Thâm hụt thương mại của Mỹ bất ngờ tăng mạnh trong tháng 8, lên 105,6 tỷ USD, khi lượng hàng hóa nhập khẩu phục vụ nhu cầu phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) gia tăng và hoạt động thương mại tiếp tục chịu tác động từ những biến động liên quan đến chính sách thuế quan.
Bộ Thương mại Mỹ cho biết nhập khẩu trong tháng 8 tăng 4,3%, qua đó đẩy mức thâm hụt thương mại tăng 13,7% so với tháng trước. Con số 105,6 tỷ USD cũng cao hơn đáng kể so với mức dự báo 102 tỷ USD mà các nhà kinh tế được Dow Jones khảo sát đưa ra.
Đáng chú ý, đây là mức thâm hụt thương mại hàng tháng lớn nhất của Mỹ kể từ tháng 3/2025, thời điểm thâm hụt đạt mức kỷ lục ngay trước khi chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế quan đối ứng, thường được gọi là “ngày giải phóng”.
Thâm hụt thương mại Mỹ tăng mạnh trong tháng 8
Số liệu mới cho thấy cán cân thương mại của nền kinh tế lớn nhất thế giới đang trải qua những biến động đáng chú ý.
Trong tháng 8, nhập khẩu của Mỹ tăng 4,3%. Khi lượng hàng hóa từ nước ngoài đưa vào thị trường Mỹ tăng nhanh hơn xuất khẩu, khoảng cách giữa hai dòng thương mại được nới rộng.
Kết quả là thâm hụt thương mại đạt 105,6 tỷ USD, tăng 13,7% so với mức của tháng 7.
Con số này không chỉ cao hơn dự báo của thị trường mà còn là mức cao nhất kể từ tháng 3/2025.
Diễn biến trên đặc biệt đáng chú ý bởi tháng 3/2025 là giai đoạn thương mại Mỹ chứng kiến một mức tăng đột biến trước khi chính sách thuế quan mới của chính quyền Trump được công bố và triển khai đối với nhiều đối tác thương mại.
Sự gia tăng trong tháng 8 vì vậy đặt ra câu hỏi về cách doanh nghiệp Mỹ đang điều chỉnh chuỗi cung ứng và hoạt động nhập khẩu trước môi trường thương mại thay đổi.
Hàng hóa phục vụ AI góp phần thúc đẩy nhập khẩu
Một trong những yếu tố đáng chú ý trong báo cáo lần này là sự gia tăng nhập khẩu liên quan tới cơ sở hạ tầng và phát triển trí tuệ nhân tạo.
AI đang tạo ra nhu cầu rất lớn đối với máy chủ, thiết bị trung tâm dữ liệu, chip, linh kiện điện tử và nhiều loại hàng hóa công nghệ khác.
Các công ty Mỹ đang đẩy mạnh đầu tư vào trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán để phục vụ các mô hình AI thế hệ mới. Điều đó kéo theo nhu cầu nhập khẩu thiết bị và linh kiện từ các nhà cung cấp nước ngoài.
Về mặt thương mại, điều này có thể khiến thâm hụt hàng hóa tăng lên trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc thâm hụt thương mại tăng do nhu cầu tiêu dùng và việc tăng nhập khẩu để phục vụ đầu tư.
Nếu một phần đáng kể hàng nhập khẩu được sử dụng để xây dựng hạ tầng AI, trung tâm dữ liệu và năng lực sản xuất trong tương lai, tác động kinh tế có thể khác với trường hợp nhập khẩu chủ yếu phục vụ tiêu dùng.
Đây là một trong những lý do số liệu thương mại cần được nhìn trong bối cảnh rộng hơn thay vì chỉ xem thâm hụt tăng là dấu hiệu tiêu cực.
Thuế quan tiếp tục làm thay đổi dòng thương mại
Một yếu tố khác đang ảnh hưởng tới cán cân thương mại Mỹ là chính sách thuế quan.
Trong năm 2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai một loạt biện pháp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia và khu vực.
Mục tiêu của chính sách này bao gồm giảm thâm hụt thương mại, khuyến khích sản xuất trong nước và tạo lợi thế cho các doanh nghiệp Mỹ.
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thuế quan cũng có thể khiến doanh nghiệp điều chỉnh thời điểm nhập hàng.
Khi doanh nghiệp dự đoán thuế nhập khẩu có thể tăng, họ có thể đẩy nhanh việc đưa hàng hóa vào Mỹ trước khi mức thuế mới có hiệu lực. Ngược lại, khi chính sách thay đổi hoặc mức thuế được điều chỉnh, hoạt động nhập khẩu có thể giảm hoặc dịch chuyển sang các nguồn cung khác.
Điều này khiến dữ liệu thương mại từng tháng có thể biến động khá mạnh.
Vì sao thâm hụt tháng 8 tăng nhưng tính cả năm vẫn giảm?
Một điểm đáng chú ý trong báo cáo là sự khác biệt giữa số liệu tháng và số liệu lũy kế.
Mặc dù thâm hụt thương mại tháng 8 tăng lên 105,6 tỷ USD, thâm hụt tính từ đầu năm đạt 138,2 tỷ USD, thấp hơn gần 20% so với cùng kỳ năm trước.
Điều này cho thấy mức tăng mạnh trong tháng 8 chưa đủ để đảo ngược xu hướng tổng thể của cán cân thương mại trong năm.
Nói cách khác, Mỹ đang chứng kiến một tháng có mức thâm hụt rất lớn, nhưng nếu nhìn toàn bộ giai đoạn từ đầu năm, khoảng cách thương mại vẫn thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
Sự khác biệt này rất quan trọng khi đánh giá tác động của chính sách thuế quan.
Một tháng tăng mạnh không nhất thiết đồng nghĩa với việc thâm hụt thương mại cả năm sẽ tiếp tục tăng. Ngược lại, nếu nhập khẩu tiếp tục tăng trong những tháng tới, xu hướng lũy kế có thể thay đổi.
Mức 105,6 tỷ USD có ý nghĩa gì với kinh tế Mỹ?
Thâm hụt thương mại thường được hiểu đơn giản là khi giá trị hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu vượt quá giá trị xuất khẩu.
Với nền kinh tế Mỹ, thâm hụt thương mại kéo dài là vấn đề thường xuyên được tranh luận.
Chính quyền Trump nhiều lần nhấn mạnh thâm hụt thương mại với các đối tác là một trong những lý do cần tái cấu trúc chính sách thương mại.
Tuy nhiên, thâm hụt thương mại không phải là một chỉ số có thể được đánh giá độc lập.
Mỹ có nền kinh tế tiêu dùng lớn và là trung tâm thu hút vốn quốc tế. Việc nhập khẩu nhiều hàng hóa có thể phản ánh nhu cầu tiêu dùng và đầu tư cao.
Trong trường hợp hiện tại, nếu nhập khẩu tăng vì doanh nghiệp Mỹ đang đầu tư mạnh vào AI và cơ sở hạ tầng công nghệ, thâm hụt thương mại có thể tăng trong ngắn hạn ngay cả khi hoạt động kinh tế vẫn đang mở rộng.
Do đó, các nhà kinh tế thường xem xét đồng thời nhiều yếu tố như tiêu dùng, đầu tư, sản xuất trong nước, xuất khẩu, tỷ giá và dòng vốn quốc tế.
AI đang trở thành yếu tố mới trong cán cân thương mại
Trong những năm trước, khi nói về thâm hụt thương mại Mỹ, các nhóm hàng tiêu dùng như điện tử, máy móc, hàng công nghiệp và sản phẩm tiêu dùng thường được nhắc đến nhiều.
Sự bùng nổ của AI đang tạo thêm một nhóm nhu cầu mới.
Các trung tâm dữ liệu AI cần một lượng lớn máy chủ, bộ xử lý, thiết bị mạng, hệ thống lưu trữ, linh kiện điện tử và cơ sở hạ tầng liên quan.
Nhiều thành phần trong chuỗi cung ứng này được sản xuất ở ngoài nước Mỹ.
Điều đó có nghĩa là làn sóng đầu tư AI tại Mỹ có thể tạo ra một nghịch lý: đầu tư công nghệ trong nước tăng mạnh nhưng nhập khẩu thiết bị phục vụ đầu tư cũng tăng theo, ít nhất trong giai đoạn xây dựng ban đầu.
Nếu năng lực sản xuất những thiết bị này tại Mỹ tăng lên trong tương lai, cấu trúc thương mại có thể thay đổi.
Nhưng trong ngắn hạn, nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang tạo thêm áp lực lên nhập khẩu.
Thuế quan có thể thay đổi hành vi của doanh nghiệp
Một trong những yếu tố phức tạp nhất khi phân tích số liệu thương mại năm nay là doanh nghiệp không phản ứng với thuế quan theo một cách duy nhất.
Một số công ty có thể chuyển nguồn cung sang quốc gia khác.
Một số doanh nghiệp có thể tăng hàng tồn kho trước khi thuế tăng.
Một số công ty có thể hấp thụ một phần chi phí.
Trong khi đó, những doanh nghiệp khác có thể chuyển chi phí sang người tiêu dùng thông qua giá bán.
Vì vậy, tác động của thuế quan không chỉ thể hiện trong số liệu xuất nhập khẩu mà còn có thể xuất hiện ở giá hàng hóa, biên lợi nhuận doanh nghiệp và quyết định đầu tư.
Đối với các nhà hoạch định chính sách, việc đánh giá hiệu quả của thuế quan vì thế cần nhiều thời gian hơn một vài báo cáo thương mại hàng tháng.
Thâm hụt thương mại và sức ép đối với chính sách kinh tế
Con số 105,6 tỷ USD có thể tạo thêm áp lực đối với những người ủng hộ mục tiêu thu hẹp thâm hụt thương mại của Mỹ.
Tuy nhiên, dữ liệu lũy kế giảm gần 20% so với cùng kỳ cho thấy bức tranh chưa hoàn toàn đồng nhất.
Một mặt, Mỹ vẫn nhập khẩu rất lớn, đặc biệt trong những lĩnh vực liên quan tới công nghệ và AI.
Mặt khác, mức thâm hụt tính từ đầu năm vẫn thấp hơn năm trước.
Điều này cho thấy chính sách thương mại đang tác động tới nền kinh tế thông qua nhiều kênh khác nhau và chưa thể chỉ dựa vào một con số hàng tháng để kết luận về xu hướng dài hạn.
Nhà đầu tư cần theo dõi gì tiếp theo?
Đối với thị trường tài chính, báo cáo thương mại Mỹ có thể ảnh hưởng đến nhiều nhóm tài sản nhưng mức độ tác động còn phụ thuộc vào cách thị trường diễn giải dữ liệu.
Nếu nhập khẩu tăng mạnh do đầu tư AI, thị trường có thể tập trung vào triển vọng tăng trưởng và chi tiêu vốn của doanh nghiệp.
Nếu nhập khẩu tăng chủ yếu do doanh nghiệp tích trữ hàng hóa trước những thay đổi về thuế, nhà đầu tư có thể quan tâm nhiều hơn tới khả năng điều chỉnh trong các tháng tiếp theo.
Các dữ liệu cần theo dõi gồm:
- Nhập khẩu máy móc và thiết bị công nghệ.
- Đầu tư trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI.
- Xu hướng xuất khẩu của Mỹ.
- Thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
- Tác động của thuế nhập khẩu tới giá hàng hóa.
- Thâm hụt thương mại lũy kế trong những tháng tiếp theo.
Những chỉ báo này sẽ giúp xác định liệu mức tăng 105,6 tỷ USD trong tháng 8 là một biến động tạm thời hay phản ánh một xu hướng mới.
Một con số lớn nhưng chưa nói lên toàn bộ câu chuyện
Thâm hụt thương mại Mỹ tháng 8 ở mức 105,6 tỷ USD là một con số đáng chú ý, đặc biệt khi đây là mức cao nhất kể từ tháng 3/2025.
Nhập khẩu tăng 4,3% trong tháng và thâm hụt tăng 13,7% so với tháng 7 cho thấy dòng hàng hóa vào Mỹ đang tăng mạnh.
Tuy nhiên, việc thâm hụt lũy kế từ đầu năm chỉ ở mức 138,2 tỷ USD, thấp hơn gần 20% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy bức tranh tổng thể phức tạp hơn nhiều.
AI, trung tâm dữ liệu và nhu cầu công nghệ đang trở thành những yếu tố ngày càng quan trọng trong dòng thương mại của Mỹ. Trong khi đó, chính sách thuế quan tiếp tục khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh chuỗi cung ứng và thời điểm nhập khẩu.
Trong những tháng tới, câu hỏi quan trọng không chỉ là thâm hụt thương mại Mỹ có tiếp tục tăng hay không, mà còn là lượng nhập khẩu tăng thêm đang phục vụ tiêu dùng, đầu tư hay hoạt động tích trữ trước những thay đổi về thuế.
Đó mới là yếu tố giúp thị trường hiểu rõ hơn về sức khỏe thực sự của nền kinh tế Mỹ và tác động dài hạn của chính sách thương mại.
Nguồn tham khảo: Bộ Thương mại Mỹ và các số liệu được nêu trong nội dung nguồn.
Câu hỏi về thâm hụt thương mại Mỹ năm 2025
Thâm hụt thương mại Mỹ tháng 8 là bao nhiêu?
Thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng 8 đạt 105,6 tỷ USD, tăng 13,7% so với tháng 7.
Vì sao thâm hụt thương mại Mỹ tăng mạnh?
Một trong những yếu tố được đề cập là nhập khẩu tăng 4,3%, trong đó có lượng hàng hóa liên quan đến phát triển AI. Bên cạnh đó, sự biến động của chính sách thuế quan cũng có thể khiến doanh nghiệp điều chỉnh thời điểm và nguồn nhập khẩu.
105,6 tỷ USD có phải mức thâm hụt cao kỷ lục không?
Không. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 3/2025, nhưng chưa vượt mức kỷ lục được ghi nhận vào tháng 3/2025.
Thâm hụt thương mại Mỹ tính từ đầu năm là bao nhiêu?
Theo số liệu được nêu trong báo cáo, thâm hụt tính từ đầu năm đạt 138,2 tỷ USD, giảm gần 20% so với cùng kỳ năm trước.
AI ảnh hưởng thế nào đến thương mại Mỹ?
Sự phát triển của AI làm tăng nhu cầu đối với máy chủ, chip, thiết bị mạng, linh kiện và cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu. Một phần các sản phẩm này được nhập khẩu, qua đó có thể góp phần làm tăng giá trị nhập khẩu của Mỹ.
Thuế quan có thể làm thay đổi thâm hụt thương mại như thế nào?
Thuế quan có thể khiến doanh nghiệp thay đổi nguồn cung, thời điểm nhập hàng, mức tồn kho hoặc giá bán. Vì vậy, tác động lên cán cân thương mại có thể khác nhau theo từng thời điểm và từng nhóm hàng.
Thâm hụt thương mại cao có đồng nghĩa kinh tế Mỹ suy yếu?
Không nhất thiết. Thâm hụt thương mại cần được xem xét cùng với tiêu dùng, đầu tư, xuất khẩu, sản xuất và dòng vốn. Trong trường hợp hiện tại, một phần nhập khẩu tăng có thể liên quan đến đầu tư vào AI và cơ sở hạ tầng công nghệ.
