Trung Quốc đang đẩy nhanh một trong những đợt tái cấu trúc hệ thống ngân hàng đáng chú ý nhất trong nhiều năm, với 670 tổ chức ngân hàng đóng cửa trong năm 2025, phần lớn thuộc nhóm ngân hàng nhỏ và ngân hàng nông thôn.
Theo phân tích của Fitch Ratings dựa trên dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Tài chính Quốc gia Trung Quốc (NFRA), số lượng pháp nhân ngân hàng tại Trung Quốc đã giảm mạnh trong những năm gần đây. Riêng năm 2025 ghi nhận số lượng tổ chức bị đóng cửa ở mức kỷ lục, trong khi tổng số ngân hàng giảm khoảng 23% trong vòng bốn năm tính đến cuối năm 2025.
Động thái này không đơn thuần là một làn sóng ngân hàng phá sản. Phần lớn trường hợp nằm trong quá trình sáp nhập, giải thể hoặc loại bỏ tư cách pháp nhân độc lập của các ngân hàng nhỏ, nhằm hình thành những tổ chức có quy mô lớn hơn, vốn mạnh hơn và dễ giám sát hơn.
Trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn và nhu cầu tín dụng suy yếu, Bắc Kinh đang muốn giảm những điểm yếu tiềm ẩn trong hệ thống tài chính trước khi chúng có thể trở thành rủi ro lớn hơn.
670 ngân hàng đóng cửa, nhưng không có nghĩa 670 ngân hàng phá sản
Con số 670 gây chú ý bởi quy mô rất lớn. Tuy nhiên, cách hiểu “Trung Quốc có 670 ngân hàng phá sản” sẽ không chính xác.
Theo các dữ liệu được dẫn lại từ NFRA và phân tích của Fitch, nhiều tổ chức trong số này đã chấm dứt hoạt động với tư cách pháp nhân độc lập sau các thương vụ sáp nhập hoặc tái cấu trúc. Tài sản, nghĩa vụ và hoạt động của họ có thể được chuyển sang một ngân hàng khác hoặc một tổ chức lớn hơn.
Điều này phù hợp với mục tiêu chính sách của Bắc Kinh: ít tổ chức hơn nhưng quy mô lớn hơn, vốn hóa tốt hơn và dễ kiểm soát hơn.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với các ngân hàng nông thôn. Trong quá khứ, Trung Quốc xây dựng một mạng lưới lớn các tổ chức tài chính địa phương nhằm cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ, hộ gia đình và khu vực nông thôn.
Tuy nhiên, khi nền kinh tế thay đổi, mô hình này cũng bộc lộ nhiều vấn đề.
Các ngân hàng nhỏ có quy mô hoạt động hạn chế, danh mục tín dụng tập trung theo địa bàn và thường có mức độ phụ thuộc cao vào các doanh nghiệp nhỏ, bất động sản hoặc nguồn tài chính liên quan đến chính quyền địa phương.
Khi những lĩnh vực này suy yếu, bảng cân đối kế toán của ngân hàng địa phương cũng chịu áp lực.
Fitch: Ngân hàng nhỏ và nông thôn vẫn là mắt xích yếu
Theo Fitch Ratings, các ngân hàng thương mại nhỏ và ngân hàng nông thôn vẫn là khu vực yếu nhất trong hệ thống ngân hàng Trung Quốc.
Cơ quan xếp hạng tín nhiệm chỉ ra ba vấn đề chính gồm chất lượng tài sản yếu, mức vốn tương đối thấp và những thiếu sót trong quản trị, đặc biệt tại các khu vực kém phát triển.
Điều đáng chú ý là những điểm yếu này không chỉ nằm trên lý thuyết.
Fitch cho biết tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) của các ngân hàng nông thôn đã giảm xuống 0,45% trong nửa đầu năm 2026, từ mức 0,56% vào năm 2021.
Trong khi đó, tỷ lệ nợ xấu tại nhóm ngân hàng này tăng lên 2,8%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 1,5% của toàn ngành.
Sự chênh lệch này cho thấy nhóm ngân hàng nông thôn đang phải đối mặt với áp lực lớn hơn so với mặt bằng chung.
Đặc biệt, danh mục cho vay của họ có mức độ tiếp xúc đáng kể với các doanh nghiệp nhỏ, chủ đầu tư bất động sản và các phương tiện tài chính của chính quyền địa phương.
Khi những nhóm khách hàng này gặp khó khăn về dòng tiền, khả năng trả nợ giảm xuống, kéo theo áp lực trích lập dự phòng và lợi nhuận ngân hàng.
Bất động sản Trung Quốc tiếp tục là một phần của bài toán
Không thể tách quá trình tái cấu trúc ngân hàng Trung Quốc khỏi những khó khăn kéo dài của thị trường bất động sản.
Trong nhiều năm, bất động sản đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Trung Quốc, đồng thời là một nguồn tài sản thế chấp và tín dụng lớn của hệ thống ngân hàng.
Khi thị trường nhà đất suy yếu, các chủ đầu tư gặp khó khăn về thanh khoản và giá trị tài sản thế chấp chịu áp lực, ngân hàng cũng phải đối mặt với nguy cơ gia tăng nợ xấu.
Vấn đề đặc biệt đáng chú ý ở các ngân hàng địa phương bởi danh mục cho vay thường tập trung hơn.
Một ngân hàng lớn với mạng lưới hoạt động toàn quốc có thể phân tán rủi ro trên nhiều khu vực và ngành kinh tế. Ngược lại, một ngân hàng nhỏ hoạt động chủ yếu trong một tỉnh hoặc một thành phố có thể chịu tác động mạnh nếu nền kinh tế địa phương suy giảm.
Đó là lý do việc hợp nhất có thể giúp giảm sự phân mảnh và tăng khả năng quản trị rủi ro.
Vì sao Bắc Kinh muốn có ít ngân hàng hơn?
Mục tiêu của chiến dịch hợp nhất không đơn giản là giảm số lượng ngân hàng.
Fitch cho rằng quá trình này nhằm tăng cường giám sát, hạn chế việc tận dụng khoảng trống pháp lý và cải thiện tính minh bạch.
Một hệ thống gồm hàng nghìn tổ chức nhỏ sẽ khó quản lý hơn một hệ thống có số lượng pháp nhân ít hơn nhưng quy mô và năng lực tài chính cao hơn.
Đặc biệt, khi các ngân hàng nhỏ hoạt động tại nhiều địa phương với mô hình quản trị khác nhau, cơ quan quản lý có thể gặp khó khăn trong việc giám sát chất lượng tài sản và mức độ rủi ro thực tế.
Hợp nhất có thể tạo ra một số lợi ích:
- Tăng quy mô vốn của tổ chức sau sáp nhập.
- Nâng cao khả năng quản trị rủi ro.
- Giảm số lượng pháp nhân cần giám sát.
- Hạn chế tình trạng cạnh tranh tín dụng quá mức ở địa phương.
- Cải thiện khả năng xử lý các khoản nợ có vấn đề.
- Tăng tính minh bạch của hệ thống tài chính.
Tuy nhiên, hợp nhất không đồng nghĩa với việc mọi vấn đề biến mất.
Một ngân hàng lớn hơn vẫn có thể sở hữu các khoản tài sản chất lượng thấp từ những tổ chức được sáp nhập. Vì vậy, quá trình hợp nhất có thể làm thay đổi hình thức của rủi ro mà chưa chắc loại bỏ hoàn toàn nguyên nhân gốc rễ.
Nợ xấu tăng nhưng chưa phải dấu hiệu khủng hoảng toàn hệ thống
Một trong những điểm đáng chú ý trong đánh giá của Fitch là những khó khăn tại các ngân hàng nhỏ chưa được xem là nguy cơ chắc chắn gây ra hiệu ứng lây lan trên toàn hệ thống.
Lý do là hoạt động của nhiều ngân hàng nhỏ mang tính địa phương, trong khi mức độ tiếp xúc liên ngân hàng tương đối hạn chế.
Điều này rất quan trọng.
Trong một cuộc khủng hoảng ngân hàng, nguy cơ lớn không chỉ đến từ việc một ngân hàng gặp vấn đề. Rủi ro nghiêm trọng hơn xảy ra khi vấn đề lan từ tổ chức này sang tổ chức khác thông qua các khoản vay liên ngân hàng, thị trường vốn hoặc tâm lý rút tiền hàng loạt.
Nếu một ngân hàng nông thôn gặp khó khăn nhưng tài sản và hoạt động của nó chủ yếu tập trung trong một khu vực, tác động có thể được giới hạn hơn.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa rủi ro bằng không.
Nếu cùng lúc nhiều ngân hàng nhỏ gặp vấn đề, chính quyền vẫn có thể phải can thiệp để tránh tác động tới người gửi tiền, doanh nghiệp địa phương và thị trường tín dụng.
Trung Quốc đang tái cấu trúc ngân hàng trong lúc kinh tế giảm tốc
Làn sóng hợp nhất diễn ra trong thời điểm kinh tế Trung Quốc xuất hiện nhiều dấu hiệu cho thấy đà tăng trưởng đang chậm lại.
Theo Fitch, GDP Trung Quốc tăng 4,3% trong quý II/2026, thấp hơn tốc độ tăng của quý trước và là mức tăng yếu nhất kể từ năm 2022. Fitch cũng cho biết tăng trưởng lợi nhuận công nghiệp chỉ đạt 4,2% so với cùng kỳ trong tháng 8, mức yếu nhất trong năm.
Fitch hiện vẫn đánh giá hệ thống tài chính Trung Quốc có khả năng chống chịu nhất định, nhưng đồng thời cảnh báo các điều kiện kinh tế vĩ mô có thể tiếp tục gây áp lực lên những chỉ số quan trọng của ngành ngân hàng, đặc biệt là biên lãi ròng và lợi nhuận.
Đây là một vấn đề đáng chú ý.
Khi tăng trưởng kinh tế chậm, nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp và hộ gia đình có thể giảm. Ngân hàng phải cạnh tranh mạnh hơn để tìm khách hàng, trong khi lãi suất thấp làm giảm thu nhập từ hoạt động tín dụng.
Nếu chất lượng tài sản đồng thời xấu đi, lợi nhuận sẽ chịu sức ép từ cả hai phía.
Lãi suất thấp và nhu cầu tín dụng yếu tạo thêm áp lực
Một ngân hàng hoạt động hiệu quả thường cần duy trì khoảng chênh lệch nhất định giữa lãi suất cho vay và chi phí huy động vốn.
Nhưng trong môi trường lãi suất thấp kéo dài, biên lợi nhuận này có thể bị thu hẹp.
Fitch trong báo cáo về triển vọng tín dụng Trung Quốc tháng 6/2026 cho biết môi trường lãi suất thấp kéo dài đang tạo sức ép lên các chỉ số tài chính quan trọng của ngân hàng, trong khi nhu cầu trong nước vẫn yếu.
Điều này tạo ra một vòng áp lực:
Tăng trưởng chậm → nhu cầu tín dụng yếu → cạnh tranh cho vay tăng → biên lợi nhuận giảm → khả năng hấp thụ nợ xấu yếu hơn.
Đối với những ngân hàng vốn mỏng, tác động có thể rõ rệt hơn.
Đó cũng là lý do các nhà quản lý muốn xử lý những tổ chức yếu hơn trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.
Bắc Kinh không chỉ đóng cửa ngân hàng nhỏ mà còn tăng vốn cho ngân hàng lớn
Quá trình tái cấu trúc hệ thống tài chính Trung Quốc đang diễn ra theo hai hướng song song.
Một mặt, các cơ quan quản lý thúc đẩy sáp nhập và giải thể những ngân hàng nhỏ, đặc biệt là ngân hàng nông thôn.
Mặt khác, Bắc Kinh cũng tăng cường vốn cho những định chế tài chính lớn.
Reuters đưa tin Trung Quốc đã triển khai một gói bổ sung vốn khoảng 365 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 54 tỷ USD, cho một số tổ chức tài chính lớn, trong đó có các ngân hàng quốc doanh và doanh nghiệp bảo hiểm. Động thái này diễn ra sau một đợt bổ sung vốn lớn trước đó.
Hai chính sách này cho thấy cách tiếp cận của Bắc Kinh không phải là thu hẹp toàn bộ hệ thống ngân hàng.
Mục tiêu dường như là xây dựng một hệ thống có cấu trúc khác: các tổ chức lớn giữ vai trò trụ cột, trong khi số lượng ngân hàng nhỏ và yếu hơn được giảm xuống hoặc sáp nhập.
Điều gì sẽ xảy ra với các ngân hàng nhỏ sau hợp nhất?
Không phải tất cả ngân hàng nhỏ đều biến mất.
Một số có thể được sáp nhập vào ngân hàng lớn hơn. Một số khác có thể được tái cấu trúc để trở thành tổ chức có vốn và quản trị tốt hơn.
Điều này có thể làm thay đổi đáng kể cạnh tranh trong thị trường tài chính địa phương.
Fitch nhận định quá trình này cuối cùng có thể định hình lại động lực cạnh tranh giữa các tổ chức cho vay nhỏ hơn, dù những điểm yếu mang tính cấu trúc của nhóm ngân hàng này có thể vẫn tồn tại trong ngắn hạn.
Với khách hàng, điều đó có thể dẫn đến thay đổi về thương hiệu ngân hàng, mạng lưới chi nhánh, sản phẩm tín dụng và cách tiếp cận vốn.
Với doanh nghiệp nhỏ ở khu vực nông thôn, tác động đáng quan tâm hơn là liệu quá trình hợp nhất có khiến tín dụng trở nên khó tiếp cận hơn hay không.
Nếu ngân hàng mới sau sáp nhập thận trọng hơn trong việc cấp tín dụng, một số doanh nghiệp có thể phải đối mặt với tiêu chuẩn vay vốn cao hơn.
Đây có phải là dấu hiệu Trung Quốc đang đối mặt với khủng hoảng ngân hàng?
Không nên kết luận như vậy chỉ từ con số 670 tổ chức bị đóng cửa.
Dữ liệu hiện cho thấy Trung Quốc đang thực hiện một chiến dịch tái cấu trúc có định hướng chính sách, trong đó việc sáp nhập và giải thể pháp nhân là một công cụ để củng cố hệ thống.
Fitch cũng đánh giá áp lực tại các ngân hàng nhỏ khó có khả năng tự động chuyển thành rủi ro lây lan toàn hệ thống, nhờ đặc điểm hoạt động mang tính địa phương và mức độ liên kết liên ngân hàng hạn chế.
Tuy nhiên, việc phải đẩy nhanh hợp nhất trong lúc kinh tế tăng trưởng chậm và chất lượng tài sản của ngân hàng nhỏ suy yếu vẫn là tín hiệu cho thấy các nhà quản lý muốn xử lý rủi ro càng sớm càng tốt.
Nói cách khác, 670 ngân hàng đóng cửa không nhất thiết là dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng ngân hàng toàn quốc, nhưng là dấu hiệu rõ ràng về một cuộc tái cấu trúc lớn đang diễn ra.
Trung Quốc đang muốn một hệ thống ngân hàng ít hơn nhưng khỏe hơn
Việc Trung Quốc đóng cửa khoảng 670 tổ chức ngân hàng trong năm 2025 là một trong những dấu hiệu rõ nhất cho thấy Bắc Kinh đang thay đổi cấu trúc hệ thống tài chính.
Điểm quan trọng không nằm ở việc Trung Quốc muốn có ít ngân hàng hơn đơn thuần. Mục tiêu lớn hơn là giảm số lượng các tổ chức nhỏ, yếu vốn và khó giám sát, đồng thời củng cố vai trò của những ngân hàng có quy mô và năng lực tài chính lớn hơn.
Nhưng quá trình này cũng cho thấy một thực tế khác: những vấn đề của hệ thống ngân hàng đang gắn chặt với các vấn đề của nền kinh tế thực.
Bất động sản suy yếu, doanh nghiệp nhỏ gặp khó, chính quyền địa phương chịu áp lực tài chính và nhu cầu tín dụng giảm đều có thể cuối cùng phản ánh lên bảng cân đối của ngân hàng.
Trong ngắn hạn, việc hợp nhất có thể giúp Bắc Kinh kiểm soát rủi ro tốt hơn và hạn chế khả năng xảy ra các cú sốc thanh khoản tại những tổ chức nhỏ.
Trong dài hạn, câu hỏi khó hơn là liệu một hệ thống ngân hàng lớn hơn có thể giải quyết được những nguyên nhân sâu xa khiến chất lượng tín dụng suy yếu hay không.
Nếu tăng trưởng kinh tế phục hồi, thị trường bất động sản ổn định và nhu cầu tín dụng tăng trở lại, quá trình tái cấu trúc có thể trở thành bước chuẩn bị cho một hệ thống tài chính hiệu quả hơn.
Ngược lại, nếu tăng trưởng tiếp tục chậm, nợ xấu vẫn tăng và biên lợi nhuận ngân hàng tiếp tục thu hẹp, Bắc Kinh có thể phải thực hiện thêm các biện pháp hỗ trợ vốn và xử lý tài sản trong những năm tới.
Vì vậy, 670 ngân hàng đóng cửa không nên được nhìn đơn giản như một con số về số lượng ngân hàng biến mất. Đây là một chỉ dấu quan trọng về cách Trung Quốc đang chuẩn bị lại hệ thống tài chính trước một giai đoạn tăng trưởng khó khăn hơn.
Nguồn tham khảo
- Fitch Ratings, các báo cáo và phân tích về hệ thống ngân hàng và tín dụng Trung Quốc năm 2026.
Câu hỏi về hệ thống ngân hàng Trung Quốc
1. Trung Quốc có thực sự đóng cửa 670 ngân hàng trong năm 2025?
Theo dữ liệu NFRA được Fitch phân tích, khoảng 670 tổ chức ngân hàng đã đóng cửa hoặc chấm dứt tư cách hoạt động độc lập trong năm 2025. Phần lớn nằm trong quá trình sáp nhập, giải thể hoặc tái cấu trúc, nên không nên hiểu toàn bộ 670 trường hợp là ngân hàng phá sản.
2. Vì sao Trung Quốc muốn giảm số lượng ngân hàng?
Mục tiêu là tạo ra hệ thống gồm ít tổ chức hơn nhưng có quy mô lớn hơn, vốn tốt hơn và dễ giám sát hơn. Bắc Kinh cũng muốn hạn chế khoảng trống pháp lý, nâng cao tính minh bạch và giảm những rủi ro phát sinh từ các tổ chức tài chính nhỏ.
3. Ngân hàng nông thôn Trung Quốc đang gặp vấn đề gì?
Fitch cho biết nhóm này có chất lượng tài sản yếu hơn, mức vốn thấp hơn và tồn tại những thiếu sót trong quản trị. ROA của các ngân hàng nông thôn giảm xuống 0,45% trong nửa đầu năm 2026, trong khi tỷ lệ nợ xấu tăng lên 2,8%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn ngành 1,5%.
4. 670 ngân hàng đóng cửa có thể gây khủng hoảng tài chính không?
Fitch cho rằng nguy cơ lây lan trên toàn hệ thống hiện được hạn chế bởi hoạt động của các ngân hàng nhỏ chủ yếu mang tính địa phương và mức độ tiếp xúc liên ngân hàng tương đối thấp. Tuy nhiên, chất lượng tài sản và khả năng sinh lời vẫn cần được theo dõi sát.
5. Kinh tế Trung Quốc có liên quan gì đến việc hợp nhất ngân hàng?
Có. Quá trình hợp nhất diễn ra trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại, nhu cầu tín dụng yếu, lãi suất thấp và thị trường bất động sản còn khó khăn. Những yếu tố này gây sức ép lên lợi nhuận và chất lượng tài sản của các ngân hàng, đặc biệt là những tổ chức nhỏ.
