Mỹ tăng sức ép đánh thuế giới siêu giàu
Những chiến thắng đáng chú ý của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang tạo động lực mới cho các cuộc tranh luận về chính sách thuế đối với giới siêu giàu. Một số đề xuất từng được đưa ra tại Quốc hội có khả năng được khôi phục và nhận được sự quan tâm lớn hơn, đặc biệt là những biện pháp nhằm hạn chế các chiến lược giúp tỷ phú giảm nghĩa vụ thuế.
Tâm điểm của cuộc tranh luận là Thượng nghị sĩ Ron Wyden, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang Oregon, người dự kiến giành lại quyền kiểm soát Ủy ban Tài chính Thượng viện. Ông đã phát đi thông điệp cứng rắn rằng các tỷ phú và tập đoàn lớn cần đóng góp công bằng hơn vào ngân sách liên bang.
Trong một tuyên bố hôm thứ Tư, ông Wyden cho biết ủy ban sẽ tăng cường nỗ lực nhằm bảo đảm giới tỷ phú thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, đồng thời xử lý những hành vi trốn thuế. Theo ông, chương trình nghị sự thuế của đảng Dân chủ sẽ ưu tiên các gia đình Mỹ và yêu cầu những cá nhân có tài sản lớn nhất cùng các tập đoàn phải đóng góp tương xứng.
Các đề xuất đang được quan tâm tập trung vào ba lĩnh vực chính: chấm dứt ưu đãi thuế đối với lợi nhuận chia sẻ của các nhà quản lý quỹ đầu tư, đánh thuế định kỳ đối với tài sản trong những quỹ tín thác khổng lồ và hạn chế chiến lược vay tiền bằng cổ phiếu để tránh thuế lãi vốn.
Tuy nhiên, khả năng các đề xuất này nhanh chóng trở thành luật vẫn còn hạn chế. Đảng Dân chủ chưa có đủ số ghế để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống Donald Trump. Dù vậy, các chuyên gia thuế nhận định đây vẫn là những chính sách đáng theo dõi bởi chúng có thể định hình chương trình nghị sự của đảng Dân chủ nếu cán cân quyền lực tại Washington thay đổi sau cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo.
Justin Miller, đối tác kiêm giám đốc quốc gia về hoạch định tài sản tại Evercore Wealth Management, cho rằng những đề xuất hiện nay có thể chưa được thông qua trong hai năm tới. Tuy nhiên, nếu Mỹ có sự thay đổi chính quyền trong chu kỳ bầu cử tiếp theo, các sáng kiến này có thể trở thành cơ sở cho những cuộc cải cách thuế quy mô lớn hơn.
1. Chấm dứt ưu đãi thuế đối với lợi nhuận chia sẻ của các quỹ đầu tư
Một trong những đề xuất đáng chú ý nhất là dự luật Ending the Carried Interest Loophole Act, được Thượng nghị sĩ Ron Wyden và Thượng nghị sĩ độc lập Angus King, đại diện bang Maine, giới thiệu vào tháng 4.
Dự luật hướng đến việc thay đổi cách đánh thuế đối với khoản lợi nhuận chia sẻ (carried interest), một hình thức thù lao phổ biến trong ngành quản lý quỹ đầu tư tư nhân, quỹ đầu cơ và các hoạt động đầu tư trên Phố Wall.
Theo cơ chế hiện hành, các nhà quản lý quỹ có thể nhận được một tỷ lệ nhất định từ lợi nhuận đầu tư của quỹ. Tuy nhiên, thay vì bị đánh thuế hoàn toàn như thu nhập thông thường, khoản tiền này có thể được hưởng mức thuế thấp hơn theo quy định về thuế thu nhập từ vốn dài hạn nếu đáp ứng điều kiện nắm giữ tài sản tối thiểu ba năm.
Đây là một trong những ưu đãi thuế gây tranh cãi tại Mỹ trong nhiều năm. Những người ủng hộ cải cách cho rằng các nhà quản lý quỹ đang được hưởng cách xử lý thuế thuận lợi hơn so với nhiều người lao động có thu nhập từ tiền lương và tiền công.
Nếu được thông qua, Ending the Carried Interest Loophole Act sẽ đánh thuế khoản lợi nhuận chia sẻ như thu nhập thông thường. Đáng chú ý, dự luật còn đề xuất yêu cầu các nhà quản lý quỹ ghi nhận và nộp thuế hằng năm đối với khoản thù lao giả định, thay vì chờ đến khi quỹ thực sự tạo ra lợi nhuận mới phát sinh nghĩa vụ thuế.
Joshua Odintz, đối tác tại Holland & Knight và từng là cố vấn thuế tại Bộ Tài chính Mỹ cũng như Ủy ban Tài chính Thượng viện, cho biết các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng đã tìm cách thay đổi cách đánh thuế carried interest trong gần hai thập kỷ.
Đáng chú ý, Tổng thống Donald Trump cũng từng chỉ trích cơ chế ưu đãi này. Trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016, ông cho rằng quy định trên không công bằng đối với người lao động Mỹ.
Theo Odintz, áp lực tài chính đối với hệ thống An sinh xã hội có thể khiến Quốc hội quan tâm nhiều hơn đến việc loại bỏ các ưu đãi thuế gây tranh cãi. Dự trữ của quỹ tín thác An sinh xã hội được dự báo có thể cạn kiệt vào cuối năm 2032 nếu không có những điều chỉnh phù hợp.
Tuy nhiên, ông nhận định việc xóa bỏ ưu đãi carried interest có thể được thực hiện thông qua một dự luật điều chỉnh ngân sách hoặc cải cách thuế lớn, thay vì một dự luật riêng biệt.
Cách tiếp cận này giúp các nhà lập pháp có thêm không gian đàm phán và trao đổi lợi ích giữa nhiều nhóm chính sách khác nhau. Thay vì phải trực tiếp bảo vệ hoặc phản đối một điều khoản gây tranh cãi, các nghị sĩ có thể cân nhắc toàn bộ nội dung của một gói cải cách thuế.
2. Đánh thuế định kỳ đối với các quỹ tín thác có tài sản hàng chục tỷ USD
Đề xuất thứ hai tập trung vào các quỹ tín thác (trust), công cụ thường được những gia đình giàu có sử dụng để quản lý, bảo vệ và chuyển giao tài sản qua nhiều thế hệ.
Thượng nghị sĩ Patty Murray, đại diện bang Washington thuộc đảng Dân chủ, đã đưa ra dự luật Fair Trusts for Fiscal Responsibility Act nhằm thay đổi cách đánh thuế đối với các quỹ tín thác có giá trị đặc biệt lớn.
Trên thực tế, các quỹ tín thác có thể được sử dụng trong những kế hoạch chuyển giao tài sản nhằm giảm thiểu nghĩa vụ thuế thừa kế và thuế quà tặng. Với những gia đình sở hữu khối tài sản hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ USD, việc lựa chọn cấu trúc quỹ tín thác phù hợp có thể tạo ra khác biệt đáng kể về nghĩa vụ thuế trong dài hạn.
Dự luật của bà Murray đề xuất áp dụng thuế lũy tiến hằng năm đối với tài sản nằm trong các quỹ tín thác có giá trị vượt 50 triệu USD.
Đặc biệt, mức thuế có thể tăng lên 3% đối với phần tài sản vượt quá 1 tỷ USD. Đây là một biện pháp nhắm trực tiếp vào những quỹ tín thác có quy mô cực lớn, thay vì áp dụng đồng loạt đối với mọi cá nhân sở hữu tài sản.
Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế khấu trừ thuế được thiết kế trong dự luật.
Theo đó, số thuế đã nộp hằng năm sẽ được ghi nhận trong một tài khoản riêng và có thể được sử dụng để khấu trừ vào nghĩa vụ thuế thừa kế hoặc thuế chuyển giao thế hệ khi tài sản được chuyển giao hoặc khi quỹ tín thác chấm dứt hoạt động.
Nếu khoản tín dụng thuế chưa được sử dụng hết, dự luật còn đề xuất khả năng hoàn trả phần còn lại.
David Blum, đối tác kiêm chủ tịch nhóm thực hành thuế quốc gia tại Akerman, nhận định đề xuất này cần được theo dõi sát sao bởi nếu được triển khai, nó có thể thay đổi đáng kể cách các cá nhân sở hữu tài sản cực lớn xây dựng kế hoạch thừa kế.
Dù vậy, khả năng thực thi vẫn là một trở ngại đáng kể.
Justin Miller tỏ ra hoài nghi về triển vọng thông qua dự luật vì việc định giá, theo dõi và tính thuế đối với tài sản trong các quỹ tín thác có thể rất phức tạp.
Ông cho rằng Mỹ có thể cân nhắc những mô hình đã được áp dụng tại một số quốc gia khác, thay vì triển khai ngay cơ chế đánh thuế hằng năm.
Chẳng hạn, Anh áp dụng thuế thừa kế định kỳ 10 năm một lần đối với một số quỹ tín thác. Trong khi đó, Canada có quy tắc 21 năm đối với phần lớn các quỹ tín thác cá nhân và gia đình.
Những mô hình này có thể trở thành cơ sở tham khảo nếu Mỹ muốn hạn chế việc sử dụng quỹ tín thác để trì hoãn nghĩa vụ thuế trong thời gian dài.
3. Hạn chế chiến lược “mua, vay, chết” của các tỷ phú
Đề xuất thứ ba nhắm vào một chiến lược hoạch định tài sản được gọi là “Buy, Borrow, Die”, có thể dịch là “Mua, vay, chết”.
Đây là phương thức được một số cá nhân có tài sản cực lớn sử dụng để tiếp cận tiền mặt mà không cần bán những tài sản đang nắm giữ, qua đó hạn chế việc phát sinh thuế thu nhập từ lãi vốn.
Cách thức hoạt động tương đối đơn giản.
Trước tiên, nhà đầu tư mua và nắm giữ những tài sản có khả năng tăng giá mạnh, chẳng hạn như cổ phiếu doanh nghiệp. Khi giá trị tài sản tăng lên, họ không nhất thiết phải bán cổ phiếu để thu tiền mặt.
Thay vào đó, họ sử dụng số cổ phiếu đang sở hữu làm tài sản bảo đảm để vay tiền từ ngân hàng hoặc tổ chức tài chính.
Khoản vay giúp họ có nguồn tiền phục vụ chi tiêu hoặc đầu tư mà không phải bán tài sản. Do chưa bán cổ phiếu, phần lợi nhuận tăng giá chưa thực hiện thường chưa phát sinh thuế lãi vốn theo cơ chế thuế hiện hành.
Chiến lược này có thể tiếp tục được duy trì trong nhiều năm. Khi người sở hữu qua đời, người thừa kế có thể được hưởng cơ chế điều chỉnh tăng giá trị cơ sở tính thuế của tài sản theo quy định hiện hành tại Mỹ. Điều này có thể làm giảm đáng kể khoản lãi vốn tích lũy phải chịu thuế nếu tài sản được bán sau đó.
Một số thượng nghị sĩ Dân chủ mới đắc cử, trong đó có James Talarico và Abdul El-Sayed, đã cam kết tìm cách hạn chế chiến lược này.
Đáng chú ý, Thượng nghị sĩ Ruben Gallego, đại diện bang Arizona, đã giới thiệu dự luật ROBINHOOD Act vào tháng 6.
Dự luật đề xuất buộc những cá nhân siêu giàu phải chịu thuế lãi vốn đối với một số tài sản dài hạn chưa được bán nhưng đang được sử dụng làm tài sản thế chấp cho các khoản vay.
Phạm vi áp dụng được thiết kế tương đối hẹp, tập trung vào những cá nhân có tài sản ít nhất 1 tỷ USD hoặc thu nhập hằng năm vượt 100 triệu USD.
Ngoài ra, biện pháp chỉ được kích hoạt khi phần lợi nhuận chưa thực hiện từ tài sản dùng làm tài sản bảo đảm bằng hoặc lớn hơn giá trị khoản vay.
Một đề xuất liên quan khác được đưa ra tại Hạ viện bởi Dân biểu Daniel Goldman, đại diện bang New York thuộc đảng Dân chủ.
Dự luật này đề xuất đánh thuế 20% đối với một số khoản vay được bảo đảm bằng tài sản dành cho những người vay có thu nhập trên 400.000 USD.
Tuy nhiên, dự luật cũng đưa ra một số ngoại lệ, trong đó có các khoản vay thế chấp nhà ở và vay ký quỹ.
Theo Justin Miller, những đề xuất nhắm vào chiến lược “mua, vay, chết” có phạm vi cụ thể hơn so với các kế hoạch đánh thuế tài sản trên diện rộng. Vì vậy, chúng có thể dễ thực hiện hơn về mặt hành chính và có triển vọng được cân nhắc nghiêm túc hơn trong các cuộc đàm phán chính sách thuế.
Mặc dù chưa thu hút nhiều sự chú ý như các đề xuất đánh thuế tài sản của giới tỷ phú, những biện pháp này có thể tạo ra tác động trực tiếp đến cách người giàu sử dụng cổ phiếu và các tài sản tài chính để tiếp cận nguồn vốn.
Quốc hội Mỹ có thể chưa thông qua ngay, nhưng năm 2029 đáng chú ý
Mặc dù ba đề xuất trên đang nhận được sự quan tâm trở lại, giới chuyên gia chưa kỳ vọng chúng sẽ nhanh chóng trở thành luật trong hai năm tới.
Nguyên nhân chính là sự khác biệt về quyền lực chính trị tại Washington. Đảng Dân chủ dù có thêm động lực sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ nhưng chưa nắm đủ số ghế để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống Donald Trump.
Ngoài ra, các chính sách liên quan đến thuế tài sản, quỹ tín thác và thu nhập đầu tư đều có thể tạo ra phản ứng mạnh từ giới doanh nghiệp, các tổ chức tài chính và những cá nhân chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Việc triển khai cũng đòi hỏi hệ thống quản lý thuế có khả năng xác định giá trị tài sản, theo dõi các khoản vay và phân biệt giữa lợi nhuận thực hiện với lợi nhuận chưa thực hiện.
Tuy nhiên, những cuộc tranh luận hiện nay có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng chính sách trong tương lai.
Joshua Odintz khuyến nghị những người nộp thuế có tài sản ròng cao nên chủ động tham gia đóng góp ý kiến với các nhà lập pháp, đặc biệt là Thượng nghị sĩ Ron Wyden và đội ngũ của ông.
Theo ông, việc phản ánh những vấn đề có thể phát sinh ngoài mục tiêu ban đầu của dự luật nên được thực hiện sớm, thay vì chờ đến khi các đề xuất bước vào giai đoạn hoàn thiện.
Một kịch bản đáng chú ý được đặt ra là cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 có thể tạo ra sự thay đổi lớn trong cán cân quyền lực. Nếu đảng Dân chủ giành được Nhà Trắng và kiểm soát cả hai viện Quốc hội vào năm 2029, những đề xuất thuế hiện nay có thể nhanh chóng được đưa vào các gói cải cách ngân sách và thuế quy mô lớn.
Trong trường hợp đó, những nội dung từng chưa có đủ sự ủng hộ chính trị có thể được xem xét lại trong một bối cảnh hoàn toàn khác.
Ba đề xuất thuế có thể tác động thế nào đến giới đầu tư và thị trường tài chính?
Nếu được thông qua, các biện pháp trên có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với hoạt động quản lý tài sản tại Mỹ.
Đối với ngành quỹ đầu tư tư nhân và quỹ đầu cơ, việc đánh thuế carried interest như thu nhập thông thường có thể làm giảm lợi ích sau thuế của các nhà quản lý quỹ. Điều này có thể khiến họ điều chỉnh cơ cấu thù lao, chiến lược đầu tư hoặc phương thức phân phối lợi nhuận.
Đối với các gia đình sở hữu tài sản lớn, thuế định kỳ đối với quỹ tín thác có thể khiến chi phí duy trì các cấu trúc chuyển giao tài sản tăng lên. Những kế hoạch thừa kế vốn được thiết kế trong nhiều thập kỷ có thể cần được đánh giá lại.
Trong khi đó, việc hạn chế chiến lược “mua, vay, chết” có thể tác động đến nhu cầu vay vốn dựa trên cổ phiếu và các tài sản tài chính. Các ngân hàng tư nhân, tổ chức quản lý tài sản và những khách hàng có giá trị tài sản ròng cao có thể phải điều chỉnh cách sử dụng tài sản bảo đảm.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào phạm vi cuối cùng của từng đạo luật, các ngưỡng tài sản, quy định miễn trừ và thời điểm áp dụng.
Ở góc độ rộng hơn, cuộc tranh luận cho thấy Mỹ đang tiếp tục đối mặt với một câu hỏi lớn: làm thế nào để cân bằng giữa việc khuyến khích đầu tư, bảo vệ quyền sở hữu tài sản và bảo đảm những người có khả năng tài chính lớn đóng góp tương xứng vào ngân sách quốc gia.
Ba đề xuất hiện nay chưa phải những thay đổi đã được ban hành. Nhưng chúng có thể trở thành nền tảng cho một giai đoạn tranh luận thuế quyết liệt hơn tại Mỹ, đặc biệt nếu cán cân quyền lực chính trị thay đổi sau cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo.
Ba đề xuất tăng thuế đối với giới siêu giàu cho thấy đảng Dân chủ đang muốn thay đổi cách Mỹ đánh thuế tài sản và thu nhập đầu tư. Từ lợi nhuận chia sẻ trên Phố Wall đến các quỹ tín thác tỷ USD và chiến lược vay tiền bằng cổ phiếu, những cơ chế từng được sử dụng trong hoạch định tài sản có thể trở thành trọng tâm của các cuộc cải cách trong tương lai.
Dù chưa có khả năng được thông qua ngay lập tức, các đề xuất này vẫn đáng chú ý bởi chúng có thể định hình chính sách thuế của Mỹ trong giai đoạn sau năm 2028. Đối với giới đầu tư quốc tế, những thay đổi về thuế tại nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng là yếu tố cần theo dõi vì có thể ảnh hưởng đến dòng vốn, hoạt động quản lý tài sản và chiến lược đầu tư toàn cầu.
Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin và phân tích chính sách, không phải khuyến nghị đầu tư hoặc tư vấn thuế.
Câu hỏi về đề xuất tăng thuế giới siêu giàu Mỹ
1. Mỹ đang xem xét những đề xuất thuế nào đối với giới siêu giàu?
Ba nhóm đề xuất chính gồm đánh thuế lợi nhuận chia sẻ của các nhà quản lý quỹ đầu tư như thu nhập thông thường, áp thuế định kỳ đối với tài sản trong các quỹ tín thác lớn và hạn chế việc sử dụng cổ phiếu làm tài sản thế chấp để vay tiền nhằm tránh thuế lãi vốn.
2. Carried interest là gì?
Carried interest là khoản lợi nhuận mà nhà quản lý quỹ đầu tư được hưởng dựa trên kết quả hoạt động của quỹ. Theo một số điều kiện hiện hành, khoản thu nhập này có thể được hưởng cách tính thuế tương tự lợi nhuận vốn dài hạn thay vì bị đánh thuế hoàn toàn như thu nhập thông thường.
3. Chiến lược “mua, vay, chết” hoạt động như thế nào?
Nhà đầu tư mua và nắm giữ tài sản tăng giá, sau đó dùng tài sản đó làm thế chấp để vay tiền thay vì bán ra. Việc không bán tài sản giúp trì hoãn thuế lãi vốn. Khi người sở hữu qua đời, người thừa kế có thể được hưởng cơ chế điều chỉnh cơ sở tính thuế theo quy định hiện hành.
4. Dự luật đánh thuế quỹ tín thác đề xuất mức thuế bao nhiêu?
Fair Trusts for Fiscal Responsibility Act đề xuất áp dụng thuế lũy tiến hằng năm đối với tài sản trong quỹ tín thác vượt 50 triệu USD, với mức thuế lên đến 3% đối với phần tài sản vượt 1 tỷ USD.
5. Các đề xuất này có sớm trở thành luật không?
Khả năng thông qua trong ngắn hạn còn hạn chế do những trở ngại về quyền lực chính trị và quyền phủ quyết của tổng thống. Tuy nhiên, các đề xuất có thể được đưa trở lại chương trình nghị sự nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Nhà Trắng và Quốc hội trong cuộc bầu cử tiếp theo.
6. Những thay đổi này có ảnh hưởng đến thị trường tài chính không?
Nếu được ban hành, các quy định mới có thể tác động đến hoạt động của quỹ đầu tư tư nhân, ngân hàng tư nhân, dịch vụ quản lý tài sản và chiến lược vay vốn bằng cổ phiếu. Mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào nội dung cuối cùng của luật.
