Nhật Bản phát tín hiệu chuyển hàng trăm tỷ USD quỹ hưu trí về thị trường trong nước: Đồng yên và trái phiếu đồng loạt tăng mạnh

Thị trường tài chính Nhật Bản vừa ghi nhận những biến động đáng chú ý sau khi Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama phát tín hiệu rằng chính phủ muốn khuyến khích các quỹ hưu trí quốc gia, đặc biệt là Quỹ Đầu tư Hưu trí Chính phủ Nhật Bản (GPIF), gia tăng đáng kể tỷ trọng đầu tư vào các tài sản trong nước.

Thông tin này ngay lập tức tạo hiệu ứng tích cực trên thị trường. Đồng yên tăng giá, lợi suất trái phiếu chính phủ giảm mạnh trong khi thị trường chứng khoán Nhật Bản đồng loạt khởi sắc. Các nhà đầu tư nhận định nếu GPIF thực sự điều chỉnh danh mục, hàng trăm tỷ USD có thể được tái phân bổ vào trái phiếu, cổ phiếu và các tài sản nội địa, tạo lực đỡ đáng kể cho nền kinh tế Nhật Bản.

GPIF – Quỹ hưu trí lớn nhất thế giới với quy mô gần 1,8 nghìn tỷ USD

Theo số liệu mới nhất, GPIF đang quản lý khoảng 293,6 nghìn tỷ yên, tương đương gần 1,8 nghìn tỷ USD tính đến cuối tháng 3.

Đây là quỹ hưu trí lớn nhất thế giới và là một trong những nhà đầu tư tổ chức có ảnh hưởng mạnh nhất trên thị trường tài chính toàn cầu.

Bất kỳ thay đổi nào trong chiến lược phân bổ tài sản của GPIF đều có thể tác động đến:

• Thị trường trái phiếu Nhật Bản.
• Đồng yên.
• Chứng khoán Tokyo.
• Dòng vốn đầu tư quốc tế.
• Thị trường trái phiếu Mỹ và châu Âu.

Chính vì vậy, phát biểu của Bộ trưởng Tài chính nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới đầu tư toàn cầu.

Chính phủ muốn tăng mạnh đầu tư vào tài sản trong nước

Trong cuộc họp báo thường kỳ, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama cho biết chính phủ mong muốn thúc đẩy các quỹ hưu trí, bao gồm GPIF, đầu tư nhiều hơn vào các tài sản tài chính của Nhật Bản.

Mục tiêu của kế hoạch là hỗ trợ nền kinh tế trong nước khi Nhật Bản đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với môi trường lãi suất dương sau nhiều năm duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng.

Theo bà Katayama, chính phủ kỳ vọng người dân sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng kinh tế thông qua hiệu quả đầu tư của các quỹ hưu trí.

Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng đây là vấn đề cần có sự đồng thuận giữa các cơ quan quản lý và không thể được quyết định đơn phương.

Đồng yên và trái phiếu phản ứng tích cực

Ngay sau phát biểu của Bộ trưởng Tài chính, thị trường tài chính Nhật Bản phản ứng gần như ngay lập tức.

Đồng yên tăng khoảng 0,6%, có thời điểm lên mức 161,285 yên/USD trước khi điều chỉnh nhẹ.

Trong khi đó:

• Trái phiếu chính phủ Nhật Bản tăng giá.
• Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm giảm khoảng 11,5 điểm cơ bản, mức giảm mạnh nhất trong hơn một năm.
• Chỉ số chứng khoán Nhật Bản đồng loạt đi lên.

Diễn biến này phản ánh kỳ vọng rằng dòng tiền khổng lồ từ GPIF có thể quay trở lại thị trường nội địa thay vì tiếp tục phân bổ mạnh sang tài sản nước ngoài.

Vì sao Nhật Bản muốn đưa dòng vốn trở về?

Trong nhiều tháng qua, đồng yên liên tục chịu áp lực mất giá và từng rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng 40 năm.

Đồng nội tệ suy yếu khiến:

• Giá hàng hóa nhập khẩu tăng.
• Chi phí năng lượng leo thang.
• Lạm phát gây sức ép lên hộ gia đình.
• Doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí sản xuất cao hơn.

Bên cạnh đó, thị trường trái phiếu Nhật Bản cũng trải qua giai đoạn biến động mạnh khi lợi suất tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Trong bối cảnh đó, việc GPIF tăng mua trái phiếu và tài sản nội địa được xem là giải pháp có thể góp phần ổn định thị trường.

Theo các chuyên gia, nếu một phần nhỏ trong khối tài sản gần 1,8 nghìn tỷ USD được điều chuyển về Nhật Bản, tác động đến thanh khoản và tâm lý thị trường sẽ rất đáng kể.

Danh mục đầu tư hiện nay của GPIF ra sao?

Hiện GPIF duy trì cơ cấu đầu tư khá cân bằng giữa bốn nhóm tài sản:

• Cổ phiếu Nhật Bản.
• Cổ phiếu nước ngoài.
• Trái phiếu Nhật Bản.
• Trái phiếu nước ngoài.

Trước đây, dưới thời cựu Thủ tướng Shinzo Abe và chương trình cải cách Abenomics, GPIF đã tăng mạnh tỷ trọng cổ phiếu và các tài sản có rủi ro cao nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đến năm 2020, quỹ tiếp tục điều chỉnh danh mục khi:

• Tăng tỷ trọng trái phiếu nước ngoài từ 15% lên 25%.
• Giảm tỷ trọng trái phiếu trong nước từ 35% xuống còn 25%.

Nếu chính phủ thực hiện kế hoạch mới, GPIF có thể sẽ đảo ngược một phần chiến lược này để ưu tiên tài sản nội địa.

Nhật Bản vẫn là chủ nợ lớn của thế giới

Theo thống kê năm 2025, Nhật Bản đang sở hữu khoảng 561,75 nghìn tỷ yên tài sản ở nước ngoài, tương đương khoảng 3,5 nghìn tỷ USD.

Quốc gia này hiện là một trong những chủ nợ lớn nhất toàn cầu.

Một phần đáng kể trong số tài sản đó thuộc các tổ chức đầu tư lớn như GPIF.

Do vậy, bất kỳ sự dịch chuyển nào của dòng vốn cũng có thể ảnh hưởng đến thị trường tài chính quốc tế, đặc biệt là thị trường trái phiếu Mỹ và các nền kinh tế phát triển.

GPIF có thể thay đổi danh mục đầu tư ngay lập tức?

Mặc dù thị trường phản ứng tích cực, nhưng việc điều chỉnh chiến lược đầu tư của GPIF không hề đơn giản.

Theo quy định, GPIF có trách nhiệm duy nhất là tối đa hóa lợi ích cho người hưởng lương hưu, chứ không phải thực hiện các mục tiêu chính sách kinh tế của chính phủ.

Ngoài ra, việc giám sát GPIF thuộc Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, thay vì Bộ Tài chính.

Đại diện GPIF cho biết quỹ hiện vẫn tuân thủ chiến lược đầu tư dài hạn đã được phê duyệt và sẽ tiếp tục đánh giá danh mục định kỳ dựa trên mục tiêu lợi nhuận và mức độ rủi ro phù hợp.

Chính phủ tìm cách trấn an thị trường

Những phát biểu của Bộ trưởng Tài chính được đưa ra trong bối cảnh thị trường lo ngại về chính sách tài khóa mở rộng và khả năng can thiệp vào chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ).

Để giảm bớt lo ngại, bà Katayama khẳng định BOJ vẫn hoàn toàn độc lập trong việc điều hành chính sách tiền tệ và có thể đưa ra các quyết định phù hợp với điều kiện kinh tế mà không chịu áp lực từ chính phủ.

Theo các nguồn tin, kế hoạch kinh tế mới của chính phủ Nhật Bản dự kiến sẽ được nội các thông qua trong thời gian tới. Đây có thể là cơ sở để định hình chiến lược đầu tư và phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Triển vọng thị trường Nhật Bản

Nếu GPIF thực sự tăng tỷ trọng đầu tư vào trái phiếu và cổ phiếu nội địa, thị trường Nhật Bản có thể nhận được dòng vốn quy mô rất lớn trong những năm tới.

Điều này không chỉ hỗ trợ đồng yên, giảm biến động lợi suất trái phiếu mà còn có thể củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với nền kinh tế Nhật Bản.

Tuy nhiên, giới phân tích cũng lưu ý rằng mọi thay đổi phải được thực hiện thận trọng để đảm bảo mục tiêu cao nhất của GPIF là bảo vệ lợi ích dài hạn của hàng triệu người hưởng lương hưu.