Hãy quên cổ phiếu meme: Vì sao đầu tư đơn giản, “nhàm chán” lại tạo ra nhiều tài sản nhất

Quyền chọn, hợp đồng tương lai, niên kim chỉ số, cổ phiếu meme, tiền điện tử, vốn tư nhân, những tài sản biến động mạnh – danh sách các sản phẩm tài chính được quảng bá là “con đường nhanh nhất đến giàu có” ngày càng dài. Nhưng đối với phần lớn người Mỹ, những công cụ này không những không cần thiết mà còn có thể làm chệch hướng mục tiêu tài chính dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường liên tục tạo ra các xu hướng đầu tư mới, ngày càng nhiều chuyên gia tài chính đưa ra một lời khuyên tưởng chừng lỗi thời: hãy đầu tư đơn giản hơn.

Khi sự “nhàm chán” trở thành lợi thế đầu tư

Cũng giống như phong trào dọn dẹp nhà cửa theo phương pháp Marie Kondo, nhiều chuyên gia cho rằng người Mỹ nên “dọn dẹp” lại danh mục đầu tư của mình. Ít sản phẩm hơn, dễ hiểu hơn, chi phí thấp hơn – và quan trọng nhất là phù hợp với mục tiêu cá nhân.

“Hoàn toàn có thể tích lũy tài sản và nghỉ hưu thoải mái với một chiến lược tiết kiệm và đầu tư đơn giản,” ông Alex Michalka, Phó chủ tịch nghiên cứu đầu tư tại Wealthfront, nhận định. Theo ông, sự đơn giản không phải là thiếu hiểu biết, mà là lựa chọn có chủ đích dựa trên dữ liệu và kỷ luật dài hạn.

Steven Conners, nhà sáng lập Conners Wealth Management, còn thẳng thắn hơn:

“Đầu tư nên nhàm chán. Thị trường chứng khoán vốn dĩ không được thiết kế để giải trí.”

“Sự đơn giản đúng mực” là gì?

Theo các chuyên gia, vấn đề không phải là đầu tư ít, mà là đầu tư đúng cách và nhất quán. Xây dựng tài sản không đến từ việc chọn đúng cổ phiếu “hot” tiếp theo, mà từ việc tuân thủ những nguyên tắc đã được kiểm chứng theo thời gian.

Michalka cho rằng nhà đầu tư không cần phải:

• Canh thời điểm thị trường
• Dự đoán cổ phiếu thắng lớn tiếp theo
• Hay chạy theo các chiến lược phức tạp

Thay vào đó, chiến lược hiệu quả nhất với đa số người Mỹ là đầu tư đều đặn vào các quỹ chỉ số toàn cầu, chi phí thấp, với mức rủi ro phù hợp với hoàn cảnh cá nhân.

Khả năng chịu rủi ro: Bài kiểm tra đơn giản nhưng quan trọng

Một cách thực tế để đánh giá mức chịu rủi ro là tự hỏi:
👉 Bạn sẽ cảm thấy thế nào nếu danh mục đầu tư giảm 20% giá trị?

Nếu bạn coi đó là cơ hội mua thêm, có thể bạn chịu được rủi ro cao hơn. Nếu điều đó khiến bạn mất ngủ và hoảng loạn, thì danh mục hiện tại có lẽ đang quá mạo hiểm.

“Đừng đầu tư vượt quá khả năng chịu đựng cảm xúc của bản thân,” Conners nhấn mạnh. “Một chiến lược tốt trên lý thuyết nhưng khiến bạn bỏ cuộc giữa chừng vẫn là một chiến lược tồi.”

Phân bổ tài sản theo thời gian đầu tư

Các chuyên gia tài chính đồng thuận rằng việc phân bổ tài sản nên dựa trên mốc thời gian của từng mục tiêu:

• Ngắn hạn: Quỹ khẩn cấp và các khoản chi tiêu sắp tới nên được giữ bằng tiền mặt hoặc tài khoản tiết kiệm lãi suất cao.
• Trung hạn: Trái phiếu kho bạc Mỹ có thể mang lại lợi suất ổn định và lợi thế thuế.
• Dài hạn: Danh mục đa dạng gồm các quỹ chỉ số chi phí thấp, tránh phản ứng thái quá trước biến động thị trường.

Theo Conners, danh mục đầu tư cũng cần được điều chỉnh theo độ tuổi. Người ở độ tuổi 30–40 có thể chấp nhận biến động cao hơn vì còn thời gian phục hồi. Ngược lại, ở độ tuổi cuối 50 hoặc 60, trọng tâm nên chuyển sang bảo toàn vốn và tạo thu nhập, thông qua cổ phiếu trả cổ tức hoặc trái phiếu chất lượng cao.

Một giải pháp “tự động hóa” được nhiều chuyên gia khuyến nghị là quỹ mục tiêu theo thời gian, loại quỹ tự điều chỉnh tỷ trọng cổ phiếu – trái phiếu theo tuổi và thời điểm nghỉ hưu.

Dữ liệu dài hạn ủng hộ đầu tư đơn giản

Nhiều thập kỷ dữ liệu, bao gồm báo cáo mới nhất của DALBAR, cho thấy phần lớn nhà đầu tư – kể cả chuyên nghiệp – không thể vượt trội thị trường khi cố gắng canh thời điểm hoặc sử dụng các chiến lược phức tạp.

Nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett từng đặt cược 1 triệu USD rằng một quỹ chỉ số S&P 500 chi phí thấp sẽ vượt trội một rổ quỹ đầu cơ. Kết quả rõ ràng đến mức đối phương phải chấp nhận thua sớm.

Trong thư gửi cổ đông, Buffett viết rằng khi hàng nghìn tỷ USD được quản lý với mức phí cao, người hưởng lợi lớn nhất thường là các nhà quản lý, không phải khách hàng.

Vì sao sản phẩm tài chính ngày càng phức tạp?

Theo nhà kinh tế học Harvard John Campbell, sự phức tạp không phải ngẫu nhiên. Ngành tài chính có động lực mạnh mẽ để tạo ra những sản phẩm khó hiểu, khó so sánh, với nhiều khoản phí ẩn nhưng mang lại lợi nhuận cao cho nhà cung cấp.

Hệ quả là:

• Nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm dễ mắc sai lầm tốn kém
• Sự phức tạp góp phần làm gia tăng bất bình đẳng tài chính
• Ngay cả việc tiết kiệm hưu trí cũng trở thành “mê cung” với hàng loạt tài khoản và quy định khác nhau

“Có một cuộc chạy đua giữa giáo dục tài chính và sự phức tạp,” Campbell nói, “và hiện tại, sự phức tạp đang thắng.”

Quay về điều cốt lõi: Đơn giản, kiên định và tập trung

Trong khi hệ thống tài chính ngày càng rối rắm, lời khuyên của các chuyên gia lại ngày càng giống nhau:
Hãy kiểm soát những gì bạn có thể, giữ chiến lược đơn giản và kiên định với mục tiêu dài hạn.

Những xu hướng đầu tư mới sẽ luôn xuất hiện. Nhưng với phần lớn người Mỹ, con đường tạo dựng tài sản bền vững vẫn là con đường ít hào nhoáng nhất – đầu tư “nhàm chán”, chi phí thấp và kỷ luật theo thời gian.