Trung Quốc đẩy mạnh chuyển đổi xanh trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15: Tham vọng năng lượng sạch và bài toán cân bằng tăng trưởng

Trung Quốc bước vào giai đoạn bản lề của chuyển đổi năng lượng

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cấp bách và áp lực từ các cam kết quốc tế, China đang bước vào giai đoạn quan trọng của quá trình chuyển đổi năng lượng. Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026–2030) được công bố không chỉ là một tài liệu phát triển kinh tế, mà còn là bản thiết kế chiến lược cho tương lai năng lượng xanh của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo đánh giá của Carbon Brief, kế hoạch này đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa hai mục tiêu lớn:

• Đạt đỉnh phát thải CO₂ trước năm 2030
• Trung hòa carbon vào năm 2060

Ba trụ cột chiến lược: Tăng trưởng – Xanh hóa – An ninh năng lượng

Tại kỳ họp “Lưỡng hội” tổ chức ở Beijing đầu tháng 3/2026, Chính phủ Trung Quốc đã xác định ba nhóm mục tiêu trọng tâm:

1. Phát triển kinh tế ổn định: duy trì tăng trưởng GDP trong phạm vi hợp lý
2. Chuyển đổi xanh: giảm cường độ phát thải CO₂
3. An ninh năng lượng: đảm bảo nguồn cung ổn định

Sự kết hợp này phản ánh rõ chiến lược đặc thù của Trung Quốc: không đánh đổi tăng trưởng kinh tế để lấy môi trường, mà tìm cách cân bằng cả hai.

Chuyển đổi xanh trở thành trụ cột phát triển

Một điểm đột phá trong kế hoạch lần này là việc đưa chuyển đổi xanh trở thành trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia.

Khác với các giai đoạn trước – khi chính sách môi trường chủ yếu xoay quanh kiểm soát ô nhiễm – hiện nay, Trung Quốc coi chuyển đổi xanh là động lực:

• Đổi mới công nghệ
• Tái cấu trúc nền kinh tế
• Nâng cấp chuỗi giá trị công nghiệp

Mục tiêu “xây dựng Trung Quốc tươi đẹp” cho thấy sự thay đổi trong tư duy: biến đổi khí hậu không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội phát triển.

Tăng tốc năng lượng sạch và mục tiêu giảm phát thải

Trong giai đoạn 2021–2025, Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu:

• Công suất điện gió và điện mặt trời tăng mạnh
• Tổng công suất năng lượng sạch vượt nhiên liệu hóa thạch

Kế hoạch mới đặt mục tiêu:

• Nâng tỷ trọng năng lượng phi hóa thạch lên 25% vào năm 2030
• Giảm 17% cường độ phát thải CO₂ giai đoạn 2026–2030

Khái niệm quan trọng ở đây là carbon intensity – tức lượng phát thải CO₂ trên mỗi đơn vị GDP.

Việc sử dụng chỉ số này cho thấy Trung Quốc lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt: giảm “độ carbon” của nền kinh tế thay vì giảm tuyệt đối ngay lập tức.

Xây dựng hệ thống năng lượng mới: Sạch – An toàn – Hiệu quả

Một trụ cột quan trọng của kế hoạch là xây dựng hệ thống năng lượng mới với các đặc điểm:

• Ít carbon
• An toàn
• Hiệu quả

Các nguồn năng lượng được ưu tiên gồm:

• Điện gió
• Điện mặt trời
• Thủy điện
• Điện hạt nhân

Đồng thời, các lĩnh vực công nghệ mới như hydrogen xanh, pin lưu trữ và xe điện thông minh cũng được xác định là ngành chiến lược.

Chiến lược “tây điện đông tải” và hạ tầng siêu cao áp

Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển các “căn cứ năng lượng sạch” tại khu vực phía tây – nơi có tiềm năng lớn về gió và mặt trời.

Điện năng từ đây sẽ được truyền tải tới các trung tâm công nghiệp ở phía đông thông qua hệ thống Ultra High Voltage transmission (đường dây siêu cao áp).

Mục tiêu đến năm 2030:

• Truyền tải khoảng 420 GW điện liên vùng

Chiến lược này giúp tối ưu phân bổ tài nguyên và giảm áp lực năng lượng tại các đô thị lớn.

Công nghệ sạch trở thành động lực tăng trưởng mới

Một trong những điểm đáng chú ý là Trung Quốc gắn chuyển đổi năng lượng với chiến lược công nghiệp.

Các ngành như:

• Xe điện
• Pin lưu trữ
• Hydrogen
• Năng lượng mặt trời

đang đóng góp hơn 1/3 tăng trưởng GDP năm 2025.

Điều này cho thấy kinh tế xanh không chỉ là mục tiêu môi trường mà còn là động lực tăng trưởng kinh tế mới.

Vai trò của than đá: Không loại bỏ mà chuyển đổi

Dù đẩy mạnh năng lượng sạch, Trung Quốc vẫn duy trì vai trò của than đá trong hệ thống năng lượng.

Than vẫn được coi là “trụ cột” đảm bảo an ninh năng lượng, đặc biệt khi:

• Năng lượng tái tạo có tính biến động
• Hệ thống điện ngày càng phức tạp

Thay vì loại bỏ nhanh, Trung Quốc lựa chọn:

• Cải tạo nhà máy nhiệt điện
• Đồng đốt sinh khối
• Ứng dụng amoniac xanh
• Tăng tính linh hoạt vận hành

Vai trò toàn cầu và tham vọng xuất khẩu công nghệ xanh

Kế hoạch cũng nhấn mạnh vai trò của Trung Quốc trong quản trị khí hậu toàn cầu.

Thông qua các sáng kiến như Belt and Road Initiative, Trung Quốc đang:

• Xuất khẩu công nghệ năng lượng sạch
• Mở rộng hợp tác Nam – Nam
• Cung cấp giải pháp chi phí thấp cho các nước đang phát triển

Điều này giúp Trung Quốc củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 cho thấy China đang theo đuổi một chiến lược chuyển đổi năng lượng toàn diện nhưng thận trọng. Việc cân bằng giữa tăng trưởng, giảm phát thải và an ninh năng lượng sẽ quyết định thành công của quốc gia này trong hành trình hướng tới trung hòa carbon vào năm 2060.

Một số câu hỏi về chuyển đổi xanh của Trung Quốc