Microsoft, Google và McDonald’s phản đối cổ phiếu mã hóa: Vì sao đây chưa phải dấu chấm hết cho token hóa tài sản?

Nỗ lực đưa cổ phiếu truyền thống lên blockchain đang gặp thử thách đầu tiên khi một loạt doanh nghiệp đại chúng lớn của Mỹ phản đối việc cổ phiếu của họ được giao dịch dưới dạng token trên một nền tảng chứng khoán mã hóa do OKX và Intercontinental Exchange (ICE), công ty mẹ của Sở Giao dịch Chứng khoán New York, xây dựng.

Danh sách các doanh nghiệp phản đối được công bố trong tuần bao gồm những tên tuổi đáng chú ý như Microsoft, Alphabet – công ty mẹ của Google – McDonald’s, Goldman Sachs, Wells Fargo và Cisco, cùng nhiều tổ chức phát hành khác. Theo thông tin được nêu trong bài viết gốc, tổng cộng đã có 22 tổ chức phát hành được tiết lộ là phản đối việc giao dịch các phiên bản token hóa cổ phiếu của họ trên nền tảng OKXICE.

Đối với những người ủng hộ token hóa tài sản, đây không phải tín hiệu khởi đầu lý tưởng. Một trong những kỳ vọng lớn của công nghệ blockchain là đưa tài sản tài chính truyền thống lên môi trường giao dịch số, tạo điều kiện cho các hình thức sở hữu và chuyển giao tài sản linh hoạt hơn. Tuy nhiên, việc nhiều doanh nghiệp nổi tiếng nhanh chóng phản đối cho thấy quá trình này không đơn giản chỉ là chuyển đổi cổ phiếu thành token rồi đưa lên một nền tảng giao dịch.

Dù vậy, làn sóng phản đối chưa đủ để kết luận rằng thử nghiệm token hóa cổ phiếu đang thất bại. Phản ứng ban đầu có thể phản ánh sự thận trọng của các bộ phận pháp lý, quan hệ nhà đầu tư và quản trị doanh nghiệp trước một mô hình thị trường mới, đặc biệt khi quyền lợi của cổ đông và cách thức vận hành của hệ thống vẫn còn nhiều câu hỏi.

Vấn đề trọng tâm không chỉ là doanh nghiệp có ủng hộ blockchain hay không, mà còn là ai được phép phát hành phiên bản token hóa của cổ phiếu, quyền lợi của người nắm giữ token được bảo đảm ra sao và hoạt động giao dịch sẽ được giám sát như thế nào.

Vì sao cơ chế miễn trừ đổi mới của SEC lại quan trọng?

Khuôn khổ dành cho giao dịch chứng khoán mã hóa theo cơ chế miễn trừ đổi mới của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) được xem là một bước thử nghiệm nhằm mở đường cho những mô hình giao dịch mới. Tuy nhiên, cơ chế này cũng đặt ra một quy trình phản hồi quan trọng đối với các công ty có cổ phiếu được đề xuất đưa lên nền tảng giao dịch.

Theo nội dung được mô tả trong bài viết gốc, trước khi cổ phiếu của một công ty được đưa vào giao dịch theo mô hình này, đơn vị tổ chức phải thông báo cho tổ chức phát hành và dành 30 ngày để công ty phản đối. Nếu doanh nghiệp không phản hồi trong thời hạn đó, hoạt động giao dịch có thể được triển khai theo cơ chế áp dụng.

Điểm đáng chú ý là sự im lặng không đơn thuần được xem như việc chưa đưa ra quyết định. Trong khuôn khổ này, việc không phản đối đúng hạn có thể dẫn đến hệ quả rằng công ty không ngăn cản việc giao dịch phiên bản token hóa cổ phiếu của mình.

Điều đó khiến các tổ chức phát hành phải cân nhắc kỹ lưỡng ngay từ khi nhận được thông báo. Nếu không hiểu đầy đủ cách nền tảng hoạt động, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những câu hỏi về quyền sở hữu, quyền cổ đông, cổ tức và cách quản lý hồ sơ chứng khoán.

Công ty luật quốc tế Latham & Watkins từng cảnh báo rằng cơ chế này không cung cấp một quy trình đơn giản để phản đối sau khi thời hạn 30 ngày đã kết thúc, cũng như không cho phép dễ dàng rút lại sự đồng ý mặc định sau khi giao dịch bắt đầu.

Trong bối cảnh đó, lựa chọn phản đối ngay từ đầu có thể là phương án thận trọng đối với một doanh nghiệp chưa có đủ thông tin. Điều này đặc biệt đúng khi quyết định liên quan đến cổ phiếu của công ty có thể tạo ra những hệ quả pháp lý và quản trị kéo dài.

Nói cách khác, phản đối không nhất thiết đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phủ nhận giá trị của công nghệ blockchain. Đó cũng có thể là cách để duy trì quyền kiểm soát đối với việc cổ phiếu của mình được đưa vào một hệ thống giao dịch mới.

Những câu hỏi về cổ đông, cổ tức và quyền biểu quyết

Dave Hendricks, nhà sáng lập kiêm CEO của công ty chuyên về token hóa tài sản Vertalo, cho biết nhiều doanh nghiệp thậm chí không biết bên thứ ba đã tạo phiên bản token hóa cổ phiếu của họ cho đến khi nhận được thông báo từ OKXICE.

Theo Hendricks, khi phát hiện sự việc, doanh nghiệp phải giải quyết hàng loạt vấn đề: ai đang nắm giữ cổ phiếu đứng sau các token, cổ tức sẽ được chuyển đến người sở hữu token theo cách nào, quyền biểu quyết được thực hiện ra sao và đơn vị quản lý chuyển nhượng cổ phiếu sẽ xử lý cấu trúc mới này như thế nào.

Đây đều là những vấn đề cốt lõi, bởi cổ phiếu không chỉ là tài sản có thể mua bán. Nó còn gắn với các quyền pháp lý và lợi ích kinh tế của cổ đông. Khi cổ phiếu được thể hiện dưới dạng token trên blockchain, cần xác định rõ mối quan hệ giữa token và chứng khoán cơ sở.

Chẳng hạn, người nắm giữ một token đại diện cho cổ phiếu có thực sự là cổ đông được ghi nhận trong hồ sơ của doanh nghiệp hay không? Nếu token được chuyển từ ví này sang ví khác, quyền sở hữu pháp lý có thay đổi tương ứng không? Trong trường hợp doanh nghiệp trả cổ tức hoặc tổ chức đại hội cổ đông, người sở hữu token sẽ nhận quyền lợi và thực hiện quyền của mình theo quy trình nào?

Một vấn đề khác là vai trò của đơn vị quản lý chuyển nhượng cổ phiếu, tổ chức chịu trách nhiệm duy trì hồ sơ sở hữu và xử lý những thay đổi liên quan đến cổ đông. Nếu một hệ thống token hóa vận hành bên ngoài quy trình hiện có, sự phối hợp giữa nền tảng giao dịch, tổ chức phát hành và đơn vị quản lý hồ sơ cần được làm rõ.

Những câu hỏi này không nhất thiết cho thấy công nghệ token hóa không thể vận hành. Chúng cho thấy việc áp dụng blockchain vào thị trường chứng khoán đòi hỏi nhiều hơn một giải pháp kỹ thuật. Hệ thống phải xác định được quyền sở hữu, trách nhiệm của các bên, cơ chế giải quyết tranh chấp và cách bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

Hendricks cho rằng nếu các câu hỏi quan trọng như vậy không thể được giải đáp trong thời hạn 30 ngày, việc doanh nghiệp lựa chọn phản đối là điều dễ hiểu.

Vì sao danh sách doanh nghiệp phản đối có thể tiếp tục tăng?

Olivia Vande Woude, người phụ trách mảng token hóa tài sản tại Ava Labs, cho rằng không nên xem danh sách các công ty phản đối ngày càng dài là một phán quyết tiêu cực đối với OKXICE hay toàn bộ lĩnh vực token hóa chứng khoán.

Theo bà, OKXICE là đơn vị đầu tiên gửi thông báo theo cơ chế miễn trừ đổi mới này, vì vậy nền tảng cũng là bên đầu tiên nhận được phản hồi từ các tổ chức phát hành. Khi một mô hình mới được triển khai, phản ứng của nhóm doanh nghiệp đầu tiên có thể phản ánh mức độ chưa sẵn sàng của thị trường đối với quy trình cụ thể, thay vì thể hiện quan điểm cuối cùng về công nghệ.

Vande Woude cũng lưu ý rằng việc phản đối tương đối dễ thực hiện, trong khi không phản hồi có thể dẫn đến hệ quả pháp lý đáng kể. Chính sự khác biệt này tạo ra động lực để các doanh nghiệp chọn phương án thận trọng.

Nếu chi phí của việc phản đối thấp nhưng hậu quả tiềm tàng của việc im lặng lại khó đánh giá, doanh nghiệp có thể ưu tiên giữ quyền kiểm soát cho đến khi hiểu rõ hơn. Vì vậy, số lượng phản đối tăng lên không nhất thiết phản ánh sự phản kháng ngày càng mạnh đối với token hóa nói chung.

Bà dự đoán các nền tảng gửi thông báo theo cơ chế tương tự trong tương lai cũng có thể gặp những phản hồi như vậy. Điều này có thể khiến các đơn vị vận hành phải chuẩn bị kỹ hơn về thông tin pháp lý, cách giải thích cấu trúc sản phẩm và quy trình xử lý quyền lợi của tổ chức phát hành.

Vande Woude mô tả cơ chế miễn trừ này như một hoạt động thu thập dữ liệu về phản ứng của thị trường. Những phản hồi từ doanh nghiệp cho thấy các tổ chức phát hành muốn có tiếng nói trong cách cổ phiếu của họ được đưa lên chuỗi khối, thay vì để bên thứ ba tự quyết định toàn bộ cấu trúc giao dịch.

Từ góc độ này, các phản đối có thể giúp bộc lộ những điểm còn thiếu trong thiết kế thị trường. Chúng cũng cho thấy việc mở đường cho một công nghệ mới không tự động giải quyết được các vấn đề về quản trị, trách nhiệm và quyền lợi của nhà đầu tư.

Nasdaq phản đối mô hình giao dịch, không nhất thiết phản đối token hóa

Nasdaq là ví dụ đáng chú ý cho thấy sự khác biệt giữa việc ủng hộ công nghệ token hóa và ủng hộ một cấu trúc giao dịch cụ thể.

Đơn vị vận hành sàn giao dịch Nasdaq vốn đã thể hiện sự quan tâm đến việc đưa chứng khoán lên blockchain và đang theo đuổi mô hình riêng đối với chứng khoán mã hóa. Tuy nhiên, Nasdaq Inc., công ty có mã cổ phiếu NDAQ, cho biết họ dự định phản đối việc các phiên bản token hóa cổ phiếu Nasdaq được giao dịch trên những nền tảng chứng khoán mã hóa theo cơ chế miễn trừ hiện tại.

Động thái này cho thấy tranh luận không chỉ xoay quanh công nghệ mà còn liên quan đến cách tổ chức thị trường chứng khoán. Một doanh nghiệp có thể tin rằng token hóa mang lại lợi ích, nhưng vẫn không đồng tình với việc cổ phiếu được giao dịch trên một nền tảng nằm ngoài cấu trúc thị trường mà họ cho là phù hợp.

Nasdaq cảnh báo các nền tảng giao dịch chứng khoán mã hóa hoạt động bên ngoài Hệ thống Thị trường Quốc gia của Mỹ (National Market System – NMS) có thể làm phân mảnh thanh khoản, ảnh hưởng đến quá trình hình thành giá và thiếu một số cơ chế bảo vệ đang tồn tại trong hệ thống thị trường hiện hành.

Những cơ chế được đề cập bao gồm khả năng hiển thị giá tốt nhất theo thời gian thực và hệ thống báo cáo giao dịch hợp nhất. Các công cụ này góp phần giúp thị trường có thông tin giá rõ ràng hơn, hỗ trợ nhà đầu tư và các bên tham gia đánh giá điều kiện giao dịch.

Nếu cùng một cổ phiếu được giao dịch trên nhiều địa điểm với cơ chế khác nhau, thanh khoản có thể bị phân tán giữa các nền tảng. Khi đó, giá trên một địa điểm giao dịch chưa chắc phản ánh đầy đủ mức giá tốt nhất đang có trên toàn thị trường. Nhà đầu tư cũng có thể gặp khó khăn hơn khi so sánh giá, đánh giá khối lượng giao dịch và xác định điều kiện thực hiện lệnh.

Mô hình mà Nasdaq đề xuất hướng đến việc giữ chứng khoán mã hóa trong khuôn khổ sàn giao dịch hiện có. Cách tiếp cận này cho thấy token hóa và hệ thống thị trường truyền thống không nhất thiết phải loại trừ lẫn nhau. Công nghệ blockchain có thể được tích hợp vào hạ tầng hiện hành, thay vì tạo ra một địa điểm giao dịch hoàn toàn tách biệt.

Vì vậy, phản đối của Nasdaq không nên được diễn giải đơn giản thành việc công ty bác bỏ công nghệ token hóa. Trọng tâm của bất đồng là cấu trúc vận hành, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và cách duy trì chất lượng hình thành giá khi chứng khoán được giao dịch dưới dạng token.

Lợi ích kinh tế của token hóa vẫn là câu hỏi chưa có lời giải rõ ràng

Ngoài những vấn đề pháp lý và cấu trúc thị trường, các tổ chức phát hành còn phải cân nhắc một câu hỏi thực tế: họ sẽ nhận được lợi ích gì khi cổ phiếu của mình được giao dịch dưới dạng token trên một nền tảng khác?

Reid Noch, Phó chủ tịch phụ trách cấu trúc thị trường cổ phiếu Mỹ tại TD Securities, cho rằng một vấn đề lớn là lợi ích tiềm năng đối với tổ chức phát hành vẫn khó định lượng.

Token hóa thường được kỳ vọng sẽ giúp tài sản được biểu diễn và chuyển giao trên hạ tầng blockchain, mở ra những phương thức giao dịch và quản lý tài sản mới. Tuy nhiên, những lợi ích đó cần được đánh giá trong bối cảnh cụ thể, thay vì mặc nhiên cho rằng việc đưa cổ phiếu lên chuỗi khối sẽ khiến thị trường hiệu quả hơn.

Đối với doanh nghiệp phát hành, quyết định tham gia không chỉ liên quan đến việc công nghệ có hoạt động hay không. Họ còn cần xem xét liệu mô hình mới có cải thiện khả năng tiếp cận nhà đầu tư, quy trình giao dịch hoặc quản lý quyền sở hữu hay không; đồng thời phải cân nhắc các chi phí tuân thủ, rủi ro vận hành và trách nhiệm pháp lý phát sinh.

Nếu những lợi ích kinh tế chưa rõ ràng nhưng các câu hỏi về quyền cổ đông và quản trị vẫn còn bỏ ngỏ, việc doanh nghiệp chưa muốn tham gia là điều dễ hiểu. Trong trường hợp đó, phản đối có thể là cách giữ nguyên trạng thái hiện tại trong khi chờ thêm thông tin, chứ không phải quyết định từ chối token hóa mãi mãi.

Đây cũng là lý do cần phân biệt giữa việc phản đối một nền tảng cụ thể và phản đối toàn bộ công nghệ. Doanh nghiệp có thể không đồng ý với cách một bên thứ ba triển khai giao dịch cổ phiếu mã hóa, nhưng vẫn sẵn sàng nghiên cứu những mô hình khác có quy trình pháp lý rõ ràng hơn và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư phù hợp hơn.

Bước tiếp theo của thị trường chứng khoán mã hóa

Những phản ứng ban đầu từ Microsoft, Alphabet, McDonald’s, Goldman Sachs, Wells Fargo, Cisco và các doanh nghiệp khác cho thấy quá trình token hóa cổ phiếu đang phải đối mặt với những vấn đề vượt xa khía cạnh công nghệ.

Thứ nhất, các nền tảng cần giải thích rõ mối liên hệ giữa token và cổ phiếu cơ sở, bao gồm quyền sở hữu, cổ tức, quyền biểu quyết và cơ chế quản lý hồ sơ cổ đông.

Thứ hai, thị trường cần làm rõ cách thức bảo vệ nhà đầu tư khi chứng khoán được giao dịch trên những địa điểm có cấu trúc khác với hệ thống truyền thống. Những vấn đề như thanh khoản phân mảnh, chất lượng hình thành giá và khả năng tiếp cận thông tin giao dịch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người tham gia.

Thứ ba, các tổ chức phát hành cần thấy được lợi ích cụ thể trước khi chấp nhận một mô hình mới. Nếu giá trị kinh tế chưa rõ ràng, trong khi quyết định không phản đối có thể tạo ra những hệ quả khó đảo ngược, sự thận trọng nhiều khả năng sẽ tiếp tục xuất hiện.

Cuối cùng, các cơ quan quản lý và đơn vị vận hành thị trường cần tìm được sự cân bằng giữa thử nghiệm đổi mới và duy trì những nguyên tắc bảo vệ nhà đầu tư vốn có. Việc đưa tài sản lên blockchain chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ được triển khai cùng với một cấu trúc pháp lý và vận hành đáng tin cậy.

Làn sóng phản đối hiện nay vì vậy chưa đủ để kết luận token hóa cổ phiếu thất bại. Nó cho thấy thị trường vẫn đang trong giai đoạn xác định cách thức áp dụng công nghệ mới vào một lĩnh vực có yêu cầu cao về quyền sở hữu, tính minh bạch và trách nhiệm pháp lý.

Nếu các vấn đề này được giải quyết, token hóa vẫn có thể tiếp tục phát triển thông qua những mô hình khác nhau, bao gồm cả việc tích hợp blockchain vào hệ thống giao dịch hiện có. Thử thách quan trọng không chỉ là tạo ra phiên bản số của một cổ phiếu, mà còn là chứng minh mô hình đó có thể hoạt động minh bạch, hiệu quả và bảo vệ đầy đủ quyền lợi của các bên liên quan.

Câu hỏi thường gặp về cổ phiếu mã hóa

1. Cổ phiếu mã hóa là gì?

Cổ phiếu mã hóa là cổ phiếu hoặc quyền lợi liên quan đến cổ phiếu được thể hiện dưới dạng token trên blockchain. Quyền pháp lý thực tế của người nắm giữ phụ thuộc vào cấu trúc sản phẩm và khuôn khổ áp dụng; không phải token nào cũng tự động trao cho người sở hữu đầy đủ quyền của cổ đông trực tiếp.

2. Vì sao Microsoft, Google và McDonald’s phản đối giao dịch cổ phiếu mã hóa?

Theo nội dung bài viết gốc, các doanh nghiệp nằm trong nhóm tổ chức phát hành phản đối việc cổ phiếu của họ được giao dịch dưới dạng token trên nền tảng OKXICE. Sự thận trọng có thể liên quan đến quyền kiểm soát, quyền cổ đông, cổ tức, quyền biểu quyết và những vấn đề pháp lý chưa được làm rõ.

3. Các công ty phản đối có đồng nghĩa với việc họ chống lại blockchain không?

Không nhất thiết. Phản đối một nền tảng hoặc một cấu trúc giao dịch cụ thể không đồng nghĩa với việc từ chối mọi ứng dụng blockchain. Trường hợp Nasdaq cho thấy một đơn vị có thể ủng hộ token hóa nhưng muốn công nghệ được triển khai trong khuôn khổ thị trường mà họ cho là phù hợp.

4. Cơ chế 30 ngày của SEC có ý nghĩa gì?

Theo nội dung được mô tả trong bài viết gốc, tổ chức phát hành được thông báo và có 30 ngày để phản đối việc cổ phiếu của mình được đưa vào giao dịch theo cơ chế liên quan. Việc không phản hồi có thể dẫn đến hệ quả rằng hoạt động giao dịch được triển khai, khiến doanh nghiệp cần xem xét thông báo một cách thận trọng.

5. Token hóa cổ phiếu có thể mang lại lợi ích gì?

Công nghệ này được kỳ vọng mở ra những cách thức mới để biểu diễn, quản lý và chuyển giao tài sản trên hạ tầng blockchain. Tuy nhiên, lợi ích thực tế còn phụ thuộc vào thiết kế sản phẩm, chi phí, thanh khoản, khuôn khổ pháp lý và mức độ bảo vệ nhà đầu tư.

6. Điều gì có thể quyết định tương lai của thị trường chứng khoán mã hóa?

Những yếu tố quan trọng gồm tính rõ ràng của quyền sở hữu, cơ chế xử lý cổ tức và quyền biểu quyết, chất lượng hình thành giá, thanh khoản, quy định quản lý và lợi ích kinh tế có thể chứng minh được đối với các tổ chức phát hành.