Cổ phiếu công nghệ Trung Quốc lao dốc: Vì sao cơn sốt AI không còn đủ sức giữ chân nhà đầu tư?

Cổ phiếu công nghệ Trung Quốc mất dần sức hút

Từng là một trong những điểm sáng nổi bật của thị trường chứng khoán Trung Quốc, nhóm cổ phiếu công nghệ đang đối mặt với làn sóng bán tháo khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng tăng trưởng và khả năng tạo ra lợi nhuận thực tế từ trí tuệ nhân tạo (AI).

Sau giai đoạn tăng giá mạnh nhờ kỳ vọng Trung Quốc có thể thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ, tâm lý thị trường đang thay đổi. Các nhà đầu tư không còn chỉ quan tâm đến tốc độ phát triển của những mô hình AI mới hay quy mô đầu tư vào bán dẫn. Thay vào đó, câu hỏi quan trọng hơn là liệu các khoản chi tiêu khổng lồ cho AI có thể tạo ra dòng tiền và lợi nhuận đủ lớn để duy trì mức định giá hiện tại hay không.

Áp lực này đang lan rộng từ các doanh nghiệp công nghệ cao niêm yết tại Thượng Hải đến những tập đoàn lớn trong lĩnh vực pin và năng lượng. Ngay cả CATL, một trong những doanh nghiệp nổi bật của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng pin xe điện toàn cầu, cũng không tránh khỏi xu hướng suy yếu của thị trường.

Diễn biến trên cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cách nhà đầu tư nhìn nhận ngành công nghệ Trung Quốc. Tăng trưởng vẫn là yếu tố quan trọng, nhưng không còn đủ để bảo đảm giá cổ phiếu tiếp tục đi lên nếu khả năng sinh lời không theo kịp kỳ vọng.

Chỉ số STAR 50 giảm mạnh, phản ánh sự thay đổi trong tâm lý thị trường

Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất của đợt điều chỉnh là diễn biến của chỉ số STAR 50. Theo số liệu trong nội dung được đề cập, chỉ số này đã giảm hơn 40% so với mức đỉnh hồi tháng 7, trong bối cảnh những lo ngại về hiệu quả đầu tư vào AI ngày càng gia tăng.

STAR 50 theo dõi 50 doanh nghiệp có quy mô lớn và tính thanh khoản cao trên thị trường STAR của Thượng Hải. Đây là thị trường tập trung nhiều công ty hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và những ngành công nghiệp có hàm lượng nghiên cứu, phát triển lớn.

Do đó, diễn biến của chỉ số không chỉ phản ánh sự thay đổi trong giá cổ phiếu của một nhóm doanh nghiệp, mà còn cho thấy mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư đối với câu chuyện tăng trưởng công nghệ tại Trung Quốc.

Đợt bán tháo ban đầu được xem là hoạt động chốt lời sau một thời gian tăng giá mạnh. Tuy nhiên, áp lực bán đã dần chuyển thành quá trình đánh giá lại sâu rộng hơn về giá trị của các doanh nghiệp.

Benjamin Cavender thuộc China Market Research Group nhận định rằng đợt điều chỉnh bắt đầu từ việc định giá lại cổ phiếu và chốt lời, nhưng sau đó chuyển sang câu hỏi liệu lợi nhuận có đủ sức hỗ trợ sự hào hứng dành cho AI hay không.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với những doanh nghiệp có giá cổ phiếu tăng nhanh nhờ kỳ vọng về các sản phẩm và thị trường trong tương lai. Khi triển vọng doanh thu chưa được chuyển hóa thành kết quả tài chính tương xứng, nhà đầu tư có thể giảm mức định giá mà họ sẵn sàng trả cho mỗi đồng lợi nhuận.

Từ hiệu ứng DeepSeek đến câu hỏi về lợi nhuận thực tế

Làn sóng lạc quan đối với công nghệ Trung Quốc tăng tốc sau khi DeepSeek nổi lên vào đầu năm 2025. Sự chú ý dành cho công ty này đã củng cố kỳ vọng rằng các doanh nghiệp Trung Quốc có thể phát triển những hệ thống AI có năng lực cạnh tranh với sản phẩm của các tập đoàn Mỹ.

DeepSeek cũng góp phần thúc đẩy cuộc thảo luận về khả năng Trung Quốc phát triển AI hiệu quả hơn về chi phí, đồng thời tạo động lực cho những lĩnh vực liên quan như chip bán dẫn, hạ tầng tính toán và dịch vụ phần mềm.

Từ đó, nhiều nhà đầu tư đặt cược vào khả năng các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc sẽ hưởng lợi từ một chu kỳ đầu tư mới. Những kỳ vọng này góp phần hỗ trợ giá cổ phiếu, đặc biệt tại các doanh nghiệp được xem là có vị trí thuận lợi trong hệ sinh thái AI.

Tuy nhiên, sự hào hứng ban đầu đang nhường chỗ cho những đánh giá thực tế hơn.

Phát triển AI đòi hỏi nguồn vốn lớn dành cho máy chủ, chip, trung tâm dữ liệu, nghiên cứu và tuyển dụng nhân lực. Trong khi đó, việc thương mại hóa công nghệ có thể cần nhiều thời gian. Không phải doanh nghiệp nào cũng có thể nhanh chóng chuyển đổi năng lực kỹ thuật thành doanh thu định kỳ hoặc biên lợi nhuận cao.

Tai Hui, chiến lược gia trưởng thị trường khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại JPMorgan Asset Management, cho rằng các nhà đầu tư muốn hiểu rõ hơn cách những tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc chuyển chi tiêu cho AI thành lợi nhuận.

Ông cũng lưu ý rằng một số đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong lĩnh vực AI thu hút nhu cầu mạnh mẽ ban đầu, nhưng sự hào hứng có thể suy giảm khi thị trường bắt đầu xem xét kỹ hơn triển vọng kinh doanh.

Đối với nhà đầu tư, đây là giai đoạn phân biệt giữa doanh nghiệp có công nghệ đáng chú ý và doanh nghiệp thực sự có mô hình kinh doanh sinh lời. Một công ty có thể sở hữu sản phẩm tiên tiến nhưng vẫn gặp khó khăn nếu chi phí vận hành quá cao, khách hàng chưa sẵn sàng trả mức giá tương xứng hoặc đối thủ liên tục gây áp lực lên giá bán.

Bất động sản suy yếu tiếp tục gây sức ép lên ngành công nghệ

Những khó khăn của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc không chỉ xuất phát từ câu chuyện AI. Các yếu tố kinh tế trong nước cũng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt là tình trạng suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản và tâm lý tiêu dùng yếu.

Bất động sản có ảnh hưởng lớn đến tài sản của nhiều hộ gia đình Trung Quốc. Khi giá nhà và triển vọng thị trường suy yếu, người tiêu dùng có xu hướng thận trọng hơn trong chi tiêu, đồng thời ưu tiên tích lũy tiền mặt thay vì gia tăng các khoản đầu tư có rủi ro.

Sự thay đổi này gây sức ép lên những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhu cầu tiêu dùng trong nước. Các nền tảng internet, thương mại điện tử và quảng cáo trực tuyến có thể chịu ảnh hưởng khi người tiêu dùng giảm mua sắm hoặc doanh nghiệp hạn chế ngân sách tiếp thị.

Đối với các nền tảng công nghệ lớn, doanh thu quảng cáo và thương mại điện tử là những nguồn thu quan trọng. Nếu hoạt động kinh tế phục hồi chậm, doanh nghiệp sẽ khó duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu như kỳ vọng, ngay cả khi vẫn đầu tư mạnh vào AI.

Vey-Sern Ling, cố vấn cấp cao về vốn chủ sở hữu tại Union Bancaire Privée, cảnh báo rằng việc tăng đầu tư vào AI có thể tiếp tục gây sức ép lên lợi nhuận trong ngắn hạn, trong khi triển vọng kiếm tiền từ các khoản đầu tư này về dài hạn vẫn chưa chắc chắn.

Theo ông, định giá cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đã xuống những mức thấp trong nhiều năm, qua đó phần nào hạn chế rủi ro giảm giá. Tuy nhiên, những yếu tố có thể tạo ra động lực tăng trưởng mới vẫn chưa thực sự rõ ràng.

Điều này cho thấy thị trường đang chịu tác động đồng thời từ hai phía: kỳ vọng đối với công nghệ cần được điều chỉnh, trong khi sức cầu nội địa chưa đủ mạnh để tạo ra một nền tảng tăng trưởng vững chắc.

CATL chịu áp lực: Doanh thu tăng nhanh nhưng lợi nhuận tăng chậm hơn

Áp lực định giá không chỉ xuất hiện ở các công ty phát triển phần mềm hoặc AI. CATL, nhà sản xuất pin hàng đầu Trung Quốc và là doanh nghiệp quan trọng trong chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu, cũng đang đối mặt với những thách thức tương tự.

Theo số liệu được cung cấp trong bài viết gốc, doanh thu CATL tăng khoảng 59% trong quý III, nhưng lợi nhuận ròng chỉ tăng khoảng 15%. Trong khi doanh thu vẫn tăng mạnh, tốc độ tăng lợi nhuận thấp hơn đáng kể cho thấy tăng trưởng quy mô kinh doanh chưa đồng nghĩa với hiệu quả tài chính được cải thiện tương ứng.

Cổ phiếu CATL được cho là đã giảm khoảng 37% kể từ đầu năm theo dữ liệu của bài viết gốc. Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng của thị trường đối với một doanh nghiệp từng được xem là một trong những câu chuyện thành công nổi bật của ngành công nghệ Trung Quốc.

Có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của nhà sản xuất pin, bao gồm cạnh tranh về giá, thay đổi cơ cấu sản phẩm, chi phí nguyên vật liệu và những điều chỉnh liên quan đến thuế hoặc các khoản giảm giá.

Trong ngành pin, doanh nghiệp có thể gia tăng doanh số nhờ nhu cầu xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng tăng lên. Tuy nhiên, nếu giá bán giảm hoặc chi phí sản xuất không được tối ưu tương ứng, lợi nhuận trên mỗi đơn vị sản phẩm sẽ chịu áp lực.

Benjamin Cavender nhấn mạnh rằng vấn đề của CATL nằm ở khoảng cách giữa tăng trưởng và lợi nhuận. Đây cũng là điểm đáng chú ý đối với nhiều nhà sản xuất công nghệ khác của Trung Quốc.

Một doanh nghiệp có thể mở rộng sản lượng, gia tăng thị phần và đạt doanh thu cao hơn nhưng vẫn không tạo ra mức tăng lợi nhuận tương ứng. Nếu tình trạng này kéo dài, thị trường có thể điều chỉnh lại kỳ vọng về khả năng tạo tiền và mức giá hợp lý của cổ phiếu.

Vey-Sern Ling cũng cảnh báo rằng lợi nhuận trên mỗi đơn vị sản phẩm thấp hơn có thể ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh ngắn hạn của CATL, ngay cả khi công ty vẫn giữ vị thế dẫn đầu trên thị trường toàn cầu.

Vấn đề đặt ra không phải là CATL có tiếp tục tăng trưởng hay không, mà là doanh nghiệp có thể duy trì biên lợi nhuận và biến quy mô hoạt động lớn thành lợi ích tài chính bền vững như thế nào.

Cổ phiếu công nghệ tại Thượng Hải và Hồng Kông có triển vọng khác nhau

Mặc dù cùng chịu ảnh hưởng từ tâm lý thận trọng, các nhóm cổ phiếu công nghệ Trung Quốc không hoàn toàn đối mặt với những rủi ro giống nhau.

Brendan Ahern, giám đốc đầu tư tại KraneShares, cho rằng các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường STAR của Thượng Hải có thể hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào bán dẫn của những tập đoàn công nghệ lớn tại Trung Quốc và Mỹ.

Khi các doanh nghiệp toàn cầu tiếp tục phát triển hạ tầng AI, nhu cầu đối với chip, thiết bị sản xuất bán dẫn và các thành phần công nghệ liên quan có thể tạo ra cơ hội cho một số nhà cung cấp Trung Quốc. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi còn phụ thuộc vào năng lực công nghệ, khả năng tiếp cận thị trường và hiệu quả kinh doanh của từng doanh nghiệp.

Trong khi đó, cổ phiếu công nghệ niêm yết tại Hồng Kông có thể nhạy cảm hơn với tình hình tiêu dùng nội địa do có tỷ trọng đáng kể ở các nền tảng internet hướng đến người tiêu dùng.

Sự khác biệt này có ý nghĩa đối với việc đánh giá triển vọng thị trường. Những doanh nghiệp cung cấp thiết bị và linh kiện cho chu kỳ đầu tư AI có thể được thúc đẩy bởi nhu cầu hạ tầng, trong khi các nền tảng thương mại điện tử và quảng cáo trực tuyến phụ thuộc nhiều hơn vào sức mua của hộ gia đình và ngân sách của doanh nghiệp.

Dù vậy, không thể mặc định rằng cổ phiếu bán dẫn sẽ luôn tốt hơn cổ phiếu internet. Nếu các khoản đầu tư AI không tạo ra hiệu quả như dự kiến, ngay cả những doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng công nghệ cũng có thể chịu áp lực về định giá.

Đợt bán tháo có thể tạo ra cơ hội đầu tư hay chưa?

Một số chiến lược gia cho rằng đợt điều chỉnh hiện tại có thể mở ra cơ hội cho những nhà đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, việc cổ phiếu giảm sâu không đồng nghĩa với việc thị trường đã chạm đáy hoặc mọi doanh nghiệp đều trở nên hấp dẫn.

Jason Hsu, chủ tịch kiêm giám đốc đầu tư tại Rayliant Global Advisors, cho rằng sự suy yếu của thị trường chứng khoán Mỹ là một trong những yếu tố lớn khiến đợt bán tháo tại Trung Quốc trở nên nghiêm trọng hơn.

Khi nhà đầu tư Mỹ ngày càng xem xét kỹ hiệu quả của các khoản chi tiêu AI, tâm lý thận trọng có thể lan sang những thị trường khác. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi cổ phiếu công nghệ toàn cầu có mối liên hệ thông qua dòng vốn quốc tế, kỳ vọng tăng trưởng và mức định giá của các doanh nghiệp cùng ngành.

Theo cách nhìn này, sự phục hồi của cổ phiếu công nghệ Mỹ có thể tạo điều kiện thuận lợi cho thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, đây chỉ là một yếu tố hỗ trợ, không phải bảo đảm cho một đợt tăng giá mới.

Tai Hui cũng nhận định rằng rủi ro giảm giá đối với các chỉ số chứng khoán Trung Quốc có thể được hạn chế phần nào bởi định giá tương đối thấp và mức độ nắm giữ tài sản Trung Quốc còn khá khiêm tốn của nhà đầu tư quốc tế.

Dẫu vậy, mức định giá thấp chỉ thực sự có ý nghĩa khi triển vọng kinh doanh đủ khả quan. Nếu lợi nhuận tiếp tục gây thất vọng hoặc nhu cầu tiêu dùng không phục hồi, cổ phiếu vẫn có thể duy trì trạng thái suy yếu trong thời gian dài.

Benjamin Cavender cho rằng để thị trường hồi phục bền vững, doanh nghiệp cần chứng minh khả năng tạo ra lợi nhuận ổn định, cải thiện hiệu quả đầu tư vào AI và hưởng lợi từ sự phục hồi của nhu cầu trong nước.

Đây là những điều kiện quan trọng hơn việc chỉ dựa vào mức giảm giá của cổ phiếu để xác định cơ hội đầu tư.

Nhà đầu tư cần theo dõi những yếu tố nào?

Trong giai đoạn thị trường đánh giá lại cổ phiếu công nghệ Trung Quốc, có một số yếu tố đáng chú ý.

Thứ nhất là tăng trưởng lợi nhuận. Doanh thu tăng nhanh nhưng lợi nhuận tăng chậm có thể cho thấy doanh nghiệp đang gặp áp lực chi phí hoặc cạnh tranh về giá. Nhà đầu tư cần đánh giá cả biên lợi nhuận, dòng tiền và khả năng duy trì kết quả kinh doanh qua nhiều quý.

Thứ hai là hiệu quả đầu tư AI. Các công ty cần cho thấy AI tạo ra nguồn thu mới, cải thiện năng suất hoặc giảm chi phí vận hành. Những kế hoạch đầu tư lớn nhưng thiếu bằng chứng về khả năng thương mại hóa có thể khiến thị trường tiếp tục thận trọng.

Thứ ba là triển vọng tiêu dùng trong nước. Sự phục hồi của niềm tin hộ gia đình, thị trường bất động sản và hoạt động thương mại sẽ tác động đến doanh thu quảng cáo, thương mại điện tử và nhiều dịch vụ internet.

Thứ tư là diễn biến của thị trường chứng khoán Mỹ và dòng vốn quốc tế. Nếu tâm lý đối với các cổ phiếu công nghệ toàn cầu tiếp tục suy yếu, nhóm cổ phiếu Trung Quốc có thể chịu thêm áp lực. Ngược lại, sự cải thiện của khẩu vị rủi ro có thể hỗ trợ thị trường, dù mức độ tác động sẽ khác nhau giữa các doanh nghiệp.

Cuối cùng, nhà đầu tư cần tránh đánh đồng toàn bộ ngành công nghệ Trung Quốc. Một công ty có lợi thế công nghệ, khả năng tạo tiền và vị thế cạnh tranh bền vững sẽ có triển vọng khác với doanh nghiệp chỉ tăng trưởng nhờ kỳ vọng thị trường.

Thị trường cần lợi nhuận thực tế thay vì chỉ những câu chuyện tăng trưởng

Đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ Trung Quốc cho thấy sự thay đổi trong tiêu chí đánh giá của nhà đầu tư. Nếu trước đây triển vọng AI, sự nổi lên của DeepSeek và khả năng cạnh tranh với Mỹ là những động lực chính thúc đẩy giá cổ phiếu, hiện nay thị trường đòi hỏi bằng chứng rõ ràng hơn về hiệu quả tài chính.

Đà giảm của chỉ số STAR 50, áp lực lên cổ phiếu CATL và những khó khăn của các nền tảng internet cho thấy ngành công nghệ đang phải đối mặt với nhiều thách thức cùng lúc. Chi phí đầu tư AI tăng cao, cạnh tranh về giá, tiêu dùng yếu và bất động sản suy thoái đều có thể ảnh hưởng đến triển vọng lợi nhuận.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa toàn bộ ngành công nghệ Trung Quốc đã mất đi cơ hội tăng trưởng. Những doanh nghiệp có năng lực công nghệ thực chất, quản trị chi phí tốt và khả năng thương mại hóa sản phẩm hiệu quả vẫn có thể tạo ra giá trị trong dài hạn.

Đối với nhà đầu tư, trọng tâm lúc này không chỉ là xác định cổ phiếu nào đã giảm sâu, mà còn phải đánh giá doanh nghiệp nào có thể chuyển tăng trưởng thành lợi nhuận bền vững. Chỉ khi khoảng cách giữa kỳ vọng và kết quả kinh doanh được thu hẹp, niềm tin vào các “ngôi sao” công nghệ Trung Quốc mới có cơ sở để phục hồi.

Thông tin phục vụ mục đích tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Nguồn tham khảo

Nội dung được biên soạn dựa trên bài viết gốc và các nhận định được dẫn lại từ China Market Research Group, JPMorgan Asset Management, Union Bancaire Privée, KraneShares và Rayliant Global Advisors. Các số liệu và diễn biến thị trường cần được đối chiếu với báo cáo tài chính, dữ liệu giao dịch và công bố chính thức tại thời điểm sử dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao cổ phiếu công nghệ Trung Quốc giảm mạnh?

Nguyên nhân chính là nhà đầu tư đánh giá lại mức định giá sau giai đoạn tăng nóng, đồng thời lo ngại các khoản đầu tư lớn vào AI chưa tạo ra lợi nhuận tương xứng. Bên cạnh đó, tiêu dùng nội địa yếu và thị trường bất động sản suy thoái tiếp tục gây sức ép lên hoạt động kinh doanh.

2. Chỉ số STAR 50 là gì?

STAR 50 là chỉ số theo dõi 50 doanh nghiệp lớn và có tính thanh khoản cao trên thị trường STAR của Thượng Hải, nơi tập trung nhiều công ty công nghệ cao, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn và AI.

3. Vì sao cổ phiếu CATL giảm dù doanh thu tăng mạnh?

Theo số liệu trong bài viết gốc, doanh thu CATL tăng khoảng 59% trong quý III, trong khi lợi nhuận ròng tăng khoảng 15%. Sự chênh lệch này cho thấy tăng trưởng doanh thu chưa chuyển hóa tương ứng thành lợi nhuận, trong bối cảnh cạnh tranh và áp lực lên lợi nhuận trên mỗi đơn vị sản phẩm.

4. Đợt bán tháo có phải cơ hội mua cổ phiếu công nghệ Trung Quốc?

Có thể xuất hiện cơ hội ở những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt và khả năng sinh lời bền vững. Tuy nhiên, giá giảm sâu không bảo đảm cổ phiếu đã chạm đáy. Nhà đầu tư cần xem xét định giá, lợi nhuận, dòng tiền, mức độ cạnh tranh và triển vọng thương mại hóa AI trước khi đưa ra quyết định.

5. Khi nào cổ phiếu công nghệ Trung Quốc có thể phục hồi?

Một đợt phục hồi bền vững có thể cần sự kết hợp của lợi nhuận ổn định hơn, hiệu quả đầu tư AI rõ ràng, nhu cầu tiêu dùng cải thiện và tâm lý tích cực hơn trên thị trường chứng khoán toàn cầu. Thời điểm phục hồi vẫn chưa thể xác định chắc chắn.