Trí tuệ nhân tạo (AI) đang bước vào giai đoạn quan trọng khi các doanh nghiệp không chỉ nói về tiềm năng công nghệ mà còn bắt đầu tìm cách chứng minh hiệu quả bằng những con số cụ thể. Từ lĩnh vực ngân hàng, dược phẩm đến quảng cáo trực tuyến và điện toán đám mây, ngày càng nhiều tập đoàn cho biết AI đang góp phần cải thiện doanh thu, giảm chi phí vận hành và nâng cao năng suất.
Trong mùa công bố kết quả kinh doanh quý III/2026, một số doanh nghiệp đã đưa ra những tín hiệu cho thấy khoản đầu tư lớn vào AI bắt đầu mang lại lợi ích. Santander cho biết các sáng kiến AI tạo ra giá trị kinh doanh đáng kể trong chín tháng đầu năm. Novartis nhận thấy công nghệ này đang hỗ trợ cải thiện lợi nhuận, còn Standard Chartered cho biết AI góp phần thúc đẩy tăng trưởng doanh thu và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Ở lĩnh vực công nghệ, Meta cho biết các khoản đầu tư AI đã mang lại doanh thu quảng cáo tăng thêm đáng kể. Trong khi đó, Google Cloud tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với hạ tầng điện toán phục vụ AI.
Tuy nhiên, những kết quả ban đầu cũng cho thấy một thực tế: lợi ích từ AI không xuất hiện đồng đều giữa các doanh nghiệp, và việc xác định chính xác phần lợi nhuận đến từ công nghệ này vẫn là một thách thức.
Đầu tư AI tăng mạnh, áp lực chứng minh hiệu quả ngày càng lớn
Các tập đoàn trên toàn cầu đang tăng tốc đầu tư vào trí tuệ nhân tạo nhằm cải thiện năng suất, tự động hóa quy trình và mở rộng hoạt động kinh doanh. Theo báo cáo AI Index 2026 của Stanford HAI được đề cập trong dữ liệu tổng hợp, đầu tư doanh nghiệp vào AI đạt 581,7 tỷ USD trong năm 2025, tăng 130% so với năm trước.
Quy mô đầu tư này cho thấy AI đã trở thành một trong những ưu tiên chiến lược của doanh nghiệp. Tuy nhiên, chi tiêu lớn cũng kéo theo áp lực ngày càng cao từ các nhà đầu tư, đặc biệt khi nhiều công ty công nghệ phải dành nguồn vốn đáng kể để phát triển trung tâm dữ liệu, mua chip xử lý và xây dựng hạ tầng điện toán.
Các tập đoàn công nghệ quy mô lớn như Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta đang cạnh tranh mạnh mẽ để mở rộng năng lực AI. Tổng chi tiêu dự kiến cho cơ sở hạ tầng của các doanh nghiệp này trong năm 2026 được nêu ở mức khoảng 700 tỷ USD.
Đối với thị trường tài chính, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là doanh nghiệp nào đang phát triển mô hình AI tiên tiến nhất. Nhà đầu tư muốn biết khoản đầu tư đó có thể tạo ra doanh thu mới, cải thiện biên lợi nhuận hay giúp doanh nghiệp tiết kiệm bao nhiêu chi phí.
Đây cũng là lý do những con số được công bố trong mùa báo cáo kết quả kinh doanh quý III trở nên đáng chú ý. Chúng cung cấp những dấu hiệu ban đầu về khả năng chuyển đổi AI từ một khoản chi phí đầu tư dài hạn thành công cụ tạo ra giá trị kinh tế.
Santander công bố giá trị kinh doanh 194 triệu euro từ AI
Ngân hàng Santander của Tây Ban Nha là một trong những doanh nghiệp đưa ra con số cụ thể về hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Theo thông tin được công bố, Santander ước tính các sáng kiến AI đã tạo ra giá trị kinh doanh khoảng 194 triệu euro, tương đương khoảng 216 triệu USD theo mức quy đổi được nêu trong thông tin ban đầu, trong chín tháng đầu năm 2026.
Đây là dấu hiệu cho thấy AI đang được tích hợp sâu hơn vào hoạt động ngân hàng, thay vì chỉ được sử dụng trong những dự án thử nghiệm riêng lẻ.
Giám đốc tài chính José García Cantera cho biết AI đang giúp ngân hàng giảm bớt những nhiệm vụ có giá trị gia tăng thấp, qua đó tạo điều kiện để nhân viên tập trung vào các công việc quan trọng hơn. Việc phân bổ lại nguồn lực này có thể mang lại lợi ích trên cả hai phương diện: nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng và cải thiện hiệu quả sử dụng chi phí.
Theo lãnh đạo Santander, tác động của AI liên quan đến cả doanh thu lẫn chi phí. Công nghệ này đang dần được tích hợp vào nhiều quy trình trong ngân hàng, khiến việc tách biệt chính xác phần giá trị do AI tạo ra trở nên khó khăn hơn.
Điều đó cũng phản ánh một đặc điểm quan trọng của AI trong lĩnh vực tài chính. Giá trị kinh tế không nhất thiết đến từ một sản phẩm hoàn toàn mới. Trong nhiều trường hợp, lợi ích xuất hiện thông qua việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tự động hóa các tác vụ lặp lại, hỗ trợ nhân viên phân tích thông tin và nâng cao khả năng tương tác với khách hàng.
Nếu được triển khai hiệu quả trên quy mô lớn, những cải thiện nhỏ trong từng quy trình có thể cộng dồn thành khoản tiết kiệm đáng kể. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ hiệu quả đầu tư, ngân hàng vẫn cần theo dõi chi phí triển khai, vận hành hệ thống và duy trì các biện pháp kiểm soát rủi ro.
Novartis bắt đầu nhận thấy AI cải thiện lợi nhuận
Trong lĩnh vực dược phẩm, Novartis của Thụy Sĩ cũng cho biết trí tuệ nhân tạo đang bắt đầu đóng góp vào kết quả kinh doanh.
Công ty báo cáo lợi nhuận hoạt động cốt lõi trong quý III đạt 6,04 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước nếu tính theo tỷ giá hối đoái không đổi. Tuy nhiên, Novartis chưa công bố tỷ lệ cụ thể trong mức lợi nhuận này đến từ AI.
Giám đốc điều hành Vas Narasimhan nhận định đây là giai đoạn mà tác động của AI đối với lợi nhuận bắt đầu thể hiện rõ hơn. Đáng chú ý, doanh nghiệp đang nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ này để nâng cao năng suất trong hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D).
Đối với ngành dược phẩm, AI có thể hỗ trợ xử lý lượng dữ liệu nghiên cứu lớn, phân tích các hợp chất, xác định mục tiêu nghiên cứu tiềm năng và tối ưu hóa một số công đoạn trong quá trình phát triển thuốc. Nếu được ứng dụng phù hợp, công nghệ này có thể giúp các nhóm nghiên cứu làm việc hiệu quả hơn và sử dụng nguồn lực tốt hơn.
Dù vậy, việc phát triển thuốc vẫn là quá trình phức tạp, đòi hỏi kiểm nghiệm khoa học, thử nghiệm lâm sàng và đánh giá an toàn nghiêm ngặt. AI không thể tự động thay thế những bước xác minh này. Giá trị của công nghệ chủ yếu nằm ở khả năng hỗ trợ con người xử lý dữ liệu, đưa ra giả thuyết và cải thiện tốc độ làm việc.
Novartis cũng cho biết đã ghi nhận một số hiệu quả năng suất trong hoạt động tiếp thị và bán hàng. Điều này cho thấy lợi ích từ AI có thể xuất hiện trước tiên ở những bộ phận có quy trình lặp lại hoặc có lượng dữ liệu lớn, trước khi lan rộng sang các khâu nghiên cứu chuyên sâu.
Nếu các cải thiện này được duy trì, AI có thể trở thành một trong những yếu tố hỗ trợ biên lợi nhuận của doanh nghiệp dược phẩm trong dài hạn.
Standard Chartered cho biết AI hỗ trợ tăng trưởng doanh thu
Standard Chartered cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực từ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động kinh doanh.
Ngân hàng báo cáo thu nhập hoạt động trong quý III tăng 14% theo tỷ giá hối đoái không đổi, không bao gồm các khoản mục đáng chú ý.
Giám đốc tài chính Manus Costello cho biết AI đang xuất hiện trên nhiều lĩnh vực trong hoạt động của ngân hàng. Theo ông, công nghệ này hỗ trợ các nhà quản lý xây dựng quan hệ tốt hơn với khách hàng, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp gia tăng doanh thu.
Một điểm đáng chú ý là đòn bẩy hoạt động. Đây là khái niệm mô tả tình huống doanh thu tăng nhanh hơn chi phí, qua đó có thể cải thiện hiệu quả kinh doanh và lợi nhuận.
Standard Chartered cho biết việc triển khai các công cụ AI giúp cải thiện quy trình cốt lõi và cho phép ngân hàng mở rộng hoạt động hiệu quả hơn. Khi một số công việc được tự động hóa hoặc xử lý nhanh hơn, doanh nghiệp có thể phục vụ nhiều khách hàng hơn mà không nhất thiết phải tăng chi phí theo cùng tốc độ.
Trong ngành ngân hàng, AI có thể được sử dụng để hỗ trợ phân tích nhu cầu khách hàng, cá nhân hóa dịch vụ, tổng hợp thông tin và nâng cao hiệu quả xử lý các yêu cầu thông thường. Những ứng dụng này có khả năng giúp nhân viên tập trung nhiều hơn vào tư vấn, phát triển quan hệ khách hàng và các hoạt động tạo ra giá trị cao.
Tuy nhiên, lĩnh vực tài chính cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về bảo mật dữ liệu, tuân thủ quy định và quản trị rủi ro. Vì vậy, lợi ích từ AI cần được đánh giá cùng với chi phí kiểm soát, giám sát và duy trì chất lượng dịch vụ.
Carlsberg thừa nhận lợi ích từ AI chưa phổ biến rộng rãi
Không phải doanh nghiệp nào cũng đã nhìn thấy hiệu quả tài chính rõ rệt từ trí tuệ nhân tạo.
Giám đốc điều hành Carlsberg, Jacob Aarup-Andersen, cho biết công ty chưa ghi nhận lợi ích của AI trên quy mô lớn. Dù vậy, công nghệ này đã bắt đầu tác động đến các quy trình nội bộ, hiệu quả chi phí, hoạt động thương mại, định giá, tiếp thị và chuỗi cung ứng.
Doanh thu của Carlsberg tăng 4,9% trong quý III. Tuy nhiên, mức tăng này không đồng nghĩa toàn bộ kết quả đến từ AI, bởi doanh thu của một doanh nghiệp đồ uống còn chịu ảnh hưởng từ nhu cầu tiêu dùng, giá bán, chi phí nguyên liệu, hoạt động phân phối và nhiều yếu tố khác.
Trường hợp Carlsberg cho thấy quá trình chuyển đổi AI có thể diễn ra theo từng giai đoạn. Ban đầu, doanh nghiệp thường tập trung vào những ứng dụng có phạm vi hẹp nhằm thử nghiệm khả năng tiết kiệm thời gian và cải thiện quy trình. Sau đó, nếu kết quả đáp ứng kỳ vọng, các công cụ mới được mở rộng sang nhiều bộ phận hơn.
Việc chưa ghi nhận lợi ích trên quy mô lớn không nhất thiết đồng nghĩa với thất bại. Tuy nhiên, điều này cho thấy doanh nghiệp cần thời gian để tích hợp công nghệ vào hệ thống hiện hữu, đào tạo nhân viên và xây dựng phương pháp đo lường hiệu quả phù hợp.
Với các doanh nghiệp sản xuất và hàng tiêu dùng, hiệu quả từ AI có thể phụ thuộc vào khả năng kết nối dữ liệu giữa nhà máy, hệ thống phân phối, bộ phận bán hàng và hoạt động tiếp thị. Nếu dữ liệu bị phân mảnh hoặc quy trình chưa được chuẩn hóa, việc mở rộng AI có thể khó mang lại kết quả như kỳ vọng.
Meta cho biết AI giúp tăng doanh thu quảng cáo
Trong nhóm doanh nghiệp công nghệ, Meta là một trong những công ty trực tiếp liên hệ các khoản đầu tư AI với hiệu quả kinh doanh quảng cáo.
Theo báo cáo kết quả kinh doanh công bố ngày 21/10, Meta cho biết những khoản đầu tư vào AI đã mang lại doanh thu quảng cáo tăng thêm đáng kể. Tổng doanh thu của công ty tăng 26% trong quý kết thúc ngày 30/9.
Quảng cáo là lĩnh vực mà AI có thể tạo ra tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh. Các hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể cải thiện khả năng phân phối quảng cáo, lựa chọn đối tượng phù hợp, dự đoán khả năng tương tác và tối ưu hóa hiệu quả của từng chiến dịch.
Khi hệ thống xác định chính xác hơn nhóm người dùng có khả năng quan tâm đến một sản phẩm, nhà quảng cáo có thể cải thiện hiệu quả chi tiêu. Đồng thời, nền tảng có thể nâng cao giá trị dịch vụ cung cấp cho doanh nghiệp quảng cáo, qua đó tạo điều kiện tăng doanh thu.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa mức tăng trưởng doanh thu chung và phần doanh thu tăng thêm được quy cho AI. Mức tăng 26% của Meta phản ánh kết quả kinh doanh tổng thể trong kỳ, không có nghĩa AI là nguyên nhân duy nhất.
Kết quả của Meta vẫn chịu ảnh hưởng từ nhu cầu quảng cáo, tình hình kinh tế, mức độ cạnh tranh, cơ cấu khách hàng và hiệu quả thương mại của các nền tảng. Dù vậy, việc công ty nhấn mạnh đóng góp của AI cho thấy công nghệ này đang trở thành một yếu tố quan trọng trong chiến lược tăng trưởng.
Đối với nhà đầu tư, điểm đáng quan tâm là khả năng Meta tiếp tục cải thiện hiệu suất quảng cáo trong khi vẫn phải chi nhiều tiền cho trung tâm dữ liệu, chip và các hệ thống AI. Hiệu quả đầu tư dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc phần doanh thu tăng thêm có đủ lớn để bù đắp chi phí hạ tầng và vận hành hay không.
Google Cloud tăng trưởng mạnh trong bối cảnh cạnh tranh AI
Alphabet, công ty mẹ của Google, cũng cung cấp một tín hiệu đáng chú ý về nhu cầu thị trường đối với AI.
Theo kết quả được công bố, doanh thu Google Cloud trong quý III tăng hơn gấp đôi, đạt gần 31 tỷ USD. Kết quả này cho thấy dịch vụ điện toán đám mây tiếp tục là một trong những lĩnh vực quan trọng đối với chiến lược tăng trưởng của Alphabet.
Các doanh nghiệp đang cần thêm năng lực tính toán để huấn luyện mô hình, triển khai ứng dụng AI và xử lý lượng dữ liệu ngày càng lớn. Điều đó tạo cơ hội cho những nhà cung cấp dịch vụ đám mây có hạ tầng đủ mạnh, hệ sinh thái phần mềm phù hợp và khả năng đáp ứng nhu cầu của khách hàng doanh nghiệp.
Google Cloud có thể hưởng lợi khi các công ty chuyển từ giai đoạn thử nghiệm AI sang triển khai trong hoạt động thực tế. Thay vì tự xây dựng toàn bộ hệ thống, doanh nghiệp có thể thuê năng lực điện toán, sử dụng nền tảng dữ liệu hoặc tích hợp các công cụ AI thông qua dịch vụ đám mây.
Mặc dù vậy, bức tranh kinh doanh của Alphabet không hoàn toàn chỉ có những tín hiệu tích cực. Tăng trưởng doanh thu tìm kiếm của Google chậm lại trong bối cảnh thị trường quan tâm đến khả năng AI thay đổi cách người dùng tìm kiếm thông tin và tương tác với quảng cáo.
Sự phát triển của các công cụ trả lời bằng AI có thể làm thay đổi hành vi người dùng, từ đó ảnh hưởng đến mô hình kinh doanh tìm kiếm truyền thống. Alphabet vì vậy phải đồng thời phát triển sản phẩm AI mới, bảo vệ nguồn thu quảng cáo hiện tại và mở rộng hoạt động điện toán đám mây.
Đây là thách thức chung đối với nhiều tập đoàn công nghệ: AI vừa mở ra nguồn doanh thu mới, vừa có khả năng làm thay đổi những lĩnh vực từng mang lại lợi nhuận lớn nhất.
Nhà đầu tư cần nhìn vào điều gì khi đánh giá hiệu quả đầu tư AI?
Những kết quả từ Santander, Novartis, Standard Chartered, Meta và Alphabet cho thấy AI đang dần tạo ra giá trị kinh tế thực tế. Tuy nhiên, để xác định doanh nghiệp nào thực sự hưởng lợi, nhà đầu tư cần nhìn xa hơn các tuyên bố về công nghệ.
Thứ nhất, cần phân biệt giữa doanh thu tăng trưởng và lợi nhuận tăng thêm. Một doanh nghiệp có thể tăng doanh thu nhờ AI nhưng đồng thời phải chi nhiều hơn cho chip, trung tâm dữ liệu, phần mềm, nhân sự và điện năng. Nếu chi phí tăng nhanh hơn doanh thu, hiệu quả tài chính cuối cùng vẫn có thể không như kỳ vọng.
Thứ hai, cần xem xét mức độ minh bạch của các chỉ số. Con số 194 triệu euro mà Santander công bố là một chỉ dấu cụ thể về giá trị kinh doanh, nhưng không nên mặc nhiên xem đây là lợi nhuận ròng. Tương tự, Novartis cho biết AI đang cải thiện lợi nhuận nhưng chưa định lượng riêng phần đóng góp của công nghệ này.
Thứ ba, cần theo dõi khả năng duy trì hiệu quả. Những cải thiện ban đầu có thể đến từ việc tự động hóa các công việc đơn giản. Khi doanh nghiệp mở rộng ứng dụng sang các quy trình phức tạp hơn, chi phí triển khai và quản lý có thể tăng lên.
Cuối cùng, chất lượng quản trị vẫn giữ vai trò quan trọng. AI có thể hỗ trợ xử lý thông tin và nâng cao năng suất, nhưng kết quả phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào, quy trình kiểm soát và khả năng sử dụng công nghệ của nhân viên. Những doanh nghiệp triển khai AI có mục tiêu rõ ràng, đo lường được hiệu quả và kiểm soát rủi ro tốt có thể có lợi thế hơn trong dài hạn.
AI đang chuyển từ câu chuyện công nghệ sang bài toán lợi nhuận
Các báo cáo kinh doanh quý III/2026 cho thấy cuộc đua AI đang bước sang giai đoạn mới. Thay vì chỉ tập trung vào năng lực mô hình hoặc quy mô đầu tư, doanh nghiệp ngày càng phải chứng minh công nghệ này tạo ra giá trị gì cho hoạt động kinh doanh.
Santander đưa ra con số cụ thể về giá trị kinh doanh từ AI. Novartis bắt đầu nhận thấy tác động đến lợi nhuận. Standard Chartered cho biết AI hỗ trợ doanh thu tăng nhanh hơn chi phí. Meta ghi nhận doanh thu quảng cáo tăng thêm, trong khi Google Cloud hưởng lợi từ nhu cầu điện toán đám mây.
Ở chiều ngược lại, trường hợp Carlsberg cho thấy lợi ích chưa chắc xuất hiện nhanh chóng hoặc đồng đều ở mọi doanh nghiệp. Quá trình triển khai AI cần thời gian, dữ liệu phù hợp và khả năng tích hợp vào hệ thống vận hành.
Trong thời gian tới, thị trường nhiều khả năng sẽ chú ý hơn đến những chỉ số như doanh thu tăng thêm nhờ AI, chi phí tiết kiệm được, năng suất lao động, biên lợi nhuận và hiệu quả sử dụng vốn. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá liệu các khoản đầu tư AI khổng lồ có tạo ra lợi ích tương xứng hay không.
Đối với doanh nghiệp, thách thức không chỉ là ứng dụng AI mà còn là lựa chọn đúng vấn đề cần giải quyết. Đối với nhà đầu tư, điều quan trọng là phân biệt giữa kỳ vọng tăng trưởng và kết quả tài chính đã được chứng minh. Khi AI ngày càng phổ biến, lợi thế cạnh tranh có thể không còn nằm ở việc sở hữu công nghệ, mà ở khả năng biến công nghệ thành lợi nhuận bền vững.
Câu hỏi thường gặp về lợi nhuận từ AI
1. AI đã bắt đầu mang lại lợi nhuận thực tế cho doanh nghiệp chưa?
Có. Một số doanh nghiệp đã ghi nhận lợi ích từ AI thông qua doanh thu tăng thêm, tiết kiệm chi phí hoặc cải thiện năng suất. Tuy nhiên, mức độ đóng góp khác nhau giữa các công ty và không phải doanh nghiệp nào cũng có thể định lượng chính xác phần lợi nhuận do AI tạo ra.
2. Santander đã công bố giá trị kinh doanh bao nhiêu từ AI?
Santander cho biết các sáng kiến AI tạo ra giá trị kinh doanh khoảng 194 triệu euro trong chín tháng đầu năm 2026. Đây là giá trị kinh doanh được doanh nghiệp ước tính, không nên mặc nhiên đồng nhất với lợi nhuận ròng.
3. Vì sao AI có thể giúp ngân hàng tăng doanh thu và giảm chi phí?
AI có thể tự động hóa một số nhiệm vụ lặp lại, hỗ trợ phân tích dữ liệu, cải thiện dịch vụ khách hàng và giúp nhân viên tập trung vào những hoạt động có giá trị cao hơn. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào cách triển khai và chi phí vận hành hệ thống.
4. Meta đang ứng dụng AI như thế nào để cải thiện doanh thu?
Meta cho biết AI đóng góp vào doanh thu quảng cáo tăng thêm. Công nghệ này có thể hỗ trợ phân phối quảng cáo, xác định đối tượng phù hợp và tối ưu hóa hiệu quả chiến dịch, qua đó nâng cao giá trị dịch vụ quảng cáo.
5. Doanh thu Google Cloud tăng mạnh có đồng nghĩa toàn bộ mức tăng đến từ AI không?
Không. Nhu cầu AI là một động lực quan trọng đối với điện toán đám mây, nhưng doanh thu Google Cloud còn phụ thuộc vào nhiều dịch vụ và nhu cầu công nghệ doanh nghiệp khác. Không nên quy toàn bộ mức tăng doanh thu cho riêng AI nếu chưa có số liệu xác nhận.
6. Nhà đầu tư nên đánh giá cổ phiếu AI dựa trên những yếu tố nào?
Nhà đầu tư nên xem xét doanh thu tăng thêm, biên lợi nhuận, chi phí đầu tư hạ tầng, dòng tiền, khả năng duy trì tăng trưởng và mức độ minh bạch trong báo cáo hiệu quả AI. Việc doanh nghiệp đầu tư nhiều vào AI không tự động đồng nghĩa cổ phiếu sẽ tăng giá.
