Vì sao Ấn Độ không muốn từ bỏ USD? Bài toán tiền tệ của BRICS ngày càng phức tạp

Khi Ấn Độ chuẩn bị đăng cai Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi trong ngày 12 và 13/9/2026, một trong những câu hỏi được quan tâm nhất là liệu nhóm các nền kinh tế mới nổi có tiến thêm một bước trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào đồng USD hay không.

Câu trả lời từ New Delhi dường như khá rõ: Ấn Độ không muốn biến phi đô la hóa thành một cuộc chiến nhằm thay thế đồng USD.

Thay vào đó, nước này đang thúc đẩy một mục tiêu thực tế và kỹ thuật hơn: tăng khả năng kết nối giữa các hệ thống thanh toán và nghiên cứu khả năng liên kết tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, hay CBDC, giữa các thành viên BRICS.

Reuters cho biết Ấn Độ đang thúc đẩy đề xuất liên kết CBDC của các nước BRICS nhằm tạo điều kiện cho thanh toán xuyên biên giới nhanh hơn và rẻ hơn. Đề xuất này dự kiến được đưa vào chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều trở ngại chính trị, công nghệ và vấn đề mất cân bằng thương mại.

Điều này phản ánh một thực tế quan trọng: BRICS có thể muốn giảm sự phụ thuộc vào USD, nhưng các thành viên không nhất thiết thống nhất về việc phải thay thế USD bằng một đồng tiền khác.

Ấn Độ không muốn biến BRICS thành dự án chống USD

Trong nhiều năm qua, ý tưởng giảm vai trò của đồng USD trong thương mại quốc tế đã trở thành một chủ đề nổi bật trong BRICS.

Nga có động lực mạnh để giảm phụ thuộc vào hệ thống tài chính phương Tây sau các lệnh trừng phạt. Trung Quốc muốn quốc tế hóa đồng nhân dân tệ và mở rộng vai trò của mình trong hệ thống tài chính toàn cầu. Brazil cũng từng ủng hộ các ý tưởng nhằm tăng sử dụng đồng nội tệ trong thương mại giữa các nền kinh tế mới nổi.

Nhưng Ấn Độ có cách tiếp cận thận trọng hơn.

New Delhi vừa là thành viên BRICS, vừa duy trì quan hệ chiến lược với Mỹ, các nước G7 và nhóm Quad. Vì vậy, một chiến dịch công khai nhằm thay thế đồng USD có thể tạo ra những rủi ro địa chính trị không cần thiết.

Lập trường của Ấn Độ vì thế mang tính thực dụng:

Không cần loại bỏ USD để giảm sự phụ thuộc vào USD.

Đây là khác biệt rất quan trọng.

Ấn Độ có thể sử dụng đồng rupee trong những giao dịch song phương phù hợp, mở rộng hệ thống thanh toán trực tiếp giữa các ngân hàng và thử nghiệm CBDC, nhưng vẫn tiếp tục sử dụng USD ở những thị trường mà đồng bạc xanh có thanh khoản và khả năng chuyển đổi tốt nhất.

BRICS đang thúc đẩy điều gì tại New Delhi?

Reuters cho biết đề xuất của Ấn Độ tập trung vào việc liên kết CBDC của các nước BRICS để hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới. Ý tưởng này tiếp nối cam kết tại Hội nghị BRICS ở Rio de Janeiro năm 2025 về việc cải thiện khả năng tương tác giữa các hệ thống thanh toán của các thành viên.

Đây là một bước đi đáng chú ý nhưng không nên hiểu nhầm là sự ra đời của “đồng tiền BRICS”.

CBDC là tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành. Việc các CBDC có thể tương tác với nhau sẽ giúp một doanh nghiệp hoặc cá nhân ở một quốc gia thực hiện thanh toán sang quốc gia khác nhanh hơn, giảm số lượng trung gian và có khả năng giảm chi phí giao dịch.

Về lý thuyết, một hệ thống như vậy có thể cho phép:

• Doanh nghiệp Ấn Độ thanh toán cho đối tác Trung Quốc bằng hạ tầng kỹ thuật số trực tiếp hơn.
• Doanh nghiệp Nga có thể giao dịch với đối tác BRICS mà không phải đi qua quá nhiều ngân hàng trung gian.
• Khách du lịch có thể thanh toán xuyên biên giới thuận tiện hơn.
• Các ngân hàng có thể giảm thời gian xử lý giao dịch quốc tế.
• Chi phí chuyển đổi và thanh toán có thể giảm.

Nhưng đây là cải cách hạ tầng thanh toán, chứ chưa phải cuộc cách mạng tiền tệ.

Vì sao Ấn Độ vẫn cần USD?

Một trong những lý do lớn nhất là USD vẫn có thanh khoản và khả năng sử dụng vượt trội trên thị trường quốc tế.

Dầu mỏ, hàng hóa, vận tải biển, thương mại quốc tế, tài chính doanh nghiệp và nhiều loại tài sản vẫn sử dụng USD làm đơn vị định giá hoặc phương tiện thanh toán.

Đối với một nền kinh tế nhập khẩu năng lượng lớn như Ấn Độ, việc loại bỏ hoàn toàn USD là điều không thực tế.

Điều này càng trở nên rõ ràng khi đồng rupee chịu áp lực từ giá dầu.

Ngày 9/9/2026, rupee đã giảm qua mốc 95 rupee/USD trong bối cảnh giá dầu tăng trên 100 USD/thùng do căng thẳng tại Trung Đông. RBI được cho là đã can thiệp thị trường ngoại hối và sử dụng các giao dịch hoán đổi USD/INR để giảm áp lực.

Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị.

Ấn Độ có thể muốn giảm sự phụ thuộc dài hạn vào USD, nhưng trong ngắn hạn, USD vẫn là công cụ cực kỳ quan trọng để ổn định tỷ giá và thanh toán năng lượng.

Nói cách khác, New Delhi không thể đơn giản đóng cửa “đường ống USD” trong khi vẫn cần nhập khẩu dầu và duy trì ổn định tài chính.

Vấn đề lớn nhất không phải là công nghệ mà là cán cân thương mại

Một hệ thống thanh toán mới có thể giải quyết vấn đề tốc độ.

Nó có thể giảm phí.

Nó có thể giảm số lượng trung gian.

Nhưng nó không thể tự tạo ra nhu cầu mua hàng hóa của quốc gia khác.

Đây chính là điểm khó nhất đối với ý tưởng thanh toán bằng nội tệ.

Giả sử Ấn Độ xuất khẩu sang Nga 10 tỷ USD hàng hóa nhưng nhập khẩu từ Nga 50 tỷ USD. Nếu hai nước thanh toán hoàn toàn bằng rupee và ruble, Nga sẽ tích lũy lượng rupee rất lớn.

Câu hỏi tiếp theo là:

Nga sẽ làm gì với số rupee đó?

Nếu không có đủ hàng hóa hoặc tài sản của Ấn Độ để Nga mua, đồng rupee tích lũy sẽ trở thành vấn đề.

Đây chính là một trong những khó khăn mà Ấn Độ từng gặp trong thương mại với Nga.

Vì vậy, việc thay USD bằng nội tệ không tự động giải quyết mất cân bằng thương mại.

Nó có thể chỉ chuyển vấn đề từ:

“Ai đang giữ USD?”

sang:

“Ai đang giữ quá nhiều rupee hoặc nhân dân tệ?”

226 tỷ USD và bài toán mất cân bằng thương mại

Theo nội dung đang được thảo luận tại Ấn Độ, thâm hụt thương mại của nước này với các thành viên BRICS còn lại đã vượt khoảng 226 tỷ USD.

Đây là con số có ý nghĩa rất lớn đối với câu chuyện phi đô la hóa.

Nếu Ấn Độ nhập khẩu nhiều hơn rất nhiều so với xuất khẩu sang BRICS, một hệ thống thanh toán bằng nội tệ sẽ không thể tự giải quyết sự mất cân bằng.

Ngược lại, nếu cơ chế thanh toán mới khiến nhập khẩu từ các thành viên BRICS trở nên rẻ và thuận tiện hơn nhưng xuất khẩu của Ấn Độ không tăng tương ứng, thâm hụt thương mại thậm chí có thể trở nên khó kiểm soát hơn.

Đó là lý do một hệ thống thanh toán BRICS thực sự hiệu quả phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề.

Không chỉ có công nghệ.

Mà còn có:

• Thanh khoản.
• Tỷ giá.
• Hoán đổi tiền tệ.
• Cân bằng thương mại.
• Khả năng chuyển đổi.
• Quản trị hệ thống.
• Quy định chống rửa tiền.
• Tiêu chuẩn dữ liệu.
• An ninh mạng.
• Cơ chế xử lý tranh chấp.

Nếu thiếu những yếu tố này, một mạng lưới thanh toán kỹ thuật số dù hiện đại đến đâu cũng khó đạt quy mô lớn.

Tại sao BRICS cần các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ?

Currency swap, hay hoán đổi tiền tệ giữa các ngân hàng trung ương, có thể đóng vai trò như một lớp thanh khoản hỗ trợ hệ thống.

Ví dụ, nếu ngân hàng trung ương Ấn Độ và Nga có một thỏa thuận hoán đổi, hai bên có thể cung cấp thanh khoản bằng đồng tiền của nhau trong trường hợp cần thiết.

Điều này giúp giảm nguy cơ một quốc gia tích lũy quá nhiều đồng tiền của đối tác mà không thể sử dụng.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng nếu BRICS muốn tiến xa hơn trong thanh toán bằng nội tệ.

Một hệ thống thanh toán hiệu quả không chỉ cần “đường truyền”.

Nó cần cả nguồn thanh khoản phía sau đường truyền.

Vì sao Trung Quốc muốn giảm vai trò của USD mạnh hơn Ấn Độ?

Trung Quốc có một động lực khác.

Với quy mô nền kinh tế lớn, mạng lưới thương mại rộng và đồng nhân dân tệ ngày càng được sử dụng trong thanh toán quốc tế, Bắc Kinh có nhiều lý do để thúc đẩy một hệ thống tài chính ít phụ thuộc vào USD hơn.

Nếu BRICS xây dựng một hệ thống thanh toán mà nhân dân tệ chiếm vị trí trung tâm, ảnh hưởng tài chính của Trung Quốc sẽ tăng lên đáng kể.

Đây lại chính là điều khiến Ấn Độ phải thận trọng.

New Delhi không muốn thay thế sự phụ thuộc vào USD bằng một dạng phụ thuộc mới vào nhân dân tệ.

Vì vậy, giải pháp CBDC mà Ấn Độ thúc đẩy có thể được xem như một cách tiếp cận trung gian:

Không phụ thuộc tuyệt đối vào USD, nhưng cũng không trao vai trò trung tâm cho một đồng tiền duy nhất khác.

BRICS mở rộng khiến việc thống nhất tiền tệ khó hơn

BRICS hiện đã mở rộng đáng kể.

Nhóm bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi cùng các thành viên mới như Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran, Saudi Arabia và UAE.

Việc mở rộng làm tăng quy mô kinh tế và ảnh hưởng địa chính trị của BRICS.

Nhưng nó cũng khiến việc xây dựng một chính sách tiền tệ chung trở nên khó khăn hơn.

Các nền kinh tế này có:

• Mức lạm phát khác nhau.
• Chính sách tiền tệ khác nhau.
• Chế độ tỷ giá khác nhau.
• Mức dự trữ ngoại hối khác nhau.
• Cán cân thương mại khác nhau.
• Mức độ kiểm soát vốn khác nhau.
• Quan hệ địa chính trị khác nhau.

Thậm chí giữa các thành viên còn tồn tại những mâu thuẫn trực tiếp.

Reuters lưu ý rằng căng thẳng giữa Iran và UAE, cũng như sự thận trọng của Ấn Độ đối với việc kết nối tài chính sâu hơn với Trung Quốc, là những trở ngại đáng kể đối với việc xây dựng một hệ thống thanh toán chung.

Một khối đa dạng như vậy rất khó tạo ra một đồng tiền chung theo mô hình euro.

BRICS có thể tạo ra đồng tiền chung không?

Về lý thuyết, có thể.

Nhưng trong thực tế, đây là một dự án cực kỳ phức tạp.

Một đồng tiền chung đòi hỏi các quốc gia thành viên phải thống nhất về chính sách tiền tệ, kỷ luật tài khóa, cơ chế tỷ giá, quản trị ngân hàng trung ương và cách xử lý những cú sốc kinh tế không đồng đều.

Euro có thể tồn tại bởi các quốc gia thành viên đã xây dựng một hệ thống thể chế và chính trị rất sâu trong nhiều thập kỷ.

BRICS chưa có mức độ hội nhập như vậy.

Do đó, việc xây dựng một đồng tiền chung BRICS trong tương lai gần vẫn rất khó.

Thay vào đó, một hệ thống thanh toán đa tiền tệ có vẻ thực tế hơn.

CBDC có thực sự đe dọa USD?

Không nên phóng đại.

Nếu BRICS liên kết CBDC, điều đó có thể làm giảm một phần nhu cầu sử dụng USD trong một số giao dịch song phương.

Nhưng nó không đồng nghĩa USD mất vị thế dự trữ toàn cầu.

Hai vấn đề này hoàn toàn khác nhau.

Thanh toán quốc tế là cách tiền được chuyển từ bên này sang bên kia.

Tiền tệ dự trữ là tài sản mà các ngân hàng trung ương và tổ chức tài chính muốn nắm giữ để bảo toàn thanh khoản và giá trị.

Một hệ thống CBDC có thể giúp doanh nghiệp thanh toán bằng rupee, nhân dân tệ hoặc các đồng tiền khác mà không cần dùng USD trong một giao dịch cụ thể.

Nhưng điều đó không có nghĩa các ngân hàng trung ương sẽ lập tức bán USD khỏi dự trữ.

Đây là lý do đề xuất của Ấn Độ có thể làm giảm một phần vai trò trung gian của USD mà chưa tạo ra một thách thức trực tiếp đối với vị trí của đồng bạc xanh.

Washington có lý do để quan tâm

Dù mục tiêu chính thức là cải thiện hiệu quả thanh toán, Washington vẫn có lý do để theo dõi sát diễn biến này.

Tổng thống Donald Trump trước đây đã cảnh báo BRICS về các kế hoạch giảm vai trò của USD và từng đe dọa áp thuế đối với các nước thúc đẩy việc này.

Vì vậy, Ấn Độ phải lựa chọn ngôn ngữ rất cẩn thận.

Nếu dự án được trình bày là:

“Thay thế USD bằng một hệ thống tài chính BRICS”

rủi ro địa chính trị sẽ cao hơn.

Nhưng nếu mục tiêu được trình bày là:

“Giảm chi phí và thời gian thanh toán xuyên biên giới”

thì đây là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Chính sự khác biệt này có thể quyết định mức độ ủng hộ dành cho đề xuất của New Delhi.

Ấn Độ đang chọn chiến lược đa tầng

Cách tiếp cận hợp lý nhất đối với New Delhi có thể không phải là chọn giữa USD và tiền tệ BRICS.

Thay vào đó là sử dụng nhiều tầng thanh toán cùng lúc.

Tầng thứ nhất: tiếp tục sử dụng USD ở những giao dịch mà USD có thanh khoản và khả năng chuyển đổi tốt nhất.

Tầng thứ hai: mở rộng thanh toán bằng đồng nội tệ trong những hành lang thương mại có dòng tiền hai chiều đủ cân bằng.

Tầng thứ ba: sử dụng các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ để cung cấp thanh khoản.

Tầng thứ tư: thử nghiệm liên kết CBDC trong một số hành lang thương mại và du lịch trước khi mở rộng.

Đây là cách tiếp cận ít mang tính biểu tượng hơn nhưng có khả năng thực tế hơn.

BRICS đang hướng đến một hệ thống thanh toán mới, không nhất thiết là một đồng tiền mới

Điều đáng chú ý nhất tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026 có thể không phải là một tuyên bố “từ bỏ USD”.

Thay vào đó, nó có thể là một bước tiến nhỏ nhưng thực tế trong việc xây dựng hạ tầng thanh toán mới.

Các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương BRICS vừa kêu gọi tiếp tục phát triển các giải pháp thanh toán xuyên biên giới nhanh hơn, chi phí thấp hơn, dễ tiếp cận, hiệu quả, minh bạch và an toàn hơn.

Điều đó phù hợp với cách tiếp cận của Ấn Độ.

New Delhi không nhất thiết muốn phá bỏ hệ thống hiện tại.

Nước này muốn có thêm lựa chọn.

Đây là khác biệt rất lớn.

Điều gì sẽ quyết định thành công của CBDC BRICS?

Cuối cùng, thành công sẽ không được đo bằng số lượng tuyên bố chính trị.

Nó sẽ được đo bằng việc doanh nghiệp có thực sự sử dụng hệ thống hay không.

Nếu một công ty có thể chuyển tiền xuyên biên giới trong vài giây thay vì vài ngày, với chi phí thấp hơn đáng kể, hệ thống có giá trị.

Nếu khách du lịch có thể thanh toán dễ dàng hơn mà không phải đổi tiền nhiều lần, hệ thống có giá trị.

Nếu ngân hàng có thể giảm chi phí xử lý và rủi ro thanh toán, hệ thống có giá trị.

Nhưng nếu CBDC chỉ tạo thêm một lớp công nghệ trong khi các vấn đề về tỷ giá, thanh khoản và mất cân bằng thương mại vẫn tồn tại, hiệu quả sẽ hạn chế.

Đây cũng là lý do sự mất cân bằng thương mại của Ấn Độ với BRICS quan trọng không kém công nghệ.

Không thể dùng công nghệ thanh toán để giải quyết một vấn đề vốn bắt nguồn từ cấu trúc thương mại.

Ấn Độ không từ bỏ USD, mà đang tìm thêm lựa chọn

Hội nghị BRICS tại New Delhi năm 2026 có thể đánh dấu một bước tiến mới trong hệ thống thanh toán của các nền kinh tế mới nổi.

Nhưng điều đó không đồng nghĩa Ấn Độ đang dẫn đầu một chiến dịch nhằm loại bỏ USD.

Ngược lại, New Delhi dường như đang lựa chọn một chiến lược thực dụng hơn: sử dụng USD khi nó hiệu quả, mở rộng thanh toán bằng nội tệ khi điều kiện thương mại phù hợp và thử nghiệm CBDC để giảm chi phí giao dịch.

Đề xuất liên kết CBDC giữa các nước BRICS là một bước đi đáng chú ý, nhưng Reuters cho biết nó vẫn đối mặt với những rào cản đáng kể, từ khác biệt địa chính trị đến mức độ áp dụng CBDC còn hạn chế và nhu cầu xây dựng cơ chế hoán đổi tiền tệ để xử lý mất cân bằng thương mại.

Vì vậy, cuộc cạnh tranh tiền tệ trong BRICS có thể không diễn ra theo kiểu “USD hay đồng tiền BRICS”.

Nó có thể diễn ra theo một cách tinh tế hơn:

USD vẫn tồn tại, nhưng các quốc gia BRICS muốn có thêm những đường ống thanh toán nằm ngoài hệ thống USD.

Đó có lẽ mới là ý nghĩa thực tế nhất của chiến lược mà Ấn Độ đang theo đuổi.

Câu hỏi về ý định không muốn từ bỏ usd của Ấn Độ

1. Ấn Độ có muốn loại bỏ đồng USD không?

Không. Cách tiếp cận hiện tại của Ấn Độ tập trung vào việc giảm chi phí và tăng hiệu quả thanh toán xuyên biên giới, thay vì thay thế USD khỏi hệ thống tiền tệ quốc tế. Reuters dẫn các nguồn tin cho biết mục tiêu của đề xuất CBDC là giúp giao dịch giữa các thành viên BRICS dễ dàng và nhanh hơn.

2. CBDC BRICS có phải là đồng tiền chung BRICS không?

Không. CBDC là tiền kỹ thuật số do từng ngân hàng trung ương phát hành. Việc liên kết CBDC chỉ nhằm cho phép các hệ thống kỹ thuật số tương tác với nhau. Nó khác hoàn toàn với việc tạo ra một đồng tiền chung duy nhất.

3. Vì sao Ấn Độ vẫn cần USD?

USD có thanh khoản rất lớn và được sử dụng rộng rãi trong thương mại quốc tế, đặc biệt là năng lượng và hàng hóa. Khi giá dầu tăng mạnh, Ấn Độ vẫn phải sử dụng USD và thị trường ngoại hối USD/INR để quản lý các nhu cầu thanh toán và ổn định tỷ giá.

4. CBDC có thể làm USD mất vị thế không?

CBDC có thể giảm nhu cầu sử dụng USD trong một số giao dịch cụ thể, nhưng điều đó không đồng nghĩa USD mất vai trò tiền tệ dự trữ toàn cầu. Thanh toán thương mại và tài sản dự trữ là hai vấn đề khác nhau.

5. Tại sao cán cân thương mại lại quan trọng đối với phi đô la hóa?

Nếu một quốc gia xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu từ đối tác, họ sẽ tích lũy đồng tiền của đối tác nếu thanh toán bằng nội tệ. Nếu không có cơ chế sử dụng hoặc chuyển đổi lượng tiền này, mất cân bằng thương mại vẫn tồn tại dù USD đã được thay thế.

6. BRICS có thể tạo ra đồng tiền chung trong tương lai không?

Về lý thuyết có thể, nhưng hiện còn rất xa. Các thành viên BRICS có chính sách tiền tệ, tài khóa, tỷ giá và lợi ích địa chính trị rất khác nhau. Một hệ thống thanh toán đa tiền tệ hoặc liên kết CBDC có vẻ thực tế hơn một đồng tiền chung.