Hộp số sàn bất ngờ trở lại: Vì sao những chiếc siêu xe triệu USD đang “hồi sinh” trải nghiệm lái thuần túy?

Sự phát triển của hộp số tự động ly hợp kép, hộp số tự động nhiều cấp và đặc biệt là xe điện khiến việc tự đạp côn, sang số bằng cần số ngày càng trở nên lỗi thời. Tại Mỹ, xe trang bị hộp số sàn hiện chỉ chiếm chưa tới 1% doanh số xe mới. Nhiều thương hiệu phổ thông đã loại bỏ hoàn toàn tùy chọn này, trong khi không ít người trẻ thậm chí chưa từng lái một chiếc xe có bàn đạp ly hợp.

Thế nhưng, một nghịch lý đang xuất hiện ở phân khúc hoàn toàn khác.

Hộp số sàn đang trở lại trên những chiếc xe đắt nhất thế giới.

Tại các sự kiện xe hơi cao cấp ở Monterey, Quail và Pebble Beach, hàng loạt mẫu xe trị giá hàng triệu USD được giới thiệu với ba bàn đạp, cần số và những công nghệ được thiết kế để mang lại cảm giác lái nguyên bản.

Ferrari, McLaren, Hennessey, Gordon Murray, Pagani và Koenigsegg đều đang góp phần tạo nên làn sóng mới này.

Điều đáng nói là đây không đơn thuần là câu chuyện hoài niệm.

Đối với các nhà sản xuất siêu xe, hộp số sàn đang được nhìn nhận như một giá trị trải nghiệm, một yếu tố giúp sản phẩm trở nên khác biệt trong thời đại xe điện, công nghệ hỗ trợ lái và tự động hóa ngày càng phổ biến.

Từ công nghệ lỗi thời thành biểu tượng của sự độc quyền

Có một thời, hộp số sàn là lựa chọn phổ biến vì đơn giản, dễ sửa chữa và mang lại khả năng kiểm soát trực tiếp chiếc xe.

Nhưng công nghệ ô tô phát triển đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi.

Hộp số tự động hiện đại có thể chuyển số nhanh hơn con người. Hộp số ly hợp kép có thể sang số trong thời gian cực ngắn. Hệ thống điện tử còn có khả năng tối ưu hóa vòng tua, lực kéo và hiệu suất động cơ.

Nếu xét trên tiêu chí tốc độ, hiệu quả và sự tiện dụng, hộp số sàn gần như không còn lợi thế.

Nhưng xe siêu sang không chỉ được bán dựa trên những tiêu chí đó.

Một chiếc Ferrari, McLaren hay Gordon Murray trị giá hàng triệu USD không đơn thuần là phương tiện di chuyển. Đó còn là tài sản sưu tầm, biểu tượng cá nhân và một trải nghiệm mà chủ xe muốn sở hữu trước khi một kỷ nguyên công nghệ kết thúc.

Vì thế, thứ từng bị xem là lỗi thời lại trở thành thứ hiếm và đáng giá.

Ferrari đưa hộp số sàn trở lại theo một cách rất khác

Một trong những động thái đáng chú ý nhất đến từ Ferrari.

Hãng xe Italy giới thiệu 12Cilindri Manuale, một phiên bản đặc biệt được phát triển nhằm mô phỏng trải nghiệm sử dụng hộp số sàn trên nền tảng công nghệ hiện đại.

Điểm đặc biệt nằm ở cách Ferrari tiếp cận.

Thay vì đơn giản sử dụng một hộp số sàn truyền thống, hệ thống trên xe sử dụng công nghệ shift-by-wire, tích hợp trải nghiệm sang số thủ công với hệ thống hộp số ly hợp kép mà Ferrari đang sử dụng.

Người lái vẫn có bàn đạp ly hợp và thao tác cần số, nhưng cơ cấu phía sau được hỗ trợ bởi hệ thống điện tử.

Nói cách khác, Ferrari đang cố gắng giữ lại thứ mà khách hàng yêu thích nhất ở hộp số sàn: cảm giác tương tác giữa người lái và chiếc xe.

Đây là một cách tiếp cận rất đáng chú ý trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đang ngày càng chuyển sang điện khí hóa.

McLaren chọn “hộp số sàn đích thực”

Ngay sau Ferrari, McLaren cũng tạo sự chú ý khi giới thiệu mẫu concept MCL 6GT tại khu vực Monterey.

Điểm nổi bật nhất là chiếc xe được trang bị thứ mà McLaren gọi là “hộp số sàn đích thực”.

Đây là lần đầu tiên kể từ McLaren F1 huyền thoại năm 1992 mà thương hiệu này đưa hộp số sàn trở lại theo hướng đặc biệt như vậy.

Giám đốc điều hành McLaren Automotive Nick Collins được hỏi liệu cách gọi “hộp số sàn đích thực” có phải là một thông điệp nhắm tới giải pháp điện tử của Ferrari hay không.

Câu trả lời của ông khá ngắn gọn: không.

Nhưng ông nhấn mạnh rằng đây là sự chính hiệu.

Và đó chính là điểm mấu chốt.

Khi khách hàng bỏ ra hàng triệu USD để mua một chiếc siêu xe sưu tầm, họ không nhất thiết muốn chiếc xe nhanh nhất. Họ có thể muốn một chiếc xe độc đáo nhất và mang lại cảm giác mà những chiếc xe khác không thể thay thế.

Hennessey Blackbird: Hộp số sàn có thể bán hết trong vài giờ

Một ví dụ khác cho thấy sức hút của xu hướng này là Hennessey Blackbird.

Hãng xe hiệu suất cao đến từ Texas giới thiệu mẫu “hyper GT” sử dụng động cơ hút khí tự nhiên, hộp số sàn 6 cấp và thiết kế tối giản, thậm chí không đặt nặng màn hình điện tử như những mẫu xe hiện đại.

Giá khởi điểm khoảng 2,5 triệu USD và số lượng sản xuất chỉ giới hạn 71 chiếc.

Đáng chú ý, mẫu xe được cho là đã bán hết chỉ trong vài giờ.

Điều đó cho thấy có một nhóm khách hàng sẵn sàng trả số tiền cực lớn để sở hữu thứ mà ngành công nghiệp ô tô đại chúng đang cố gắng loại bỏ.

Đối với nhóm khách hàng này, hộp số sàn không phải là bất tiện.

Nó chính là sản phẩm.

Gordon Murray và Koenigsegg cũng tham gia cuộc chơi

Gordon Murray Special Vehicles giới thiệu mẫu S1 với động cơ Cosworth V12 công suất khoảng 690 mã lực, hộp số sàn 6 cấp và số lượng sản xuất chỉ 64 chiếc.

Trong khi đó, Koenigsegg ra mắt CCGT1 tại Monterey. Mẫu megacar này có công suất khoảng 1.280 mã lực, giới hạn 70 chiếc và toàn bộ số xe được cho là đã bán trước.

Điều đáng chú ý là CCGT1 có thể được trang bị hộp số sàn 6 cấp.

Đây là một nghịch lý rất thú vị.

Trong khi phần lớn ngành công nghiệp đang cố gắng làm cho xe dễ lái hơn, nhanh hơn và tự động hóa hơn, các hãng siêu xe lại đang tạo ra những sản phẩm khiến người lái phải tham gia nhiều hơn vào quá trình điều khiển.

Vì sao giới sưu tầm lại thích hộp số sàn?

CEO Aston Martin Adrian Hallmark đưa ra một trong những lời giải thích đáng chú ý nhất.

Theo ông, số lượng người sưu tầm xe hơi đã tăng đáng kể. Đồng thời, khả năng động cơ đốt trong sẽ ngày càng bị hạn chế bởi quá trình chuyển đổi sang xe điện khiến những chiếc xe sử dụng động cơ đốt trong trở nên đặc biệt hơn.

Đây chính là sự thay đổi trong tâm lý người mua.

Trước đây, khách hàng mua siêu xe có thể quan tâm đến công suất, tốc độ tối đa hoặc khả năng tăng tốc.

Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, những thông số đó ngày càng dễ bị các thế hệ xe mới vượt qua.

Một chiếc xe điện có thể tăng tốc nhanh hơn một chiếc siêu xe động cơ đốt trong.

Nhưng nó không thể tái tạo hoàn toàn trải nghiệm của một động cơ V12 hút khí tự nhiên kết hợp với hộp số sàn và tiếng máy cơ khí truyền trực tiếp tới người lái.

Vì thế, sự không hoàn hảo trở thành một phần của giá trị.

Valour và Valiant: Khi “sự không hoàn hảo” trở thành lợi thế

Aston Martin Valour và Valiant là những ví dụ điển hình.

Những mẫu xe này không cố gắng trở thành phương tiện nhanh nhất hay hiệu quả nhất.

Thay vào đó, chúng nhấn mạnh vào cảm giác lái, thiết kế, động cơ đốt trong và trải nghiệm tương tác.

Hallmark cho rằng khách hàng yêu thích những chiếc xe như vậy vì chúng mang lại cảm giác chân thực và nguyên bản, đồng thời thách thức người lái trở thành một người điều khiển xe giỏi hơn.

Trong một thế giới ngày càng có nhiều hệ thống hỗ trợ người lái, điều này trở thành một giá trị đáng kể.

Xe càng thông minh, con người càng ít phải làm.

Và với một bộ phận người đam mê xe, đó lại chính là vấn đề.

Họ muốn tự làm nhiều hơn.

Nhưng hộp số sàn không dễ quay trở lại

Dù nhu cầu của giới sưu tầm tăng lên, các hãng xe lớn vẫn phải đối mặt với hàng loạt rào cản.

Một trong những vấn đề quan trọng nhất là quy định an toàn và hệ thống hỗ trợ lái nâng cao ADAS.

Aston Martin cho rằng những mẫu xe sử dụng hộp số sàn trong quá khứ không có kiến trúc điện tương thích với các tiêu chuẩn mới.

Ví dụ, hệ thống phanh khẩn cấp tự động có thể can thiệp vào quá trình vận hành xe. Nhưng với xe số sàn, nếu xe tự động phanh khi người lái đang ở số cao, câu hỏi đặt ra là ai sẽ xử lý việc sang số?

Để giải quyết vấn đề này, nhà sản xuất phải thiết kế lại kiến trúc điện tử.

Với một mẫu xe sản xuất số lượng rất nhỏ, chi phí phát triển có thể trở thành rào cản khổng lồ.

Nếu chỉ sản xuất khoảng 100-150 chiếc, việc phát triển một hệ thống mới hoàn toàn có thể không hiệu quả về kinh tế.

Lamborghini chưa có kế hoạch đưa hộp số sàn trở lại

Lamborghini là một trường hợp đáng chú ý.

Stephan Winkelmann, người từng điều hành Lamborghini trong giai đoạn hãng bán Gallardo số sàn 6 cấp và Murciélago, cho biết hộp số sàn từng không được khách hàng lựa chọn nhiều.

Ngày nay, nhu cầu đã tăng lên.

Nhưng điều đó không đồng nghĩa Lamborghini sẽ quay trở lại.

Revuelto SV vẫn được định hướng sử dụng hộp số tự động ly hợp kép.

Đây là một minh chứng cho thấy sự trở lại của hộp số sàn không phải xu hướng chung của toàn ngành.

Nó chủ yếu tồn tại ở một phân khúc rất đặc biệt: xe sản xuất giới hạn dành cho người sưu tầm và người đam mê trải nghiệm lái.

Bentley thậm chí còn ít lý do để quay lại

Bentley có lẽ là một trong những thương hiệu khó quay trở lại với hộp số sàn nhất.

CEO Frank-Steffen Walliser cho biết hãng gần như không nhận được yêu cầu từ khách hàng về việc đưa hộp số sàn trở lại.

Bên cạnh đó là vấn đề kỹ thuật.

Những động cơ Bentley có mô-men xoắn rất lớn, trong khi hộp số sàn truyền thống khó xử lý hiệu quả mức mô-men xoắn cao.

Nếu mô-men xoắn vượt khoảng 600 Nm, việc kiểm soát xe bằng hộp số sàn đã trở nên phức tạp hơn. Trong khi đó, nhiều mẫu Bentley có mô-men xoắn khoảng 800 Nm hoặc thậm chí hơn 1.000 Nm.

Một vấn đề khác là di sản thương hiệu.

Bentley không có lịch sử hiện đại gắn liền với xe số sàn. Chiếc Bentley số sàn cuối cùng được sản xuất từ năm 1948.

Do đó, việc đưa hộp số sàn trở lại không thực sự phù hợp với định vị hiện tại của hãng.

Bugatti vẫn để ngỏ cánh cửa

Bugatti lại có cách tiếp cận khác.

CEO Mate Rimac, một người nổi tiếng đam mê công nghệ và xe hiệu suất cao, không loại trừ khả năng xuất hiện một mẫu xe số sàn trong tương lai.

Nền tảng Tourbillon được xây dựng theo hướng mới, linh hoạt và có tính mô-đun cao hơn so với Chiron và Veyron.

Điều đó mở ra khả năng Bugatti có thể phát triển nhiều cấu hình khác nhau trong tương lai.

Tuy nhiên, hiện chưa có cam kết cụ thể rằng Bugatti sẽ sản xuất một mẫu xe số sàn.

Porsche chứng minh hộp số sàn không nhất thiết phải có giá triệu USD

Nếu Ferrari, McLaren, Hennessey hay Gordon Murray đại diện cho thế giới siêu xe triệu USD, Porsche lại mang đến một câu chuyện khác.

Tại Monterey, Porsche giới thiệu lại gói hộp số sàn 6 cấp cho 911 Carrera S.

Mẫu xe có công suất 473 mã lực, dẫn động cầu sau và được cung cấp độc quyền tại Bắc Mỹ nhằm đáp ứng nhu cầu cao của khách hàng đối với hộp số sàn.

Giá khởi điểm khoảng 167.100 USD.

Con số này vẫn rất cao so với một chiếc xe phổ thông, nhưng lại thấp hơn rất nhiều so với những siêu xe giới hạn hàng triệu USD.

Porsche vì thế đang chứng minh rằng trải nghiệm sang số thủ công vẫn có thể tồn tại ở một phân khúc rộng hơn thị trường xe sưu tầm.

Đây có thể là tín hiệu quan trọng nhất đối với những người yêu xe.

Hộp số sàn có thực sự hồi sinh?

Câu trả lời là có, nhưng không theo cách nhiều người nghĩ.

Hộp số sàn sẽ rất khó trở lại thị trường đại chúng.

Xe phổ thông phải đáp ứng yêu cầu về chi phí, tiêu chuẩn khí thải, an toàn, khả năng vận hành và sự tiện dụng. Trong những tiêu chí đó, hộp số sàn ngày càng khó cạnh tranh.

Xe điện càng khiến tình hình trở nên rõ ràng hơn.

Nhưng ở phân khúc xe thể thao và xe sưu tầm, câu chuyện lại hoàn toàn khác.

Sự khan hiếm của hộp số sàn có thể biến nó thành một yếu tố làm tăng giá trị sản phẩm.

Khi động cơ đốt trong dần trở thành một công nghệ của quá khứ, một chiếc xe V12 hút khí tự nhiên kết hợp hộp số sàn có thể được nhìn nhận giống như một món đồ cơ khí đặc biệt.

Không phải vì nó hiệu quả hơn.

Mà vì nó có thể không còn được sản xuất nữa.

Hộp số sàn không chết, nó đang trở thành một món đồ xa xỉ

Điều thú vị nhất của câu chuyện này không nằm ở việc hộp số sàn có thể cạnh tranh với hộp số tự động hay không.

Nó nằm ở chỗ một công nghệ từng bị xem là lỗi thời đang được tái định vị thành một thứ xa xỉ.

Khi phần lớn ô tô ngày càng tự động hóa, những thao tác mà người lái phải tự thực hiện trở nên hiếm hơn. Khi xe điện ngày càng phổ biến, âm thanh động cơ, vòng tua, bàn đạp ly hợp và cần số cơ khí có thể trở thành những trải nghiệm thuộc về một thế hệ xe đang dần khép lại.

Vì vậy, những chiếc Ferrari, McLaren, Pagani, Gordon Murray hay Porsche số sàn có thể không phải là dấu hiệu cho thấy hộp số sàn đang quay trở lại thị trường đại chúng.

Ngược lại, chúng có thể là dấu hiệu cho thấy hộp số sàn đang bước sang một vai trò mới: một biểu tượng của trải nghiệm lái nguyên bản và sự độc quyền.

Và nghịch lý nằm ở đây: càng ít người sử dụng hộp số sàn, những chiếc xe thực sự được trang bị nó có thể càng trở nên đặc biệt đối với giới sưu tầm.