Lạm phát Trung Quốc tăng mạnh vì chiến tranh Iran: Giá sản xuất cao nhất 3 năm, áp lực mới với kinh tế toàn cầu

Lạm phát Trung Quốc tăng vượt kỳ vọng vì cú sốc năng lượng toàn cầu

Nền kinh tế Trung Quốc vừa ghi nhận một diễn biến đáng chú ý khi lạm phát tiêu dùng và giá sản xuất đồng loạt tăng mạnh trong tháng 4/2026. Nguyên nhân chủ yếu đến từ cuộc chiến Iran cùng tác động dây chuyền của việc phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 tăng 1,2% so với cùng kỳ năm trước, vượt xa mức dự báo 0,9% của giới phân tích và cao hơn mức tăng 1% trong tháng 3.

Trong khi đó, chỉ số giá sản xuất (PPI) tăng tới 2,8%, đánh dấu mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 7/2022. Đây được xem là tín hiệu đảo chiều quan trọng sau nhiều năm Trung Quốc phải đối mặt với áp lực giảm phát kéo dài.

Chiến tranh Iran làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu

Nguyên nhân lớn nhất đẩy lạm phát Trung Quốc tăng mạnh đến từ cú sốc giá năng lượng toàn cầu. Việc giao thông qua eo biển Hormuz bị gián đoạn khiến chuỗi cung ứng dầu mỏ và nguyên liệu thô toàn cầu chịu áp lực nghiêm trọng.

Là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, Trung Quốc không tránh khỏi tác động tiêu cực. Dữ liệu chính thức cho thấy nhập khẩu dầu thô của nước này giảm tới 20% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái.

Giá xăng bán lẻ tại Trung Quốc tăng vọt 19,3%, kéo theo hàng loạt lĩnh vực sản xuất chịu áp lực chi phí lớn hơn. Đặc biệt:

• Giá khai thác kim loại màu tăng 38,9%
• Giá khai thác dầu khí tăng 28,6%
• Giá chế biến dầu và than đá tăng 14,2%

Nhiều ngành công nghiệp buộc phải chuyển sang sử dụng than đá như nguồn năng lượng thay thế, khiến nhu cầu nhiên liệu tăng mạnh.

Ngành AI và công nghệ tiếp tục đẩy chi phí sản xuất leo thang

Ngoài yếu tố năng lượng, nhu cầu bùng nổ về trí tuệ nhân tạo (AI) và sức mạnh tính toán cũng góp phần khiến chi phí sản xuất tại Trung Quốc tăng cao.

Theo chuyên gia thống kê trưởng Dong Lijuan của NBS, nhu cầu đối với thiết bị lưu trữ dữ liệu, sợi quang và hạ tầng tính toán AI đang gia tăng nhanh chóng. Điều này làm giảm cạnh tranh giá trong nhiều lĩnh vực công nghệ và khiến giá thành sản xuất leo thang.

Xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch của nền kinh tế Trung Quốc sang các ngành công nghệ cao, nhưng đồng thời cũng tạo thêm áp lực lạm phát cho doanh nghiệp.

Chi tiêu nghỉ lễ giúp thúc đẩy lạm phát tiêu dùng

Một yếu tố khác góp phần nâng CPI là nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh trong các kỳ nghỉ lễ như Thanh Minh, Ngày Lao động và kỳ nghỉ xuân tại nhiều địa phương.

Doanh số bán lẻ trong kỳ nghỉ lễ Lao động kéo dài đến ngày 5/5 tăng 14,3% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt mức tăng 13,7% trong dịp Tết Nguyên đán hồi đầu năm.

Tuy nhiên, dù tiêu dùng lễ hội tăng trưởng tích cực, nền kinh tế Trung Quốc nhìn chung vẫn đối mặt nhiều khó khăn:

• Doanh số bán lẻ tháng 3 chỉ tăng 1,7%, thấp hơn kỳ vọng
• Đầu tư bất động sản giảm 11,2%
• Thị trường nhà đất tiếp tục suy yếu

Điều này cho thấy nhu cầu nội địa vẫn chưa thực sự phục hồi bền vững.

Trung Quốc có thể “thoát giảm phát” nhưng rủi ro vẫn lớn

Theo nhận định của Nomura, Bắc Kinh có thể hoan nghênh sự gia tăng lạm phát hiện nay sau ba năm chịu sức ép giảm phát kéo dài. Tuy nhiên, lạm phát do chi phí đầu vào tăng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Khi giá nguyên vật liệu và năng lượng leo thang, biên lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị thu hẹp. Đồng thời, người tiêu dùng cũng có nguy cơ giảm chi tiêu vì chi phí sinh hoạt tăng cao.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu cú sốc năng lượng kéo dài, áp lực đối với nền kinh tế Trung Quốc sẽ ngày càng lớn bất chấp nguồn dự trữ dầu chiến lược và việc mở rộng năng lượng tái tạo.

Xuất khẩu Trung Quốc vẫn tăng mạnh bất chấp bất ổn toàn cầu

Trong bối cảnh nhu cầu nội địa suy yếu, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng lớn của kinh tế Trung Quốc.

Tháng 4, xuất khẩu tăng 14,1% so với cùng kỳ năm ngoái, giúp thặng dư thương mại hàng tháng đạt 84,8 tỷ USD. Trung Quốc hiện tiến gần tới năm thứ ba liên tiếp ghi nhận thặng dư thương mại khoảng 1.000 tỷ USD.

Đáng chú ý, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ đã mở rộng lên 87,7 tỷ USD tính đến thời điểm hiện tại.

Diễn biến này sẽ trở thành chủ đề quan trọng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị tới Bắc Kinh tham dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Trung Quốc muốn đóng vai trò trung gian trong khủng hoảng Trung Đông

Theo Goldman Sachs, Bắc Kinh đang cố gắng định vị mình như một bên trung gian tích cực nhằm mở lại eo biển Hormuz và giảm căng thẳng Trung Đông.

Tuần trước, Trung Quốc đã tiếp đón Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, cho thấy Bắc Kinh muốn gia tăng ảnh hưởng ngoại giao trong khu vực.

Các nhà phân tích cho rằng cuộc chiến Iran, thương mại Mỹ – Trung, Đài Loan và kiểm soát xuất khẩu công nghệ sẽ là những chủ đề nóng tại hội nghị sắp tới giữa ông Trump và ông Tập.

Chính sách tiền tệ Trung Quốc sẽ ra sao?

Theo chuyên gia Lynn Song của ING, dữ liệu lạm phát tích cực cùng đà tăng trưởng xuất khẩu có thể khiến Ngân hàng Trung ương Trung Quốc chưa vội cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn.

Dù vậy, nếu kinh tế suy giảm mạnh hơn trong nửa cuối năm, khả năng Bắc Kinh cắt giảm lãi suất vẫn được đánh giá cao hơn so với việc tăng lãi suất.

Trong khi đó, ANZ Research dự báo lạm phát tiêu dùng cả năm 2026 của Trung Quốc sẽ ở mức khoảng 1,2%.