Trung Quốc siết thuế quỹ tín thác ở nước ngoài: Giới siêu giàu đối mặt “cơn bão” thuế mới

Giới siêu giàu Trung Quốc và các cố vấn tài chính đang đứng trước một giai đoạn rà soát mới khi Bắc Kinh được cho là đang chuẩn bị làm rõ cách áp dụng các quy định thuế đối với quỹ tín thác ở nước ngoài.

Theo các luật sư và chuyên gia tư vấn thuế, Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc (STA) đang triển khai các chương trình đào tạo cho cán bộ thuế tại địa phương nhằm thống nhất cách hiểu và thực thi quy định mới.

Cơ quan thuế cũng được cho là đã gửi các dự thảo hướng dẫn cho một số công ty luật và doanh nghiệp kế toán trong nước được lựa chọn. Các cuộc tham vấn với giới chuyên môn dự kiến tiếp tục diễn ra trong những tuần tới.

Một số cố vấn dự đoán sẽ có thêm các văn bản hướng dẫn được ban hành trước khi những quy định chi tiết cuối cùng được công bố rộng rãi.

Động thái này đặc biệt đáng chú ý bởi Bắc Kinh vừa áp dụng mức thuế 20% đối với các quỹ tín thác ở nước ngoài, một cấu trúc tài sản được nhiều gia đình giàu có Trung Quốc sử dụng trong nhiều năm để quản lý tài sản bên ngoài lãnh thổ.

Thuế 20% đánh vào quỹ tín thác ở nước ngoài

Trong nhiều thập kỷ, các quỹ tín thác ở nước ngoài đã trở thành một công cụ quan trọng trong chiến lược quản lý tài sản của các gia đình giàu có tại Trung Quốc.

Các cấu trúc này có thể được sử dụng để nắm giữ cổ phiếu, tiền mặt, bất động sản và nhiều loại tài sản khác tại nước ngoài.

Tuy nhiên, việc Bắc Kinh đưa ra khuôn khổ thuế mới đã tạo ra một thay đổi đáng kể.

Theo các thông tin được nêu, mức thuế 20% có thể được áp dụng ở nhiều giai đoạn trong vòng đời của quỹ tín thác, từ thời điểm thành lập, quá trình phân phối lợi nhuận cho tới khi cấu trúc được giải thể.

Đối với các cá nhân có nghĩa vụ thuế, thời hạn để kê khai và thanh toán những khoản thuế còn tồn đọng liên quan đến tài sản đã chuyển vào các cấu trúc này được xác định trong vòng 90 ngày kể từ ngày quy định được ban hành, với thời hạn được nhắc tới là trước ngày 21/10.

Nếu không hoàn thành nghĩa vụ trong thời gian quy định, người nộp thuế có thể phải đối mặt với các khoản phạt hoặc chi phí do chậm nộp.

Chính yêu cầu về thời hạn đã tạo ra một cuộc chạy đua trong giới giàu có Trung Quốc để tìm kiếm tư vấn thuế, rà soát hồ sơ và chuẩn bị nguồn tiền cho nghĩa vụ tài chính phát sinh.

Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc đào tạo cán bộ trên diện rộng

Theo Windson Li, đồng trưởng bộ phận thuế khu vực châu Á tại DLA Piper, STA đã triển khai các khóa đào tạo nội bộ ở cấp tỉnh, thành phố và huyện.

Mục tiêu chính là tạo ra cách hiểu thống nhất giữa các cơ quan thuế địa phương.

Đây là vấn đề quan trọng bởi trước khi có các quy định mới, việc xử lý những cấu trúc tài sản ở nước ngoài có thể khác nhau giữa từng địa phương.

Khi một hệ thống thuế mới được áp dụng trên phạm vi toàn quốc, sự khác biệt trong cách diễn giải có thể tạo ra rủi ro lớn đối với cả người nộp thuế lẫn cơ quan quản lý.

Do đó, việc STA tổ chức đào tạo và chuẩn bị các hướng dẫn chi tiết có thể được xem là bước nhằm giảm khoảng cách giữa quy định trung ương và thực tiễn thực thi tại địa phương.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Singapore cùng cơ quan thuế tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Đông được cho là chưa đưa ra bình luận về vấn đề này.

Những quỹ tín thác cũ đang trở thành tâm điểm tranh luận

Một trong những vấn đề gây nhiều tranh luận nhất liên quan đến cách xử lý những quỹ tín thác được thành lập từ nhiều năm trước.

Theo Yuan Cao, đối tác tại công ty luật Yingke ở Bắc Kinh, các quỹ tín thác được thành lập sau năm 2023 có thể phải chịu mức thuế 20% ngay từ thời điểm thành lập.

Tuy nhiên, câu hỏi phức tạp hơn nằm ở những cấu trúc được thành lập trước năm 2023.

Các chủ sở hữu của những quỹ tín thác cũ có thể phải thực hiện nghĩa vụ thuế định kỳ hằng năm, nhưng hiện vẫn còn những câu hỏi về việc phải kê khai lại lịch sử trong bao nhiêu năm.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với những gia đình đã sử dụng cấu trúc tín thác trong nhiều thập kỷ.

Nếu cơ quan thuế yêu cầu rà soát lại lịch sử tài sản trong một khoảng thời gian dài, nghĩa vụ thuế có thể trở nên đáng kể.

Hàng loạt câu hỏi pháp lý vẫn chưa có lời giải

Dù quy định mới được kỳ vọng sẽ chấm dứt một phần sự mơ hồ pháp lý kéo dài nhiều năm, nó đồng thời tạo ra những câu hỏi mới về cách thực thi.

Một trong những vấn đề được các chuyên gia quan tâm là liệu thời hạn hiệu lực tiêu chuẩn từ ba đến năm năm có được áp dụng đối với các quỹ tín thác ở nước ngoài được thành lập trước năm 2023 hay không.

Bên cạnh đó là câu hỏi về mức độ đầy đủ của hồ sơ.

Người nộp thuế phải cung cấp những tài liệu nào để chứng minh nguồn gốc tài sản? Hồ sơ thiếu thông tin có bị từ chối hay không? Các tài sản đã được chuyển qua nhiều cấu trúc pháp lý sẽ được đánh giá như thế nào?

Một câu hỏi khác cũng được giới cố vấn quan tâm là liệu thời hạn tháng 10 có phải là thời điểm cuối cùng để vừa khai báo vừa hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế hay chỉ là thời hạn thực hiện bước kê khai ban đầu.

Theo Windson Li, chính quyền địa phương được kỳ vọng sẽ có sự thống nhất rộng rãi hơn về những vấn đề này trong những tuần tới.

Tài sản ở nước ngoài có thể đối mặt thêm một lớp giám sát

Một rủi ro khác đang được các cố vấn cảnh báo là mối liên hệ giữa thuế đối với quỹ tín thác và quy định về báo cáo đầu tư nước ngoài.

Một số tài sản được đưa vào các quỹ tín thác ở nước ngoài có thể cần được xem xét lại về nguồn gốc dòng tiền và cách chúng được chuyển ra khỏi Trung Quốc.

Điều này có khả năng khiến các cơ quan quản lý ngoại hối quan tâm tới câu hỏi: tiền đã rời khỏi Trung Quốc bằng cách nào và liệu quá trình đó có tuân thủ các quy định tại thời điểm chuyển tiền hay không.

Như vậy, việc rà soát quỹ tín thác không nhất thiết chỉ dừng ở nghĩa vụ thuế.

Trong một số trường hợp, nó có thể kéo theo việc xem xét lịch sử chuyển vốn, nguồn gốc tài sản và việc tuân thủ quy định ngoại hối.

Đối với các gia đình sở hữu khối tài sản lớn ở nước ngoài, đây có thể là một vấn đề phức tạp hơn đáng kể so với việc đơn giản tính toán mức thuế phải nộp.

Các thỏa thuận thuế trước đây có còn giá trị?

Một vấn đề khác đang khiến các cố vấn thuế quan tâm là những thỏa thuận thanh toán thuế từng được ký giữa một số cá nhân giàu có và cơ quan thuế địa phương.

Trước đây, một số cá nhân được cho là đã thương lượng các thỏa thuận thanh toán một lần với cơ quan thuế cấp tỉnh nhằm giải quyết nghĩa vụ liên quan đến tài sản.

Tuy nhiên, khi Bắc Kinh đưa ra khuôn khổ mới, chưa rõ những thỏa thuận trước đây có tiếp tục được công nhận hay không.

Nếu cách thực thi mới yêu cầu rà soát lại các nghĩa vụ theo một tiêu chuẩn thống nhất trên toàn quốc, những thỏa thuận từng được thực hiện tại địa phương có thể trở thành vấn đề cần xem xét.

Đây cũng là lý do giới giàu có Trung Quốc đang tìm kiếm tư vấn pháp lý và thuế với tốc độ nhanh hơn.

Vì sao Bắc Kinh tăng cường thu thuế từ giới giàu?

Động thái siết thuế diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trung Quốc đang phải tìm kiếm các nguồn thu ngân sách mới.

Trong nhiều năm, doanh thu từ bán đất đóng vai trò quan trọng đối với ngân sách của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, thị trường bất động sản suy yếu đã khiến nguồn thu này giảm đáng kể.

Trong bối cảnh đó, thuế thu nhập cá nhân và nguồn thu từ nhóm người có tài sản lớn ngày càng trở nên quan trọng.

Dan Wang, giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Eurasia Group, nhận định Bắc Kinh đang mở rộng cơ sở thuế, trong đó chú trọng hơn đến những cá nhân giàu có và tài sản ở nước ngoài, đồng thời cải thiện hiệu quả thực thi.

Đây có thể là một phần của xu hướng lớn hơn trong chính sách tài khóa Trung Quốc: chuyển từ sự phụ thuộc mạnh vào các nguồn thu liên quan đến đất đai sang những nguồn thu ổn định hơn.

Thuế thu nhập cá nhân Trung Quốc tăng mạnh

Số liệu được đề cập cho thấy xu hướng này đang thể hiện rõ trong nguồn thu ngân sách.

Trong nửa đầu năm, thuế thu nhập cá nhân của Trung Quốc đạt khoảng 900 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 133,5 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Theo đánh giá của Dan Wang, đây là mức tăng tuyệt đối lớn nhất trong nhóm các loại thuế chính của Trung Quốc.

Đáng chú ý, các quan chức Trung Quốc cũng đã nhấn mạnh rằng cư dân chịu thuế tại nước này phải thực hiện nghĩa vụ đối với thu nhập toàn cầu, bao gồm một số khoản thu nhập chịu thuế phát sinh từ các sản phẩm bảo hiểm ở nước ngoài.

Điều này cho thấy xu hướng quản lý thuế xuyên biên giới đang ngày càng được chú trọng.

Bắc Kinh đồng thời siết dòng vốn ra nước ngoài

Không chỉ tăng cường thu thuế, Bắc Kinh còn có dấu hiệu kiểm soát chặt hơn dòng vốn ra nước ngoài.

Đầu năm nay, Trung Quốc đã cấm ba công ty môi giới trực tuyến xuyên biên giới phục vụ người dùng đại lục.

Một số thành phố như Bắc Kinh và Hàng Châu cũng bắt đầu đánh thuế đối với tiền bảo hiểm ở nước ngoài nhận được bởi công dân Trung Quốc, theo các báo cáo từ truyền thông địa phương.

Những động thái này khiến giới tư vấn tài chính nhìn nhận rằng chính sách quản lý tài sản xuyên biên giới của Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn chặt chẽ hơn.

Neo Wang, chiến lược gia trưởng về Trung Quốc tại Evercore ISI, mô tả những biện pháp này dễ tạo ra cảm giác như “một cơn bão đang đến gần”, dù ông cũng cho rằng một số lo ngại có thể đã bị thổi phồng.

Quy định xuất nhập cảnh mới làm tăng thêm lo ngại

Cuối tháng 7, Hội đồng Nhà nước Trung Quốc cũng ban hành các quy định xuất nhập cảnh mới, dự kiến có hiệu lực từ tháng 9.

Các quy định này mở rộng một số trường hợp công dân có thể bị hạn chế rời khỏi Trung Quốc, trong đó có những hành vi vi phạm liên quan đến kiểm soát xuất khẩu và có khả năng ảnh hưởng tới an ninh công nghệ, công nghiệp quốc gia.

Một số cố vấn pháp lý cho rằng khuôn khổ này có thể cung cấp thêm cơ sở cho cơ quan chức năng trong việc ngăn những người bị xác định có nghĩa vụ thuế chưa hoàn thành rời khỏi đất nước.

Tuy nhiên, việc hạn chế xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ thuế không hoàn toàn là một chính sách mới.

Max Li, giám đốc tại EIK Business, cho rằng việc ngăn người nợ thuế rời khỏi Trung Quốc đã tồn tại từ trước và một số trường hợp từng bị chặn tại biên giới.

Theo ông, các quy định mới có xu hướng siết chặt và củng cố một thông lệ đã tồn tại, thay vì tạo ra một cơ chế hoàn toàn mới.

“Cơn bão” thuế có ý nghĩa gì với giới siêu giàu Trung Quốc?

Điều quan trọng nhất đối với giới giàu có Trung Quốc lúc này không chỉ nằm ở mức thuế 20%.

Vấn đề lớn hơn là mức độ minh bạch và thống nhất trong cách thực thi.

Một quy định thuế rõ ràng nhưng được áp dụng không đồng nhất giữa các địa phương có thể tạo ra rủi ro rất lớn cho người sở hữu tài sản xuyên biên giới.

Ngược lại, nếu STA nhanh chóng ban hành các hướng dẫn thống nhất, thị trường có thể giảm bớt tâm lý hoang mang.

Trong ngắn hạn, các gia đình giàu có có thể phải rà soát toàn bộ cấu trúc tài sản, lịch sử chuyển tiền, hồ sơ tín thác và nghĩa vụ thuế liên quan.

Đối với những người sở hữu tài sản ở nhiều quốc gia, quá trình này có thể phức tạp hơn bởi phải đồng thời tuân thủ luật thuế và quy định tài chính của nhiều khu vực pháp lý.

Bắc Kinh đang thay đổi cuộc chơi đối với tài sản ở nước ngoài

Việc Trung Quốc làm rõ thuế đối với các quỹ tín thác ở nước ngoài cho thấy một xu hướng lớn hơn đang diễn ra: Bắc Kinh ngày càng chú trọng quản lý thu nhập toàn cầu, tài sản xuyên biên giới và nghĩa vụ thuế của nhóm cá nhân giàu có.

Trong nhiều năm, các cấu trúc tài sản ở nước ngoài tồn tại trong một vùng tương đối mơ hồ về cách áp dụng thuế. Nhưng khi nguồn thu từ đất đai suy giảm và nhu cầu củng cố ngân sách tăng lên, việc mở rộng cơ sở thuế trở thành một hướng đi quan trọng.

Việc STA đào tạo cán bộ địa phương và chuẩn bị các hướng dẫn mới có thể giúp giảm sự khác biệt trong cách thực thi. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, chính sự thiếu rõ ràng về cách áp dụng đối với các quỹ tín thác cũ, thời hạn kê khai, hồ sơ chứng minh và các giao dịch xuyên biên giới đang tạo ra sự bất an lớn.

Đối với giới siêu giàu Trung Quốc, đây có thể là thời điểm phải đánh giá lại toàn bộ cấu trúc tài sản quốc tế.

Không chỉ nghĩa vụ thuế đang được đặt lên bàn cân. Nguồn gốc tài sản, lịch sử chuyển vốn, quy định ngoại hối và khả năng tuân thủ các yêu cầu báo cáo cũng có thể trở thành những vấn đề được cơ quan chức năng xem xét.

Trong bối cảnh Bắc Kinh đồng thời tăng cường quản lý dòng vốn ra nước ngoài và mở rộng phạm vi quản lý thu nhập toàn cầu, “cơn bão thuế” có thể không chỉ là một đợt điều chỉnh đơn lẻ.

Nó có thể đánh dấu một giai đoạn mới trong cách Trung Quốc quản lý tài sản của người giàu ở nước ngoài — theo hướng minh bạch hơn, thống nhất hơn và chặt chẽ hơn.