Trung Quốc lôi kéo các tập đoàn thuốc lá lớn vào cuộc để hỗ trợ việc bơm vốn vào ngành tài chính

Trung Quốc đang tăng cường sử dụng nguồn lực nhà nước để củng cố hệ thống tài chính trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều sức ép, từ nhu cầu tín dụng yếu, biên lợi nhuận ngân hàng thu hẹp cho đến khả năng thanh toán của các doanh nghiệp bảo hiểm suy giảm.

Theo nội dung được công bố, ba ngân hàng nhà nước và năm công ty bảo hiểm Trung Quốc sẽ nhận tổng cộng khoảng 360 tỷ nhân dân tệ, tương đương 53,6 tỷ USD, từ các tổ chức thuộc khu vực nhà nước. Bộ Tài chính Trung Quốc và tập đoàn thuốc lá quốc gia là những bên đóng vai trò quan trọng trong chương trình này.

Điểm đáng chú ý nhất là Bắc Kinh lần đầu tiên mở rộng chương trình tái cấp vốn sang các công ty bảo hiểm, thay vì chỉ tập trung vào hệ thống ngân hàng.

Động thái này cho thấy những áp lực trong hệ thống tài chính Trung Quốc đang không còn giới hạn ở lĩnh vực ngân hàng mà đã lan sang các doanh nghiệp bảo hiểm.

Tuy nhiên, quy mô gói tái cấp vốn lần này lại thấp hơn kỳ vọng của một bộ phận thị trường.

Vì sao Trung Quốc phải bơm thêm vốn cho các ngân hàng?

Hệ thống ngân hàng Trung Quốc đang phải đối mặt với một vấn đề kéo dài: biên lãi ròng giảm mạnh.

Biên lãi ròng, hay NIM, là chênh lệch giữa lãi suất ngân hàng thu được từ hoạt động cho vay và chi phí ngân hàng phải trả cho tiền gửi.

Trong nhiều năm, Bắc Kinh yêu cầu các ngân hàng duy trì khả năng cung cấp tín dụng với mức lãi suất tương đối thấp để hỗ trợ doanh nghiệp và người vay đang gặp khó khăn.

Chính sách này có lợi cho nền kinh tế ở một mặt, nhưng đồng thời tạo áp lực lên lợi nhuận của ngân hàng.

Khi lãi suất cho vay giảm nhưng ngân hàng vẫn phải trả chi phí cho tiền gửi và duy trì mạng lưới hoạt động lớn, NIM bị thu hẹp.

Hệ quả là khả năng tích lũy vốn thông qua lợi nhuận giữ lại cũng giảm.

Bruce Pang, thành viên của Diễn đàn Kinh tế trưởng Trung Quốc, cho rằng việc lãi suất thị trường giảm đã hạn chế khả năng các ngân hàng tự bổ sung vốn thông qua lợi nhuận giữ lại. Vì vậy, nguồn vốn từ bên ngoài ngày càng trở nên quan trọng.

Nói cách khác, Bắc Kinh đang tìm cách bổ sung “bộ đệm vốn” cho hệ thống ngân hàng trước khi những áp lực lớn hơn xuất hiện.

Ba ngân hàng lớn nhận hàng trăm tỷ nhân dân tệ

Trong chương trình lần này, hai ngân hàng quốc doanh lớn dự kiến huy động lượng vốn đáng kể thông qua phát hành cổ phiếu loại A riêng lẻ cho một nhóm tổ chức nhà nước.

Theo kế hoạch được nêu trong nội dung gốc:

• Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc dự kiến huy động khoảng 160 tỷ nhân dân tệ.
• ICBC dự kiến huy động khoảng 100 tỷ nhân dân tệ.
• Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc nhận khoản bổ sung vốn trực tiếp 30 tỷ nhân dân tệ từ Bộ Tài chính.

Toàn bộ số tiền huy động được sẽ được sử dụng để bổ sung vốn và tăng cường khả năng chống chịu của các tổ chức tài chính.

Riêng Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc cho biết khoản vốn mới nhằm nâng cao khả năng cung cấp vốn cho nền kinh tế thực và tăng sức chống chịu trước những rủi ro tiềm tàng.

Đây không đơn thuần là một chương trình hỗ trợ thanh khoản trong ngắn hạn.

Việc bổ sung vốn chủ sở hữu giúp các ngân hàng có thêm dư địa để mở rộng hoạt động tín dụng, xử lý tài sản có vấn đề và đáp ứng những yêu cầu vốn ngày càng cao.

Lần đầu tiên các công ty bảo hiểm được đưa vào chương trình

Điểm đặc biệt trong đợt tái cấp vốn này nằm ở việc các doanh nghiệp bảo hiểm cũng trở thành đối tượng nhận hỗ trợ vốn.

Các công ty bảo hiểm Trung Quốc đang chịu tác động từ môi trường lãi suất thấp kéo dài.

Khi lợi suất đầu tư giảm, khả năng tạo lợi nhuận từ danh mục tài sản của các công ty bảo hiểm cũng chịu sức ép.

Trong khi đó, doanh nghiệp bảo hiểm phải duy trì một lượng vốn nhất định để đáp ứng các nghĩa vụ đối với khách hàng.

Theo số liệu được dẫn, tỷ lệ khả năng thanh toán của toàn ngành bảo hiểm Trung Quốc đã giảm xuống 180,6% vào cuối quý II, từ mức 204,5% một năm trước đó.

Dù con số này vẫn cao hơn mức yêu cầu tối thiểu 100% của cơ quan quản lý, xu hướng giảm là điều khiến thị trường phải chú ý.

Một hệ thống bảo hiểm có tỷ lệ khả năng thanh toán suy giảm kéo dài có thể trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc tài chính.

China Life và các công ty bảo hiểm lớn được bổ sung vốn

Một số doanh nghiệp bảo hiểm lớn sẽ nhận được nguồn vốn mới.

Theo kế hoạch:

• China Life dự kiến nhận 35 tỷ nhân dân tệ.
• China Taiping Insurance nhận 7 tỷ nhân dân tệ.
• People’s Insurance dự kiến huy động tối đa 15 tỷ nhân dân tệ thông qua phát hành riêng lẻ cổ phiếu loại A.
• Sinosure, công ty bảo hiểm tín dụng xuất khẩu nhà nước, nhận 10 tỷ nhân dân tệ.
• China Reinsurance Group dự kiến huy động 3 tỷ nhân dân tệ.

Việc đưa bảo hiểm vào chương trình tái cấp vốn cho thấy Bắc Kinh đang nhìn hệ thống tài chính theo hướng tổng thể hơn.

Ngân hàng và bảo hiểm có mối liên hệ rất chặt chẽ với thị trường vốn, doanh nghiệp và hoạt động đầu tư.

Nếu chỉ củng cố ngân hàng mà bỏ qua áp lực vốn tại các công ty bảo hiểm, những điểm yếu khác trong hệ thống tài chính vẫn có thể tiếp tục tích tụ.

Gói 360 tỷ nhân dân tệ nhỏ hơn kỳ vọng

Mặc dù con số 360 tỷ nhân dân tệ rất lớn, thị trường lại cho rằng chương trình lần này có quy mô thấp hơn dự kiến.

Theo đánh giá được dẫn từ Citi, điều này có thể phản ánh một thực tế rằng tình trạng vốn của các công ty bảo hiểm Trung Quốc hiện chưa nghiêm trọng đến mức cần một đợt bổ sung vốn quy mô cực lớn.

Nói cách khác, Bắc Kinh đang lựa chọn cách tiếp cận có kiểm soát.

Thay vì tung ra một gói kích thích tài chính khổng lồ, nhà chức trách có vẻ ưu tiên củng cố từng mắt xích quan trọng của hệ thống.

Đây cũng phù hợp với cách tiếp cận mà nhiều nhà phân tích mô tả là kích thích từng bước, thay vì một cú hích lớn trên toàn nền kinh tế.

Thị trường chứng khoán phản ứng tiêu cực

Thông tin về chương trình tái cấp vốn không ngay lập tức tạo ra tâm lý tích cực trên thị trường chứng khoán.

Các cổ phiếu ngân hàng và bảo hiểm niêm yết tại Hồng Kông giảm mạnh trong phiên giao dịch được đề cập.

Trong khi chỉ số Hang Seng giảm chưa tới 1%, một số cổ phiếu tài chính lại giảm sâu hơn.

Cổ phiếu Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc giảm khoảng 2,7%, trong khi ICBC giảm khoảng 2,3%.

Ở nhóm bảo hiểm, China Taiping giảm đáng kể, trong khi People’s Insurance và China Life đều giảm hơn 2%.

Phản ứng này cho thấy nhà đầu tư có thể đang nhìn chương trình tái cấp vốn từ một góc độ khác: nếu các ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm cần thêm vốn, điều đó cũng đồng nghĩa với việc thị trường đang nhận diện những áp lực tài chính nhất định.

Việc bơm vốn vì thế vừa là biện pháp hỗ trợ, vừa là tín hiệu cho thấy những vấn đề trong hệ thống tài chính cần được theo dõi.

Đây không phải lần đầu Trung Quốc bổ sung vốn cho ngân hàng

Chương trình mới nhất nằm trong một chuỗi các biện pháp củng cố vốn ngân hàng mà Bắc Kinh đã triển khai.

Trước đó, Trung Quốc từng công bố khoản đầu tư khoảng 500 tỷ nhân dân tệ vào bốn ngân hàng nhà nước lớn.

Ngoài ra, chính phủ cũng cam kết phát hành 300 tỷ nhân dân tệ trái phiếu kho bạc đặc biệt trong năm nay để bổ sung vốn cho các ngân hàng quốc doanh lớn.

Các động thái liên tiếp cho thấy củng cố hệ thống ngân hàng đã trở thành một trong những ưu tiên của chính sách kinh tế Trung Quốc.

Bắc Kinh chuẩn bị vốn cho AI và công nghệ cao?

Một trong những lý do đáng chú ý đằng sau việc tăng cường vốn cho ngân hàng là nhu cầu tài trợ cho các lĩnh vực chiến lược.

Han Shen Lin, giám đốc quốc gia Trung Quốc của The Asia Group, cho rằng Bắc Kinh đang chuẩn bị cho các tổ chức cho vay bước vào một chu kỳ đầu tư chiến lược mới.

Trong đó, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tiên tiến và các ngành công nghệ chiến lược có thể cần lượng vốn khổng lồ.

Điều này rất đáng chú ý.

Trung Quốc đang cạnh tranh mạnh trong các lĩnh vực như AI, chất bán dẫn, robot, xe điện, năng lượng mới và công nghệ sản xuất tiên tiến.

Những ngành này cần đầu tư lớn trong nhiều năm trước khi tạo ra lợi nhuận tương xứng.

Nếu các ngân hàng quốc doanh có bảng cân đối kế toán khỏe hơn, họ sẽ có khả năng đóng vai trò quan trọng hơn trong việc tài trợ cho các dự án chiến lược.

Do đó, chương trình tái cấp vốn có thể không chỉ nhằm giải quyết vấn đề hiện tại mà còn chuẩn bị nền tảng tài chính cho chu kỳ đầu tư công nghệ tiếp theo của Trung Quốc.

Vốn mới có thể giúp xử lý nợ xấu

Một tác động khác của việc tăng vốn là giúp các ngân hàng có thêm khả năng xử lý những khoản nợ hoặc tài sản có vấn đề.

July Zhang, nhà phân tích của Citi, cho rằng việc tái cấp vốn có thể tạo điều kiện để các ngân hàng đẩy nhanh quá trình thanh lý và xóa nợ xấu.

Điều này rất quan trọng.

Nếu ngân hàng phải giữ quá nhiều tài sản có chất lượng thấp trên bảng cân đối, khả năng cấp tín dụng mới sẽ bị hạn chế.

Ngược lại, nếu có đủ vốn để xử lý các khoản nợ xấu, ngân hàng có thể làm sạch bảng cân đối và phân bổ nguồn lực cho những lĩnh vực có triển vọng tốt hơn.

Do đó, khoản vốn mới có thể mang lại lợi ích kép:

Một là tăng khả năng cho vay.

Hai là tạo dư địa để xử lý các vấn đề tài sản tồn đọng.

Nhưng bơm vốn chưa chắc lập tức thúc đẩy nền kinh tế

Đây là điểm quan trọng nhất trong câu chuyện.

Larry Hu, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Macquarie, cho rằng tác động ngắn hạn của việc bơm vốn có thể khá hạn chế.

Lý do là vấn đề lớn nhất của hệ thống ngân hàng hiện nay có thể không phải thiếu vốn, mà là thiếu nhu cầu tín dụng.

Nếu doanh nghiệp không muốn vay tiền và người tiêu dùng không muốn tăng vay nợ, việc ngân hàng có thêm vốn cũng không đảm bảo tín dụng sẽ tăng mạnh.

Đây là vấn đề mà chính sách tiền tệ và tài khóa rất khó giải quyết chỉ bằng một biện pháp.

Ngân hàng có thể sẵn sàng cho vay, nhưng nếu doanh nghiệp không muốn mở rộng nhà máy, người dân không muốn mua nhà hoặc hộ gia đình thận trọng với chi tiêu, dòng vốn mới sẽ khó nhanh chóng chuyển thành tăng trưởng kinh tế.

Nhu cầu tín dụng yếu mới là bài toán khó

Đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, sự suy yếu của nhu cầu tín dụng là một dấu hiệu đáng chú ý.

Thông thường, khi nền kinh tế tăng trưởng mạnh, doanh nghiệp có xu hướng vay vốn để mở rộng sản xuất, đầu tư và tuyển dụng.

Nhưng nếu triển vọng lợi nhuận không chắc chắn, doanh nghiệp có thể trì hoãn đầu tư dù lãi suất đã giảm.

Người tiêu dùng cũng có thể lựa chọn tiết kiệm thay vì vay tiền và chi tiêu.

Trong tình huống đó, việc tăng nguồn cung tín dụng không đủ để tạo ra một chu kỳ tăng trưởng mạnh.

Đây là lý do nhiều nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh cần đồng thời giải quyết vấn đề niềm tin của doanh nghiệp, tiêu dùng nội địa và nhu cầu đầu tư.

Trung Quốc có tung gói kích thích kinh tế khổng lồ?

Theo nhận định được dẫn trong nội dung gốc, khả năng Bắc Kinh tung ra một gói kích thích kinh tế cực lớn chưa phải kịch bản được kỳ vọng.

Larry Hu cho rằng các nhà hoạch định chính sách nhiều khả năng sẽ làm đủ để đạt mục tiêu tăng trưởng trong năm, thay vì triển khai một gói kích thích quá mạnh.

Điều này cho thấy chiến lược hiện tại có thể thiên về các biện pháp nhỏ nhưng liên tục.

Chính phủ có thể tăng phát hành trái phiếu, thúc đẩy đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ hệ thống tài chính và khuyến khích các lĩnh vực chiến lược.

Thay vì “bơm tiền” trên diện rộng, nguồn lực được phân bổ có mục tiêu hơn.

Điều gì đáng chú ý với nhà đầu tư?

Chương trình tái cấp vốn 360 tỷ nhân dân tệ mang đến một số tín hiệu quan trọng.

Thứ nhất, Bắc Kinh vẫn sẵn sàng sử dụng nguồn lực nhà nước để củng cố hệ thống tài chính.

Thứ hai, chính sách đang chuyển từ chỉ hỗ trợ ngân hàng sang quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe của các công ty bảo hiểm.

Thứ ba, các ngân hàng quốc doanh lớn có thể tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế.

Thứ tư, AI và công nghệ cao có thể trở thành những lĩnh vực được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn trong chu kỳ đầu tư tiếp theo.

Nhưng thứ năm cũng rất quan trọng: bổ sung vốn không đồng nghĩa với việc nền kinh tế sẽ lập tức tăng tốc.

Nếu nhu cầu tín dụng vẫn yếu, tác động của chương trình có thể cần nhiều thời gian mới thể hiện rõ.

Việc Trung Quốc triển khai chương trình tái cấp vốn khoảng 360 tỷ nhân dân tệ cho các ngân hàng và công ty bảo hiểm quốc doanh là một dấu hiệu quan trọng đối với hệ thống tài chính nước này.

Đây không chỉ là câu chuyện bổ sung vốn.

Nó phản ánh những áp lực ngày càng rõ trên bảng cân đối của các tổ chức tài chính, đặc biệt trong môi trường lãi suất thấp kéo dài và nhu cầu tín dụng suy yếu.

Đáng chú ý, Bắc Kinh lần đầu đưa các công ty bảo hiểm vào chương trình tái cấp vốn, cho thấy phạm vi củng cố hệ thống tài chính đang được mở rộng.

Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng của chính sách sẽ phụ thuộc vào một yếu tố lớn hơn: doanh nghiệp và người tiêu dùng Trung Quốc có thực sự muốn vay và chi tiêu trở lại hay không.

Nếu nhu cầu tín dụng phục hồi, nguồn vốn mới có thể trở thành chất xúc tác cho đầu tư và tăng trưởng. Ngược lại, nếu tâm lý thận trọng vẫn kéo dài, chương trình chủ yếu đóng vai trò củng cố “bộ đệm” cho hệ thống tài chính.

Trong dài hạn, việc tăng sức khỏe của các ngân hàng quốc doanh cũng có thể giúp Bắc Kinh chuẩn bị nguồn lực cho những lĩnh vực chiến lược như AI, công nghệ cao và cơ sở hạ tầng thế hệ mới.

Câu hỏi thường gặp về sức khỏe tài chính Trung Quốc

Trung Quốc đang bơm bao nhiêu tiền vào các ngân hàng và công ty bảo hiểm?

Theo nội dung được công bố, tổng quy mô chương trình là khoảng 360 tỷ nhân dân tệ, tương đương 53,6 tỷ USD, dành cho ba ngân hàng và năm công ty bảo hiểm nhà nước.

Vì sao Trung Quốc phải bổ sung vốn cho ngân hàng?

Các ngân hàng Trung Quốc chịu áp lực từ biên lãi ròng giảm, lãi suất thấp và khả năng tích lũy vốn thông qua lợi nhuận suy yếu. Bổ sung vốn giúp tăng khả năng chống chịu và tạo thêm dư địa cho hoạt động tín dụng.

Tại sao công ty bảo hiểm cũng cần được tái cấp vốn?

Lãi suất thấp kéo dài làm giảm lợi nhuận đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm và gây áp lực lên tỷ lệ khả năng thanh toán. Việc bổ sung vốn giúp tăng bộ đệm tài chính cho các công ty bảo hiểm.

Bơm vốn cho ngân hàng có giúp Trung Quốc tăng trưởng ngay không?

Không nhất thiết. Nếu vấn đề chính là nhu cầu tín dụng yếu, ngân hàng có thêm vốn nhưng doanh nghiệp và người tiêu dùng không muốn vay thì tác động lên nền kinh tế trong ngắn hạn có thể hạn chế.

AI và công nghệ cao có hưởng lợi từ chương trình này không?

Có khả năng. Một số chuyên gia cho rằng việc củng cố ngân hàng giúp chuẩn bị nguồn lực cho các chu kỳ đầu tư chiến lược mới, trong đó có AI và công nghệ tiên tiến.

Trung Quốc có thể tung một gói kích thích kinh tế khổng lồ?

Theo các nhận định được dẫn, thị trường chưa nhất thiết kỳ vọng một gói kích thích cực lớn. Kịch bản được đánh giá cao hơn là Bắc Kinh tiếp tục sử dụng các biện pháp hỗ trợ từng bước và có mục tiêu.