, triển vọng tăng trưởng, tình trạng tài khóa và mức bù rủi ro mà nhà đầu tư yêu cầu khi cho Chính phủ Mỹ vay trong thời gian dài.

Lợi suất kỳ hạn 2 năm, vốn nhạy cảm hơn với kỳ vọng về chính sách lãi suất ngắn hạn của Fed, gần như đi ngang, ở khoảng 4,185%.

Về nguyên tắc, giá trái phiếu và lợi suất biến động ngược chiều nhau. Khi nhà đầu tư bán trái phiếu, giá giảm và lợi suất tăng; ngược lại, khi nhu cầu mua trái phiếu tăng, giá tăng và lợi suất giảm.

Một điểm cơ bản tương đương 0,01 điểm phần trăm.

Diễn biến mới nhất vì vậy cho thấy lực bán đã quay trở lại khá nhanh sau phản ứng tích cực ban đầu đối với chương trình mua lại của Bộ Tài chính.

Bessent tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu dài hạn

Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ tăng ít nhất gấp đôi quy mô các đợt mua lại trái phiếu dài hạn, từ mức tối đa 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt.

Chương trình mới áp dụng cho nhóm trái phiếu có kỳ hạn dài, trong đó có các phân khúc 10-20 năm và 20-30 năm, bắt đầu từ ngày 9/9 và kéo dài đến ngày 4/11/2026.

Mục tiêu của Bộ Tài chính là hỗ trợ thanh khoản ở phần dài hạn của đường cong lợi suất, nơi thị trường đang chịu sức ép lớn.

Động thái này được đưa ra sau khi lợi suất trái phiếu 30 năm tăng lên khoảng 5,34%, mức cao nhất kể từ năm 2007, trước khi giảm mạnh sau thông báo của Bộ Tài chính.

Ngay sau thông báo, lợi suất trái phiếu dài hạn giảm đáng kể. Lợi suất 30 năm có thời điểm giảm gần 10 điểm cơ bản xuống khoảng 5,19%.

Tuy nhiên, hiệu ứng này không kéo dài.

Đến phiên tiếp theo, lợi suất lại tăng trở lại, cho thấy nhà đầu tư không cho rằng việc mở rộng chương trình mua lại có thể giải quyết toàn bộ những nguyên nhân đang khiến lợi suất dài hạn tăng.

Vì sao lợi suất lại tăng ngay sau khi Chính phủ can thiệp?

Đây chính là điểm quan trọng nhất của diễn biến thị trường.

Nếu Chính phủ mua lại trái phiếu, về lý thuyết nhu cầu đối với trái phiếu tăng sẽ hỗ trợ giá và kéo lợi suất xuống. Nhưng thị trường trái phiếu Mỹ hiện đang phải đối mặt với những yếu tố có quy mô lớn hơn rất nhiều.

Đầu tiên là nợ công Mỹ đang tiến sát và đã vượt mốc 40.000 tỷ USD theo các cập nhật gần đây.

Thứ hai là thâm hụt ngân sách lớn khiến Chính phủ Mỹ vẫn cần phát hành thêm một lượng lớn trái phiếu để tài trợ cho hoạt động chi tiêu.

Thứ ba, thị trường đang phải hấp thụ lượng trái phiếu doanh nghiệp rất lớn, đặc biệt từ các công ty công nghệ và những doanh nghiệp đang tăng tốc đầu tư vào cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo.

Điều đó tạo ra một cuộc cạnh tranh về nguồn vốn.

Khi Chính phủ Mỹ và doanh nghiệp cùng cần huy động lượng tiền lớn, nhà đầu tư có thể yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro và cơ hội đầu tư thay thế.

Nói cách khác, chương trình mua lại trái phiếu có thể cải thiện thanh khoản nhưng không tự động giải quyết vấn đề cung – cầu vốn của nền kinh tế Mỹ.

Chương trình mua lại có quy mô lớn nhưng vẫn nhỏ so với thị trường

Bộ Tài chính Mỹ dự kiến triển khai các đợt mua lại với quy mô ít nhất 4 tỷ USD cho mỗi hoạt động thuộc nhóm kỳ hạn dài.

Tuy nhiên, xét trên quy mô toàn bộ thị trường trái phiếu Chính phủ Mỹ, con số này vẫn tương đối nhỏ.

Theo Reuters, các đợt mua lại bổ sung trong quý có thể tăng thêm ít nhất 14 tỷ USD, trong khi tổng mức mua lại tối đa của chương trình trong giai đoạn hiện tại có thể lên khoảng 83 tỷ USD nếu tính cả các kế hoạch đã công bố trước đó.

Điều này giải thích tại sao thị trường phản ứng tích cực ngay sau thông báo nhưng sau đó nhanh chóng quay lại trạng thái thận trọng.

Nhà đầu tư hiểu rằng chương trình có thể giúp giảm một số vấn đề về thanh khoản hoặc hỗ trợ một số kỳ hạn nhất định, nhưng không làm giảm ngay lượng nợ Chính phủ phải tài trợ.

Áp lực tài khóa đang trở thành vấn đề lớn hơn

Một trong những yếu tố quan trọng nhất phía sau đà tăng của lợi suất dài hạn là tình trạng tài khóa của Mỹ.

Khi tổng nợ công ngày càng lớn, chi phí trả lãi cũng trở thành một khoản chi ngân sách ngày càng đáng kể.

Nếu lợi suất duy trì ở mức cao, Chính phủ Mỹ phải trả nhiều tiền hơn để phát hành nợ mới và đảo nợ cũ.

Điều này có thể tạo ra một vòng lặp:

Nợ cao → nhu cầu phát hành lớn → nguồn cung trái phiếu tăng → nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn → chi phí trả lãi tăng → áp lực tài khóa tiếp tục lớn hơn.

Đây là lý do các nhà phân tích cho rằng vấn đề của lợi suất trái phiếu Mỹ không thể chỉ được giải quyết bằng các biện pháp kỹ thuật trên thị trường.

Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) cũng nhận định rằng những biện pháp của các nền kinh tế lớn nhằm hạn chế đà tăng lợi suất trái phiếu khó có thể mang lại hiệu quả bền vững nếu không có thay đổi chính sách sâu hơn hoặc một sự giảm tốc kinh tế đáng kể.

Nhà đầu tư còn phải cạnh tranh với nhu cầu vốn từ AI

Một yếu tố mới đang ngày càng được chú ý là làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo.

Các công ty công nghệ và doanh nghiệp liên quan đến AI đang cần nguồn vốn rất lớn để xây dựng trung tâm dữ liệu, hệ thống điện, máy chủ và hạ tầng tính toán.

Nhu cầu vốn này thúc đẩy hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Khi trái phiếu doanh nghiệp có lợi suất hấp dẫn hơn, nhà đầu tư có thể phân bổ một phần danh mục khỏi trái phiếu Chính phủ Mỹ.

Điều này đặc biệt đáng chú ý ở kỳ hạn dài, nơi nhà đầu tư không chỉ so sánh lợi suất danh nghĩa mà còn cân nhắc mức bù rủi ro giữa các loại tài sản.

Bởi vậy, áp lực từ AI không chỉ nằm ở câu chuyện công nghệ. Nó đang trở thành một yếu tố tài chính và thị trường vốn, góp phần tạo ra nhu cầu huy động vốn rất lớn.

Fed cũng khiến thị trường trái phiếu thận trọng

Bên cạnh Bộ Tài chính, nhà đầu tư đang theo dõi sát chính sách của Fed.

Biên bản cuộc họp FOMC tháng 7 cho thấy các quan chức Fed vẫn quan tâm tới rủi ro lạm phát. Nếu không có thêm tiến triển trong việc đưa lạm phát về mục tiêu, lãi suất có thể cần duy trì ở mức cao hơn trong thời gian dài hơn.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với trái phiếu kỳ hạn dài.

Nếu thị trường tin rằng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao, nhà đầu tư sẽ yêu cầu lợi suất cao hơn khi mua trái phiếu 10 năm hoặc 30 năm.

Ngược lại, nếu dữ liệu kinh tế cho thấy tăng trưởng giảm tốc mạnh và Fed bắt đầu nới lỏng, lợi suất dài hạn có thể chịu áp lực giảm.

Vì vậy, thị trường trái phiếu hiện phải cùng lúc theo dõi:

• Lạm phát Mỹ.
• Chính sách lãi suất của Fed.
• Thâm hụt ngân sách.
• Quy mô phát hành trái phiếu.
• Nhu cầu vốn của doanh nghiệp.
• Giá dầu và tình hình địa chính trị.
• Sức mạnh của đồng USD.
• Nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài đối với trái phiếu Mỹ.

Lợi suất 10 năm ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế

Không phải ngẫu nhiên mà lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm được xem là một trong những chỉ báo quan trọng nhất của thị trường tài chính.

Lợi suất này thường được sử dụng làm tham chiếu cho nhiều loại khoản vay dài hạn.

Khi lợi suất 10 năm tăng, chi phí vốn trên thị trường có thể tăng theo, bao gồm:

Vay mua nhà → vay mua ô tô → trái phiếu doanh nghiệp → chi phí đầu tư → định giá cổ phiếu.

Đặc biệt, thị trường bất động sản Mỹ rất nhạy cảm với lợi suất trái phiếu 10 năm bởi lãi suất thế chấp thường biến động cùng xu hướng của lợi suất trái phiếu Chính phủ.

Do đó, nếu lợi suất 10 năm tiếp tục duy trì quanh vùng cao, áp lực đối với thị trường nhà ở và hoạt động đầu tư có thể kéo dài.

Điều gì xảy ra nếu lợi suất 30 năm tiếp tục trên 5%?

Lợi suất 30 năm trên 5% không nhất thiết tạo ra khủng hoảng ngay lập tức, nhưng nó là tín hiệu quan trọng về chi phí vốn dài hạn của nền kinh tế.

Nếu lợi suất duy trì cao trong thời gian dài, Chính phủ Mỹ sẽ phải đối mặt với chi phí vay lớn hơn.

Doanh nghiệp cũng phải trả nhiều hơn khi phát hành nợ dài hạn.

Người tiêu dùng có thể phải đối mặt với chi phí tín dụng cao hơn.

Trong khi đó, các tài sản có mức định giá cao, đặc biệt là cổ phiếu tăng trưởng và một số phân khúc bất động sản, có thể chịu áp lực vì dòng tiền tương lai được chiết khấu với mức lãi suất cao hơn.

Một đợt can thiệp không thể xóa bỏ áp lực cấu trúc

Việc lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng trở lại sau cú giảm mạnh do thông báo mua lại của Bộ Tài chính là một tín hiệu đáng chú ý.

Nó cho thấy thị trường đang nhìn xa hơn một biện pháp hỗ trợ thanh khoản.

Bài toán lớn hơn là nợ công, thâm hụt ngân sách, nguồn cung trái phiếu và nhu cầu vốn ngày càng lớn của nền kinh tế Mỹ.

Bộ trưởng Scott Bessent đã phát đi tín hiệu rằng Bộ Tài chính sẵn sàng sử dụng các công cụ trong tay để hỗ trợ thị trường. Tuy nhiên, phản ứng của lợi suất cho thấy nhà đầu tư vẫn muốn có những giải pháp mang tính nền tảng hơn.

Trong ngắn hạn, lợi suất có thể tiếp tục biến động mạnh theo dữ liệu lạm phát, phát biểu của Fed và các đợt phát hành trái phiếu.

Trong dài hạn, câu hỏi quan trọng hơn sẽ là liệu Mỹ có thể kiểm soát tốc độ tăng nợ và thâm hụt ngân sách hay không.

Nếu không, lợi suất trái phiếu dài hạn có thể tiếp tục chịu áp lực tăng ngay cả khi Fed bắt đầu giảm lãi suất ngắn hạn.

Đây chính là nghịch lý mà thị trường đang phải đối mặt: Fed có thể muốn nới lỏng chính sách để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng nếu nhà đầu tư lo ngại về nợ công và nguồn cung trái phiếu, lợi suất dài hạn vẫn có thể tăng.

Và khi lợi suất 10 năm và 30 năm duy trì ở mức cao, tác động sẽ không chỉ nằm trên thị trường trái phiếu mà còn lan sang chứng khoán, bất động sản, tín dụng, tỷ giá và toàn bộ chi phí vốn của nền kinh tế Mỹ.

Câu hỏi thường gặp về trái phiếu Mỹ

Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng có nghĩa là giá trái phiếu giảm?

Đúng. Giá trái phiếu và lợi suất có quan hệ ngược chiều. Khi nhu cầu bán trái phiếu tăng, giá giảm và lợi suất tăng. Ngược lại, khi giá trái phiếu tăng, lợi suất giảm.

Vì sao Bộ Tài chính Mỹ mua lại trái phiếu?

Mục tiêu chính của chương trình là hỗ trợ thanh khoản ở các kỳ hạn nhất định và giúp thị trường hoạt động hiệu quả hơn. Trong kế hoạch mới, Bộ Tài chính tăng quy mô mua lại trái phiếu dài hạn lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi hoạt động, áp dụng từ ngày 9/9 đến 4/11/2026.

Mua lại trái phiếu có làm giảm nợ công Mỹ không?

Không nhất thiết. Đây chủ yếu là công cụ quản lý danh mục nợ và hỗ trợ thanh khoản. Nó không đồng nghĩa với việc Chính phủ Mỹ giải quyết được thâm hụt ngân sách hoặc đảo ngược xu hướng tăng của tổng nợ.

Vì sao lợi suất 30 năm đáng quan tâm?

Lợi suất 30 năm phản ánh kỳ vọng dài hạn về lạm phát, tăng trưởng, lãi suất và tình trạng tài khóa. Đây cũng là thước đo quan trọng đối với chi phí vay dài hạn của Chính phủ và khu vực tư nhân.

Fed có kiểm soát trực tiếp lợi suất 30 năm không?

Không hoàn toàn. Fed tác động mạnh đến lãi suất ngắn hạn thông qua chính sách tiền tệ, nhưng lợi suất dài hạn được quyết định bởi cung – cầu trái phiếu, kỳ vọng lạm phát, tăng trưởng kinh tế, nhu cầu vốn và phần bù rủi ro.