Nợ quốc gia Mỹ vượt 40.000 tỷ USD: Cảnh báo mới về thâm hụt, lãi vay và sức khỏe tài chính Washington

Nợ quốc gia Mỹ vừa vượt qua một cột mốc mang tính biểu tượng khi tổng nợ công của chính phủ liên bang lần đầu tiên vượt 40.000 tỷ USD.

Theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ được công bố ngày 19/8, tổng nợ công chưa thanh toán đạt khoảng 40,047 nghìn tỷ USD vào ngày 18/8/2026. Trong đó, khoảng 32,266 nghìn tỷ USD là nợ do công chúng nắm giữ, còn khoảng 7,782 nghìn tỷ USD là các khoản nợ nội bộ giữa các cơ quan chính phủ.

Cột mốc này xuất hiện chỉ vài tháng sau khi tổng nợ vượt 39.000 tỷ USD. Điều đó đồng nghĩa chính phủ Mỹ đã bổ sung khoảng 1.000 tỷ USD nợ trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Đây không chỉ là một con số lớn trên bảng cân đối kế toán của Washington. Nó còn cho thấy áp lực tài khóa của nền kinh tế lớn nhất thế giới đang ngày càng trở nên rõ ràng, khi thâm hụt ngân sách kéo dài, chi phí lãi vay tăng và các chương trình chi tiêu bắt buộc tiếp tục mở rộng.

Theo Reuters, tổng nợ Mỹ đã tăng hơn gấp đôi trong chưa đầy một thập kỷ và tăng khoảng bốn lần trong chưa đầy hai thập kỷ.

Từ 1.000 tỷ USD đầu tiên đến 40.000 tỷ USD

Tốc độ gia tăng nợ là một trong những điểm khiến các chuyên gia tài chính đặc biệt lo ngại.

Nước Mỹ mất khoảng 192 năm để đạt mốc nợ 1.000 tỷ USD đầu tiên. Nhưng trong giai đoạn gần đây, tốc độ tăng nợ đã nhanh hơn rất nhiều.

Việc từ 39.000 tỷ USD lên 40.000 tỷ USD chỉ mất khoảng vài tháng cho thấy quy mô vay mới đang ở mức rất lớn.

Mốc 40.000 tỷ USD cũng xuất hiện trong bối cảnh chính phủ Mỹ đang đối mặt với thâm hụt ngân sách hàng năm rất cao. CBO dự báo thâm hụt liên bang năm tài khóa 2026 ở mức khoảng 1.900 tỷ USD, tương đương 5,8% GDP.

Nói cách khác, ngay cả khi nền kinh tế Mỹ không rơi vào một cuộc suy thoái sâu, chính phủ vẫn đang chi tiêu vượt đáng kể so với nguồn thu.

Đây là điểm khác biệt quan trọng so với những giai đoạn mà thâm hụt tăng mạnh do chiến tranh hoặc khủng hoảng kinh tế.

Nợ do công chúng nắm giữ mới là con số quan trọng đối với nền kinh tế

Khi nói về nợ quốc gia Mỹ, cần phân biệt giữa tổng nợ liên bang và nợ do công chúng nắm giữ.

Tổng nợ bao gồm cả trái phiếu Kho bạc do các cơ quan chính phủ khác nắm giữ. Trong khi đó, nợ do công chúng nắm giữ phản ánh lượng nợ mà chính phủ Mỹ huy động từ các nhà đầu tư bên ngoài chính phủ.

Theo số liệu mới nhất, nợ do công chúng nắm giữ đạt khoảng 32,266 nghìn tỷ USD.

CBO thường sử dụng chỉ tiêu này khi phân tích tác động của nợ liên bang đối với nền kinh tế, bởi chính phủ khi vay tiền trên thị trường vốn phải cạnh tranh nguồn vốn với khu vực tư nhân. Nếu lượng vay tăng mạnh, áp lực lên lãi suất và đầu tư tư nhân có thể xuất hiện.

Vì vậy, mốc 40.000 tỷ USD mang tính biểu tượng rất lớn, nhưng khi đánh giá sức khỏe tài chính Mỹ, nhà đầu tư cần nhìn đồng thời vào nợ do công chúng nắm giữ, thâm hụt ngân sách, chi phí lãi vay và tỷ lệ nợ trên GDP.

Mỹ đang tiến gần những mức nợ chưa từng có trong thời bình

Một trong những chỉ báo đáng chú ý nhất là tỷ lệ nợ so với quy mô nền kinh tế.

Theo CBO, nợ liên bang do công chúng nắm giữ được dự báo tăng từ khoảng 101% GDP năm 2026 lên 120% GDP vào năm 2036 nếu các chính sách hiện hành cơ bản được duy trì. Mức 120% GDP sẽ vượt xa kỷ lục 106% GDP từng được ghi nhận vào năm 1946, ngay sau Thế chiến II.

Xa hơn, CBO dự báo tỷ lệ này có thể tăng lên 175% GDP vào năm 2056.

Đây là một kịch bản đáng chú ý bởi nợ không chỉ tăng về giá trị tuyệt đối mà còn tăng nhanh hơn quy mô nền kinh tế.

Nếu GDP tăng nhanh hơn nợ, gánh nặng nợ tương đối có thể giảm. Nhưng nếu nợ tăng nhanh hơn GDP trong thời gian dài, khả năng duy trì chính sách tài khóa hiện tại sẽ ngày càng khó khăn.

Vì sao nợ Mỹ tăng nhanh?

Không có một nguyên nhân duy nhất.

Nợ quốc gia Mỹ là kết quả của nhiều thập kỷ mà chính phủ liên bang thường xuyên chi tiêu nhiều hơn doanh thu thuế và các nguồn thu khác.

1. Chi tiêu cho An sinh xã hội và Medicare tăng

Dân số Mỹ đang già hóa, khiến các chương trình như Social Security và Medicare chịu áp lực ngày càng lớn.

Khi số lượng người thụ hưởng tăng và chi phí chăm sóc sức khỏe tăng, chính phủ phải dành nhiều nguồn lực hơn cho các chương trình này.

CBO dự báo chi tiêu liên bang sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, đặc biệt do Social Security, Medicare và chi phí lãi vay.

2. Chi phí lãi vay tăng

Đây là một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất.

Khi tổng nợ tăng, lượng tiền chính phủ phải dành để trả lãi cũng tăng. Nếu lãi suất bình quân của trái phiếu Kho bạc cao hơn, chi phí phục vụ khoản nợ hiện hữu càng lớn.

CBO dự báo chi phí lãi ròng sẽ tăng từ khoảng 3,3% GDP năm 2026 lên 4,6% GDP năm 2036. Đến năm 2056, con số này có thể lên khoảng 6,9% GDP.

Điều này tạo ra một vòng lặp đáng lo ngại:

Nợ tăng → lãi vay tăng → chi ngân sách tăng → thâm hụt tăng → phải vay thêm → nợ tiếp tục tăng.

Nếu không có biện pháp điều chỉnh, chi phí lãi có thể chiếm ngày càng nhiều ngân sách vốn có thể được sử dụng cho đầu tư cơ sở hạ tầng, quốc phòng, giáo dục hoặc các chương trình xã hội.

3. Doanh thu không tăng đủ nhanh so với chi tiêu

CBO dự báo doanh thu liên bang năm 2026 khoảng 5,6 nghìn tỷ USD, trong khi chi tiêu khoảng 7,4 nghìn tỷ USD. Khoảng cách giữa hai con số này tạo ra thâm hụt khoảng 1,9 nghìn tỷ USD.

Đây chính là nguyên nhân trực tiếp khiến chính phủ phải tiếp tục phát hành trái phiếu để huy động vốn.

Trong dài hạn, bài toán chỉ có thể được cải thiện nếu Washington tăng doanh thu, giảm chi tiêu hoặc kết hợp cả hai.

Chính sách của cả hai đảng đều góp phần vào áp lực nợ

Một đặc điểm đáng chú ý của vấn đề nợ Mỹ là nó không thuộc riêng về một đảng chính trị.

Trong nhiều thập kỷ, cả chính quyền Dân chủ và Cộng hòa đều từng triển khai những chính sách làm tăng chi tiêu hoặc giảm thuế, trong khi các biện pháp cắt giảm thâm hụt thường gặp nhiều khó khăn về chính trị.

Điều này khiến nợ liên bang trở thành một vấn đề mang tính cấu trúc.

Các cuộc tranh luận về thuế, chi tiêu quốc phòng, Social Security, Medicare, trợ cấp, đầu tư cơ sở hạ tầng và chính sách thương mại thường xuyên diễn ra tại Washington.

Tuy nhiên, để đảo ngược xu hướng nợ, chính phủ cần giải quyết khoảng cách giữa tổng thu và tổng chi một cách dài hạn thay vì chỉ xử lý những đợt thiếu hụt ngân sách ngắn hạn.

Thuế quan có thể giải quyết nợ Mỹ?

Chính quyền Tổng thống Donald Trump từng kỳ vọng thuế quan có thể tạo thêm nguồn thu và góp phần cải thiện cán cân ngân sách.

Tuy nhiên, thuế quan không phải “chiếc đũa thần” có thể tự động giải quyết vấn đề nợ.

Nguồn thu từ thuế quan có thể giúp tăng doanh thu chính phủ, nhưng quy mô của nguồn thu này cần được đặt cạnh tổng chi tiêu và tổng thâm hụt liên bang.

Ngoài ra, thuế quan có thể làm tăng chi phí nhập khẩu và tác động đến doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng Mỹ.

Theo CBO, các dự báo ngân sách hiện tại có tính đến tác động của mức thuế quan cao hơn, nhưng các khoản tăng doanh thu này không đủ để đảo ngược xu hướng nợ dài hạn.

Nợ 40.000 tỷ USD có đồng nghĩa Mỹ sắp vỡ nợ?

Không.

Việc tổng nợ vượt 40.000 tỷ USD không đồng nghĩa Mỹ sắp vỡ nợ.

Mỹ phát hành đồng USD, đồng tiền dự trữ quan trọng của thế giới, và thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ có quy mô rất lớn.

Trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn được xem là một trong những tài sản thanh khoản quan trọng nhất trên thị trường tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mức nợ cao không gây rủi ro.

Nợ càng lớn thì chính phủ càng nhạy cảm với lãi suất. Nếu chi phí vay tăng, ngân sách phải dành nhiều tiền hơn để trả lãi.

Ngoài ra, một vấn đề khác là trần nợ và các cuộc tranh luận chính trị xung quanh khả năng chính phủ Mỹ tiếp tục vay.

Rủi ro lớn không nhất thiết là nước Mỹ mất khả năng trả nợ theo nghĩa truyền thống, mà có thể là chi phí tài trợ ngày càng cao và khả năng chính sách tài khóa bị thu hẹp.

Nợ Mỹ ảnh hưởng thế nào đến lãi suất?

Đây là câu hỏi quan trọng đối với nhà đầu tư.

Khi chính phủ Mỹ phát hành lượng lớn trái phiếu, thị trường phải hấp thụ thêm nguồn cung nợ.

Nếu nhu cầu trái phiếu không tăng tương ứng, chính phủ có thể phải trả lợi suất cao hơn để thu hút người mua.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc sau đó có thể ảnh hưởng đến nhiều loại lãi suất khác trong nền kinh tế, từ lãi suất thế chấp nhà ở đến chi phí vay của doanh nghiệp.

CBO cũng nhấn mạnh rằng nợ do công chúng nắm giữ có thể ảnh hưởng đến lãi suất và đầu tư tư nhân thông qua việc chính phủ cạnh tranh nguồn vốn trên thị trường.

Do đó, câu chuyện nợ Mỹ không chỉ là vấn đề của Washington. Nó có thể tác động đến thị trường trái phiếu, chứng khoán, bất động sản và chi phí vốn toàn cầu.

Nợ Mỹ có ảnh hưởng đến USD?

Trong ngắn hạn, nợ cao không nhất thiết khiến USD giảm ngay.

Đồng USD vẫn giữ vai trò đặc biệt trong hệ thống tài chính quốc tế và trái phiếu Kho bạc Mỹ vẫn được sử dụng rộng rãi làm tài sản dự trữ và tài sản thế chấp.

Tuy nhiên, nếu thị trường bắt đầu nghi ngờ về tính bền vững của tài khóa Mỹ trong dài hạn, áp lực có thể xuất hiện thông qua lợi suất trái phiếu, kỳ vọng lạm phát và tỷ giá.

Đây là lý do các nhà đầu tư quốc tế theo dõi không chỉ số nợ tuyệt đối mà còn theo dõi tốc độ tăng nợ, khả năng kiểm soát thâm hụt và chi phí lãi vay.

CBO cảnh báo bức tranh dài hạn ngày càng khó khăn

Dự báo mới nhất của CBO cho thấy nếu luật hiện hành cơ bản không thay đổi, tình hình tài khóa Mỹ sẽ tiếp tục xấu đi.

Thâm hụt ngân sách dự kiến tăng từ 1,9 nghìn tỷ USD năm 2026 lên khoảng 3,1 nghìn tỷ USD vào năm 2036, tương đương 6,7% GDP.

Trong cùng khoảng thời gian, nợ do công chúng nắm giữ được dự báo tăng lên khoảng 56.000 tỷ USD, tương đương 120% GDP.

Nếu kéo dài đến năm 2056, nợ có thể tương đương 175% GDP. CBO cho rằng để đưa nợ về quỹ đạo bền vững, các nhà hoạch định chính sách sẽ phải có những thay đổi đáng kể về thuế, chi tiêu hoặc kết hợp cả hai.

Điều đáng lo là càng trì hoãn điều chỉnh, quy mô thay đổi cần thiết càng lớn.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Mỹ không giảm được thâm hụt?

Có nhiều kịch bản khác nhau.

Kịch bản đầu tiên là lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao hơn trong thời gian dài, làm tăng chi phí vay của chính phủ.

Kịch bản thứ hai là chính phủ phải điều chỉnh chi tiêu, tăng thuế hoặc kết hợp cả hai.

Kịch bản thứ ba là tăng trưởng kinh tế mạnh hơn giúp GDP tăng nhanh, làm giảm tỷ lệ nợ/GDP dù tổng nợ vẫn tiếp tục tăng.

Nhưng nếu nợ tăng nhanh hơn GDP trong nhiều thập kỷ, áp lực tài khóa sẽ ngày càng lớn.

Đây là lý do CBO không chỉ quan tâm đến con số 40.000 tỷ USD mà còn đặc biệt theo dõi tỷ lệ nợ so với GDP và chi phí lãi vay.

Mốc 40.000 tỷ USD là hồi chuông cảnh báo cho tài khóa Mỹ

Việc nợ quốc gia Mỹ vượt 40.000 tỷ USD là một cột mốc lịch sử, nhưng điều đáng quan tâm hơn chính là tốc độ tăng và xu hướng phía sau con số này.

Mỹ đang bước vào giai đoạn mà chi phí lãi vay, Social Security và Medicare ngày càng chiếm tỷ trọng lớn hơn trong ngân sách, trong khi doanh thu không tăng đủ nhanh để cân bằng chi tiêu.

Theo CBO, nếu chính sách không thay đổi đáng kể, nợ do công chúng nắm giữ sẽ tăng lên 120% GDP vào năm 2036 và có thể đạt 175% GDP vào năm 2056.

Điều này không có nghĩa một cuộc khủng hoảng nợ chắc chắn xảy ra. Mỹ vẫn có những lợi thế đặc biệt, bao gồm quy mô nền kinh tế lớn, thị trường vốn sâu rộng và vai trò quốc tế của đồng USD.

Nhưng những lợi thế đó không loại bỏ bài toán tài khóa.

40.000 tỷ USD có thể chỉ là một con số tròn, nhưng tốc độ mà Mỹ tiến đến con số này mới là điều đáng lo ngại.

Nếu Washington không thể kiểm soát thâm hụt trong những năm tới, chi phí lãi vay có thể tiếp tục ăn mòn ngân sách, khiến chính phủ phải lựa chọn khó khăn hơn giữa tăng thuế, cắt giảm chi tiêu hoặc chấp nhận vay thêm.

Đối với thị trường toàn cầu, diễn biến này cũng đáng được theo dõi sát. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ, đồng USD, lãi suất toàn cầu và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư đều có thể chịu ảnh hưởng từ quỹ đạo nợ của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Những câu hỏi thường gặp về nợ quốc gia Mỹ

Nợ quốc gia Mỹ hiện đã vượt bao nhiêu?

Theo dữ liệu được công bố ngày 19/8/2026, tổng nợ công Mỹ đạt khoảng 40,047 nghìn tỷ USD vào ngày 18/8.

Nợ do công chúng nắm giữ là bao nhiêu?

Khoảng 32,266 nghìn tỷ USD, thấp hơn tổng nợ vì không bao gồm các khoản nợ nội bộ giữa các cơ quan chính phủ.

Nợ Mỹ có thể vượt 120% GDP không?

Theo dự báo cơ sở của CBO, nợ liên bang do công chúng nắm giữ được dự báo đạt khoảng 120% GDP vào năm 2036 nếu luật hiện hành cơ bản được duy trì.

Nợ Mỹ có thể lên 175% GDP?

Có. CBO dự báo tỷ lệ nợ do công chúng nắm giữ có thể đạt khoảng 175% GDP vào năm 2056 theo kịch bản cơ sở dài hạn.

Nguyên nhân chính khiến nợ Mỹ tăng là gì?

Các nguyên nhân lớn bao gồm thâm hụt ngân sách kéo dài, chi tiêu cho Social Security và Medicare tăng, cùng với chi phí lãi vay ngày càng lớn. CBO dự báo các khoản chi này tiếp tục tạo áp lực lên ngân sách trong những năm tới.

Nợ 40.000 tỷ USD có nghĩa Mỹ sắp phá sản?

Không. Đây là cột mốc đáng lo về tài khóa nhưng không đồng nghĩa Mỹ sắp vỡ nợ. Điều quan trọng là khả năng chính phủ duy trì khả năng huy động vốn với chi phí hợp lý và kiểm soát quỹ đạo nợ trong dài hạn.