Giá Sản Xuất Mỹ Tăng Mạnh Nhất Từ Năm 2022: Khủng Hoảng Năng Lượng Đẩy Lạm Phát Leo Thang, Fed Đứng Trước Áp Lực Tăng Lãi Suất

Nền kinh tế Mỹ đang đối mặt với làn sóng lạm phát mới khi chỉ số giá sản xuất (PPI) trong tháng 5 ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ cuối năm 2022. Nguyên nhân chính đến từ sự leo thang của giá năng lượng sau những biến động địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là cuộc xung đột liên quan đến Iran.

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Lao động Mỹ công bố ngày thứ Năm, chỉ số giá sản xuất đã tăng 6,5% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tốc độ tăng cao nhất kể từ tháng 11/2022. Trên cơ sở hàng tháng, PPI tăng 1,1%, tương đương mức tăng của tháng trước.

Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng đây là tín hiệu đáng lo ngại bởi PPI thường được xem là chỉ báo sớm cho xu hướng lạm phát tiêu dùng trong những tháng tiếp theo.

Giá xăng tăng sốc kéo theo áp lực lạm phát

Động lực chính thúc đẩy đà tăng của PPI là giá năng lượng, đặc biệt là giá xăng bán buôn.

Số liệu cho thấy:

• Giá xăng bán buôn tăng hơn 23% so với tháng trước.
• Tăng gần 70% so với cùng kỳ năm ngoái.
• Giá xăng bán lẻ tại Mỹ duy trì trên mức 4 USD/gallon kể từ tháng 3.

Mặc dù giá nhiên liệu đã có dấu hiệu hạ nhiệt trong những ngày gần đây, nhưng mức giá hiện tại vẫn được đánh giá là cao đối với người tiêu dùng Mỹ.

Đáng chú ý, mùa du lịch hè – thời điểm nhu cầu nhiên liệu tăng mạnh nhất trong năm – mới chỉ bắt đầu. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng giá năng lượng có thể tiếp tục neo ở mức cao trong những tháng tới.

Lạm phát tiêu dùng tiếp tục tăng tốc

Báo cáo PPI được công bố chỉ một ngày sau khi Bộ Lao động Mỹ thông báo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,2% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm trước, mức tăng mạnh nhất trong vòng ba năm.

Một số nhóm hàng hóa và dịch vụ ghi nhận mức tăng đáng kể:

• Giá xăng tăng gần 41%.
• Giá vé máy bay tăng gần 27%.
• Nhiều dịch vụ vận tải và du lịch đồng loạt tăng giá.

Nếu loại bỏ các yếu tố biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng, chỉ số giá sản xuất cốt lõi vẫn tăng 0,4% theo tháng và tăng 4,9% theo năm.

Điều này cho thấy áp lực lạm phát không chỉ đến từ năng lượng mà còn đang lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Fed đối mặt áp lực điều chỉnh chính sách tiền tệ

Trong bối cảnh lạm phát đang cao hơn rất nhiều so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), giới đầu tư ngày càng tin rằng ngân hàng trung ương sẽ phải hành động mạnh tay hơn.

Hiện tại, Fed được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp chính sách sắp tới. Tuy nhiên, thị trường tài chính đang đặt cược khả năng xuất hiện thêm một đợt tăng lãi suất vào cuối năm 2026.

Ông Stephen Brown, Kinh tế trưởng khu vực Bắc Mỹ của Capital Economics, nhận định:

Các thành phần giá sản xuất được sử dụng để tính toán chỉ số PCE đã tăng mạnh hơn dự kiến, củng cố quan điểm rằng Fed có thể phải nâng lãi suất trong những tháng tới.

PCE (Personal Consumption Expenditures) là thước đo lạm phát được Fed sử dụng nhiều nhất khi đưa ra các quyết định chính sách tiền tệ.

Căng thẳng Trung Đông làm rung chuyển thị trường dầu mỏ

Một trong những yếu tố tạo ra cú sốc giá năng lượng hiện nay là sự gián đoạn nguồn cung dầu sau các diễn biến quân sự tại Trung Đông.

Sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào cuối tháng 2, Iran đã thực hiện các biện pháp làm gián đoạn hoạt động vận tải dầu qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu.

Hệ quả là:

• Giá dầu thế giới tăng mạnh.
• Chi phí năng lượng leo thang.
• Chuỗi cung ứng nhiên liệu toàn cầu chịu áp lực lớn.

Theo cảnh báo từ S&P Global Energy, lượng tồn kho dầu thô của Mỹ đang giảm nhanh trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ mùa hè gia tăng.

Ông Aaron Brady, chuyên gia của S&P Global Energy, cho biết mức tồn kho hiện vẫn cao hơn ngưỡng tối thiểu cần thiết để vận hành hệ thống năng lượng. Tuy nhiên, nếu gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông tiếp tục kéo dài, Mỹ có thể phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu trong quý III.

Các chuyên gia thậm chí cảnh báo ngành lọc dầu Mỹ có thể tiến gần tới “vùng nguy hiểm” nếu lượng dự trữ tiếp tục suy giảm trong thời gian dài.

Tác động tới kinh tế và chính trị Mỹ

Áp lực lạm phát đang trở thành vấn đề kinh tế quan trọng nhất đối với người dân Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Giá xăng cao, chi phí sinh hoạt tăng và lãi suất duy trì ở mức cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập khả dụng của các hộ gia đình.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với chi phí sản xuất gia tăng, làm giảm lợi nhuận và ảnh hưởng tới các kế hoạch đầu tư mở rộng.

Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục kéo dài, nền kinh tế Mỹ có thể đứng trước nguy cơ tăng trưởng chậm lại trong khi lạm phát vẫn duy trì ở mức cao – một kịch bản thường được gọi là “stagflation” (lạm phát đình trệ).

Diễn biến mới nhất của chỉ số giá sản xuất cho thấy áp lực lạm phát tại Mỹ vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Cú sốc năng lượng xuất phát từ những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đang tác động mạnh tới thị trường nhiên liệu, kéo theo chi phí sản xuất leo thang trên diện rộng.

Trong bối cảnh đó, Fed có thể sẽ phải cân nhắc các biện pháp thắt chặt tiền tệ mạnh mẽ hơn để kiểm soát lạm phát. Những tháng tới sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định liệu nền kinh tế Mỹ có thể hạ nhiệt giá cả mà vẫn duy trì được tăng trưởng hay không.