Trung Quốc giảm thuế nông sản Mỹ nhưng loại đậu nành: Điều gì đang xảy ra?

Trung Quốc dự kiến giảm thuế quan đối với một loạt mặt hàng nông sản nhập khẩu từ Mỹ, từ ngô, lúa mì đến thịt, sữa và nhiều sản phẩm thực phẩm khác. Tuy nhiên, một trong những mặt hàng nông sản quan trọng nhất trong thương mại Mỹ – Trung là đậu nành Mỹ lại không nằm trong danh sách được giảm thuế.

Thông tin được Bộ Thương mại Trung Quốc công bố ngày 28/9/2026, trong bối cảnh thị trường đang theo dõi sát các cam kết thương mại sau cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington. Reuters cho biết đậu nành Mỹ vẫn phải chịu thêm mức thuế 10%, trong khi nhiều nhóm nông sản khác được đưa vào khuôn khổ giảm thuế.

Trung Quốc sẽ giảm thuế những nông sản Mỹ nào?

Theo danh sách được Bộ Thương mại Trung Quốc công bố, phạm vi hàng hóa được xem xét giảm thuế khá rộng. Các nhóm chính bao gồm ngũ cốc, dầu thực vật, bột thực vật, thịt, sản phẩm sữa và nhiều mặt hàng nông nghiệp khác.

Trong nhóm ngũ cốc, các sản phẩm như ngô, lúa mì và lúa miến nằm trong diện được hưởng lợi. Ngoài ra còn có dầu thực vật và các loại bột thực vật, trong đó danh sách có đề cập tới dầu đậu nành và bột đậu nành.

Các sản phẩm thịt, sữa, hải sản và nhiều mặt hàng thực phẩm khác cũng nằm trong nhóm được Trung Quốc đưa vào kế hoạch điều chỉnh thuế.

Điểm đáng chú ý là việc giảm thuế không đồng nghĩa với toàn bộ nông sản Mỹ đều được hưởng chính sách giống nhau. Đậu nành nguyên hạt của Mỹ bị loại khỏi danh sách giảm thuế, khiến đây trở thành một trong những điểm đáng chú ý nhất của thông báo mới.

Bộ Thương mại Trung Quốc xác nhận hai bên đã đạt đồng thuận về khuôn khổ giảm thuế đối ứng khoảng 30 tỷ USD hàng hóa mỗi bên. Theo thông tin chính thức của Trung Quốc, hơn 90% sản phẩm thuộc phạm vi thỏa thuận sẽ được miễn các khoản thuế bổ sung đối ứng và áp dụng mức thuế tối huệ quốc, sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý trong nước.

Vì sao đậu nành Mỹ lại là trường hợp đặc biệt?

Đậu nành là một mặt hàng đặc biệt quan trọng trong thương mại nông nghiệp Mỹ – Trung. Trung Quốc là một trong những thị trường tiêu thụ đậu nành lớn nhất thế giới, trong khi Mỹ là một trong những nước xuất khẩu đậu nành hàng đầu.

Đậu nành nhập khẩu được sử dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi và công nghiệp chế biến dầu thực vật. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào về thuế nhập khẩu đối với mặt hàng này đều có thể tác động đến nhà nhập khẩu, các nhà máy ép dầu, doanh nghiệp chăn nuôi và thị trường nông sản.

Theo Reuters, đậu nành Mỹ hiện vẫn phải chịu thêm 10% thuế, và một số nhà giao dịch cảnh báo mức thuế này có thể gây khó khăn cho các nhà máy ép dầu tư nhân Trung Quốc trong việc hấp thụ chi phí.

Trong khi đó, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc vẫn đang tăng cường mua đậu nành Mỹ.

Điều này tạo ra một diễn biến đáng chú ý: thuế đối với đậu nành chưa được giảm nhưng hoạt động mua hàng vẫn tiếp tục.

Trung Quốc đã mua hơn 12 triệu tấn đậu nành Mỹ

Theo Reuters, hai doanh nghiệp nông nghiệp nhà nước Trung Quốc là Sinograin và COFCO đã mua hơn 12 triệu tấn đậu nành Mỹ.

Con số này tương đương gần một nửa trong tổng số 25 triệu tấn đậu nành Mỹ mỗi năm mà Nhà Trắng cho biết Trung Quốc cam kết mua cho đến năm 2028. Tuy nhiên, Reuters lưu ý rằng Trung Quốc chưa xác nhận độc lập mục tiêu mua hàng nói trên.

Đây là điểm quan trọng khi đánh giá quan hệ thương mại nông nghiệp giữa hai nền kinh tế.

Một mặt, việc loại đậu nành khỏi danh sách giảm thuế cho thấy mặt hàng này vẫn là một vấn đề riêng trong đàm phán. Mặt khác, các giao dịch mua thực tế cho thấy nhu cầu của thị trường Trung Quốc đối với đậu nành Mỹ vẫn tồn tại.

Nói cách khác, thuế quan và nhu cầu thương mại đang vận động theo hai hướng không hoàn toàn giống nhau.

Khoảng 17 tỷ USD nông sản nằm trong danh sách giảm thuế

Theo tính toán của Reuters, tổng kim ngạch thương mại năm 2024 của các sản phẩm nông nghiệp và nhóm hàng liên quan nằm trong danh sách giảm thuế của Trung Quốc đạt khoảng 17 tỷ USD.

Đáng chú ý, con số này gần tương đương với cam kết mua nông sản Mỹ được báo cáo trước đó nhưng không bao gồm đậu nành.

Điều này cho thấy phạm vi của chính sách giảm thuế không hề nhỏ.

Nếu được triển khai đầy đủ, các nhà xuất khẩu Mỹ trong những lĩnh vực như ngũ cốc, thịt, sữa, dầu thực vật và nhiều sản phẩm thực phẩm có thể có điều kiện tiếp cận thị trường Trung Quốc thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, mức độ tác động thực tế còn phụ thuộc vào mức thuế cuối cùng của từng nhóm sản phẩm, thời điểm thực thi và các thủ tục pháp lý của mỗi nước.

Khuôn khổ thương mại 30 tỷ USD Mỹ – Trung

Việc Trung Quốc công bố danh sách giảm thuế là một phần trong khuôn khổ thương mại rộng hơn giữa Mỹ và Trung Quốc.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, sau các cuộc đàm phán từ ngày 20 đến 23/9 tại New York và Washington, hai bên đã đạt đồng thuận về cơ chế “300 tỷ USD?” Không, con số chính xác trong khuôn khổ này là 30 tỷ USD mỗi chiều, tức mỗi bên sẽ dành ưu đãi thuế quan cho khoảng 30 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ đối tác.

Phía Trung Quốc cho biết danh sách hàng hóa của nước này tập trung vào các nhóm như:

• Nông sản Mỹ.
• Sản phẩm chăm sóc cá nhân.
• Thiết bị y tế.
• Than và một số sản phẩm năng lượng.

Ở chiều ngược lại, Mỹ dự kiến giảm thuế đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, trong đó có đồ chơi, thiết bị gia dụng, sản phẩm dành cho trẻ em, hàng nhà bếp – phòng tắm và quà tặng mùa lễ hội.

Hai bên dự kiến triển khai đồng thời sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý trong nước.

Đậu nành vẫn là điểm cần theo dõi

Việc đậu nành không nằm trong danh sách giảm thuế khiến thị trường nông sản có thêm một biến số đáng chú ý.

Nếu mức thuế bổ sung 10% tiếp tục được duy trì, các doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc nhập khẩu và chế biến đậu nành có thể phải tính toán lại chi phí.

Đậu nành không chỉ được tiêu thụ trực tiếp mà phần lớn còn được đưa vào các nhà máy ép dầu để sản xuất dầu đậu nành và khô đậu nành. Khô đậu nành là nguyên liệu quan trọng trong thức ăn chăn nuôi.

Do đó, tác động của thuế không chỉ dừng lại ở giá của hạt đậu nành mà có thể lan sang chuỗi sản xuất dầu thực vật và thức ăn chăn nuôi.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa khả năng tác động của chính sách và kết quả thực tế trên thị trường. Giá hàng hóa còn phụ thuộc vào nguồn cung toàn cầu, tỷ giá, chi phí vận tải, sản lượng mùa vụ và khả năng chuyển sang nguồn cung từ các quốc gia khác.

Trung Quốc vẫn có nhu cầu lớn đối với nông sản Mỹ

Việc Trung Quốc tiếp tục mua lượng lớn đậu nành Mỹ trong khi mặt hàng này chưa được đưa vào danh sách giảm thuế cho thấy nhu cầu thương mại vẫn là yếu tố quan trọng.

Ngoài đậu nành, Trung Quốc còn cần nhiều loại nông sản Mỹ phục vụ thị trường tiêu dùng và ngành chế biến thực phẩm.

Ngô và lúa mì được sử dụng rộng rãi trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi. Thịt và các sản phẩm từ sữa phục vụ thị trường tiêu dùng. Trong khi đó, dầu thực vật và các sản phẩm chế biến từ nông sản có vai trò trong ngành thực phẩm.

Vì vậy, việc giảm thuế đối với nhiều nhóm hàng có thể tạo thêm dư địa cho thương mại nông nghiệp Mỹ – Trung ngay cả khi vấn đề đậu nành chưa được giải quyết hoàn toàn.

Chính sách mới có chấm dứt căng thẳng thương mại Mỹ – Trung?

Chưa thể xem đây là dấu chấm hết cho các bất đồng thương mại giữa hai nước.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên sẽ thành lập nhóm công tác về nông nghiệp trong khuôn khổ Hội đồng Thương mại Mỹ – Trung. Nhóm này sẽ thảo luận các vấn đề liên quan đến quy định, tiếp cận thị trường và những quan ngại thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp. Cuộc họp đầu tiên dự kiến diễn ra trước cuối năm 2026.

Điều này cho thấy hai bên đang xây dựng một cơ chế để tiếp tục xử lý những vấn đề còn tồn tại thay vì chỉ dựa vào các cuộc đàm phán ngắn hạn.

Đặc biệt, việc đậu nành bị loại khỏi danh sách giảm thuế cho thấy vẫn còn những lĩnh vực cần tiếp tục thương lượng.

Tác động đối với nông dân và doanh nghiệp Mỹ

Nếu các mức thuế thấp hơn giúp tăng khả năng cạnh tranh của nông sản Mỹ tại Trung Quốc, các nhà xuất khẩu Mỹ có thể có thêm cơ hội mở rộng doanh số.

Nhóm hưởng lợi tiềm năng bao gồm doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu ngô, lúa mì, thịt, sữa, dầu thực vật và các sản phẩm nông nghiệp liên quan.

Tuy nhiên, không nên mặc định rằng giảm thuế sẽ ngay lập tức chuyển thành giá bán cao hơn cho nông dân Mỹ.

Giá nông sản quốc tế còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác, trong đó có sản lượng toàn cầu, tồn kho, nhu cầu tiêu thụ, thời tiết và diễn biến thương mại với các thị trường khác.

Đối với đậu nành, câu chuyện thậm chí phức tạp hơn vì mặt hàng này vẫn chịu thêm 10% thuế theo thông tin Reuters dẫn lại.

Tác động đối với thị trường hàng hóa

Thông tin về thuế nông sản thường được thị trường hàng hóa theo dõi sát vì Trung Quốc là một trong những khách hàng lớn nhất của nhiều sản phẩm nông nghiệp Mỹ.

Việc giảm thuế đối với ngô, lúa mì, thịt và sữa có thể làm thay đổi triển vọng xuất khẩu của từng nhóm hàng.

Trong khi đó, việc đậu nành bị loại khỏi danh sách có thể khiến giới giao dịch tiếp tục tập trung vào các đơn hàng thực tế của Trung Quốc và những động thái tiếp theo của hai chính phủ.

Đây cũng là lý do thị trường có thể phản ứng khác nhau giữa từng loại nông sản thay vì xem toàn bộ lĩnh vực nông nghiệp như một nhóm thống nhất.

Việc Trung Quốc công bố kế hoạch giảm thuế đối với nhiều nhóm nông sản Mỹ đánh dấu một bước tiến mới trong nỗ lực ổn định thương mại giữa hai nền kinh tế lớn.

Ngô, lúa mì, thịt, sữa, dầu thực vật và nhiều sản phẩm nông nghiệp khác có thể được hưởng lợi từ việc giảm thuế. Tổng kim ngạch của các nhóm hàng trong danh sách, theo tính toán của Reuters, lên tới khoảng 17 tỷ USD trong năm 2024.

Tuy nhiên, đậu nành vẫn là ngoại lệ quan trọng. Đây là một trong những mặt hàng nông nghiệp Mỹ có giá trị thương mại lớn nhất với Trung Quốc nhưng vẫn chịu thêm 10% thuế theo thông tin được Reuters dẫn lại. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc vẫn tiếp tục mua lượng lớn đậu nành Mỹ.

Diễn biến này cho thấy quan hệ thương mại Mỹ – Trung đang có dấu hiệu mở rộng hợp tác ở một số lĩnh vực, nhưng chưa đồng nghĩa với việc mọi bất đồng về thuế quan đã được giải quyết. Việc triển khai thực tế, mức thuế cuối cùng và các cuộc đàm phán tiếp theo về nông nghiệp sẽ là những yếu tố quan trọng cần theo dõi trong thời gian tới.

Câu hỏi về cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung

Trung Quốc có giảm thuế đối với đậu nành Mỹ không?

Chưa. Theo danh sách được Bộ Thương mại Trung Quốc công bố ngày 28/9/2026, đậu nành Mỹ không nằm trong nhóm được giảm thuế và vẫn chịu thêm mức thuế 10% được Reuters đề cập.

Những nông sản Mỹ nào được Trung Quốc giảm thuế?

Danh sách bao gồm nhiều nhóm như ngô, lúa mì, lúa miến, dầu thực vật, bột thực vật, thịt, sản phẩm từ sữa và các mặt hàng nông nghiệp khác.

Trung Quốc đã mua bao nhiêu đậu nành Mỹ?

Reuters cho biết Sinograin và COFCO đã mua hơn 12 triệu tấn đậu nành Mỹ, tương đương gần một nửa mức 25 triệu tấn mà Nhà Trắng cho biết Trung Quốc cam kết mua mỗi năm đến năm 2028. Tuy nhiên, Trung Quốc chưa xác nhận độc lập mục tiêu mua hàng này.

Tổng giá trị hàng nông sản nằm trong danh sách giảm thuế là bao nhiêu?

Theo tính toán của Reuters dựa trên số liệu thương mại năm 2024, các sản phẩm nông nghiệp và liên quan trong danh sách có tổng kim ngạch khoảng 17 tỷ USD, không tính đậu nành.

Thỏa thuận giảm thuế 30 tỷ USD Mỹ – Trung có hiệu lực ngay không?

Chưa. Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên sẽ triển khai đồng thời sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý trong nước.

Nguồn tham khảo: Reuters; Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM).