Nền kinh tế Mỹ đang đứng trước một nghịch lý đáng chú ý: tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức rất thấp theo tiêu chuẩn lịch sử, nhưng tốc độ tuyển dụng lại giảm mạnh và nhiều người dân vẫn cảm nhận áp lực kinh tế qua chi phí sinh hoạt, tiền lương và khả năng tìm việc.
Theo báo cáo mới nhất của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), tỷ lệ thất nghiệp tháng 9/2026 ở mức 4,2%, tăng nhẹ từ 4,1% trong tháng 8. Trong khi đó, nền kinh tế chỉ tạo thêm 29.000 việc làm phi nông nghiệp, thấp hơn đáng kể so với mức tăng trung bình 45.000 việc làm mỗi tháng trong 12 tháng trước đó.
Điều đáng chú ý là dù thị trường việc làm đang giảm tốc, tỷ lệ thất nghiệp vẫn nằm dưới ngưỡng 5% trong một khoảng thời gian rất dài. Theo Keith Lerner, chiến lược gia trưởng của Truist, Mỹ đang tiến gần một cột mốc lịch sử về số tháng liên tiếp duy trì tỷ lệ thất nghiệp dưới 5%, với kỷ lục trước đây gắn với giai đoạn giữa những năm 1960.
Thất nghiệp 4,2% nhưng số việc làm mới chỉ 29.000
Báo cáo việc làm tháng 9 tạo ra một bức tranh tương đối trái chiều.
Các nhà tuyển dụng Mỹ chỉ bổ sung 29.000 việc làm trong tháng 9. Con số này thấp hơn nhiều so với kỳ vọng khoảng 90.000 việc làm của giới kinh tế và thấp hơn mức trung bình 45.000 việc làm mỗi tháng trong 12 tháng trước đó.
Đáng chú ý hơn, các số liệu của hai tháng trước cũng được điều chỉnh giảm mạnh.
BLS điều chỉnh số việc làm tháng 7 từ mức tăng 21.000 xuống thành giảm 10.000. Số liệu tháng 8 cũng được điều chỉnh từ 162.000 xuống còn 133.000 việc làm.
Như vậy, tổng số việc làm của tháng 7 và tháng 8 sau điều chỉnh thấp hơn 60.000 việc làm so với những con số từng được công bố trước đó.
Điều này khiến thị trường lao động Mỹ trông yếu hơn đáng kể nếu chỉ nhìn vào những báo cáo ban đầu.
Tuy nhiên, điều quan trọng là tỷ lệ thất nghiệp chưa tăng mạnh. Từ tháng 3/2026 đến tháng 9/2026, tỷ lệ thất nghiệp chỉ dao động trong khoảng 4,1%-4,3%. BLS cho biết số người thất nghiệp trong tháng 9 khoảng 7,1 triệu người.
Vì sao thất nghiệp thấp nhưng người Mỹ vẫn cảm thấy kinh tế khó khăn?
Đây là một trong những điểm đáng chú ý nhất của bức tranh kinh tế Mỹ hiện tại.
Một nền kinh tế có tỷ lệ thất nghiệp 4,2% về mặt thống kê thường được xem là đang ở gần trạng thái toàn dụng lao động. Tuy nhiên, chỉ số này không phản ánh toàn bộ trải nghiệm kinh tế của các hộ gia đình.
Chi phí nhà ở, thực phẩm, năng lượng, bảo hiểm và các khoản vay vẫn có thể tạo áp lực lớn lên ngân sách gia đình ngay cả khi một người đang có việc làm.
Ngoài ra, tốc độ tăng lương cũng là yếu tố quan trọng. BLS cho biết tiền lương bình quân theo giờ của lao động khu vực tư nhân tăng 3% trong 12 tháng tính đến tháng 9, trong khi mức tăng hàng tháng chỉ khoảng 0,1%.
Điều này có nghĩa là một người lao động có thể vẫn giữ được việc làm nhưng không nhất thiết cảm thấy sức mua được cải thiện đáng kể.
Đây cũng là lý do tại sao dữ liệu kinh tế tổng thể và cảm nhận của người tiêu dùng đôi khi có thể đi theo hai hướng khác nhau.
Thị trường lao động Mỹ đang rơi vào trạng thái “tuyển dụng thấp, sa thải thấp”
Một cách mô tả đáng chú ý về thị trường việc làm hiện tại là tình trạng “low-hire, low-fire” – tuyển dụng thấp nhưng sa thải cũng thấp.
Dữ liệu JOLTS mới nhất của BLS cho thấy trong tháng 8, số vị trí việc làm còn trống ở Mỹ ở mức khoảng 7,1 triệu, số lượt tuyển dụng khoảng 5,2 triệu và tổng số người rời việc khoảng 5,1 triệu. Trong đó, số người nghỉ việc tự nguyện khoảng 3,1 triệu, còn sa thải và cho thôi việc khoảng 1,6 triệu.
Bức tranh này rất khác với một thị trường lao động đang sụp đổ.
Nếu doanh nghiệp đồng loạt cắt giảm nhân sự, tỷ lệ thất nghiệp thường sẽ tăng nhanh hơn. Nhưng khi doanh nghiệp vừa hạn chế tuyển người mới vừa hạn chế sa thải lao động hiện hữu, thị trường có thể trở nên “đóng băng” thay vì sụp đổ.
Đối với người đang có việc làm, điều này có thể mang lại sự ổn định tương đối.
Nhưng đối với sinh viên mới tốt nghiệp, người muốn chuyển việc hoặc người đang thất nghiệp, tình hình lại khó khăn hơn bởi số cơ hội mới ít đi.
Rick Rieder: Tuyển dụng thấp nhưng sa thải cũng thấp
Rick Rieder, Giám đốc đầu tư trái phiếu toàn cầu của BlackRock, cho rằng dữ liệu gần đây củng cố hình ảnh về một thị trường lao động có tốc độ tuyển dụng thấp nhưng tỷ lệ sa thải cũng thấp.
Quan điểm này giúp giải thích vì sao số việc làm mới tháng 9 chỉ ở mức 29.000 nhưng tỷ lệ thất nghiệp vẫn chưa tăng mạnh.
Nói cách khác, nền kinh tế Mỹ hiện không còn tạo ra nhiều việc làm như trước, nhưng cũng chưa xuất hiện làn sóng mất việc diện rộng.
Đây là khác biệt quan trọng giữa một thị trường lao động đang chậm lại và một thị trường lao động đang bước vào suy thoái.
Ngành y tế vẫn tạo việc làm
Dù tổng số việc làm mới rất thấp, một số lĩnh vực vẫn tiếp tục tăng trưởng.
BLS cho biết việc làm trong ngành chăm sóc sức khỏe tăng thêm 17.000 vị trí trong tháng 9. Tuy nhiên, tốc độ này thấp hơn đáng kể mức tăng trung bình 33.000 việc làm mỗi tháng trong 12 tháng trước đó.
Trong ngành chăm sóc sức khỏe, dịch vụ chăm sóc ngoại trú tăng 13.000 việc làm và bệnh viện tăng 12.000. Ngược lại, các cơ sở điều dưỡng và chăm sóc nội trú giảm khoảng 9.000 việc làm.
Việc ngành y tế vẫn tạo thêm việc làm cho thấy nhu cầu lao động cơ bản của nền kinh tế Mỹ chưa biến mất. Nhưng việc tốc độ tuyển dụng giảm cũng cho thấy quá trình hạ nhiệt đang lan rộng hơn.
Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động vẫn ở mức 61,8%
Một chỉ số khác cần được theo dõi là tỷ lệ tham gia lực lượng lao động.
Trong tháng 9, tỷ lệ này giữ ở mức 61,8%, gần như không thay đổi. Tỷ lệ việc làm trên dân số đạt 59,2%.
Điều này quan trọng bởi tỷ lệ thất nghiệp chỉ tính những người không có việc nhưng đang tích cực tìm việc.
Nếu nhiều người ngừng tìm việc, họ có thể không còn được tính là thất nghiệp. Vì vậy, chỉ nhìn vào tỷ lệ thất nghiệp có thể không phản ánh đầy đủ mức độ khó khăn của thị trường lao động.
Trong trường hợp tháng 9, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động vẫn ổn định giúp củng cố nhận định rằng mức thất nghiệp 4,2% chưa phải kết quả của một sự rút lui đột ngột khỏi thị trường lao động.
Kỷ lục từ giữa những năm 1960 đang được nhắc lại
Điểm đặc biệt trong dữ liệu hiện nay là thời gian Mỹ duy trì tỷ lệ thất nghiệp dưới 5%.
Theo Keith Lerner của Truist, chuỗi thời gian này đang tiến gần kỷ lục lịch sử từng được ghi nhận từ giữa những năm 1960.
Đây là một góc nhìn quan trọng khi đánh giá báo cáo việc làm tháng 9.
Nếu chỉ nhìn vào con số 29.000 việc làm mới, thị trường có vẻ rất yếu. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức 4,2% và đã duy trì dưới 5% trong thời gian dài, câu chuyện trở nên phức tạp hơn.
Mỹ đang chứng kiến một thị trường lao động chậm lại từ nền tảng tương đối mạnh, thay vì một thị trường lao động rơi tự do.
Lịch sử cũng cho thấy những giai đoạn thất nghiệp rất thấp từng xuất hiện trong thập niên 1960. Nghiên cứu kinh tế về thị trường lao động Mỹ ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp dưới 5% từng khá phổ biến trong giai đoạn này.
Điều gì có thể xảy ra với chính sách của Fed?
Báo cáo việc làm yếu hơn dự kiến có thể ảnh hưởng trực tiếp tới cách thị trường đánh giá chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Một thị trường lao động chậm lại thường làm giảm áp lực phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Ngược lại, nếu tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp và áp lực giá cả chưa giảm đủ nhanh, Fed vẫn phải cân bằng giữa hai mục tiêu: ổn định giá cả và duy trì việc làm tối đa.
Báo cáo tháng 9 cho thấy thị trường lao động đang mất động lực nhưng chưa có dấu hiệu suy thoái rõ ràng.
Đây là tình huống khó đối với Fed.
Nếu quá chú trọng vào số việc làm mới, ngân hàng trung ương có thể đánh giá nền kinh tế đang suy yếu nhanh. Nhưng nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ thất nghiệp 4,2%, Fed có thể cho rằng thị trường lao động vẫn đủ vững.
Vì vậy, các dữ liệu tiếp theo về lạm phát, tiền lương, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp và việc làm tháng 10 sẽ có ý nghĩa đặc biệt.
Vì sao báo cáo việc làm yếu chưa đồng nghĩa kinh tế Mỹ suy thoái?
Một tháng tạo thêm 29.000 việc làm là con số đáng chú ý, nhưng không đủ để kết luận nền kinh tế Mỹ đang suy thoái.
Thứ nhất, tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp.
Thứ hai, số người thất nghiệp dài hạn gần như không thay đổi, ở mức khoảng 1,9 triệu người trong tháng 9. Nhóm này chiếm khoảng 27,1% tổng số người thất nghiệp.
Thứ ba, các ngành kinh tế lớn không chứng kiến sự sụt giảm việc làm đồng loạt. BLS cho biết việc làm tại các ngành chính nhìn chung thay đổi không đáng kể trong tháng 9.
Do đó, dữ liệu hiện tại phù hợp hơn với hình ảnh một nền kinh tế đang giảm tốc và thị trường lao động đang nguội dần.
Người lao động có nên lo ngại?
Câu trả lời phụ thuộc vào vị trí của từng nhóm lao động.
Người đang có việc làm ổn định có thể vẫn được hưởng lợi từ tỷ lệ sa thải thấp.
Ngược lại, những người đang tìm việc mới có thể gặp khó khăn hơn bởi doanh nghiệp giảm tốc độ tuyển dụng. Người mới tốt nghiệp, lao động chuyển ngành hoặc người muốn tìm việc có mức lương cao hơn có thể phải mất nhiều thời gian hơn để tìm được cơ hội phù hợp.
Đây cũng là lý do thị trường lao động có thể duy trì tỷ lệ thất nghiệp thấp nhưng tâm lý người tiêu dùng vẫn không thực sự lạc quan.
Báo cáo việc làm tháng 9/2026 cho thấy nền kinh tế Mỹ đang bước vào một giai đoạn đáng chú ý.
Một mặt, chỉ 29.000 việc làm mới được tạo ra trong tháng, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Các số liệu tháng 7 và tháng 8 cũng bị điều chỉnh giảm tổng cộng 60.000 việc làm. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy động lực tuyển dụng đã yếu đi.
Mặt khác, tỷ lệ thất nghiệp vẫn chỉ ở mức 4,2% và duy trì dưới 5% trong thời gian dài. Chính sự kết hợp giữa thất nghiệp thấp và tuyển dụng yếu đang tạo ra một thị trường lao động đặc biệt: doanh nghiệp không tuyển nhiều người mới nhưng cũng chưa sa thải hàng loạt.
Theo góc nhìn của Keith Lerner, chuỗi tỷ lệ thất nghiệp dưới 5% hiện đang tiến gần một cột mốc lịch sử có liên hệ với giai đoạn giữa những năm 1960.
Vì vậy, câu chuyện của kinh tế Mỹ hiện không đơn giản là “việc làm xấu đi” hay “nền kinh tế vẫn khỏe”. Thực tế nằm ở giữa: thị trường lao động vẫn có nền tảng tương đối vững, nhưng động lực tăng trưởng việc làm đã suy yếu rõ rệt.
Đối với thị trường tài chính, sự khác biệt này sẽ tiếp tục được theo dõi sát. Nếu tuyển dụng tiếp tục giảm trong khi thất nghiệp tăng dần, kỳ vọng chính sách của Fed có thể thay đổi nhanh chóng. Ngược lại, nếu tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục ổn định quanh 4,2% và hoạt động tuyển dụng phục hồi, nền kinh tế Mỹ có thể tiếp tục duy trì trạng thái “toàn dụng lao động” dù tăng trưởng việc làm thấp hơn đáng kể so với trước đây.
Nguồn tham khảo: U.S. Bureau of Labor Statistics (BLS), Yahoo Finance và các dữ liệu kinh tế liên quan.
Câu hỏi thường gặp về tỷ lệ thất nghiệp Mỹ
Tỷ lệ thất nghiệp Mỹ tháng 9/2026 là bao nhiêu?
Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ trong tháng 9/2026 là 4,2%, tăng nhẹ từ 4,1% trong tháng 8. BLS cho biết tỷ lệ này đã dao động trong khoảng 4,1%-4,3% kể từ tháng 3.
Mỹ tạo thêm bao nhiêu việc làm trong tháng 9?
Nền kinh tế Mỹ tạo thêm 29.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 9, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 45.000 việc làm mỗi tháng trong 12 tháng trước đó.
Tại sao thất nghiệp thấp nhưng người dân vẫn cảm thấy kinh tế khó khăn?
Tỷ lệ thất nghiệp chỉ phản ánh tình trạng có việc làm hay không. Nó không trực tiếp đo lường chi phí nhà ở, thực phẩm, năng lượng, bảo hiểm, lãi vay hoặc sức mua thực tế của tiền lương. Vì vậy, một nền kinh tế có tỷ lệ thất nghiệp thấp vẫn có thể khiến nhiều hộ gia đình cảm thấy áp lực tài chính.
Thị trường lao động Mỹ có đang suy thoái không?
Dữ liệu hiện tại cho thấy thị trường lao động đang chậm lại đáng kể nhưng chưa đủ để kết luận về một sự sụp đổ hoặc suy thoái. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức 4,2%, trong khi sa thải chưa tăng mạnh. Đây là một dạng thị trường “tuyển dụng thấp, sa thải thấp”.
Báo cáo việc làm yếu có thể tác động thế nào tới Fed?
Tốc độ tuyển dụng thấp có thể làm giảm áp lực đối với Fed trong việc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, quyết định lãi suất vẫn phụ thuộc vào toàn bộ dữ liệu về việc làm, lạm phát, tiền lương và hoạt động kinh tế.
