Trung Quốc chuyển hướng tấn công chưng cất AI sang OpenAI sau khi Anthropic siết chặt kiểm soát

Các công ty AI Trung Quốc chuyển hướng sang mô hình GPT-6 Astra

Cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo giữa Mỹ và Trung Quốc đang xuất hiện một diễn biến mới khi các công ty AI Trung Quốc được cho là đã chuyển hướng hoạt động chưng cất mô hình sang các hệ thống tiên tiến của OpenAI. Động thái này diễn ra sau khi Anthropic tăng cường các biện pháp kiểm soát, hạn chế khả năng truy cập và khai thác mô hình Claude nhằm ngăn chặn những hoạt động chưng cất bị cho là trái phép.

Theo thông tin được The Information đăng tải ngày 28, dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề, một số công ty trí tuệ nhân tạo Trung Quốc đang nhắm mục tiêu vào GPT-6 Astra, mô hình AI hàng đầu được OpenAI giới thiệu hồi tháng 9. Đây được cho là mục tiêu mới trong hoạt động thu thập dữ liệu đầu ra để phục vụ quá trình phát triển các mô hình AI nội địa.

Trước đó, các công ty Trung Quốc được cho là thường xuyên sử dụng Anthropic Claude làm nguồn tham chiếu để huấn luyện những mô hình AI của riêng mình. Tuy nhiên, khi Anthropic bắt đầu triển khai các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn, khả năng tiếp cận Claude bị hạn chế, khiến một số doanh nghiệp phải tìm kiếm những mô hình thay thế.

Trong bối cảnh đó, OpenAI trở thành mục tiêu đáng chú ý. Theo các nguồn tin được dẫn lại, những mô hình của OpenAI có thể được sử dụng để thu thập lượng lớn câu trả lời, từ đó phục vụ việc huấn luyện và cải thiện năng lực của các hệ thống AI do Trung Quốc phát triển.

Diễn biến này cho thấy cuộc cạnh tranh AI không chỉ nằm ở khả năng xây dựng mô hình lớn, phát triển chip bán dẫn hay mở rộng trung tâm dữ liệu. Việc tiếp cận dữ liệu huấn luyện, năng lực suy luận và những kỹ thuật tối ưu hóa mô hình cũng đang trở thành một mặt trận quan trọng giữa các doanh nghiệp công nghệ Mỹ và Trung Quốc.

Chưng cất AI là gì và tại sao các công ty Trung Quốc quan tâm?

Chưng cất mô hình AI (AI Distillation) là một phương pháp huấn luyện trong đó một mô hình lớn, thường được gọi là mô hình giáo viên, cung cấp dữ liệu đầu ra để hỗ trợ đào tạo một mô hình nhỏ hơn, được gọi là mô hình học sinh.

Thay vì phải xây dựng toàn bộ năng lực từ đầu, nhà phát triển có thể đặt ra một lượng lớn câu hỏi có hệ thống cho mô hình AI tiên tiến. Sau đó, các câu trả lời thu được được sử dụng làm dữ liệu huấn luyện nhằm giúp mô hình mới học cách xử lý thông tin, suy luận và giải quyết những nhiệm vụ tương tự.

Phương pháp này có thể giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí phát triển. Một doanh nghiệp không nhất thiết phải đầu tư nguồn lực khổng lồ để xây dựng một mô hình có quy mô tương đương hệ thống hàng đầu thế giới, nhưng vẫn có cơ hội tạo ra sản phẩm sở hữu năng lực đáng kể trong một số lĩnh vực.

Đây cũng là lý do chưng cất trở thành một kỹ thuật quan trọng trong ngành AI.

Tuy nhiên, vấn đề gây tranh cãi nằm ở cách thức thu thập dữ liệu và quyền sử dụng kết quả đầu ra của mô hình gốc.

Chưng cất AI không mặc nhiên là hành vi bất hợp pháp. Đây là một kỹ thuật huấn luyện được sử dụng trong ngành công nghệ. Tuy nhiên, nếu một doanh nghiệp cố tình tạo hàng loạt tài khoản giả, sử dụng các phương thức tự động để khai thác trái phép mô hình thương mại hoặc vi phạm điều khoản dịch vụ nhằm thu thập dữ liệu, hoạt động đó có thể dẫn đến những tranh chấp về quyền sử dụng, bảo mật và sở hữu trí tuệ.

Các công ty AI Mỹ cho rằng một số doanh nghiệp Trung Quốc đang lợi dụng phương pháp này để khai thác năng lực của những mô hình tiên tiến mà không phải chịu đầy đủ chi phí nghiên cứu và phát triển tương ứng.

DeepSeek và Moonshot AI được nhắc đến trong hoạt động chưng cất

Theo thông tin được The Information dẫn lại, hai sản phẩm AI đáng chú ý có liên quan đến diễn biến này là Kimi K3.1 Pro của Moonshot AI và V4.1-Flash 1017 của DeepSeek.

Các nguồn tin cho biết Kimi K3.1 Pro, được Moonshot AI giới thiệu trong tuần trước, cùng với V4.1-Flash 1017 do DeepSeek phát hành ngày 17, được cho là đã hưởng lợi từ quá trình chưng cất sử dụng mô hình Astra của OpenAI.

Đối với DeepSeek, quá trình này được cho là đã góp phần cải thiện điểm hiệu năng của V4.1-Flash 1017 lên mức 75 điểm. Kết quả này cao hơn 4,1 điểm so với phiên bản trước đó.

Nếu những thông tin trên được xác nhận, đây sẽ là một ví dụ đáng chú ý về cách các doanh nghiệp AI có thể tận dụng đầu ra từ những mô hình hàng đầu để cải thiện nhanh chóng sản phẩm của mình.

Đối với các công ty Trung Quốc, phương pháp này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh ngành AI nước này đang phải đối mặt với nhiều hạn chế về khả năng tiếp cận chip bán dẫn tiên tiến và những công nghệ quan trọng từ Mỹ.

Việc tận dụng dữ liệu đầu ra của các mô hình AI mạnh có thể giúp rút ngắn quá trình phát triển, giảm chi phí thử nghiệm và cải thiện chất lượng sản phẩm.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc một mô hình đạt điểm số cao hơn và việc chứng minh mô hình đó được phát triển thông qua chưng cất từ một hệ thống cụ thể. Những thông tin về nguồn dữ liệu huấn luyện và phương pháp phát triển cần được kiểm chứng độc lập.

Anthropic từng cảnh báo về hoạt động chưng cất của các công ty AI Trung Quốc

Tranh cãi xung quanh hoạt động chưng cất AI không phải vấn đề mới.

Anthropic và chính phủ Mỹ đã nhiều lần bày tỏ quan ngại về việc một số doanh nghiệp Trung Quốc bị cáo buộc sử dụng các mô hình AI của Mỹ để phát triển sản phẩm cạnh tranh.

Trong một báo cáo được công bố vào tháng 9 năm trước, Anthropic cho biết đã phát hiện hoạt động chưng cất có hệ thống liên quan đến bảy công ty AI Trung Quốc. Trong số những cái tên được đề cập có Alibaba, Moonshot AI và DeepSeek.

Theo Anthropic, những hoạt động này được thực hiện thông qua việc tạo ra số lượng lớn yêu cầu gửi đến mô hình Claude, thu thập câu trả lời và sử dụng dữ liệu thu được để phục vụ quá trình huấn luyện các mô hình khác.

Điều khiến Anthropic lo ngại là quy mô và tính có tổ chức của hoạt động khai thác. Thay vì sử dụng mô hình theo cách thông thường, các tài khoản bị nghi ngờ có thể gửi lượng lớn câu hỏi được thiết kế nhằm khai thác những năng lực cụ thể của Claude.

Những câu hỏi này có thể tập trung vào khả năng lập trình, suy luận toán học, phân tích dữ liệu và giải quyết các nhiệm vụ phức tạp.

Nếu được thực hiện ở quy mô lớn, hoạt động này có thể tạo ra một kho dữ liệu đầu ra đáng kể, giúp mô hình AI khác học hỏi từ những năng lực đã được phát triển thông qua quá trình nghiên cứu tốn kém của nhà cung cấp ban đầu.

Anthropic tăng cường bảo mật, chặn hàng chục nghìn tài khoản đáng ngờ

Để đối phó với tình trạng trên, Anthropic đã triển khai các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn trong đầu tháng này.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là tăng cường xác minh danh tính tài khoản nhằm hạn chế việc sử dụng tài khoản giả mạo để truy cập và khai thác mô hình AI.

Công ty cũng cho biết đã chặn hàng chục nghìn tài khoản bị xác định có dấu hiệu hoạt động độc hại, đồng thời áp dụng các hạn chế truy cập đối với những trường hợp phát hiện hành vi bất thường.

Những biện pháp này được thiết kế nhằm phát hiện và ngăn chặn các hoạt động thu thập dữ liệu có hệ thống, đặc biệt là những yêu cầu được gửi đi với tần suất lớn và có dấu hiệu phục vụ mục đích tái tạo năng lực của mô hình.

Anthropic tuyên bố rằng sau khi triển khai các biện pháp bảo mật mới, những nỗ lực trích xuất thông tin đã giảm mạnh. Lượng dữ liệu bị các đối tượng tìm cách thu thập được cho là chỉ còn khoảng 1/10 đến 1/100 so với trước đây.

Điều đó tương đương mức giảm khoảng 90-99% theo số liệu mà công ty công bố.

Đây là một kết quả đáng chú ý đối với Anthropic, bởi việc kiểm soát hoạt động khai thác mô hình không chỉ liên quan đến bảo vệ dữ liệu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

Các mô hình AI tiên tiến thường được phát triển thông qua hàng tỷ USD đầu tư vào nghiên cứu, hạ tầng tính toán, dữ liệu và đội ngũ kỹ sư. Nếu những năng lực này có thể bị khai thác trên quy mô lớn để huấn luyện sản phẩm cạnh tranh, lợi thế kinh tế của doanh nghiệp phát triển mô hình gốc có thể bị suy giảm.

OpenAI trở thành mục tiêu mới sau khi Claude bị siết kiểm soát

Việc Anthropic tăng cường các biện pháp bảo vệ được cho là đã khiến một số công ty AI Trung Quốc chuyển hướng sang những mô hình khác dễ tiếp cận hơn.

Trong diễn biến mới, GPT-6 Astra của OpenAI được nhắc đến như một mục tiêu thay thế đáng chú ý.

Điều này đặt OpenAI trước một thách thức tương tự Anthropic: làm thế nào để duy trì khả năng cung cấp dịch vụ AI rộng rãi nhưng vẫn ngăn chặn việc khai thác mô hình trái phép.

Một mặt, các nhà phát triển cần cho phép người dùng và doanh nghiệp tiếp cận mô hình để xây dựng ứng dụng, nghiên cứu và triển khai các giải pháp thực tế. Mặt khác, họ phải bảo vệ hệ thống trước những hoạt động tự động hóa quy mô lớn nhằm thu thập đầu ra phục vụ mục đích cạnh tranh.

Người phát ngôn của OpenAI cho biết công ty rất coi trọng vấn đề này và đang nỗ lực giải quyết.

Phát biểu trên cho thấy OpenAI đã chú ý đến những rủi ro liên quan đến việc khai thác mô hình, dù những biện pháp cụ thể mà công ty sẽ triển khai vẫn cần được theo dõi thêm.

Nếu tình trạng chưng cất trái phép tiếp tục gia tăng, các nhà cung cấp AI lớn có thể phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ nhận diện hành vi bất thường, xác minh tài khoản, giới hạn tốc độ truy cập và giám sát những mẫu truy vấn có dấu hiệu bất thường.

Cuộc chiến chưng cất AI có thể làm thay đổi ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo

Diễn biến giữa OpenAI, Anthropic và các công ty AI Trung Quốc phản ánh một vấn đề lớn hơn trong ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo: giá trị của một mô hình không chỉ nằm ở thuật toán mà còn ở năng lực suy luận, dữ liệu, hạ tầng và quá trình huấn luyện.

Đối với những doanh nghiệp đầu tư hàng tỷ USD phát triển mô hình nền tảng, việc bảo vệ năng lực cốt lõi có ý nghĩa sống còn.

Trong khi đó, các công ty AI mới nổi luôn tìm cách rút ngắn khoảng cách công nghệ với những đối thủ dẫn đầu. Chưng cất là một trong những phương pháp có thể giúp họ giảm đáng kể chi phí phát triển nếu được triển khai trong khuôn khổ hợp pháp.

Tuy nhiên, nếu các hoạt động khai thác trái phép được chứng minh, cuộc cạnh tranh có thể chuyển từ lĩnh vực nghiên cứu và thương mại sang những tranh chấp sâu rộng hơn về bảo mật, sở hữu trí tuệ và quản lý công nghệ.

Một hệ quả khác là các nhà cung cấp AI có thể ngày càng thận trọng hơn trong việc mở quyền truy cập vào những mô hình mạnh nhất. Điều này có thể ảnh hưởng đến các nhà phát triển độc lập, doanh nghiệp nhỏ và cộng đồng nghiên cứu vốn phụ thuộc vào API để xây dựng sản phẩm.

Về dài hạn, cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc có thể không chỉ được quyết định bởi việc quốc gia nào sở hữu mô hình mạnh hơn, mà còn bởi khả năng bảo vệ công nghệ, tối ưu chi phí huấn luyện và xây dựng hệ sinh thái AI bền vững.

Diễn biến mới liên quan đến GPT-6 Astra cho thấy các công ty AI hàng đầu đang phải đối mặt với một thách thức ngày càng phức tạp: vừa mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ, vừa ngăn chặn những hoạt động khai thác có thể làm suy giảm lợi thế cạnh tranh của mình.

Việc các công ty AI Trung Quốc được cho là chuyển hướng từ Claude sang GPT-6 Astra cho thấy cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo đang bước vào giai đoạn mới, nơi dữ liệu đầu ra và năng lực suy luận của các mô hình hàng đầu trở thành tài sản có giá trị chiến lược. Đối với OpenAI và Anthropic, bảo vệ công nghệ trước nguy cơ khai thác trái phép sẽ là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong cuộc đua AI toàn cầu.

Nguồn tham khảo: The Information; các thông tin và tuyên bố liên quan từ Anthropic và OpenAI.

Câu hỏi thường gặp về vụ việc OpenAI và chưng cất AI

1. Chưng cất mô hình AI là gì?

Chưng cất AI là phương pháp sử dụng đầu ra từ một mô hình lớn để huấn luyện mô hình nhỏ hơn. Nhà phát triển thu thập câu trả lời từ mô hình gốc rồi sử dụng dữ liệu này để cải thiện khả năng suy luận và xử lý nhiệm vụ của mô hình mới.

2. Vì sao các công ty AI Trung Quốc được cho là chuyển từ Claude sang GPT-6 Astra?

Theo thông tin được The Information dẫn lại, Anthropic đã tăng cường xác minh danh tính, chặn các tài khoản đáng ngờ và hạn chế hoạt động khai thác mô hình. Vì vậy, một số công ty Trung Quốc được cho là chuyển sang sử dụng mô hình OpenAI làm nguồn dữ liệu thay thế.

3. Những công ty Trung Quốc nào được nhắc đến trong vụ việc?

Hai cái tên đáng chú ý là DeepSeek và Moonshot AI. Các sản phẩm được đề cập gồm V4.1-Flash 1017 và Kimi K3.1 Pro.

4. Anthropic đã làm gì để ngăn chặn hoạt động chưng cất trái phép?

Anthropic tăng cường xác minh danh tính, chặn hàng chục nghìn tài khoản bị nghi ngờ có hoạt động độc hại và áp dụng hạn chế truy cập đối với những tài khoản có dấu hiệu bất thường.

5. Chưng cất AI có phải hành vi bất hợp pháp không?

Không phải mọi hoạt động chưng cất đều bất hợp pháp. Đây là một kỹ thuật huấn luyện AI phổ biến. Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu bằng tài khoản giả, tự động khai thác trái phép hoặc vi phạm điều khoản dịch vụ có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý.

6. OpenAI phản ứng như thế nào trước thông tin này?

Người phát ngôn OpenAI cho biết công ty rất coi trọng vấn đề và đang nỗ lực giải quyết. Những biện pháp cụ thể tiếp theo của công ty vẫn cần được theo dõi.