Việc làm Mỹ tháng 12 chậm lại, thất nghiệp có thể giảm: Fed đứng trước quyết định giữ nguyên lãi suất

Việc làm Mỹ tháng 12: Tăng trưởng chậm nhưng chưa suy thoái

Dữ liệu việc làm của Mỹ trong tháng 12, dự kiến được Bộ Lao động công bố vào thứ Sáu, đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới đầu tư toàn cầu. Các nhà kinh tế cho rằng tốc độ tạo việc làm mới có thể tiếp tục suy yếu, phản ánh tâm lý thận trọng của doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí gia tăng, thuế nhập khẩu tiềm ẩn rủi ro và làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo khảo sát của Reuters, số lượng việc làm phi nông nghiệp có thể chỉ tăng khoảng 60.000 việc làm, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình nhiều năm trước. Dù vậy, mức tăng này vẫn nằm trong ngưỡng tối thiểu cần thiết (50.000–120.000 việc làm/tháng) để theo kịp tăng trưởng dân số trong độ tuổi lao động.

Điểm đáng chú ý là tỷ lệ thất nghiệp được dự báo giảm nhẹ xuống 4,5%, cho thấy thị trường lao động Mỹ vẫn chưa rơi vào suy thoái rõ rệt, dù đang mất dần động lực.

“Không tuyển dụng, không sa thải”: Trạng thái mới của thị trường lao động

Nhiều chuyên gia mô tả thị trường lao động Mỹ hiện nay đang rơi vào trạng thái “không tuyển dụng, không sa thải” – tức doanh nghiệp vẫn duy trì lực lượng lao động hiện tại, nhưng tránh mở rộng quy mô.

Sal Guatieri, nhà kinh tế cấp cao tại BMO Capital Markets, cho rằng vấn đề không nằm ở nhu cầu yếu, mà là doanh nghiệp đang cố kiểm soát chi phí. Thuế quan nhập khẩu và kỳ vọng năng suất tăng nhờ AI khiến nhiều công ty lựa chọn trì hoãn tuyển dụng, thay vì mở rộng nhân sự.

Trong quý III, tăng trưởng kinh tế và năng suất lao động Mỹ ghi nhận sự cải thiện đáng kể, phần nào nhờ vào chi tiêu cho AI và tự động hóa. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc mỗi đơn vị tăng trưởng cần ít lao động hơn trước.

Việc làm năm ngoái suy yếu mạnh, số liệu có thể bị điều chỉnh

Thị trường lao động Mỹ đã mất đà rõ rệt trong năm vừa qua. Ước tính sơ bộ cho thấy chưa đến 1 triệu việc làm mới được tạo ra, thấp hơn nhiều so với khoảng 2 triệu việc làm của năm 2024. Các nhà phân tích cảnh báo con số này có thể còn bị điều chỉnh giảm khi Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố bản sửa đổi chuẩn trong thời gian tới.

BLS thừa nhận đã ước tính dư khoảng 911.000 việc làm trong 12 tháng tính đến tháng 3, một phần do mô hình thống kê “sinh – tử” (ước đoán số doanh nghiệp mở mới và đóng cửa). Từ tháng Giêng, cơ quan này sẽ điều chỉnh phương pháp thống kê nhằm phản ánh sát thực tế hơn.

Thuế quan, nhập cư và AI: Ba lực cản cấu trúc

Sự suy giảm tăng trưởng việc làm không chỉ mang tính chu kỳ, mà ngày càng bộc lộ yếu tố cấu trúc dài hạn. Các chính sách thương mại và nhập cư cứng rắn đã làm giảm nguồn cung lao động, trong khi AI và tự động hóa đang thay thế một phần nhu cầu tuyển dụng mới.

Dan North, chuyên gia kinh tế tại Allianz Trade North America, nhận định rằng bất ổn thuế quan và tình trạng thiếu hụt lao động nước ngoài đang tạo áp lực kép lên thị trường việc làm Mỹ. Điều này lý giải vì sao tỷ lệ thất nghiệp chỉ tăng chậm, dù số việc làm mới tạo ra không nhiều.

Fed sẽ làm gì với lãi suất?

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã hạ lãi suất chuẩn xuống vùng 3,50%–3,75% vào tháng 12. Tuy nhiên, với bức tranh việc làm hiện tại, nhiều khả năng Fed sẽ tạm dừng chu kỳ cắt giảm lãi suất để quan sát thêm diễn biến kinh tế.

Một số nhà kinh tế cho rằng nếu tỷ lệ thất nghiệp bất ngờ tăng lên 4,7%, Fed có thể cân nhắc nới lỏng chính sách sớm hơn. Dù vậy, phần lớn ý kiến đồng thuận rằng việc hạ lãi suất khó có thể thúc đẩy tuyển dụng, khi rào cản chính đến từ thuế quan và AI – những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của ngân hàng trung ương.

Triển vọng ngắn hạn: Việc làm tập trung vào y tế và dịch vụ xã hội

Nếu tăng trưởng việc làm tiếp tục yếu, các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội được dự báo vẫn là điểm sáng hiếm hoi. Ngược lại, các ngành nhạy cảm với chi phí và thương mại quốc tế có thể tiếp tục hạn chế tuyển dụng.

Trong bối cảnh đó, thị trường lao động Mỹ nhiều khả năng sẽ duy trì trạng thái “ổn định nhưng mong manh”, đủ để tránh suy thoái sâu, song không đủ mạnh để tạo bùng nổ việc làm như giai đoạn hậu đại dịch.